Ἡ πορνεία γάμος οὐκ ἔστιν, ἀλλ᾿ οὐδέ γάμου ἀρχή. Ὥστε, ἐάν ᾖ δυνατόν τούς κατά πορνείαν συναπτομένους χωρίζεσθαι, τοῦτο κράτιστον. Ἐάν δέ στέργωσιν ἐκ παντός τρόπου τό συνοικέσιον, τό μέν τῆς πορνείας ἐπιτίμιον γνωριζέτωσαν, ἀφιέσθωσαν δέ, ἵνα μή χεῖρόν τι γένηται.


ΖΩΝΑΡΑΣ: Τό λάθρᾳ τινά συμφθαρῆναι γυναίῳ, οὔτε γάμος λογισθήσεται, οὔτε γάμου ἀφορμή∙ ὥστε λέγειν τινάς, ὅτι, ἐπεί συνεφθάρη αὐτῇ, δεῖ ἐκδοθῆναι ταύτην αὐτῷ εἰς γυναῖκα∙ ἀλλ᾽ ἄριστον μέν ἐστι χωρίζεσθαι αὐτούς, ὅτι σαθρός ἐστι καί ἔκθεσμος ὁ τοῦ τοιούτου γάμου θεμέλιος. Εἰ δέ στέργουσι καί ἄμφω τήν μετ᾽ ἀλλήλων συμβίωσιν ἐκ παντός, ἀντί τοῦ, ἀπαραιτήτως, μή ἀνεχόμενοι τῆς ἀπ᾿ ἀλλήλων διαζυγῆς, ἐπιτιμάσθωσαν μέν ὡς πορνεύσαντες, παραχωρείσθωσαν δέ συνοικεῖν, ἵνα μή χείρόν τι γένηται, ἵνα μή καί διαζυγέντες πάλιν λάθρᾳ μίγνυνται καί πορνεύωσιν, ἤ ἵνα μή ἑτέρῳ συζυγεῖσα ἡ γυνή, φιλοῦσα δέ τόν φθείραντα αὐτήν, εἰς μοιχεῖαν ἐκκυλισθῇ, ἤ ἵνα μή στέργοντες ἀλλήλους, καί κωλυόμενοι συνοικεῖν, διαχειρίσωνται ἐαυτούς, διά τό τοῦ ἔρωτος διακαές, καί τήν ἀπ᾽ ἀλλήλων διάξευξιν.

ΒΑΛΣΑΜΩΝ: Εἰπὼν ὁ ἅγιος τί ὀφείλει γίνεσθαι εἰς τόν φθείραντα παρθένον, ἀρτίως ὑποτυποῖ καί τά περί τῶν συνελθόντων πορνικῶς∙ καί φησιν, ὅτι ἡ πορνεία οὔτε γάμος λογίζεται, οὔτε γάμου ἀφορμή, ὥστε ἀναγκάζεσθαι θάτερον τῷ ἑτέρῳ συνάπτεσθαι γαμικῶς∙ ἀλλά ἄριστον μέν ἐστι χωρίζεσθαι αὐτούς, ἤγουν μή παραχωρεῖσθαι τήν μέσον αὐτῶν γαμικήν συνάφειαν, ὅτι ἔκθεσμος καί κατάκριτός ἐστιν ὁ τοῦ τοιούτου γάμου θεμέλιος. Εἰ δέ στέργουσιν ἀπαραιτήτως καί ἄμφω τήν συμβίωσιν, μή ἀνεχόμενοι τοῦ ἀπ᾿ ἀλλήλων χωρισμοῦ, ἐπιτιμάσθωσαν μέν ὡς πορνεύσαντες, παραχωρείσθωσαν δέ συνοικεῖν, ἵνα μή χεῖρόν τι γένηται, ἤγουν, ἵνα μή διαζυγέντες, πάλιν λάθρᾳ πορνεύσωσι, Τοὐτέστιν, ἵνα μη ἑτέροις συναφθέντες προσώποις, οὐκ ἐπιμείνωσι τῷ νομίμῳ γάμῳ, ἀλλά μοιχείαν ἐργάσωνται, ἤ ἵνα μή κωλυόμενοι διαχειρίσωνται ἑαυτούς διά τό τοῦ ἔρωτος διακαές. Ταῦτα δέ χώραν εἶχον, ὡς ἐμοί δοκεῖ, ὅταν συναινέσει μόνῃ ὁ γάμος συνίστατο, οὐ μήν καί σήμερον, ὅταν δι᾿ ἱερολογίας καί θείας μεταλήψεως τοῦ σώματος καί τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ ὁ γάμος συνίσταται. Πῶς γάρ οἱ ἐπιτιμηθέντες διά τήν πορνείαν, καί τῶν ἀγιασμάτων μή μεταλαμβάνοντες, γαμικῶς ἀλλήλοις συνέλθωσιν; Εἰ δέ εἴπῃς, μετά τό ἐπιτιμηθῆναι τούς πορνεύσαντας ἐπί ὅλῃ τριετίᾳ, μή πορνεῦσαι, οὐκ ἐμποδισθήσῃ παραχωρῆσαι τούτοις νομίμως συναφθῆναι μετά τήν τριετίαν. Ἐρωτήσει δέ τις, διά τί τήν μέν παρθένον μετά τήν φθοράν διορίζεται ὁ ἅγιος νομίμως συνάπτεσθαι τῷ φθορεῖ, τούς δέ πορνεύσαντας εὐκόλως μίγνυσθαι γαμικῶς οὐ παραχωρεῖ, ἀλλά μετά διαστίξεως. Λύσις. Τήν μέν παρθένον ἴσως μετά τήν φθοράν οὐδείς αἱρετίσεται πρός γάμον λαβεῖν∙ καί εἰ μή παραχωρηθῇ τῷ φθορεῖ γαμηθῆναι, περιλειφθήσεται ἄτιμος καί ἐλέους ἀξία∙ ἡ δέ πορνευθεῖσα οὐ ζημιοῦται τοσοῦτον, ἐάν μή γαμηθῇ τῷ πορνεύσαντι μετ᾽ αὐτῆς, παρ᾽ ἑτέρου γάρ διεκορήθη. Εἰ γοῦν μή πρόκειταί τι κακόν μέγα ἐκ τῆς διαστάσεως τῶν πορνευσάντων, καί οὐδέ ὁλοψύχως οἱ πορνεύσαντες τοῦ γάμου ἐξέχονται, προτιμηθήσεται ἡ διάστασις, καί ἡ διά ταύτην ἀποχή τοῦ κακοῦ. Ἔτι ἐρωτήσει τις, ὡς τοῦ γ΄ κεφ., τοῦ λζ΄ τίτλου, τοῦ ξ΄ βιβλίου διοριζομένου τόν παλλακευόμενον μετά σώφρονος γυναικός ἀναγκάζεσθαι ταύτην εἰς γάμον λαβεῖν, πῶς ὁ παρὼν κανὼν διορίζεται τούς πορνεύσαντας χωρίζεσθαι; Λύσις. Διαφορά ἐστι παλλακῆς καί πόρνης∙ ἡ μέν γάρ, ἤγουν ἡ παλλακή, εἰς μόνον τόν παλλακευόμενον ἁμαρτάνουσα, ἐπιγινώσκεται καί τῷ νόμῳ∙ ἡ δέ μετά διαφόρων πορνεύσασα, οὔτε τῷ νόμῳ ἐπιγινώσκεται, ἀλλά καί τῆς τοῦ πορνεύοντος κατοικίας ἐξωθεῖται, καθὼς τό διαληφθέν φησι κεφάλαιον∙ ὁ γοῦν παρὼν κανὼν περί πόρνης διαλεγόμενος, καλῶς καί ἀκολούθως τῷ νόμῳ διορίζεται μετά διαστίξεως, τούς πορνεύσαντας νομίμως συνάπτεσθαι.

ΑΡΙΣΤΙΝΟΣ: Εἰ ὁ συζυγείς κατά πορνείαν διαζεύγνυται, κάλλιον∙ εἰ δέ ἀδιασπάστως συνέζευκται, συγχωρείσθω, δεχόμενος τό ἐπιτίμιον. Ὁ γάμος ἐν τούτῳ ἔχει τό σεμνόν, καί τό τίμιον, ἐν τῷ καθαρεύειν πορνείας∙ καί διά τοῦτο ἡ πορνεία οὔτε γάμος ἐστίν, οὔτε γάμου ἀρχή, ἀλλά ἁμαρτία, καί θείου νόμου παράβασις. Ὥστε, ἐάν κατά πορνείαν τις συμφθείρηται μετά γυναικός, ἀποστῆναι αὐτῆς, ἐάν ἐστι δυνατόν, κράτιστον ἐστίν∙ ἐάν δέ ἐκ παντός τρόπου ἀδιασπάστως ἔχωσι πρός ἀλλήλους, καί βούλωνται γαμικῇ συνοικεῖν ἔκτοτε διαθέσει, τό μέν τῆς πορνείας δεχέσθωσαν ἐπιτίμιον, ἀφιέσθωσαν δέ οὕτως ἔχειν, ἵνα μή χεῖρόν τι γένηται.

ΠΗΔΑΛΙΟΝ: Συγχωρήσας ὁ ἅγιος ἐν τῷ κβ΄ καί κε΄ νά συνάπτωνται οἱ πρό τοῦ γάμου φθαρέντες, διορίζει τελευταῖον ἐν τῷ παρόντι κανόνα καθολικόν, καί ἀκριβέστατον∙ ὅτι, ἐκεῖνοι ὁποῦ πορνεύσουν μέν πρότερον εἴτε μέ παρθένον, εἴτε μέ πόρνην, καί μετά τήν πορνείαν ζητοῦν νά ὑπανδρευθοῦν, τό ἀσφαλέστερον καί καλήτερον εἶναι νά μήν ὑπανδρεύωνται, ἀλλά, καί ἐάν φθάσουν νά ὑπανδρευθοῦν, νά χωρίζωνται, ἐπειδή ὁ γάμος διά τοῦτο λέγεται τίμιος, καί ἡ κοίτη ἀμίαντος, διατί εἶναι καθαρός ἀπό κάθε προηγουμένην ἁμαρτίαν καί φθοράν, ἡ δέ πορνεία, καί φθορά, οὔτε γάμος εἶναι, ἀλλ’ οὔτε γάμου ἀρχή. Ἐάν δέ οἱ πορνεύσαντες αὐτοί δέν στέργουν κατ’ οὐδένα τρόπον νά χωρισθοῦν, νά ἐπιτιμῶνται μέν ὡς πόρνοι, ἑπτά χρόνους δηλαδή, νά ἀφίνωνται δέ ἀχώριστοι, διά νά μήν ἀκολουθήσῃ κᾀνένα ἄλλο πρᾶγμα χειρότερον, ἤτοι, ἵνα μή καί χωρισθέντες κρυφίως πορνεύωσιν, ἤ, ἵνα μή μέ ἄλλα πρόσωπα καί οἱ δύω συναπτόμενοι εἰς γάμον, κρυφίως μοιχεύωσιν, ἤ, ἵνα μή φονεύσωσι τόν ἑαυτόν τους, τόν ὑπερβολικόν ἔρωτα, καί τόν χωρισμόν μή ὑποφέροντες. Ἀνάγνωθι καί τόν ξζ΄ Ἀποστολικόν, καί τήν εἰς ἐκεῖνον ὑποσημείωσιν.