Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, παρά τήν τοῦ Κυρίου διάταξιν τήν ἐπί τῇ θυσίᾳ, προσενέγκῃ ἕτερά τινα ἐπί τό θυσιαστήριον, ἢ μέλι, ἢ γάλα, ἢ ἀντί οἴνου σίκερα ἐπιτηδευτά, ἢ ὄρνεις ἢ ζῶά τινα, ἢ ὄσπρια, παρά τήν διάταξιν, καθαιρείσθω· πλήν νέων χίδρων, ἢ σταφυλῆς, τῷ καιρῷ τῷ δέοντι. Μή ἐξόν δέ ἔστω προσάγεσθαί τι ἕτερον πρός τό θυσιαστήριον, ἢ ἔλαιον εἰς τήν λυχνίαν, καί θυμίαμα τῷ καιρῷ τῆς ἁγίας προσφορᾶς.
Ὁ κύριος παραδιδούς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ τήν ἐπί τῇ ἀναιμάκτῳ θυσίᾳ τελετήν, ἄρτῳ καί οἴνῳ ταύτην τελεῖν παραδέδωκε. Διό καί οἱ Ἀπόστολοι ἕτερόν τι πρός θυσίαν προσάγεσθαι ἀπηγόρευσαν∙ καί ἀντί οἴνου δέ, ἑτέρῳ εἴδει πόματος κεχρῆσθαι ἐκώλυσαν, οἷον σίκερα. Σίκερα δέ ἐστι πᾶν τό ἄνευ οἴνου μέθην ἐμποιοῦν, οἷά εἰσιν ἃ ἐπιτηδεύουσιν ἄνθρωποι, ὡς ἡ λεγομένη χουμέλη, καί ὅσα ὁμοίως σκευάζονται. Σταφυλάς δέ ἄρτι γενομένας πεπείρους, καί νέα χίδρα, ἤτοι ἀρτιφανῆ καί πρός βρῶσιν ἤδη καθεστηκότα ὄσπρια, (τοῦτο γάρ δηλοῦται διά τοῦ εἰπεῖν, τῷ καιρῷ τῷ δέοντι) προσάγεσθαι συνεχώρησαν∙ πλήν οὐχ ὡς θυσίαν ταῦτα προσφέρεσθαι, ἀλλ’ ὡς ἀπαρχάς τῶν ὡρίμων καρπῶν. Συγκεχώρηται δέ προσάγεσθαι καί ἔλαιον, ὥστε φῶς διά τούτου ἀναπτεσθαι τῷ ἀληθινῷ φωτί, καί θυμίαμα τῷ καιρῷ τῆς ἁγίας προσφορᾶς. Ἀνάγνωθι τῆς ἐν Τρούλλῳ συνόδου κανόνας κη΄, λβ΄, νζ΄ Τάς ἐκ τοῦ παλαιοῦ νόμου γινομένας ἐπί τοῦ ἱεροῦ θυσίας δι’ αἵματος καί ζώων σφαγῆς ἀπαγορεύσαντες οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι, τήν ὑπό τοῦ Κυρίου παραδοθεῖσαν ἀναίμακτον θυσίαν ἐκέλευσαν γίνεσθαι, καί τόν παρά ταῦτα ποιοῦντα ἱερέα καθαιρεῖσθαι διωρίσαντο. Σίκερα δέ ἐστι πᾶν τό ἄνευ οἴνου μέθην ἐμποιοῦν. Ἀκούων δέ τοῦ κανόνος λέγοντος πλήν νέων χίδρων, ἤγουν ὀσπρίων, μή νομίσῃς συγκεχωρῆσθαι τήν διά τούτων θυσίαν∙ καί τοῦτο γάρ ἀπηγόρευται∙ ἀλλά λέγε προσφέρεσθαι ταῦτα τῷ ἱερεῖ ὡς ἀπαρχάς τῶν ἐτησίων καρπῶν, καί ἵνα λαμβάνοντες αὐτά ἀπό τῶν χειρῶν τοῦ ἱερέως μετ’ εὐλογίας εὐχαριστίαν τῷ Θεῷ ἀναπέμπωμεν, τῷ οἰκονομοῦντι τά πρός ζωάρκειαν καί θεραπείαν ἡμῶν∙ διά γάρ τοῦτο, ὡς ἔοικε, καί σταφυλάς τῷ Πατριάρχῃ προσφέρουσιν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ θείου ναοῦ τῶν Βλαχερνῶν, μετά τήν ἱεροτελεστίαν κατά τήν ἑορτήν τῆς κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ἐγώ δέ εἶδον καθαιρεθέντα καί τῆς ἡγουμενίας ἐκβληθέντα τινά προεστῶτα τῆς σεβασμίας μονῆς τῆς Χώρας, διά τό τυρούς καί κρέα ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ εἰσαγαγεῖν ἀπό συμβουλῆς ἀνθρώπου κακοῦ, πλανήσαντος αὐτόν, καί εἰπόντος ἐκ τοῦ τοιούτου τρόπου πολλῶν ἀρρωστημάτων θεραπείαν γενέσθαι. Θυμίαμα δέ καί ἔλαιον χάριν θυσίας οὐ προσάγεται, ἀλλ’ εἰς φωταγωγίαν τοῦ ναοῦ, καί εὐχαριστίαν τοῦ ἀληθινοῦ φωτός καί Θεοῦ. Ἀνάγνωθι τῆς στ΄ συνόδου κανόνας κη΄ καί λβ΄ Ἱερεύς, ὁ γάλα, ἤ μέλι, ἤ σίκερα, ἤ ζῶα, ἤ ὄσπρια τῷ θυσιαστηρίῳ προσάγων, πλήν νέων χίδρων, καί σταφυλῆς, καί ἐλαίου, καί θυμιάματος, καθαιρείσθω. Τό προσάγειν τῷ θυσιαστηρίῳ τά ἀπηριθμημένα, τό μέν ὡς ἑλληνικόν, τό δέ ὡς ἰουδαϊκόν ἀπηγόρευται∙ ἀπαρχάς δέ τῶν νέων καρπῶν, ἤτοι ὀσπρίων, καί σταφυλῆς, προσφέρειν κατά τόν τῆς γεωργίας καιρόν, εἰς εὐχαριστίαν τοῦ δόντος Θεοῦ, ἐπιτέτραπται. Ὅταν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός παρέδωκεν εἰς τούς Ἀποστόλους τό μυστήριον τῆς θείας ἱερουργίας, ἐδιέταξεν εἰς αὐτούς, νά μή τό ἐπιτελοῦσι μέ ἄλλο κᾀνένα εἶδος, πάρεξ μέ ἄρτον καί οἶνον, ἐσμιγμένον μέ τό νερόν, αὐτός πρῶτος τοῦτο ποιήσας ἐπί τοῦ μυστικοῦ δείπνου, ὡς ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοθέου λειτουργίᾳ γέγραπται. «Ἐξ οἴνου κεράσας (τό ποτήριον δηλ.) καί ὕδατος». Διά τοῦτο καί οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι εἰς τόν παρόντα κανόνα διορίζουν, ὅτι ὅποιος Ἐπίσκοπος, ἤ Πρεσβύτερος παραβαίνοντας τήν διάταξιν, ὁποῦ ὁ Κύριος ἐδιώρισε διά τήν ἀναίμακτον ταύτην θυσίαν, ἤθελε προσφέρῃ ἐπάνω εἰς τήν ἁγίαν τράπεζαν ἄλλα τινά εἴδη, ἤ μέλι λόγου χάριν, ἤ γάλα, ἤ ἀντί διά οἶνον, σίκερα κατασκευαστά, ἤγουν κάθε ποτόν ὁποῦ ποιεῖ μέθην, καθὼς εἶναι τό ῥακί, ὁποῦ κατασκευάζεται ἀπό διάφορα πωρικά. Ἤ καθὼς εἶναι ὁ ζύθος, ἤτοι ἡ λεγομένη Μπύρα, ἀπό κριθάρι κατασκευαζομένη. Ἤ ἄλλο τι παρόμοιον, ἤ προσφέρῃ πουλία, ἤ ζῶα τινά, ἤ ὄσπρια, ὁ τοιοῦτος ἂς καθῄρεται.1 Ἂς προσφέρωνται δέ εἰς τό θυσιαστήριον νέα χίδρα (ἤγουν νέων ἀσταχύων σίτου δράγματα, καθὼς καί οἱ Ἑβραῖοι, ταῦτα τῷ Θεῷ προσέφερον, «νέα γάρ φησι, χίδρα πεφρυγμένα οὐ φάγεσθε, ἕως ἂν προσενέγκηται ὑμεῖς τά δῶρα τῷ Θεῷ ὑμῶν. Καί πάλιν, οἴσετε δράγματα ἀπαρχήν τοῦ θερισμοῦ ὑμῶν πρός τόν ἱερέα») καί σταφύλια. Ὄχι ὅμως ὡς ἀναίμακτον θυσίαν τοῦ σώματος καί αἵματος τοῦ Κυρίου, μή γένοιτο, ἀλλ’ ὡσάν ἀπαρχαί, καί πρωτοφανήσιμοι καρποί εἰς τόν πρέποντα καιρόν ὁποῦ ἤθελαν ὡριμάσουν.2 Ὥστε δέ εἶναι συγκεχωρημένον νά προσφέρῃ τινάς ἄλλο τι εἰς τό ἅγιον βῆμα, πάρεξ λάδι διά φωταγωγίαν, καί θυμίαμα εἰς τόν καιρόν ὁποῦ τελεῖται ἡ θεία λειτουργία. 1Πρέπει νά ἠξεύρωμεν, ὅτι τά ἐπιτήμια ὅπου διορίζουν οἱ Κανόνες, ἤγουν τό, καθαιρείσθω, τό, ἀφοριζέσθω, καί τό, ἀνάθεμα ἔστω. Αὐτά, κατά τήν γραμματικήν τέχνην, εἶναι γ΄ προσώπου προστακτικοῦ μή παρόντος. Εἰς τό ὁποῖον διά νά μεταδοθῇ ἡ προσταγή αὕτη, ἐξ ἀνάγκης χρειάζεται νά ᾖναι β΄ πρόσωπον παρόν. Τό ἐξηγῶ καλλιώτερα. Οἱ κανόνες προστάζουσι τήν σύνοδον τῶν ζώντων Ἐπισκόπων, νά καθῄρουν τούς ἱερεῖς, ἤ νά ἀφορίζουν, ἤ νά ἀναθεματίζουν τούς λαϊκούς, ὁποῦ παραβαίνουν τούς κανόνας. Ὅμως ἂν ἡ σύνοδος δέν ἐνεργήσῃ ἐμπράκτως τήν καθαίρεσιν τῶν ἱερέων, ἤ τόν ἀφορισμόν, ἤ ἀναθεματισμόν τῶν λαϊκῶν. Οἱ ἱερεῖς αὐτοί, καί οἱ λαϊκοί, οὔτε καθῃρημένοι εἶναι ἐνεργείᾳ, οὔτε ἀφωρισμένοι, ἤ ἀναθεματισμένοι. Ὑπόδικοι ὅμως, ἐδῶ μέν εἰς τήν καθαίρεσιν καί ἀφορισμόν ἤ ἀναθεματισμόν, ἐκεῖ δέ εἰς τήν θείαν δίκην. Καθὼς καί ὅταν ἕνας Βασιλεύς προστάξῃ τόν δοῦλον του νά δείρῃ ἕναν ἄλλον, ὁποῦ τοῦ ἔσφαλεν, ἐάν ὁ προσταχθείς δοῦλος δέν ἐνεργήσῃ τοῦ Βασιλέως τήν προσταγήν, ἄδαρτος, ἔμεινεν ἐκεῖνος ὁποῦ ἔσφαλεν εἰς τόν Βασιλέα, ὑπόδικος ὅμως εἰς τόν δαρμόν. Ὅθεν σφάλλουσι μεγάλως ἐκεῖνοι οἱ ἀνόητοι ὁποῦ λέγουσιν, ὅτι εἰς τούς παρόντας καιρούς ὅλοι οἱ παρά κανόνας χειροτονηθέντες ἱερωμένοι, εἶνάι ἐνεργείᾳ καθῃρημένοι. Ἱεροκατήγορος γλῶσσα εἶναι ἐκείνη ὁποῦ ἀνοήτως τά τοιαῦτα λόγια φλυαρεῖ. Μή νοοῦσα, ὅτι, ἡ προσταγή τῶν Κανόνων, χωρίς τήν ἔμπρακτον ἐνέργειαν τοῦ β΄ προσώπου, ἤτοι τῆς συνόδου, εἶναι ἀτέλεστος. Ἀμέσως καί πρό κρίσεως μή ἐνεργοῦσα καθ’ ἑαυτήν. Αὐτοί οἱ ἴδιοι θεῖοι Ἀπόστολοι φανερά ἐξηγοῦσι τόν ἑαυτόν τους μέ τόν μστ΄ κανόνα τους, ἐπειδή δέν λέγουσι πῶς ἤδη εὐθύς ἐνεργείᾳ εὑρίσκεται καθῃρημένος, ὅποιος Ἐπίσκοπος ἤ Πρεσβύτερος δεχθῇ τό τῶν αἱρετικῶν βάπτισμα, ἀλλά καθαιρεῖσθαι προστάζομεν, ἤγουν νά παρασταθῇ εἰς κρίσιν. Καί ἂν ἀποδειχθῇ πῶς τοῦτο ἔκαμεν, τότε ἂς γυμνωθῇ μέ τήν εἰδικήν σας ἀπόφασιν ἀπό τήν ἱερωσύνην, τοῦτο προστάσσομεν.2Διά ταύτην τήν ἀφορμήν, ὡς φαίνεται κατά τήν ἑορτήν τῆς κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἐπρόσφεραν σταφύλια εἰς τόν Πατριάρχην μέσα εἰς τό θυσιστήριον τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν Βλαχέρναις, μετά τό τέλος τῆς θείας ἱερουργίας. Ὡς λέγει ὀ Βαλσαμών, τήν σήμερον δέ, ἡ εἰς περισσοτέρους τόπους ἐπικρατοῦσα συνήθεια εἶναι νά προσφέρωνται τά τοιαῦτα σταφύλια, κατά τήν ἑορτήν τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος, καί νά εὐλογῶνται παρά τοῦ ἱερέως, ἤθελε δέ ἀπορήσῃ τινάς, διατί μόνον τά ἀστάχυα τοῦ σίτου, καί τά σταφύλια, νά ἀξιωθοῦν τῆς τόσης τιμῆς, καί νά προσφέρωνται μέσα εἰς τό θυσιαστήριον, καί ὄχι κᾀμμία ἄλλη ὀπώρα; ἴσως διά τοῦτο, διατί ἐκ τούτων γίνεται ὁ ἄρτος καί ὁ οἶνος, τά ὁποῖα εἰς σῶμα καί αἷμα μεταβάλλονται τοῦ Κυρίου. Ὅτι δέ τά νέα χίδρα δέν εἶναι ὄσπρια, ὡς ἡρμήνευσεν ὁ Βαλσαμών, δῆλον γίνεται ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ ἰδίου κανόνος, τοῦ τά ὄσπρια ἀπαγορεύοντος φανερῶς. Τά χίδρα, καί ὁ Θεοδώρητος νέα ἀστάχυα ἡρμήνευσεν εἰς τήν ἐξήγησιν τοῦ Λευϊτικοῦ καί ὁ Φίλων Ἰουδαῖος. Ὁ δέ μδ΄ τῆς Καρθαγέν. ρητῶς λέγει νά προσφέρωνται ἀπαρχαί ἀπό σταφυλῶν καί σίτου.
