Ἐπίσκοπον εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν φέρειν, ἱεροσυλία ἐστίν. Εἰ δέ αἰτία τις δικαία ἐκείνους ἀπό τῆς πράξεως τῆς ἐπισκοπῆς ἀποκινεῖ, οὐδέ πρεσβυτέρου τόπον κατέχειν ὀφείλουσιν. Εἰ δέ ἐκτός τινος ἐγκλήματος ἀπεκινήθησαν τοῦ ἀξιώματος, πρός τήν τῆς ἐπισκοπῆς ἀξίαν ἐπαναστρέψουσιν.
Ἀνατόλιος ὁ εὐλαβέστατος ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, εἶπεν· Οὗτοι οἱ λεγόμενοι ἀπό τῆς ἐπισκοπικῆς ἀξίας εἰς τήν τοῦ πρεσβυτέρου τάξιν κατεληλυθέναι, εἰ μέν ὑπό εὐλόγων τινῶν αἰτιῶν καταδικάζονται, εἰκότως οὐδέ τῆς πρεσβυτέρου ἐντός ἄξιοι τυγχάνουσιν εἶναι τιμῆς· εἰ δέ δίχα τινός αἰτίας εὐλόγου εἰς τόν ἥττονα κατεβιβάσθησαν βαθμόν, δίκαιοι τυγχάνουσιν, εἴ γε ἀνεύθυνοι φανεῖεν, τήν τῆς ἐπισκοπῆς ἐπαναλαβεῖν ἀξίαν τε καί ἱερωσύνην.
Τούς ἐπισκόπους οὐ δεῖ κατάγεσθαι εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν. Ἤ γάρ διά τινα αἰτιάματα τῆς ἀρχιερωσύνης ἐκβάλλεταί τις, καί οὐδέ ἱερεύς ὁ τοιοῦτος δύναται εἶναι∙ ἤ χωρίς αἰτίας εἴργεται τοῦ εἶναι ἐπίσκοπος, καί οὐ κατενεχθήσεται εἰς πρεσβυτέρου τάξιν, ἀλλ’ ὡς μάτην ἐκπεσών τῆς οἰκείας ἀξίας, καί ἐξ οὐδεμιᾶς δικαίας αἰτίας, ἐπαναλήψεται τόν οἰκεῖον τόπον, καί ἔσται αὖθις ἐπίσκοπος. Τό γάρ ἐξ ἐπισκοπῆς εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν καταχθῆναι, ἱεροσυλίαν ὁ κανών ὠνόμασε∙ συλᾶται γάρ τήν ἱερωσύνην ὁ ταύτης οὐκ ἐνδίκως στερούμενος, καί ὁ ἀδίκως στερῶν αὐτῆς τόν ἔχοντα ταύτην οὐχ ἱερόν τι συλᾷ, ἀλλά καί τι πλέον, καί μεῖζον. Διά γάρ τῆς ἐπικλήσεως τοῦ ἀρχιερέως, οἱ ναοί καθιεροῦνται τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοιτήσει, καί τά ἱερά ἁγιάζονται, καί μεῖζον πάντως τό ἁγιάζον τοῦ ἁγιαζομένου. Γέγραπται περί τά τέλη τῶν πρακτικῶν τῆς δ΄ συνόδου, ἀνενεχθῆναι παρά Φωτίου, ἐπισκόπου τῆς μητροπόλεως Τύρου, τῷ βασιλεῖ Μαρκιανῷ, ὡς ὁ ἐπίσκοπος τῆς Βηρυτῶν πόλεως, καιροῦ δραξάμενος, ἀπέσπασεν ἀπό τῆς ἐκκλησίας τῶν Τυρίων διαφόρους ἐπισκοπάς, Βύβλον, Βότρυν, Τρίπολιν, Ὀρθωσιάδα, Ἀρκάς, καί Ἀντάραδον∙ καί τούς ὑπό τοῦ αὐτοῦ Φωτίου χειροτονηθέντας ἐπισκόπους καθελών, εἰς πρεσβυτέρου τόπον κατήγαγε. Τοῦτο γοῦν τηρήσαντες κατά βασιλικόν ὁρισμόν οἱ ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντες Πατέρες, μετά καί πολιτικῶν ἀρχόντων, ὥρισαν, δίκαιον εἶναι ἀποκαταστῆναι τῇ τῶν Τυρίων ἐκκλησίᾳ τάς ἀφαιρεθείσας, ὡς εἴρηται, ἐπισκοπάς, καί ἔχειν τούς καθαιρεθέντας ἐπισκόπους τήν προτέραν τιμήν. Καί οἱ μέν τοποτηρηταί τῆς ἐκκλησίας Ῥώμης ἀπεφήναντο, ἐπίσκοπον εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν φέρειν, ἱεροσυλία ἐστί, καί τά ἑξῆς∙ ὁ Ἀνατόλιος δέ, καί οἱ ἄρχοντες, καί ἡ λοιπή σύνοδος ἠκολούθησαν. Ἀνάγνωθι τόν α΄ καί β΄ κανόνα τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ συνόδου, τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου κανόνα θ΄, συνόδου ἕκτης κανόνα γ΄ καί κστ΄, καί τοῦ ἁγίου Βασιλείου κανόνα κζ΄ καί ο΄. Ὑπέξελέ μοι τούς μετά τήν χειροτονίαν γαμήσαντας∙ οὗτοί γάρ, μετά το παυθῆναι τῆς λειτουργίας, ἐνεργοῦσι τινά. Καί ἀνάγνωθι τήν οθ΄ νεαράν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου, καταστρωθεῖσαν εἰς τόν στ΄ κανόνα τῆς στ΄ συνόδου∙ καί τό τέλος τῶν γεγονυιῶν ἐρωτήσεων πρός τήν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἁγίαν σύνοδον, καί τάς ἐπ’ αὐτῶν ἀποκρίσεις κατά τήν ἐφημερίαν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυροῦ Νικολάου. Ὁ καταβιβάζων ἐπίσκοπον εἰς πρεσβύτερον, ἱερόσυλος∙ ὁ γάρ ὑπαίτιος, καί ἁνίερος∙ ὁ δέ καταβιβασθείς ἀναίτος, ἔστω ἐπίσκοπος. Ἱεροσυλία ἐστίν ἄντικρυς, τό τόν ἐπίσκοπον εἰς πρεσβυτέρου κατάγειν βαθμόν∙ ἤ γάρ ὑπαίτιός ἐστι, καί καθαιρεῖται τῆς ἱερωσύνης∙ ἤ ἐκτός τινος ἐγκλήματος, καί οὐκ ὀφείλει μετακινεῖσθαι τοῦ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξιώματος. *Στο Πηδάλιο, ο 29ος κανόνας περιλαμβάνει μόνο την πρώτη παράγραφο του κανόνα «Ἐπίσκοπον εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν φέρειν, ἱεροσυλία ἐστίν. Εἰ δέ αἰτία τις δικαία ἐκείνους ἀπό τῆς πράξεως τῆς ἐπισκοπῆς ἀποκινεῖ, οὐδέ πρεσβυτέρου τόπον κατέχειν ὀφείλουσιν. Εἰ δέ ἐκτός τινος ἐγκλήματος ἀπεκινήθησαν τοῦ ἀξιώματος, πρός τήν τῆς ἐπισκοπῆς ἀξίαν ἐπαναστρέψουσιν». Ερμηνεία. Ἐν τῇ δ΄ πράξει τῆς παρούσης δ΄ Συνόδου γέγραπται (σελ. 150 τοῦ β΄ τόμ. τῆς συλλογῆς τῶν Συνόδων) ὅτι ὁ τῆς Τύρου Ἐπίσκοπος Φώτιος ἀνέφερεν εἰς τόν βασιλέα Μαρκιανόν, ὡς ὁ Εὐστάθιος, ὁ Ἐπίσκοπος Βηρυτοῦ (ἤ παρ’ ἄλλοις Εὐσέβιος Τύρου, ἀλλά τό πρότερον εἶναι καί ἀληθέστερον) ἀπέσπασεν ἀπό τήν Τύρον διαφόρους Ἐπισκοπάς, Βίβλον, λέγω, Βότρυν, Τρίπολιν, Ὀρθωσιάδα Ἀρκάδα, καί Ἀντάρανδον, καί τούς ὑπ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντας Ἐπισκόπους καθελών, εἰς Πρεσβυτέρου βαθμόν κατεβίβασεν. Ἀνέφερεν οὖν πρός τήν Σύνοδον τήν ὑπόθεσιν ταύτην ἡ τῶν ἀρχόντων σύγκλητος, πρός τήν ὁποίαν τόσον οἱ τοῦ Πάπα τοποτηρηταί, ὅσον καί ὁ Κωνσταντινουπόλεως, καί ὅλη ἡ Σύνοδος ἀποκριθέντες, τόν παρόντα κανόνα ἐξέδωκαν, λέγοντες, ὅτι εἶναι ἱεροσυλία τό νά καταβιβάζῃ τινάς Ἐπίσκοπον εἰς βαθμόν καί τόπον Πρεσβυτέρου, διότι, εἰμέν διά ἐγκλήματά τινα καθαιρεῖται, καί ἐκβάλλεταί τινας τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἀρχιερωσύνης, ὁ τοιοῦτος, οὐδέ ἱερεύς δύναται νά ᾖναι, ἤ ἐνεργείας τοῦ ἱερέως νά ἐνεργῇ. Εἰ θέλει ἐπαναλάβει πάλιν, κατά πάντα λόγον δικαιοσύνης, τόν οἰκεῖον τόπον, καί νά ᾖναι αὔθις Ἐπίσκοπος. Ὁ δέ Ζωναρᾶς λέγει, ὅτι τό νά καταχθῇ ἀδίκως Ἐπίσκοπος εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν, μεῖζον εἶναι τῆς ἱεροσυλίας. Καθ’ ὅτι, ἱερόν τι συλᾷ καί κλέπτει, ἀλλά μεῖζον τοῦ ἱεροῦ. Διά γάρ τῆς ἐπικλήσεως τοῦ Ἀρχιερέως, τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοιτήσει οἱ ναοί, καί τά ἱερά, καθιεροῦνται καί ἁγιάζονται∙ μεῖζον δέ πάντως τό ἁγιάζον τοῦ ἁγιαζομένου. Διά τί δέ ὁ μέν Κανών οὗτος τοῦτο ἐμποδίζει, ὁ δέ κ΄ τῆς στ΄ εἰς πρεσβυτέρου τόπον κατάγει, τόν ὑπερόρια ἄνευ γνώμης τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου διδάσκοντα Ἐπίσκοπον, ὅρα τήν λύσιν τῆς ἀπορίας ταύτης εἰς τόν λε΄ Ἀποστολικόν.
