Ὁμοίως ἤρεσε συμπάσῃ τῇ συνόδῳ, ἵνα, ὁ διά ῥαθυμίαν αὐτοῦ ἀπό κοινωνίας γενόμενος, εἴτε ἐπίσκοπος, εἴτε οἱοσδήποτε κληρικός, ἐάν ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀκοινωνησίας αὐτοῦ, πρό τοῦ ἀκουσθῆναι, εἰς κοινωνίαν τολμήσῃ, αὐτός καθ᾽ ἑαυτοῦ τῆς καταδίκης τήν ψῆφον ἐξενηνοχέναι κριθῇ.
Τούς ἐπιτιμωμένους, ἤτοι ἀφοριζομένους, χρή, κᾂν μή δικαίως λέγωσιν ἐπιτιμηθῆναι, ἐμμένειν τῷ ἐπιτιμίῳ, ἕως ἂν ἀκουσθῶσι παρά τοῦ ἔχοντος δίκαιον ἀνακρίνειν τά τοιαῦτα. Εἰ δέ ὁ ἐξ ἐπιτιμίου γενόμενος ἀκοινώνητος τολμήσει εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν πρό τοῦ ἐξετασθῆναι, εἰ εὐλόγως γέγονεν ἀκοινώνητος ἤ μή, αὐτός ἑαυτόν, φησι, κατεδίκασε. Καί ὁ ιδ΄ δέ κανὼν τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου περί τούτου διαλαμβάνει. Ἀπό τοῦ ιδ΄ κανόνος τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου, καί ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος, λέγουσί τινες, ὀφείλειν πάντας τούς ὁπωσδήποτε παρά τῶν ἐπισκόπων ἀφοριζομένους, δέχεσθαι εὐπειθῶς τόν ἀφορισμόν, καί φυλάττειν αὐτόν, μέχρις ἂν διαγνωσθῇ, εἰ ἄρα καλῶς εἴτε κακῶς ἐπηνέχθη. Φησί γάρ οὗτος ὁ κανὼν τόν ἀφορισθέντα κληρικόν διά ῥᾳθυμίαν, ἤτοι ἁμάρτημα, μή αὐτεκδίκητον γίνεσθαι, καί καταφρονεῖν τοῦ ἀφορισμοῦ πρό ἐξετάσεως, εἰ δέ τοῦτο ποιήσει, καταδίκῃ καθυποβάλλεσθαι. Καί πολλοί μέν οὕτω τούτους τούς κανόνας ἐκλαμβάνονται. Ἕτεροι δέ εὑρίσκοντες τό ια΄ κεφ., τοῦ θ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, λέγον, ἐκ ποίων αἰτιῶν ἀφορίζεται ἐπίσκοπος, ἤ κληρικός, ἤ λαϊκός, καί τό ιε΄ κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ τίτλου, λέγον, ἐκ ποίων τις αἰτιῶν ἐν τῷ αὐτῷ καί ἀφορίζεται, καί καθαιρεῖται, καί τό ιστ΄ κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ τίτλου λέγον, ἐκ ποίων αἰτιῶν κληρικός ἤ λαϊκός ἀναθεματίζεται, λέγουσιν, ὅτι, ἐάν μέν ἐξ αἰτιῶν δηλουμένων ἐν τοῖς διαληφθεῖσι κεφαλαίοις ἀφορισθῇ παρά ἐπισκόπου κληρικός ἤ λαϊκός, ὀφείλει φυλάττειν τόν ἀφορισμόν, κᾂν ὅπως ἂν καί ἐπηνέχθη, καί μή καταφρονεῖν αὐτοῦ, μέχρις ἂν δοκιμασθῇ ἡ τούτου αἰτία∙ εἰ δέ διά τι ἕτερον αἴτιον ἀμετόχως οὕτως ἀφορίσῃ ἐπίσκοπος λαϊκόν ἤ κληρικόν, τυχόν ὅτι οὐ στασιάζει κατά τοῦ οἰκείου πραίτορος, ὅτι οὐ δίδωσιν αὐτῷ πρᾶγμά τι οἰκεῖον, ἤ ὅτι οὐ συναινεῖ τῷ ἀδίκῳ ἤ τολμηρῷ τούτῳ θελήματι, ἀκινδύνως καταφρονήσει τοῦ ἀφορισμοῦ, καί μᾶλλον ὁ ἀφορίσας κολασθήσεται. Εἰ γάρ δοθῇ, εὐκαίρως ἤ ἀκαίρως ἔχειν ἐπ’ ἀδείας τόν ἐπίσκοπον ἀφορίζειν λαϊκούς τε καί κληρικούς, καί ἔχειν πρός ἀνάγκης τούς ἀφοριζομένους φυλάττειν τόν ἀφορισμόν, κατατολμήσουσι τυραννίδος οἱ ἐπίσκοποι, καί παντός πράγματος κατακυριεύσουσι, καί οὐδείς ἔσται ὁ ἀντιπίπτων αὐτοῖς διά τόν φόβον τοῦ ἀφορισμοῦ∙ ἴσως δέ καί τῆς εὐσεβείας αὐτῆς κατορχήσονται, καί πολλῶν κακῶν παραίτιοι οἱ θεῖοι κανόνες γενήσονται, ὅπερ ἄτοπον. Ὅρα γάρ μοι καί τόν παρόντα κανόνα λέγοντα, τότε ὀφείλειν τόν ἀφορισμόν φυλάττεσθαι, ὅτε διά ῥᾳθυμίαν ἐπενεχθῇ, ἤγουν διά ἁμάρτημα ἐπεγνωσμένον πάντως τοῖς κανόσι. Καί αὐτοί μέν ταῦτα∙ ἐγὼ δέ οὐκ ἔχω τίνι ἐκ τούτων ἀκολουθήσω∙ κᾂν γάρ ὑπό τοῦ εὐλαβοῦς ἕλκωμαι, ἀλλ’ ὑπό τοῦ ἀκανονίστου μεθέλκομαι. Ζητῶ οὖν μαθεῖν τό ποιητέον, ὡς θέλων διά βίου παῖς εἶναι καί μαθητής. [Σημείωσαι τόν παρόντα κανόνα διοριζόμενον καθαιρεῖσθαι τούς μετά τόν ἀφορισμόν ἐνεργοῦντάς τι ἱερατικόν. Ἀνάγνωθι καί τά παρ’ ἡμῶν ἐνταῦθα γραφέντα]. Ὁ ἀκοινώνητος κοινωνήσας πρό συμπαθείας, αὐτοκατάκριτος. Ὁ ἀφορισθείς, καί πρό τοῦ λυθῆναι τοῦ ἀφορισμοῦ λειτουργήσας, αὐτός καθ’ ἑαυτοῦ τήν καταδίκην ἐπήγαγεν. *Στο Πηδάλιο, ο 29ος κανόνας αντιστοιχεί στον 37ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ὁ διά τι ἐξ ἀμελείας ἁμάρτημα ἀφορισθείς Ἐπίσκοπος, ἤ ἄλλος ὁποῖος δήποτε Κληρικός, κᾂν λέγῃ ὅτι δέν ἀφωρίσθη δικαίως, πρέπει ὅμως νά μένῃ εἰς τό ἐπιτίμιον τῆς ἀκοινωνησίας καί τοῦ ἀφορισμοῦ, ἕως νά ἐξετασθῇ ἀπό ἄλλους ἀνωτέρους, ἡ κρίσις του. Ἐάν δέ πρό τοῦ νά ἐξετασθῇ, ἂν εὐλόγως ἀφωρίσθη, ἤ μή, αὐτός τολμήσῃ νά κοινωνῇ μέ ἄλλους, καί νά καταπατήσῃ τόν ἀφορισμόν, φανερόν ὅτι οὗτος μέ τήν καταφρόνησιν αὐτήν κάμνει νά ἐκφωνηθῇ κατ’ ἐπάνω του ἡ τῆς πρεπούσης καταδίκης ἀπόφασις, ὡς ὁ παρών διορίζει κανών. Ὅρα καί τόν λβ΄ Ἀποστολικόν.
