Εἴ τις τῶν λαϊκῶν, αὐθεντήσας καί καταφρονήσας μέν τῶν θείων καί βασιλικῶν προσταγμάτων, καταγελάσας δέ καί τῶν φρικτῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν τε καί νόμων, τολμήσειεν ἐπίσκοπόν τινα τύψαι ἤ φυλακίσαι, ἤ χωρίς αἰτίας ἤ καί συμπλασάμενος αἰτίαν, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα ἔστω.
Οὐδέποτε τῷ βίῳ ἐνέλιπον τά κακά∙ ἀληθής δ’ ἄρα, καί ἀσφαλής ἡ τοῦ σοφοῦ γνώμη, ἡ τούς πλείονας ἀποφηναμένη κακούς. Ἰδού γάρ καί πάλαι παρά λαϊκῶν ἐτύπτοντο ἀρχιερεῖς, καί εἱρκταῖς συνεκλείοντο∙ ὅθεν ἡ σύνοδος αὕτη, διατάττεται, ὡς, εἴ τις τῶν λαϊκῶν αὐθεντήσας, τουτέστιν ἀρχικῆς ἐξουσίας καί αὐθεντίας δραξάμενος, ἤ ἑαυτῷ ψυχικοῦ θανάτου γενόμενος αἴτιος, (λέγεται γάρ αὐθέντης καί ὁ αὐτοφονευτής), καί καταφρονήσας τῶν βασιλικῶν προσταγμάτων, καταγελάσας δέ καί τῶν φρικτῶν τῆς ἐκκλησίας θεσμῶν καί νόμων, (θεσμούς δέ τούς ἀγράφους τύπους λέγει, καί τάς ἀρχαίας παραδόσεις ἐνταῦθα, νόμους δέ τούς ἐγγράφους), τολμήσειεν ἐπίσκοπόν τινα τύψαι, (τόλμης γάρ ὅντως καί ἀμέτρου θρασύτητος τό τύψαι ἐπίσκοπόν τινα, διά δέ τοῦ εἶπεῖν τινα, ἐνέφηνεν, ὅτι οὐ μόνον ἐπίσημον ἐπίσκοπον οὐ δεῖ τύπτεσθαι, ἤ καθείργνυσθαι, ἀλλ’ οὐδέ τόν τυχόντα καί ἄσημον, καί τοῖς πλείοσιν ἅγνωστον, ἤγουν εὐτελῆ καί πενέστατον), ἤ ἄνευ αἰτίας, ἤ καί συμπλασάμενος αἰτίαν, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα ἔστω, ἤγουν κεχωρισμένος ἔστω τοῦ Θεοῦ. Ὡς γάρ τά ἀναθήματα, προσαγόμενα τῷ Θεῷ, χωρίζονται ἀπό τῶν κοινῶν καί ἀνθρωπίνων πραγμάτων∙ οὕτω καί ὁ ἀνάθεμα γενόμενος ἐκκόπτεται καί ἀποδιαιρεῖται ἀπό τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως, τῶν ἀνατεθειμένων καί ἀφωσιωμένων τῷ Θεῷ, καί ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, καί προσκληροῦται τῷ διαβόλῳ, ἤ ἀνατίθησιν αὐτός ἑαυτόν. Εἰ γάρ ὁ μόνον ἀφορισθείς παραδίδοται τῷ Σατανᾷ, κατά τόν μέγαν Παῦλον γράψαντα Κορινθίοις περί τοῦ πεπορνευκότος εἰς τήν ἑαυτοῦ μητρυιάν, ὅτι, παράδοτε αὐτόν τῷ Σατανᾷ∙ καί ἐπιστείλαντα Τιμοθέῳ περί Ὑμεναίου καί Ἀλεξάνδρου, οὕς παρέδωκε τῷ Σατανᾷ, ἵνα παιδευθῶσι μή βλασφημεῖν∙ πολλῷ δή τῷ μέσῳ μάλλον ὁ ὑπό ἀνάθεμα γεγονώς, ἀποδιαιρεῖται μέν τοῦ Θεοῦ, προσενοῦται δε καί προσκληροῦται τῷ Σατανᾷ, καί ἀνάθεμα εκεῖνον αὐτός ἑαυτόν ποιεῖ. Τό τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα, σχεδόν ὑπέρκειται πάσης τιμῆς∙ τῆς γάρ ἀποστολικῆς ἀξίας ἰσοστάσιόν ἐστι, διά τό τῆς διδασκαλίας ἐπάγγελμα. Ἐπεί οὖν τινες αὐθάδεις καί καταφρονηταί τῶν θείων παραγγελμάτων, ἐκκλησιαστικῶν δηλονότι καί βασιλικῶν, ἄτοπά τινα καί ἐφύβριστα εἴς τινας εἰργάσαντο ἀρχιερεῖς, ὥρισαν οἱ ἅγιοι Πατέρες, ὡς, εἴ τις λαϊκός αὐθεντήσας, ἤγουν ἀρχοντικῆς αὐθεντίας καί ἐξουσίας δραξάμενος, δικαστής τυχόν, ἤ πράκτωρ καταστάς, τολμηρῶς οἱονδήτινα ἐπίσκοπον τύψει, ἤ ἐν φυλακῇ ἀποκλείσει, ἤ χωρίς αἰτίας, ἤ μετά ἐπιπλάστου καί ψευδοῦς αἰτίας, τουτέστιν ἀνευλόγως, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα ἔστω, ἤγουν κεχωρισμένος ἀπό τοῦ Θεοῦ ἔστω, καί παραδιδόσθω τῷ δαίμονι, ὡς ἀνάθημα. Ἀκούων δέ τοῦ κανόνος λέγοντος, ὡς ἐκεῖνος ὁ λαϊκός ἀναθεματίζεται, ὁ χωρίς αἰτίας, ἤ μετά αἰτίας πεπλασμένης, τουτέστιν ἀνευλόγως, κατά μόνην αὐθεντίαν ἀρχοντικήν τύψας, ἤ φυλακίσας ἐπίσκοπον, μή εἴπῃς ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἔχειν ἐπ’ ἀδείας τούς λαϊκούς ἄρχοντας ἐξ εὐλόγου αἰτίας τύπτειν καί φυλακίζειν τούς ἐπισκόπους. Ἀπό γάρ διαφόρων κανόνων καί νεαρῶν θεσπισμάτων ἔμαθες, ὡς κατά ἐπισκόπων οἱ λαϊκοί ἄρχοντες οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν ἔχουσιν∙ ὅθεν ὁ τύπτων λαϊκός, ἤ φυλακίζων τόν τυχόντα ἀρχιερέα, κᾂν ἐξ αἰτίας πάντῃ εὐλογωτάτης, κᾂν τήν μείζονα ἀρχήν ἔχῃ, κολασθήσεται∙ καί τό εὔλογον τῆς αἰτίας οὐκ ὠφελήσει αὐτόν∙ ἀκούσεις γάρ ὡς ταῖς συνόδοις καί μόναις ἐνεδόθη τούς ἀρχιερεῖς κολάζειν καί ὤφειλε τήν τοῦ ἀρχιερέως ἀνάκρισιν πρός τήν πρόσφορον σύνοδον ἀποστεῖλαι, καί ἑαυτόν διατηρῆσαι ἀμέτοχον τῆς ἀρχιερατικῆς ἀνακρίσεως. Προσετέθη δέ τῷ κανόνι τό, χωρίς εὐλόγου αἰτίας, καί τά λοιπά, διά τόν ἀναθεματισμόν∙ οὐδέ γάρ ἦν δίκαιον ἀναθεματισθῆναι τόν ἄρχοντα, τόν προφάσει δικαίας αἰτίας τοιοῦτόν τι ἐφύβριστον πεποιηκότα πρός ἐπίσκοπον, ἀλλά ἀλλοτρόπως κολασθῆναι∙ τό ἀνάθεμα δέ, χωρισμός ἐστι τοῦ Θεοῦ. Ὡς γάρ τά προσαγόμενα ἀναθήματα τῷ Θεῷ χωρίζονται ἀπό τῶν κοινῶν τε καί ἀνθρωπίνων πραγμάτων∙ οὕτω καί ὁ ἀνάθεμα γενόμενος, ἐκκόπτεται καί διαιρεῖται ἀπό τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως τῶν ἀνατεθειμένων καί ἀφωσιωμένων τῷ Θεῷ, καί ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, καί προσκληροῦται τῷ Σατανᾷ, κατά τόν μέγαν Παῦλον, γράψαντα Κορινθίοις περί τοῦ πεπορνευκότος εἰς τήν ἑαυτοῦ μητρυιάν, ὅτι, παράδοτε αὐτόν τῷ Σατανᾷ∙ καί ἐπιστείλαντα Τιμοθέῳ περί Ὑμεναίου καί Ἀλεξάνδρου, οὕς παρέδωκα τῷ Σατανᾷ, ἵνα μή βλασφημεῖν παιδευθῶσιν. Εἰ δέ ταῦτα οὕτως ἔχει, πολλῷ γε μᾶλλον ὁ ὑπό ἀνάθεμα γεγονώς ἀποδιΐσταται μέν τοῦ Θεοῦ, προσενοῦται δέ καί προσκληροῦται τῷ Σατανᾷ, καί ἀνάθημα ἐκείνου αὐτός ἑαυτόν ποιεῖ. Καλῶς δέ ἐμνήσθη ὁ κανών αὐθεντίας ἀρχοντικῆς∙ ὁ γάρ μή προφάσει τοιαύτῃ, ἀλλ’ ἰδιοῤῥύθμου κακίας, τοιοῦτόν τι τολμήσας, κᾂν ἐξ εὐλόγου αἱτίας τοῦτο ποιήσῃ, μειζόνως κολασθήσεται διά τήν ἄκραν ἀναίδειαν. Εἴ τις τῶν λαϊκῶν, ἐπίσκοπον φυλακίσειεν, ἤ τυπτήσειεν, χωρίς αἰτίας, ἤ καί συμπλασάμενος, εἴη ἀνάθεμα. Ποτέ δέ ἔλειψαν τά κακά ἀπό τόν κόσμον. Καί ἀληθής λοιπόν εἶναι ἡ τοῦ σοφοῦ ἐκείνου γνώμη ἡ λέγουσα, ὅτι οἱ περισσότεροι εἶναι κακοί. Ἰδού γάρ καί εἰς τούς πάλαι χρόνους ἐδέρνοντο, καί ἐφυλακίζοντο ἀπό τούς λαϊκούς οἱ Ἀρχιερεῖς. Ὦ τῆς τόλμης! Δι’ ὃ καί ὁ παρών Κανών διατάσσεται, ὅτι, ἀνίσως κᾀνένας Λαϊκός αὐθεντίαν καί ἐξουσίαν λαβών, ἤ καί αἴτιος γενόμενος ψυχικοῦ θανάτου εἰς τόν ἑαυτόν του (αὐθέντης γάρ ὀνομάζεται καί ὁ αὐτοφονευτής), καταφρονήσῃ μέν τάς Βασιλικάς προσταγάς, καταγελάσῃ δέ ἐν ταὐτῷ καί τάς ἀγράφους παραδόσεις, καί τούς ἐγγράφους νόμους τῆς ἐκκλησίας, καί τολμήσῃ (τόλμης γάρ ἀληθῶς μεγάλης καί θρασύτητος εἶναι ἴδιον τό τύψαι Ἐπίσκοπον) νά κτυπήσῃ Ἐπίσκοπόν τινα, (ἤτοι, ὄχι μόνον τόν Ἐπίσκοπον, μετά τοῦ ἄρθρου δηλ. τόν ὀνομαστόν καί ἐπίσημον, ἀλλά καί τόν πλέον ταπεινότερον, καί πτωχότερον, καί τόν τυχόντα), ἤ νά βάλῃ αὐτόν εἰς φυλακήν, ἤ χωρίς κᾀμμίαν αἰτίαν, ἤ καί πλάσας αὐτός ἀπό λόγου του αἰτίαν ψευδῆ. Ὁ τοιοῦτος, ἂς ἀναθεματίζεται.1 Τί δέ ἐστιν ἀνάθεμα; ὅρα εἰς τά προλεγόμενα τῆς ἐν Γάγγρᾳ ἀνάγνωθι καί τόν νε΄ Ἀποστολικόν. 1Διά τοῦτο καί ὁ Θεοφόρος Ἰγνάτιος ἔγραφε πρός Σμυρναίους ταῦτα. «Τίμα, φησίν, υἱέ, τόν Θεόν καί Βασιλέα. Ἐγὼ δέ φημι∙ τίμα μέν τόν Θεόν, ὡς αἴτιον τῶν ὅλων καί Κύριον∙ Ἐπίσκοπον δέ, ὡς Ἀρχιερέα, Θεοῦ, εἰκόνα φοροῦντα, κατά μέν τό ἄρχειν, Θεοῦ, κατά δέ τό ἱερατεύειν, Χριστοῦ. Καί μετά τοῦτον, τιμᾶν χρή καί Βασιλέα. Οὔτε γάρ Θεοῦ τις κρείττων, ἤ παραπλήσιος ἐν πᾶσι τοῖς οὖσιν. Οὔτε δέ ἐν ἐκκλησίᾳ Ἐπισκόπου τι μεῖζον, ἱερωμένου Θεῶ, ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου παντός σωτηρίας…..Ὁ τιμῶν Ἐπίσκοπον, ὑπό Θεοῦ τιμηθήσεται. Ὥσπερ οὖν ὁ ἀτιμάζων αὐτόν, ὑπό Θεοῦ κολασθήσεται… Ἱερωσύνῃ γάρ ἐστι τό πάντων ἀγαθῶν ἐν ἀνθρώποις ἀναβεβηκός, ἧς ὁ καταμανείς, οὐκ ἄνθρωπον ἀτιμάζει, ἀλλά Θεόν, καί Χριστόν Ἰησοῦν, τόν πρωτότοκον καί μόνον τῇ φύσει τοῦ Πατρός ἀρχιερέα». Καί ὁ Βλάσταρις δέ λέγει ὅτι κᾂν ἡ κατά τοῦ Ἐπισκόπου κατηγορία ᾖναι πολλά εὔλογος, ὅμως οὐδέ αὐτός ὁ μεγαλήτερος ἄρχων δύναται νά τόν ἐκδικήσῃ. Ἀλλά πρέπει νά ἀναφέρῃ τήν κατηγορίαν ταύτην εἰς τήν Σύνοδον. Ἡ ὁποία ἔχει τήν ἄδειαν νά παιδεύῃ τούς ἁμαρτάνοντας Ἐπισκόπους (ἥτις πρῶτον τούτους καθαιρεῖ, εἶτα τούς παραδίδει εἰς τούς ἐξωτερικούς ἄρχοντας, κατά τόν ε΄ Ἀντιοχείας). Οἱ δέ βασιλικοί νόμοι θεσπίζουν, ὅτι ὅποιος κτυπήσῃ ἱερέα εἴτε εἰς ἐκκλησίαν ὄντα, εἴτε εἰς λιτήν, νά ἐξορίζεται.
