Οἱ ἐπ᾿ ἐγκλήμασι κανονικοῖς ὑπεύθυνοι γινόμενοι, καί διά τοῦτο παντελεῖ τε καί διηνεκεῖ καθαιρέσει ὑποβαλλόμενοι, καί ἐν τῷ τῶν λαϊκῶν ἀπωθούμενοι τόπῳ· εἰ μέν ἑκουσίως πρός ἐπιστροφήν ὁρῶντες ἀθετοῦσι τήν ἁμαρτίαν, δι᾿ ἣν τῆς χάριτος ἐκπεπτώκασι, καί ταύτης τέλεον ἀλλοτρίους ἑαυτούς καθιστῶσι, τῷ τοῦ κλήρου κειρέσθωσαν σχήματι· εἰ δέ μή τοῦτο αὐθαιρέτως αἱρήσωνται, καθάπερ οἱ λαϊκοί, τήν κόμην ἐπιτρεφέτωσαν, ὡς τήν ἐν κόσμῳ ἀναστροφήν τῆς οὐρανίου ζωῆς προτιμήσαντες.
Διάφορα εἰσιν ἐγκλήματα, δι’ ἅ καθαιροῦνται οἱ ἱερωμένοι, καί ἐξωθοῦνται τοῦ κλήρου, καί συναριθμοῦνται τοῖς λαϊκοῖς· κείσθω δέ νῦν ἡμῖν εἰς παράδειγμα ἡ πορνεία. Εἰ γοῦν ἁλῷ τις πορνεύσας πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, καθαιρεῖται καί συντάσσεται λαϊκοῖς. Εἰ μέν οὖν μετά τήν καθαίρεσιν ἑκουσίως πρός μετάνοιαν ἀπονεύσῃ, καί ἀπόσχηται τῆς ἁμαρτίας, δι’ ἥν τῆς ἱερωσύνης ἐξέπεσε, καί τέλεον τοῦ πτώματος ἀπαλλοτριώσῃ ἑαυτόν, ἐφίησιν αὐτῷ ὁ κανών κατά κληρικούς κείρεσθαι, ὥστε τῷ σχήματι τέως κεκοσμῆσθαι τῶν κληρικῶν, καί μή πάντῃ αἰσχύνεσθαι εἰς λαϊκούς καταχθέντα καί σχῆμα καί τόπον· εἰ δέ ἐπιμένει τῇ ἁμαρτίᾳ, καί οὐχ αἱρεῖται τήν ἐπιστροφήν ἑκουσίως, τρέφειν αὐτόν τήν κόμην διακελεύεται κατά λαϊκούς, καί μή τάς τῆς κορυφῆς ξυρᾶσθαι τρίχας· ἴν’ αἰσχύνοιτο ὡς εἰς λαϊκούς ἀπωσθείς ὁ πρίν ἱερεύς, ἤ διάκονος· καί οὕτω ποτέ συνήσῃ, καί τῆς ἁμαρτίας ἀπόσχηται. Σημείωσαι ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος, ὅτι οἱ ἀπό τινος ἐγκλήματος καθαιρούμενοι, ὡς λαϊκοί λογίζονται, καί οὐ δύνανται μετά τήν καθαίρεσιν ἐνεργεῖν οἱονδήτι ἀνῆκον κληρικῶ, μόνους δέ τούς ἀποστάντας τοῦ ἁμαρτήματος, δι’ ὅ καθῃρέθησαν, τυχόν τῆς πορνείας, ἤ ἑτέρου τινός, διορίζεται ὁ κανών, κείρεσθαι τήν κεφαλήν κατά κληρικούς, ἤγουν ἔχειν τήν λεγομένην παπαλήθραν, καί ἐνδύεσθαι σχῆμα κληρικοῦ· φιλανθρωπότερον γάρ ἐπί τούτοις διατίθεται διά τήν μετάνοιαν. Τούς δέ γε ἀμεταθέτως ἐξεχομένους τῆς ἁμαρτίας, τρέφειν τήν κόμην διακελεύεται κατά λαϊκούς· ἵνα ἔχοιεν πλείονα αἰσχύνην, μή παραχωρούμενοι ἐν μετοχῇ κληρικοῦ ὅλως εἶναι, ἀλλά καί αὐτοῦ τοῦ ἐνδύματος στερισκόμενοι· καί ὁ μέν κανών ταῦτα. Ἡ δέ οθ΄ νεαρά τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος, τοῦ φιλοσόφου, καθαιρεῖσθαι διοριζομένη τούς μετά τήν χειροτονίαν γαμοῦντας, εὐδοκεῖ μήτε τοῦ σχήματος τῶν κληρικῶν αὐτούς ἁπαλλοτριοῦσθαι, μήτε τῆς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ κοινοτέρας ὑπηρεσίας· καί ἡ ζ΄ νεαρά τοῦ αὐτοῦ βασιλέως, τούς ἀπό κληρικῶν πρός λαϊκούς μετασχηματισθέντας, καί ἄκοντας πρός αὐτό πάλιν ἀποκαθίστασθαι διορίζεται· φαίνεται οὖν ἐναντιότης ἐν τούτοις. Ἐμοί δέ δοκεῖ τόν μέν κανόνα νομοθετεῖν περί τῶν καταδικαζομένων δι’ ἔγκλημά τι προσαγγελθέν, καί ἀμεταθέτως ἐξεχομένων τοῦ κακοῦ· οἷον διά μοιχείαν, διά διαρπαγήν, διά ἱεροσυλίαν· τήν δέ νεαράν, περί τῶν μετά τήν χειροτονίαν διγαμησάντων, ὅπερ, κᾂν καθαίρεσιν ἐπάγῃ, ἀλλ’ οὖν διά τόν γάμον συγγινώσκεται. Καί διά τοῦτο παρεχωρήθησαν οἱ τοιοῦτοι ἀπό τῆς νεαρᾶς ἐνεργεῖν τά ἔξω τοῦ βήματος∙ οἱ μετασχηματισθέντες, ὡς οἴομαι, κατά τήν νεαράν, ἀναγκασθήσονται μή κατορχεῖσθαι τοῦ ἁγίου σχήματος. Ὁ διηνεκῶς καθῃρημένος, καί εἰς τούς λαϊκούς ἀπωσθείς, μεταμελόμενος, καθαιρείσθω, καί κειρέσθω μόνον· εἰ δέ μή, τήν κόμην ἐπιτρεφέτω. Ὁ μέν τῆς ἀξίας μετακινηθείς πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, τῆς δέ τιμῆς μετέχων καί τῆς καθέδρας, κατά τούς λοιπούς τούς ἐν κλήρῳ τήν κεφαλήν ὀφείλει ἀποκείρεσθαι. Ὁ δ΄ ἐπ’ ἐγκλήμασι γεγονώς ὑπεύθυνος, καί καθαιρεθείς, καί εἰς τόν τόπον τῶν λαϊκῶν ταχθείς, εἰ μέν ἑκουσίως ἀθετεῖ τήν ἁμαρτίαν, δι’ ἧς τῆς χάριτος ἐστερήθη, καί τῆς τιμῆς, καί πρός ἐπιστροφήν ὁρᾷ, κατά τούς κληρικούς τῆς κεφαλῆς τάς τρίχας κειρέσθω· εἰ δέ οἰκείᾳ γνώμῃ τοῦ πταίσματος οὐκ ἀφίσταται, ἀλλά πράττειν τοῦτο ἀρνεῖται, κατά τούς λαϊκούς τήν κόμην ἐπιτρεφέτω· ὡς προτιμησάμενος τήν ἐν κόσμῳ ἀναστροφήν τῆς οὐρανίου ζωῆς. Οἱ διά Κανονικά ἐγκλήματα, πορνείαν, θετέον, ἤ μοιχείαν, ἤ άλλα τοιαῦτα ἁμαρτήματα, τελείως καί παντοτεινά καθαιρεθέντες, καί λαϊκοῦ σχῆμα λαβόντες Ἱερωμένοι, καί μετά λαϊκῶν ἱστάμενοι, προστάζει ὁ παρών κανών, ὅτι, εἰ μέν αὐτοί θεληματικῶς μετανοήσουν, καί κάμουν τελείαν ἀποχήν τῆς ἁμαρτίας, διά τήν ὁποίαν ἔχασαν τήν χάριν τῆς Ἱερωσύνης, ἂς κουρεύουσι τάς τρίχας τῆς κεφαλῆς, ἤτοι ἂς ἔχουν τήν λεγομένην παπαλήθραν ἐν τῇ κορυφῇ, ἡ ὁποία ἦτον σχῆμα, καί σημεῖον τῶν Κληρικῶν.1 Εἰ δέ θεληματικῶς δέν μετανοήσουν, ἂς τρέφουσι τάς τρίχας τῆς κεφαλῆς καθὼς καί οἱ κοσμικοί, ἵνα ἀπό τό σχῆμα τό λαϊκόν αἰσχυνόμενοι, ἔλθουν ποτέ εἰς αἴσθησιν τῆς κακίας των, καί μετανοήσουν. Ἀνάγνωθι καί τόν κε΄ Ἀποστολικόν. 1Ἡ παπαλήθρα, ἥτις καί γάῤῥαρα λέγεται, κατά τόν Ἀντιοχείας Πέτρον ἐν τῇ πρός Κυρουλάριον ἐπιστολῇ, εἶναι μία στρογγυλοειδής κουρά τῶν ἐν τῇ κορυφῇ τῆς κεφαλῆς τριχῶν, παρομοία μέ στέφανον, καί εἶναι, ὄχι ἔθος λατινικόν, ἀλλά ὅλης τῆς ἐκκλησίας ἀνατολικῆς τε καί δυτικῆς, καθὼς καί ἀπό τόν παρόντα βεβαιοῦται κανόνα, καί ἀπό τούς ἁγίους γάρ Ἱερώνυμος γράφων πρός Αὐγουστῖνον, λέγει, παρακαλῶ τήν Στεφάνην σου. Ὁμοίως καί ὁ Αὐγουστῖνος, ἔγραφε πρός τόν Ἐπίσκοπον Προκουλλιανόν, μά τήν ἡμετέραν στεφάνην. Γίνεται δέ, ὄχι εἰς τήν τιμήν τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου, ὡς λέγουσιν οἱ δυτικοί, ἀλλά πρωτοτύπως μέν καί κυρίως, εἰς σημεῖον τοῦ σχήματος τῶν Κληρικῶν, καθ’ ὃ οὗτοι ἀπό τούς μή Κληρικούς ὄντας διέφερον, κατά τόν παρόντα Κανόνα. Ἑπομένως δέ καί κατά ἀλληγορικώτερον τρόπον, εἰς τύπον τοῦ ἀκανθίνου στεφάνου τοῦ Κυρίου, καθὼς ἑρμηνεύει ὁ ἅγιος Γερμανός ἐν τῷ περί μυστικῆς θεωρίας. Οἱ μέν οὖν κληρικοί τῶν ἀνατολικῶν ἡμῶν, ἀνεπιτηδεύτως κείροντες ἄνωθεν, καί κάτωθεν ὀλίγον τήν κόμην, σταυροειδῶς δηλ. καί εἰς τό μέσον ἀφίνοντες ἄκουρον, καί δι’ ὅλου ἀδιάφθορον, οὕτω τήν σήμερον ἀφιλοπραγμόνως καί ἀκαλλωπίστως ποιοῦσι τήν παπαλήθραν ταύτην. Οἱ δέ δυτικοί, ἐπειδή καί κάμνουσι ταύτην πρός καλλωπισμόν, ἄνωθεν καί κάτωθεν ξυροῦντες τήν κόμην, καί τό μέσον συνεχῶς κατατέμνοντες, καί ἀνόμοιον ποιοῦντες αὐτήν, μέ τῶν ἁγίων τήν στεφάνην, διά τοῦτο Μάξιμος ὁ Μαργούνιος ἐν τῇ λε΄ σημειώσει, εἰς τούς Κανόνας τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ, πορνικόν στέφανον τήν παπαλήθραν τῶν Λατίνων ὠνόμασεν. Ὅρα τόν Δοσίθεον ἐν τῇ δωδεκαβίβλ. σελ. 778, ὅτι δέ πρέπει νά ποιοῦσιν ἐν τῇ κορυφῇ τήν τοιαύτην στεφάνην, καί οἱ καθ’ ἡμᾶς Κληρικοί, ἂς τό μάθουν ἀπό τόν Κανόνα τοῦτον. Οὐ γάρ δίκαιον ὅρια αἰώνια μεταίρειν, ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες ἡμῶν. Σημειώσεως δέ ἄξια εἶναι δύω πράγματα ἀπό τοῦ παρόντος Κανόνος, ἕνα, ὅτι οἱ διά κανονικά ἐγκλήματα καθαιρόμενοι ἱερωμένοι πρῶτον μέν ἀπέβαλον τό σχῆμα τοῦ κλήρου, καί οὕτως ἐῤῥίπτοντο εἰς τόν τόπον τῶν λαϊκῶν (ἀνοίκειον γάρ ἦτον μέ τό τοῦ κλήρου σχῆμα νά στέκωνται μέ τούς λαϊκούς)∙ δι’ ὃ καί ὁ Βαλσαμ. ἑρμην. τοῦ μδ΄ τοῦ Βασιλείου λέγει, ὅτι οἱ καθαιρεθέντες μετασχηματίζονται καί κατά τοῦτο συμβιβάζονται, καί ὁ κε΄ Ἀποστολικός, καί ὁ γ΄ τοῦ Βασιλείου καί ὅσοι ἄλλοι κανόνες λέγουν, ὅτι οἱ καθῃρημένοι νά ῥίπτωνται εἰς τόν τόπον τῶν λαϊκῶν. Καί ἄλλοι, ὅτι οἱ καθαιρεθέντες αὐτοί ἐάν θεληματικῶς ὕστερον μισήσουν τήν ἁμαρτίαν, καί μέ τελειότητα χωρισθῶσιν ἀπό αὐτήν, καί μετανοήσουν, οὗτοι νά λαμβάνουν πάλιν τό σχῆμα τοῦ κλήρου, ὅπερ ἀπέβαλον. Εἰ δέ τοῦτο, δῆλον ὅτι οἱ τοιοῦτοι, καί εἰς τόν τόπον τῶν ἱερωμένων ἀνεβιβάζοντο, καί εἶχον τήν κατά τήν καθέδραν καί στάσιν τιμήν. Καί κατά τοῦτο πάλιν συμβιβάζονται∙ ὁ α΄ καί β΄ τῆς ἐν Ἀγκύρ., ὁ θ΄ καί ι΄ τῇ ἐν Νεοκαισαρ., ὁ γ΄ καί κστ΄ τῆς παρούσης. Καί ὁ κζ΄ Βασιλείου, οἱ λέγοντες ὅτι οἱ καταβιβαζόμενοι ἀπό τήν ἱερωσύνην, νά ἔχουν τήν κατά τήν καθέδραν καί στάσιν, καί ἁπλῶς μόνην τήν ἐξωτερικήν τῶν ἱερωμένων τιμήν. Περί ἧς ὅρα τήν ὑποσημείωσιν τοῦ κστ΄ τῆς παρούσης.
