Ἐκεῖνό γε μήν γελοῖόν μοι κατεφάνη, τό εὔξασθαί τινα ὑείων ἀπέχεσθαι κρεῶν. Ὥστε καταξίωσον διδάσκειν αὐτούς, τῶν ἀπαιδεύτων προσευχῶν καί ἐπαγγελιῶν ἀπέχεσθαι, τήν μέν τοι χρῆσιν ἀδιάφορον εἶναι συγχώρησον. Οὐδέν γάρ κτίσμα Θεοῦ ἀπόβλητον, μετ᾿ εὐχαριστίας λαμβανόμενον, ὥστε ἡ εὐχή καταγέλαστος, οὐχ ἡ ἀποχή ἀναγκαία.
Ηὔξατό τις μή φαγεῖν χοίρεια κρέα∙ εὔξασθαι γάρ, τό ἐπαγγείλασθαι καί ὑποσχέσθαι ἐστίν, ὡς τό, Εὔξασθε καί ἀπόδοτε. Ἠρωτήθη οὖν ὁ ἅγιος, εἰ ἔξεστι παραβῆναι τήν τοιαύτην εὐχήν τόν ταύτην εὐξάμενον, καί ἀπεκρίθη, γέλωτος ἄξιον αὐτῷ δοκεῖν τό πρᾶγμα∙ ὥστε, φησί, χρῆσθαι μέν, ἤτοι ἐσθίειν τά ὕεια κρέα, ἐπίτρεψον τῷ εὐξαμένῳ τήν αὐτῶν ἀποχήν, δίδαξον δέ ἀπέχεσθαι τῶν ἀπαιδεύτων προσευχῶν, ἤτοι τῶν ἀλογίστων ἐπαγγελιῶν καί μή προχείρους εἶναι εἰς τοιαύτας εὐχάς∙ οὐδέν γάρ κτίσμα Θεοῦ ἀπόβλητον, μετ’ εὐχαριστίας λαμβανόμενον∙ καί ἐπεί, φησί, τοῦτο οὕτως ἔχει, ἡ εὐχή καταγέλαστος∙ τοιαύτης δέ τῆς εὐχῆς οὔσης, οὐκ ἀναγκαία ἡ τῶν ὑείων κρεῶν ἀποχή. Ὁ κρεῶν ἀποχήν ὑείων ἐπευξάμενος, γελοῖος∙ δεκτέος δέ, εἱ μεταλήψοιτο. Ηὔξατό τις ἀπέχεσθαι χοιρείων κρεῶν∙ γελοῖος οὗτος, ὡς ἀπαίδευτα προσευχόμενος καί ἐπαγγελλόμενος∙ οὐδέν γάρ κτίσμα Θεοῦ ἀπόβλητον μετ᾽ εὐχαριστίας μεταλαμβανόμενον. Δεῖ γοῦν συγχωρηθῆναι αὐτῷ τήν μετάληψιν τῶν κρεῶν, ὧν ἀπέχειν ἐπηύξατο, διδαχθῆναι δέ μή ἀπαιδεύτους πρός Θεόν ἐπαγγελίας ποιεῖσθαι. Ἠρωτήθη ὁ Ἅγιος, ἂν δύναται τινάς νά παραβῇ τήν εὐχήν, ἤτοι τήν ὑπόσχεσιν, ὁποῦ ἔκαμε πρός τόν Θεόν, νά μή φάγῃ χοίρειον κρέας, καί ἀποκρίνεται, ὅτι ἡ ὑπόσχεσις αὕτη εἶναι ἀξία γέλωτος. Διά τοῦτο, πρέπει νά διδάσκωνται οἱ τοιοῦτοι, τοιαύτας μέν ἀλόγους ὑποσχέσεις νά μήν κάμνουν εἰς τό ἑξῆς, τήν δέ μεταχείρισιν τῶν χοιρείων κρεῶν, διά τά ὁποῖα ἔφθασαν νά ὑποσχεθοῦν, νά τήν ἔχουν ἀδιάφορον,1 ἤτοι, ἐπίσης νά ἔχουν, καί τό νά μή φάγουν αὐτά, καί τό νά τά φάγουν. Ἐπειδή, κατά τόν Παῦλον, κᾀνένα κτίσμα Θεοῦ δέν εἶναι ἀπόβλητον, καθ’ ὅ κτίσμα, εὐχαριστίας ἐσθιόμενον. Ὅρα καί τόν Ϟδ΄ τῆς στ΄. 1Ὅρα, ὅτι ὁ Μέγας Βασίλειος λέγων παρατετηρημένως νά ᾖναι ἀδιάφορος μόνον, καί ὄχι συγκεχωρημένη ἡ τῶν ὑποσχεθέντων χοιρείων κρεῶν μεταχείρισις, μᾶς δίδει νά καταλάβωμεν, ὅτι οὐδέ αὐταί αἱ ἀξιογέλαστοι ὑποσχέσεις, τάς ὁποίας ἤθελε κάμει τινάς εἰς τόν Θεόν, δέν πρέπει νά παραβαίνωνται. Εἰ δέ οἰ τοιαῦται δέν πρέπει να παραβαίνωνται, πόσῳ μᾶλλον δέν ἠμπορεῖ νά παραβῇ τινας τά μετά λόγου ταξίματα, ὁποῦ ἤθελε κάμει πρός τόν Θεόν. Ὅθεν, ὅλοι ἐκεῖνοι ὁποῦ, ἤ ἐν καιρῷ ἀνάγκης, ἤ χωρίς ἀνάγκην, τάξουν εἰς τόν Θεόν, ἤ νά γένουν Καλόγηροι, ἤ νά ὑπάγουν εἰς προσκύνησιν τοῦ ζωοποιοῦ Τάφου, ἤ ἄλλων ἱερῶν Μοναστηρίων, καί λειψάνων, ἤ νά δώσουν ἐλεημοσύνας, ἤ νά συστήσουν σχολεῖα, ἤ Μοναστήρια, ἤ νά κάμουν τήν τάδε νηστείαν, ἤ ἄλλην κᾀμμίαν ἀγαθοεργίαν καί ἀρετήν, αὐτοί χρεωστοῦν, ὄχι μόνον ἐξ ἅπαντος νά τελειόνουν τά ταξίματα αὐτά, ἀλλά καί μίαν ὥραν πρότερον, χωρίς νά ἀναβάλλουν τόν καιρόν, διατί, ἂν βραδύνουν νά τάς τελειώσουν, μεγάλως ἁμαρτάνουν. Ὅθεν, ἀπό τό ἕνα μέρος ὁ Θεός, ποτέ μέν μέ τό στόμα τοῦ προφήτου Μωϋσέως λέγει∙ «Ἐάν δέ εὔξῃ εὐχήν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, οὐ χρονιεῖς ἀποδοῦναι αὐτήν, ὅτι ἐκζητὼν ἐκζητήσει Κύριος ὁ Θεός σου παρά σοῦ, καί ἔσται ἐν σοί ἁμαρτία». (Δευτερον. κγ΄, 21) ποτέ δέ μέ τό στόμα τοῦ σοφοῦ Σειράχ∙ «Μή ἐμποδισθῇς τοῦ ἀποδοῦναι εὐχήν εὐκαίρως, καί μή μείνῃς ἕως θανάτου δικαιωθῆναι. (Σειράχ ιη΄, 22). Ἀπό δέ τό ἄλλο μέρος, ὁ θεῖος Γρηγόριος ὁ Διάλογος ἐλέγχει τήν Ῥουστικιανήν πατρικίαν Ῥωμαίων, διά τί, ὑπεσχέθη μέν νά ὑπάγῃ νά προσκυνήσῃ εἰς τά Ἱεροσόλυμα, ἔπειτα, πηγαίνουσα εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἵνα ἐκεῖθεν ἀπέλθῃ, ἐχασομέρει, καί δέν ἐτελείωνε τό συντομώτερον τήν ὑπόσχεσίν της. Διά τοῦτο, ἐκεῖνοι ὁποῦ παραβαίνουν τάς πρός τόν Θεόν ὑποσχέσεις των καί ταξίματα, καί μάλιστα ἐκεῖνοι ὁποῦ τάξουν νά γένουν καλόγηροι καί δέν γίνονται, ἐξολοθρεύονται καί αὐτοί, καί τά ὀσπήτιά των, καί προκοπήν κᾀμμίαν δέν βλέπουσιν εἰς ταύτην τήν ζωήν. Ἐπειδή, πρίν μέν νά τάξουν, πρέπει νά στοχάζωνται τόν ἑαυτόν τους, ἂν ᾖναι ἱκανοί νά τελειώσουν τό τάξιμόν των. Ἀφ’ οὗ δέ τό τάξουν μίαν φοράν, πλέον δέν δύνανται νά τό παραβοῦν. Διά τί πειράζουσι καί γελοῦσι τόν Θεόν, ὡς λέγει ὁ Σειράχ (κεφ. ιη΄, 22). «Πρίν εὔξασθαι, ἐτοίμασον σεαυτόν, καί μή γίνου ὡς ἄνθρωπος πειράζων τόν Κύριον». Ἐάν δέ δέν θέλουν νά τάξουν, εἰς τοῦτο ἁμαρτίαν δέν ἔχουν, ἀλλ’ οὔτε ὁ Θεός τούς βιάζει. «Ἐάν γάρ, φησι, μή θέλῃς εὔξασθαι, οὐκ ἔστιν ἐν σοί ἁμαρτία». (Δευτερονομ. αὐτόθι.). Ἂς ἀκούσουν καί τόν προφήτην Δαβίδ λέγοντα, «Ἀποδώσω σοί τάς εὐχάς μου, ἅς διέστειλε τά χείλη μου, καί ἐλάλησε τό στόμα μου ἐν τῇ θλίψει μου». (Ψαλμ. 65, 13)∙ καί τόν Ἰωνᾶν. «Ὅσα ηὐξάμην, ἀποδώσω σοί εἰς σωτηρίαν μου τῷ Κυρίῳ». Καί τοῦτο δέ πρέπει νά σημειώσωμεν ἐδῶ, ὁ Θεός προστάζει εἰς τούς Ἀριθμούς (κεφ. λ΄, 1) πῶς, ἀνίσως θυγάτηρ τινός νέα (ὑπεξουσία οὖσα δηλαδή ἀκόμη εἰς τόν πατέρα της, κατά τόν Θεοδώρητον, καί Προκόπιον) τάξῃ κᾀμμίαν ὑπόσχεσιν πρός τόν Θεόν, καί ὁ πατήρ της ἀκούσας τήν τοιαύτην ὑπόσχεσιν, σιωπήση, καί δέν εἰπῇ τίποτε, ἡ ὑπόσχεσις αὐτή, πρέπει ἐξάπαντος νά μένῃ βεβαία, καί νά τελειοῦται. Εἰ δέ ὁ πατήρ της δέν θελήσῃ τήν τοιαύτην ὑπόσχεσιν. Ἀλλ’ ὅταν τήν ἀκούσῃ, τῆς εἰπῇ ὅτι δέν τήν στέργει, ἡ ὑπόσχεσις αὕτη νά γίνεται ἄκυρος. Καί ὁ Κύριος θέλει συγχωρήσει τήν ὑποσχεθεῖσαν γυναῖκα, διά τήν παράβασιν τῆς τοιαύτης ὑποσχέσεως. Τοῦτο τό ἴδιον προστάζει νά γίνεται καί εἰς τήν ὕπανδρον γυναῖκα, ἂν ὁ ἄνδρας της σιωπήσῃ, ἤ ἐναντιωθῇ εἰς τήν ὑπόσχεσιν τῆς γυναικός του. Ἐντεῦθεν λοιπόν ἀντιστρόφως συνάγεται, ὅτι, καί ἂν οἱ γονεῖς ὁποῦ ἔχουν ὑπεξούσια τέκνα των, τά τάξουν εἰς τόν Θεόν νά καλογηρεύσουν, ἤ ἄλλην ἀγαθοεργίαν νά κάμουν, παρακινηθέντες ἀπό κίνδυνον ἀσθενείας, ἤ ἀπό ἄλλο σύμβαμα, χρεωστοῦν τά τοιαῦτα τέκνα νά τελειώσουν τό τοιοῦτον τάξιμον, ὁποῦ ἔκαμαν περί αὐτῶν οἱ γονεῖς των. Κᾂν καί γένουν αὐτεξούσια, καί ἐλεύθερα ἀπό τήν ὑπεξουσιότητα. Διατί, ὅταν ἐτάχθησαν, ἦτον ὑπεξούσια, καί μάλιστα ἂν αὐτά ἐσιώπησαν, ὅταν τά ἔταζαν οἱ γονεῖς των. Πρέπει ὅμως καί οἱ γονεῖς, νά ἐνθυμίζουν εἰς τά τοιαῦτα τέκνα τό τάξιμον αὐτό. Καί μάλιστα, ἂν τά ἔταξαν νά καλογηρεύσουν, πρέπει νά τά γυμνάζουν, καί νά τά παιδαγωγοῦν πρός τήν τοιαύτην ζωήν, προσφέροντές τα εἰς τόν Θεόν, ὡς ἡ Ἄννα τόν Σαμουήλ. Ἕως πότε δέ εἶναι τά τέκνα ὑπεξούσια, ὅρα τόν μβ΄ τῆς ἐν Καρθαγ. Ὅρα δέ καί τόν ιθ΄ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ. Πῶς κανονίζει ἐκείνους ὁποῦ ὑποσχεθοῦν νά φυλάξουν Παρθενίαν, ἔπειτα τήν ἀθετήσουν. Διά τοῦτο καί ὅσοι ἔταξαν μέν πρότερον νά καλογηρεύσουν, ὕστερον δέ ὑπανδρεύθησαν, οὗτοι πρέπει νά μετανοοῦν διά τήν παράβασιν τοῦ ταξίματος ὁποῦ ἔκαμαν, καί ἂν μέν δυνηθοῦν νά καταπείσουν τάς γυναῖκας των εἰς τό νά χωρισθοῦν μετά συμφωνίας καί νά μονάσουν καί τά δύω μέρη, καλῶς. Εἰ δέ, ἐάν ἀποθάνῃ ἡ γυνή αὐτῶν, ἐξάπαντος πρέπει νά πληρώσουν τό τάξιμον τους καί νά καλογηρεύουν.
