Θεῷ μέν τό πᾶν ἀνατίθεσθαι, καί οὐ τοῖς ἰδίοις θελήμασι δουλοῦσθαι, μέγα χρῆμα τυγχάνει. Εἴτε γάρ ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, ὁ θεῖος Ἀπόστολός φησι, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. Χριστός δέ ὁ Θεός ἡμῶν, ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις αὐτοῦ, τάς ἀρχάς τῶν ἁμαρτημάτων ἐκκόπτειν προστέταχεν· οὐ γάρ ἡ μοιχεία μόνον παρ᾿ αὐτοῦ κολάζεται, ἀλλά καί ἡ κίνησις τοῦ λογισμοῦ πρός τήν τῆς μοιχείας ἐγχείρησιν κατακέκριται· λέγοντος αὐτοῦ· Ὁ ἐμβλέψας γυναῖκα πρός τό ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτήν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Ἔνθεν οὖν μαθητευθέντες, λογισμούς ὀφείλομεν καθαιρεῖν. Εἰ γάρ καί πάντα ἔξεστιν, ἀλλ᾿ οὐ πάντα συμφέρει, ὡς ἐξ ἀποστολικῆς φωνῆς διδασκόμεθα. Ἐπάναγκες οὖν ἐστι παντί ἀνδρί διά τό ζῇν ἐσθίειν. Καί οἷς μέν ὁ βίος ἐστί γάμου, καί τέκνων, καί λαϊκῆς διαθέσεως, ἀναμίξ ἐσθίειν ἄνδρας καί γυναῖκας, τῶν ἀδιαβλήτων ἐστί, μόνον τῷ διδόντι τροφήν τήν εὐχαριστίαν προσάγοντας· μή μετά τινων θυμελικῶν ἐπιτηδευμάτων, εἴτουν σατανικῶν ᾀσμάτων, κιθαρῶν τε, καί πορνικῶν λυγισμάτων, οἷς ἐπέρχεται ἡ προφητική ἀρά, οὑτωσί λέγουσα· Οὐαί οἱ μετά κιθάρας, καί ψαλτηρίου, τόν οἶνον πίνοντες, τά δέ ἔργα Κυρίου οὐκ ἐμβλέπουσι, καί τά ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ οὐ κατανοοῦσι. Καί εἴπου ποτέ εἶεν τοιοῦτοι ἐν τοῖς Χριστιανοῖς, διορθούσθωσαν· εἰ δέ μή γε, κρατείτωσαν ἐπ᾿ αὐτοῖς τά παρά τῶν πρό ἡμῶν κανονικῶς ἐκτεθέντα. Οἷς δέ ὁ βίος ἐστίν ἡσύχιος καί μονότροπος, ὁ συνταξάμενος Κυρίῳ τῷ Θεῷ ζυγόν μονήρη ἆραι, καθίσεται κατά μόνας καί σιωπήσει. Ἀλλά μήν καί τοῖς ἱερατικόν ἐκλεξαμένοις βίον, οὐδόλως ἔξεστι κατ᾿ ἰδίαν γυναιξί συνεσθίειν, εἰ μή που μετά τινων θεοφόβων1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) καί εὐλαβῶν ἀνδρῶν, καί γυναικῶν· ἵνα καί αὐτή ἡ συνεστίασις πρός κατόρθωσιν πνευματικήν ἀπάγῃ. Καί ἐπί συγγενῶν δέ τό αὐτό ποιείτω. Εἰ δέ καί αὖθις ἐν ὁδοιπορίᾳ συμβῇ τά τῆς ἀναγκαίας χρείας μή ἐπιφέρεσθαι μοναχόν, ἤ ἱερατικόν ἄνδρα, καί διά τό ἀναγκαῖον καταλύσαι βούλεται, εἴτε ἐν πανδοχείῳ, εἴτε ἐν οἴκῳ τινός, ἄδειαν ἔχειν αὐτόν τοῦτο ποιεῖν, ὡς τῆς χρείας κατεπειγούσης,2 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) μόνον μετ᾿ εὐλαβείας.
Ὁ παρών κανών κωλύει, μοναχούς καί ἱερωμένους κατ’ ἰδίαν συνεσθίειν γυναιξί∙ προοιμιάζεται δέ, καί φησιν, ὅτι πάντα χρή τῷ Θεῷ ἀνατίθεσθαι, καί χρῆσιν ἐκ τοῦ Ἀποστόλου παράγει, λέγοντος∙ Εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. Εἶτα μεταχειρίζεται τόν λόγον, φάσκων, ὅτι ὁ Χριστός τάς ἀρχάς τῶν ἁμαρτημάτων περιαιρεῖν τούς πιστούς κελεύει∙ ἐν γάρ τῷ λέγειν∙ Ὁ ἐμβλέψας γυναικί, πρός τό ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτήν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, οὐ τήν μοιχείαν κολάζει μόνον, ἀλλά καί αὐτήν τήν τοῦ πάθους ἀρχήν. Ὅταν γάρ τις περιέργως ἴδῃ, δεξάμενος τήν τοῦ πάθους ἀρχήν, τήν ἐπιθυμίαν δηλαδή, τότε αὐτῷ ὁ λογισμός κινεῖται πρός τό ἁμάρτημα∙ ἔνθεν, φησί, λογισμούς ὀφείλομεν καθαιρεῖν∙ καί τοῦτο δέ ἀποστολικόν, τουτέστι, διά τοῦτο χρεωστοῦμεν καταβάλλειν τούς λογισμούς, καί μή ἐᾷν αὐτούς ἐπαίρεσθαι καί κατεξανίστασθαι ἡμῶν∙ ἤ καθαίρειν∙ γράφεται γάρ καί οὕτως, ἀντί τοῦ μή ἐᾷν μολύνεσθαι τόν λογισμὀν δι’ ἐνθυμήσεων πονηρῶν, ἀλλ’ ἀποπέμπεσθαι ταύτας∙ ἤ καί διά τῆς παραδοχῆς τῶν ἀτόπων διαλογισμῶν μολυνθέντα καθαίρειν αὐτόν, ἐκπλύνειν τοῦ μολυσμοῦ διά μετανοίας, καί μή ἐᾷν περαιτέρω χωρῆσαι. Εἰ γάρ καί πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ’ οὐ πάντα συμφέρει∙ καί ταῦτα, τοῦ μεγάλου Παύλου τά ῥήματα. Ἔξεστιν οὖν, φησι, τό ἑσθίειν, διά τό ζῇν∙ καί οἱ μέν κατά κόσμον βιοῦντες, καί γυναιξί συζῶντες καί τέκνοις, οὐ κωλύονται γυναιξί συνεσθίειν, οὐδέ διαβολῆς αὐτοῖς αἴτιον τοῦτο, εἰ μετ’ εὐχαριστίας τῆς πρός Θεόν γίνοιτο, καί οὐ μεσολαβοῦσιν ἐν ταῖς τραπέζαις αὐτῶν θυμελικά ἐπιτηδεύματα, ἤγουν σατανικά ᾂσματα. Τί δέ ταῦτά εἰσι; Κιθάραι, καί λυγίσματα πορνικά∙ διά δέ τῶν λυγισμάτων, ἤ τάς ἀσέμνους ὀρχήσεις ᾐνίξατο, ἤ τά ἐν ταῖς ᾠδαῖς λυγίσματα τῶν φωνῶν∙ οἷς ἐπέρχεταί, φησι, προφητική ἀρά, τό, Οὐαί οἱ μετά κιθάρας καί ψαλτηρίου τόν οἶνον πίνοντες, καί τά ἐξῆς. Εἰ οὖν εἶσι τοιοῦτοί τινες ἐν Χριστιανοῑς, διορθούσθωσαν∙ εἰ δέ μή, οἱ παλαιοί κανόνες κρατείτωσαν ἐπ’ αὐτοῖς∙ καί ταῦτα μέν περί λαϊκῶν ὁ κανών διετάξατο. Οἷς δέ, φησιν, ὁ βίος ἡσύχιος καί μονότροπος, ἀλλά μήν καί τοῖς ἱερατικοῖς, οὐκ ἔξεστι κατ’ ἰδίαν γυναιξί συνεσθίειν. Εἰ δέ ποτε τοῦτο γενέσθαι δεήσει, συμπαρόντων αὐτοῖς τιμίων ἀνδρῶν τε καί γυναικῶν, συνεστιαθήσονται γυναιξίν, ἵνα καί ἡ συνεστίασις πρός κατόρθωσιν πνευματικήν ἀπάγῃ∙ κατορθοῖ γάρ ὁ οὕτως ἀνυπόπτως συνεσθίων γυναιξί, τό δοξάζεσθαι τόν Θεόν. Οἱ γάρ ὁρῶντες αὐτόν ἔξω πάσης διατηροῦντα ἑαυτόν ὑποψίας, δοξάζουσι τόν Θεόν, κατά τόν εὐαγγελικόν λόγον τόν λέγοντα∙ Λαμψάτω τό φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τά καλά ἔργα ὑμῶν, καί δοξάσωσι τόν Πατέρα ἡμῶν τόν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Καί οὐ μόνον ἀλλοτρίαις γυναιξί συνεσθίειν ὁ μοναχός, ἤ ὁ ἱερωμένος, ἐπί παρουσίᾳ τινῶν εὐλαβῶν ἀπαιτεῖται, ἀλλά καί ὅτε συγγενέσι γυναιξί συνεσθίει. Ἐν δέ ὁδοιπορίαις ἱερωμένος, ἤ μοναχός, εἰ μή ἔχοι ὅπου ἀναπαύσεται, ἄδεια ἔσται αὐτῷ καί ἐν πανδοχείῳ, καί ἐν οἴκῳ τινός καταλύσαι, χρείας κατεπειγούσης∙ πλήν κἀκεῖ μετ’ εὐλαβείας βούλεται ὁ κανών καί σωφρόνως αὐτούς τήν διαγωγήν ποιεῖσθαι. Ὁ παρών κανών κωλύει τούς λαϊκούς μετά θυμελικῶν παιγνίων καί ὀρχήσεων ἐσθίειν, καί παρεγγυᾶται τοῖς τοιοῦτόν τι ποιοῦσι Χριστιανοῖς διορθοῦσθαι∙ εἰ δέ μή, κρατεῖν ἐπ’ αὐτοῖς τά παρά τῶν κανόνων προορισθέντα. Τούς μέντοι μοναχούς, καί τούς ἱερωμένους, παρακελεύεται μή συνεσθίειν μετά γυναικῶν κατ’ ἰδίαν, κᾂν τῇ ἀληθείᾳ ὦσι προσγενεῖς τούτων∙ ἀλλ’ ἐν φωτί, καί μετά εὐλαβῶν τινων, διά τό μήτε αὐτούς ὑπό λογισμῶν ἐναντίων κατασείεσθαι, μήτε, ἄλλους σκανδαλίζειν. Ἐν ὁδοιπορίᾳ δέ, ἤ ἐν ἑτέρᾳ ἀναγκαίᾳ διακονίᾳ ἀποδημοῦντά τινα ἐκ τούτων, καί τά πρός ζωήν ἐπιτήδεια μή ἔχοντα, διωρίσατο ἀπροκριματίστως καταλύειν ἐν ξενοδοχείῳ, ἤ ἐν ἄλλοτρίῳ οἴκῳ, διά τό κατεπεῖγον τῆς σωματικῆς τροφῆς καί ἀναπαύσεως. Καί ὁ μέν σκοπός τοῦ κανόνος οὗτος∙ τό προοίμιον δ’ αὐτοῦ ἐστιν ἀπό τῆς πρός Κορινθίους πρώτης ἐπιστολῆς τοῦ μεγάλου Ἀποστόλου Παύλου, οὕτω λεγούσης ἐν μέρει∙ Εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. Τό, Ὀφείλομεν καθαίρειν λογισμούς, ἀπό τῆς πρός Κορινθίους δευτέρας ἐπιστολῆς∙ τό, Πάντα ἔξεστιν, ἀλλ’ οὐ πάντα συμφέρει, ἀπό τῆς πρός Κορινθίους πρώτης ἐπιστολῆς∙ καί τό, Οὐαί οἱ μετά κιθάρας καί ψαλτηρίου τόν οἶνον πίνοντες, καί τά ἑξῆς, ἐκ τῆς τοῦ Ἠσαΐου προφητείας∙ κανονικάς δέ παραδόσεις οἱ Πατέρες φασί, τόν μβ΄ καί μγ΄ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων∙ τόν ξ΄ τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, καί τόν ξβ΄ τῆς ἐν τῷ Τρούλῳ. Λαϊκούς μέν ἄνδρας συνεσθίειν γυναιξίν, ἀδιάβλητον∙ μονοτρόποις δέ, οὐκ ἔξεστι κατ’ ἰδίαν γυναιξί συνεσθίειν, εἰ μήπου μετά θεοφόβων καί εὐλαβῶν ἀνδρῶν τε καί γυναικῶν. Ἐν ὁδῷ δέ μοναχός, ἤ ἱερατικός ἀνήρ, μή ἐπιφερόμενοι τά ἀναγκαῖα, ἐν πανδοχείῳ καταλύσουσιν. Τό μέν μετ’ εὐχαριστίας καί φόβου Θεοῦ, μή διά τινων θυμελικῶν καί σατανικῶν ᾀσμάτων, λαϊκούς ἄνδρας γυναιξί συνεσθίειν, τῶν ἀδιαβλήτων ἐστί∙ τοῖς καί βίον ἡσύχιον ἔχουσι, καί μονοτρόπως, ὡς συνταξαμένοις Θεῷ καί κατά μόνας καθίσαι, καί σιωπῆσαι, κατ’ ἰδίαν ὅλως οὐκ ἔξεστι γυναιξί συνεσθίειν, εἰ μή που μετά τινων θεοφόβων ἀνδρῶν τε καί γυναικῶν συνεστιαθῆναι θελήσουσιν∙ ἵνα καί αὐτή ἡ συνεστίασις πρός κατόρθωσιν πνευματικήν γένηται. Ἐν ὁδῷ δέ, εἰ τά ἀναγκαῖα οὐκ ἐπιφέρονται, ἄδεια δίδοται καί μοναχῷ, καί ἱερατικῷ ἀνδρί, ἐν πανδοχείῳ, εἴτε καί ἐν οἴκῳ καταλύειν διά τήν κατεπείγουσαν χρείαν. Διορίζεται ὁ παρών Κανών, ὅτι οἱ μέν ἔχοντες γυναῖκα καί τέκνα κοσμικοί, νά συντρώγουν καί νά συμπίνουν μέ γυναῖκας ὁμοῦ καί ἄνδρας ἄλλους, δέν εἶναι κατηγορίας ἄξιον, πλήν καί οὗτοι δέν πρέπει νά πίνουσι τόν οἶνον μέ παιγνίδια καί σατανικά τραγούδια, καί πορνικά λυγίσματα χορῶν, ἤ φωνῶν, ἵνα μή κληρονομήσουν τήν κατάραν καί τό ἀλλοίμονον ὁποῦ ἐπιφέρει ὁ Ἡσαΐας ἐναντίον εἰς ἐκείνους ὁποῦ κάμνουσι ταῦτα, καί τά ἔργα τοῦ Κυρίου δέν ἐξετάζουσιν. Ἀλλά πρέπει νά εὐχαριστοῦν εἰς τόν Θεόν, τόν τρέφοντα αὐτούς μέ τά βρώματα. Ὄχι καί δέν διορθώνονται νά παύσουν ἀπό αὐτά, ἂς λαμβάνουν τά ἐπιτίμια, τοῦ ἀφορισμοῦ δηλ. ὁποῦ οἱ κανόνες τῶν προτέρων Συνόδων, κατά τῶν τοιούτων χριστιανῶν ἐδιώρισαν. Καί οἱ μέν κοσμικοί οὕτως. Οἱ δέ Μοναχοί ὁποῦ ὑπεσχέθησαν εἰς τόν θεόν νά ἡσυχάζουν κατά μόνας, καί νά σιωποῦν, αἴροντες τόν ζυγόν τῆς ἀσκήσεως, κατ’ ἐκεῖνο τό τοῦ Ἱερεμίου. Ἀλλά καί οἱ Ἱερωμένοι πάντες, ὁλότελα δέν ἔχουν τήν ἄδειαν νά συντρώγουν μέ γυναῖκας, κατ’ ἰδίαν, μόνοι μέ μόνας, κᾂν καί ᾖναι συγγένισσαις αὐτῶν, πάρεξ ἂν ᾖναι ἄνδρες ὁμοῦ καί γυναῖκες εὐλαβεῖς καί θεοφοβούμενοι. Καί ἂν ἐξ ἀνάγκης εὑρεθείς ἐν ὁδοιπορίᾳ Μοναχός, ἤ Ἱερωμένος, καί μή ἔχων τά πρός τήν ὁδοιπορίαν χρειώδη, τύχη νά κονεύσῃ πρός ὥραν εἰς πανδοχεῖον καί χάνι, ἤ εἰς σπήτιον τινός. Πλήν καί τότε μετά εὐλαβείας καί σεμνότητος νά κονεύῃ. Καί ταῦτα πάντα νά γίνωνται διά νά πληροῦται ἐκεῖνο τό Ἀποστολικόν τό λέγον, εἴτε τρώγετε, εἴτε πίνετε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε, καί ἵνα μή οἱ Μοναχοί, καί Ἱερωμένοι βλέποντες τάς γυναῖκας μέ ἐπιθυμίαν καί πάθος, μοιχεύσωσιν αὐτάς εἰς τήν καρδίαν αὐτῶν, τό ὁποῖον καταδικάζει ὁ Κύριος. Ἀλλά καί ἐάν αὐτοί, καθ’ ὑπόθεσιν, δέν σκανδαλίζωνται ἀπό τήν θεωρίαν αὐτῶν (ὅπερ σπανιώτατον)∙ ἀλλ’ ὅμως διά νά μήν σκανδαλίζουν τούς ἄλλους, πρέπει νά μή κάμνουσιν τοῦτο. Διότι καί ὁ Παῦλος ἔλεγεν, ὅτι ὅλα εἶναι ἄδεια εἰς αὐτόν νά τά κάμνῃ, ἀλλά δέν εἶναι ὅλα συμφέροντα, ὡς προξενοῦντα σκάνδαλον εἰς τούς ἄλλους. Ὅρα καί τόν μβ΄ Ἀποστολικόν∙ τόν γ΄ τῆς α΄ καί τόν μζ΄ τῆς στ΄. 1Ἐν ἄλλ. θεοφόβων, ὅ καί δοκεῖ ὀρθότερον εἶναι.2Ἐν ἄλλοις πρόσκειται, μόνον ἔστω μετ’ εὐλαβείας, ὡς καί ὁ Ζωναρᾶς ἑρμηνεύει.
