Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανούς ἰουδαΐζειν καί ἐν τῷ σαββάτῳ σχολάζειν, ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι αὐτούς καί ἐν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ· τήν δέ Κυριακήν προτιμῶντας, εἴγε δύναιντο, σχολάζειν ὡς Χριστιανοί. Εἰ δέ εὑρεθεῖεν Ἰουδαϊσταί, ἔστωσαν ἀνάθεμα παρά Χριστῷ.
Τοῖς Ἰουδαίοις τιμᾶται τό σάββατον, ἀπραξίαν ἄγουσιν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν, τοῦ παλαιοῦ νόμου τοῦτο αὐτοῖς ἐπιτάσσοντος. Τοῖς δέ τόν εὐαγγελικόν νόμον δεξαμένοις τόν τελεώτερον, τηρεῖν τά τοῦ ἀτελοῦς ἀποτέτραπται. Διό καί τό ἐν σαββάτῳ ἀργεῖν, τοῖς πιστοῖς ὡς Ἰουδαϊκόν ἀπηγόρευται, καί τοῖς ἰουδαΐζουσιν ἀνάθεμα ὁ κανών ἐπιψηφίζεται ἐν Χριστῷ, τοὐτέστι κεχωρισμένους εἶναι, καί ἀποδιῃρημένους τοῦ Χριστοῦ, ἀργεῖν δ’ ἐπιτρέπει κατά τήν Κυριακήν, διά τήν τοῦ Κυρίου ἀνάστασιν, τήν ἡμέραν τιμῶντας. Ἀλλ’ ὁ μέν κανών, εἰ δύναιντο προσέθετο∙ ὁ δέ τῆς πολιτείας νόμος, ἀπαραίτητον τήν ἀργίαν ἐν τῇ Κυριακῇ ἀπαιτεῖ, ἄνευ τῶν γεωργῶν. Ἐκείνοις γάρ καί ἐν Κυριακῇ ἐργάζεσθαι ἐφίησιν, ὅτι ἴσως τῶν ἔργων κατεπειγόντων, οὐχ εὑρήσουσιν ἄλλην ἡμέραν οὕτως αὐτοῖς εἰς τά ἔργα αὐτῶν συμβαλλομένην. Καί ὁ ο΄ κανών τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, οὔτε νηστεύειν μετά Ἰουδαίων, οὔτε ἑορτάζειν παραχωρεῖ τοῖς πιστοῖς, ἀλλά τῶν μέν ἱερωμένων, καθαίρεσιν καταψηφίζεται, τούς δέ λαϊκούς ἀφορίζει. Ἀνάγνωθι τόν ο΄ κανόνα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, μή παραχωροῦντα τοῖς πιστοῖς νηστεύειν ἤ ἑορτάζειν μετά Ἰουδαίων. Ἐπεί δέ, καθώς εἴπομεν ἐν τῷ ιστ΄ κανόνι τῆς παρούσης συνόδου, τινές ἐν τῷ σαββάτῳ παντελῆ ἀπραξίαν ἐργοχείρου παντός εἶχον, καί αὐτῶν τῶν θείων ψαλμῳδημάτων, ὅπερ τῆς Ἰουδαϊκῆς θρησκείας ἔργον ἐστίν∙ ἐν δέ τῷ κανόνι ἐκείνῳ, περί μόνο τοῦ ἀναγινώσκεσθαι τό ἅγιον Εὐαγγέλιον καί τάς θείας Γραφάς οἱ Πατέρες διωρίσαντο∙ ἄρτι παρακελεύονται, μή σχολάζειν τούς πιστούς κατά Ἰουδαίους ἀπό τῶν ἐργοχείρων αὐτῶν, ἀλλ’ ἐν μέν τῷ σαββάτῳ ἐργάζεσθαι, τιμᾷν δέ τήν Κυριακήν, διά τήν τοῦ Κυρίου ἀνάστασιν∙ καί τῶν ἐργοχείρων μέν ἀπέχεσθαι, προσεδρεύειν δέ ταῖς ἐκκλησίαις. Πλήν καί τοῦτο, δηλαδή τό μή ἐργάζεσθαι κατά τήν Κυριώνυμον, οὐκ ἀναγκαστικῶς ἐπέτρεψαν, ἀλλά προσέθεντο, εἴγε δύναιντο οἱ πιστοί. Εἰ γάρ ἐξ ἀπορίας, ἤ ἄλλης τινός ἀνάγκης, καί κατά τήν Κυριώνυμον ἐργάσεταί τις, οὐ προκριματισθήσεται. Καί ὁ μέν παρών κανών ταῦτα. Ἡ δέ νδ΄ νεαρά τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, καί αὐτούς τούς γεωργούς διορίζεται σχολάζειν κατά τήν Κυριώνυμον. Ἀνάγνωθι καί τῆς στ΄ συνόδου κανόνα ξστ΄. Οὐ σάββατον ἀργήσει Χριστιανός, ἀλλά Κυριακήν. Τό μέν Σάββατον, ὡς καί τό ὄνομά του δηλοῖ, ἦτον ἑορτή καταπαύσιμος τοῦ παλαιοῦ νόμου, εἰς τήν ὁποίαν οἱ Ἰουδαῖοι καταπαύουσιν ἀπό κάθε ἐργόχειρον. Ἡ δέ Κυριακή εἶναι ἑορτή καταπαύσιμος τῆς νέας χάριτος τοῦ Εὐαγγελίου. Λοιπόν οἱ Χριστιανοί δέν πρέπει, τῆς χάριτος ὄντες υἱοί, νά ἑορτάζουσι, καί νά σχολάζουσιν, εἰς τό Σάββατον, καί κατά τοῦτο νά ἰουδαΐζωσι, καθὼς διορίζει ὁ παρών Κανών. Ἀλλά τῷ Σαββάτῳ μέν νά ἐργάζωνται. Τήν δέ Κυριακήν τιμῶντες, διά τήν Ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου, νά σχολάζουσιν εἰς αὐτήν, ἐάν δύνωνται∙1 εἰ δέ φανοῦν ὅτι ἰουδαΐζουσι διά τῆς τοιαύτης ἐν τῷ Σαββάτῳ ἀργίας, νά γίνωνται ἀνάθεμα, ἤτοι νά ᾖναι χωρισμένοι ἀπό τόν Χριστόν, καί ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, καί ἐν τῷ μέλλοντι. Περί τοῦ ἀναθέματος, ὅρα ἐν τῷ προλόγῳ τῆς ἐν Γάγγρᾳ. Ὅτι δέ ἐν τῷ Σαββάτῳ πρέπει νά ἐργάζωνται, καί ὄχι νά ἀργοῦν οἱ Χριστιανοί, μαρτυρεῖ καί ὁ θεῖος Αὐγουστῖνος∙ καί ὅρα τήν ὑποσημ. τοῦ ξδ΄ Ἀποστολικοῦ. 1Σημείωσαι, ὅτι ἀγκαλά καί ὁ παρών Κανών οὐκ ἀναγκαστικῶς προστάζει νά ἀργοῦσι κατά τήν Κυριακήν οἱ χριστιανοί, ἀλλά ἐπρόσθεσε τό, ἐάν δύνανται, καί ἔχουν τόν τρόπον νά ἀργοῦν∙ μέ ὅλον τοῦτο οἱ πολιτικοί νόμοι ἐδιώρισαν ἀναγκαίως νά ἀργοῦσι κατά τήν κυριακήν ὅλοι οἱ χριστιανοί, πλήν τῶν γεωργῶν. Ἀλλά γάρ καί τούς γεωργούς αὐτούς, ἡ νδ΄ νεαρά Λέοντος τοῦ σοφοῦ ἐδιώρισε μετά ταῦτα νά σχολάζουν κατά τήν Κυριακήν. Ὁ δέ Νικηφόρος ὁ ὁμολογητής ἐν τῷ β΄ τόμῳ τῆς συλλογῆς τῶν συνόδων σελ. 918, κατά τόν β΄ αὐτοῦ κανόνα ἐκ τῶν ἐν ταύτῃ δεκαεπτά μόνων περιεχομένων λέγει, ὅτι δέν πρέπει οὔτε νά ὁδοιπορῇ τινας ἐν Κυριακῇ χωρίς ἀνάγκην, καί βίαν. Πρέπει δέ οἱ Χριστιανοί νά μή μεταχειρίζωνται τήν ἀργίαν τῆς Κυριακῆς, καί τῶν ἄλλων ἑορτῶν, εἰς μέθας, παιγνίδια, τραγούδια, καί ταραχάς, ἀλλά εἰς τό νά πηγαίνουν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καί νά ἀκροάζωνται τά θεϊκά λόγια, εἰς τό νά ἀναγινώσκουν τά ἱερά βιβλία, καί ἄλλας ἀγαθοεργίας νά κάμνουν. Δι’ ὅ καί ὁ θεοφόρος Ἰγνάτιος (ἐπιστολή πρός Μαγνησίους) λέγει «Ἕκαστος ἡμῶν σαββατιζέσθω πνευματικῶς, μελέτη νόμου χαίρων, οὐ σώματος ἀνέσει, οὐκ ὀρχήσει καί κρότοις νοῦν οὐκ ἔχουσιν». Ὁ δέ ἅγιος Ἀμβρόσιος λέγει ὅτι «τάς ἡμέρας τῆς ἀργίας δέν πρέπει νά τάς κάμνωμεν ἑορτάς λαγνείας». Ὁ δέ Χρυσόστομος (σελ. 357 τοῦ ε΄ τόμου λόγ. ἐν ταῖς καλάνδαις) λέγει. «Τίς δέ ἡ χριστιανῷ πρέπουσα ἑορτή; ἀκούσωμεν Παύλου λέγοντος. Ὥστε ἑορτάζομεν μή ἐν ζύμῃ παλαιᾷ, μηδέ ἐν ζύμῃ κακίας καί πονηρίας, ἀλλ’ ἐν ἀζύμοις εἰλικρινίας καί ἀληθείας» (α΄ Κορινθ. ε΄, 8)∙ καί πάλιν ὁ αὐτός λέγει. «Ἑορτή οὐδέν ἕτερον ἐστίν, ἀλλ’ ἡ εὐφροσύνη πνευματική» (σελ. 603 τοῦ ε΄ τόμ. λόγ. α΄ εἰς τήν Πεντηκοστήν). Ὁ δέ Βαλσαμών (ἀποκρ. να΄, σελ. 386 τῆς Γιοῦρ.) λέγει ὅτι κατά τήν ἡμέραν τῆς Κυριακῆς οὐδέ νά λούεται πρέπει τινάς∙ οὐδέ οἱ ἔχοντες τά λουτρά πρέπει νά τά καίουν κατά τήν ἡμέραν αὐτήν. Ὅποιος δέ λουσθῇ ἐν αὐτῇ, νά διορθώνεται μέ ἐπιτίμιον, κατά τήν τοῦ Ἐπισκόπου διάκρισιν. Καί αἱ Ἀποστολικαί Διαταγαί βιβλ. γ΄, κεφ. θ΄ λέγουν ταῦτα. Οὐδέ ἐν ταῖς Κυριακαῖς ἡμέραις ἐπιτρέπομεν ὑμῖν ἄσεμνόν τι, ἤ φθέγγεσθαι, ἤ πράττειν. Λέγει γάρ που ἡ γραφή, Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ καί ἀγαλλιᾶσθε αὐτῷ ἐν τρόμῳ, καί τάς ἀγαλλιάσεις ἡμῶν μετά φόβου καί τρόμου γίνεσθαι χρή.
