Ἐπειδή ἔν τισιν ἐκκλησίαις, ὡς περιηχήθημεν, δίχα οἰκονόμων οἱ ἐπίσκοποι καί τά ἐκκλησιαστικά χειρίζουσι πράγματα, ἔδοξε πᾶσαν ἐκκλησίαν ἐπίσκοπον ἔχουσαν, καί οἰκονόμον ἔχειν ἐκ τοῦ ἰδίου κλήρου, οἰκονομοῦντα τά ἐκκλησιαστικά κατά γνώμην τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου· ὥστε μή ἀμάρτυρον εἶναι τήν οἰκονομίαν τῆς ἐκκλησίας, καί ἐκ τούτου σκορπίζεσθαι τά αὐτῆς πράγματα, καί λοιδορίαν τῇ ἱερωσύνῃ προστρίβεσθαι· εἰ δέ μή τοῦτο ποιήσοι, ὑποκεῖσθαι αὐτόν τοῖς θείοις κανόσιν.
Τήν μέν ἐξουσίαν τῆς διοικήσεως τῶν ἐπισκοπῆς ἑκάστης πραγμάτων, οἱ κανόνες τοῖς ἐπισκόποις ἀνατιθέασιν∙ οὐ βούλονται δέ καθ’ ἑαυτούς ταῦτα διοικεῖν, μή τινος ἔχοντος εἴδησιν∙ οὐδέ οἰκείους τινάς, συγγενεῖς τυχόν, ἤ ἰδίους θεράποντας προϊστᾷν οἰκονόμους, ἀλλ’ ἐκ τοῦ κλήρου τῆς ἐπισκοπῆς τόν οἰκονόμον προβάλλεσθαι παρά τοῦ ἐπισκόπου∙ ὥστε ἐκείνου τά τῆς ἐκκλησίας διοικοῦντος, κατά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, δῆλον εἶναι, ὅπη προχωροῖεν καί δαπανῶνται τά ἐκκλησιαστικά πράγματα, καί μή ὑπόνοιαν κατά τοῦ ἐπισκόπου φύεσθαι ὡς κακῶς ἀναλίσκοντος τά τῆς ἐκκλησίας∙ τοῦτο γάρ δηλοῦται διά τοῦ σκορπίζεσθαι, καί λοιδορεῖσθαι τόν ἀρχιερέα, ὡς ἀθέσμως καί οὐκ εὐσεβῶς χρώμενον τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς, καί οὕτως ἀπιστίαν τοῖς ὑπ’ αὐτόν τίκτεσθαι κατ’ αὐτοῦ, καί σκανδάλων ἀφορμάς διδόναι αὐτοῖς, διά τῆς δοθείσης αὐτῷ ἐξουσίας. Ἁρμόσουσι γάρ αὐτῷ τά τοῦ μεγάλου Παύλου ῥητά, λέγοντος∙ Βλέπετε μήπως ἡ ἐξουσία ἡμῶν αὕτη πρόσκομμα γένηται τοῖς ἀσθενοῦσι∙ καί μετά τινα∙ Οὕτω δέ εἰς τούς ἀδελφούς ἁμαρτάνοντες, καί τύπτοντες αὐτῶν τήν συνείδησιν ἀσθενοῦσαν, εἰς Χριστόν ἁμαρτάνετε∙ τούς δέ μή διά οἰκονόμων, ἐκ τοῦ κλήρου ὄντων, διοικοῦντας τά πράγματα τῶν ἐκκλησιῶν, ἐπιτιμᾶσθαι κοινωνικῶς. Ὁ δέ τῆς ζ΄ συνόδου ια΄ κανών ὁρίζει, εἰ μή οἰκονόμους ἔχοιεν οἱ ἀρχιερεῖς εἰς τάς ἐκκλησίας αὐτῶν, ἐν μέν ταῖς ἐπισκοπαῖς προβάλλεσθαι αὐτούς παρά τῶν μητροπολιτῶν, οἷς ὑπόκεινται, ἐν δέ ταῖς μητροπόλεσι παρά τοῦ πατριάρχου. Τά αὐτά δέ νοητέον καί ἐπί τοῖς προεστῶσι μονῶν, εἰ καί νῦν οὔτε τοῖς πλείοσι τῶν ἀρχιερέων, οὔτε τισίν ἡγουμένοις μοναχῶν ταῦτα παραφυλάττονται. Ὡς ἔοικε, πρό τοῦ παρόντος κανόνος, οἱ πλείους τῶν ἐπισκόπων λαϊκούς ἐποίουν οἰκονόμους. Τοῦτο οὖν οἱ θεῖοι Πατέρες διορθούμενοι, παρακελεύονται διά κληρικῶν οἰκονομεῖσθαι τά ἐκκλησιαστικά, κατά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου∙ ἐφ’ ᾧ καταδήλους τε εἶναι τάς εἰσόδους τῆς ἐκκλησίας, καί μή σκορπίζεσθαι, καί τόν ἐπίσκοπον ἀδιάβλητον συντηρεῖσθαι∙ τόν δέ μή ποιοῦντα οὕτως ἀρχιερέα, ὑποκεῖσθαι τοῖς κανόσι παρακελεύεται. Μή οὖν ἐναντιωθῇς τῷ λη΄ καί τῷ μα΄ κανόνι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων∙ κᾂν γάρ ἀνεκλόγιστον ἐξουσίαν ἔχωσιν οἱ ἐπίσκοποι, ἀλλ’ οὐκ ἐφεῖται τούτοις ὡς ἰδικοῖς, καί δεσποτικῶς αὐτοῖς διαφέρουσι, τοῖς τῆς ἐκκλησίας χρᾶσθαι πράγμασι∙ τοσοῦτον, ὅτι καί τά περιττεύοντα μετά τάς ἀναγκαίας ἐξόδους, τοῖς πτωχοῖς διαδιδόναι ἀναγκάζονται, ὅτι καί πτωχικά τά ἐκκλησιαστικά λέγονται πράγματα. Εἰ γοῦν οἰκονομοῦνται ταῦτα διά κληρικῶν, ἀνέγκλητος ἔσται ὁ ἐπίσκοπος, καί οὐδέ τις γογγύσει κατ’ αὐτοῦ, ὡς μή τούς ὑπ’ αὐτόν κληρικούς, ἤ ἄλλους πενομένους, χειραγωγοῦντος∙ εἰ τάχα δέ τό ἐπιτίμιον τῶν παραβαινόντων τόν παρόντα κανόνα ἐνταῦθα οὐ κεῖται. Ἀλλ’ ἀνάγνωθι τόν ια΄ κανόνα τῆς ζ΄ συνόδου, καί μάθῃς τί γίνεται εἰς τούς μή διοικοῦντας ἐπισκόπους διά κληρικῶν τά τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν, ἀλλά μήν καί εἰς τούς ἡγουμένους. Οἰκονόμος ἀνά πάσας ἔστω τάς ἐκκλησίας ἀπό τοῦ κλήρου∙ ὁ δέ τούτου καταφρονῶν ἐπίσκοπος, οὐκ ἀνέγκλητος. Ἀπό τοῦ κλήρου δεῖ τοῦ οἰκείου ἕκαστον τῶν ἐπισκόπων προχειρίζεσθαι οἰκονόμον, εἰς τό τά τῆς ἐκκλησίας πράγματα διοικεῖν κατά γνώμην αὐτοῦ. Εἰ δέ δίχα οἰκονόμου κεκληρωμένου τά τῆς ἐκκλησίας εὑρίσκεταί τις ἐπίσκοπος διοικῶν, ὡς λοιδορίαν τῇ ἱερωσύνῃ προστρίβων, διά τήν ἀδιάγνωστον καί ἁμάρτυρον οἰκονομίαν, κανονικῶς ἐπιτιμηθήσεται. Ἐπειδή λέγει ὁ παρών Κανών, ἐμάθομεν, ὅτι εἰς μερικάς ἐπαρχίας χωρίς οἰκονόμον διοικοῦσιν οἱ Ἐπίσκοποι τά τῆς ἐκκλησίας πράγματα καθ’ ἑαυτούς, καί καθὼς αὐτοί βούλονται∙ διά τοῦτο ἐφάνη εὔλογον, ὅτι ἑκάστης ἐκκλησίας ὁ Ἐπίσκοπος νά ἔχῃ οἰκονόμον, ὄχι ἀπό τούς οἰκείους αὐτοῦ δούλους ἤ συγγενεῖς, ἀλλά ἀπό τούς κληρικούς του, οἰκονομοῦντα τά τῆς ἐκκλησίας πράγματα, κατά τήν γνώμην τοῦ αὐτοῦ Ἐπισκόπου. Ὥστε νά μήν ᾖναι ἀμάρτυρα ποῦ, καί πῶς, καί πότε δαπανῶνται τά τῆς ἐκκλησίας εἰσοδήματα, καί ἐντεῦθεν νά δίδῃ ὑποψίαν ὁ ἀρχιερεύς εἰς τόν λαόν καί αἰτίαν νά τόν κατηγοροῦν, ὅτι σκορπίζει ταῦτα κακῶς. Ὅποιος δέ Ἀρχιερεύς κάμῃ ἔξω ἀπό τόν κανόνα τοῦτον, νά γίνεται ὑπεύθυνος εἰς τά ἐπιτίμια τῶν θείων κανόνων. Καθὼς δέ ὁ Ἀρχιερεύς πρέπει νά ἔχῃ οἰκονόμον τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων, ἔτζι καί ὁ Ἡγούμενος πρέπει νά ἔχῃ οἰκονόμον τῶν τοῦ μοναστηρίου πραγμάτων∙1 ἀνάγνωθι καί τόν λη΄ καί μα΄ Ἀποστολικόν. 1Σημείωσαι ὅτι ὁ οἰκονόμος κάθε χρόνον πρέπει νά δίδῃ λογαριασμόν εἰς τόν Ἐπίσκοπον, (ἤ καί εἰς τόν ἡγούμενον) περί τῆς οἰκονομίας τῶν πραγμάτων τῆς ἐκκλησίας, ἤ τοῦ μοναστηρίου. Εἰ δέ τύχῃ νά ἀποθάνῃ πρό τοῦ νά δώσῃ λογαριασμόν, νά τόν δίδουν οἱ κληρονόμοι του, κατά τήν μβ΄ διάταξιν τοῦ γ΄ τίτλ. τῶν νεαρῶν (Φωτ. τίτλ. ι΄, κεφ. α΄)∙ ὁ δέ Μαλαξός εἰς τήν ἱστορίαν τῶν Πατριαρχῶν λέγει, ὅτι ὁ μέγας οἰκονόμος τῶν κτημάτων, πρέπει νά ᾖναι Ἱεροδιάκονος (ἤ Ἱερεύς)∙ ὅταν λειτουργῇ ὁ Ἀρχιερεύς, ἵσταται ἐν τῇ μερίδι τῆς ἁγίας τραπέζης φορῶν τό στιχάριον αὐτοῦ. Καί βαστάζων ἐν ταῖς χερσί τό ἅγιον ῥιπίδιον, προσφέρει εἰς τόν Ἀρχιερέα καί τόν μέλλοντα χειροτονηθῆναι. Ἐξετάζει τά ἔσοδα καί τά ἔξοδα, καί τούς λογαριασμούς ὅλων τῶν κτημάτων τῆς ἐκκλησίας, κρατῶν χάρτην καί ἀναγράφων τούτους. Καί τετράκις τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀναφέρει εἰς τόν Ἀρχιερέα∙ θεωρεῖ καί προνοεῖται τά πράγματα τῆς χηρευούσης ἐκκλησίας, ἕως ὅτου γένῃ αὐτῆς Ἀρχιερεύς, καί εἰς τάς κρίσεις στέκεται εἰς τό δεξιόν μέρος τοῦ Ἀρχιερέως. Ὁ δέ Ζωναρᾶς εἰς τήν ἱστορίαν Ἰσαακίου τοῦ Κομνηνοῦ λέγει, ὅτι ὁ μέγας οἰκονόμος, καί σκευοφύλαξ ἐπροχειρίζοντο ἀπό τόν Βασιλέα τότε. Ὁ δέ Κομνηνός οὗτος ἐδιώρισε νά προχειρίζωνται ἀπό τόν Πατριάρχην καί οἱ δύω. Ἰσίδωρος δέ ὁ Πηλουσιώτης (ἐπιστολ. ἀχκη΄ Ἑρμίνῳ Κόμητι) λέγει, ὅτι οἰκονόμος εἴρηται, παρά τό ἑκάστῳ τό οἰκεῖον νέμειν, ἤ παρά τό ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ οἴκῳ τό πρός ἀξίαν νέμειν.
