Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ταῦτα σωτηριωδῶς καί ἀκολούθως ὁρισθέντα, καί πρεπόντως τῇ ἐπιτιμίᾳ ἡμῶν τῶν ἱερέων, καί Θεῷ ἀρέσαντα καί ἀνθρώποις, τήν δύναμιν καί τήν ἰσχύν ἑαυτῶν κατασχεῖν οὐ δυνήσονται, ἐάν μή καί φόβος ταῖς ἐξενεχθείσαις ἀποφάσεσιν ἀκολουθήσῃ· ἴσμεν γάρ καί αὐτοί, πλεονάκις διά τήν ὀλίγων ἀναισχυντίαν τό θεῖον καί σεβασμιώτατον ὄνομα τῆς ἱερωσύνης εἰς κατάγνωσιν ἐληλυθέναι. Εἰ τοίνυν τις παρά τά πᾶσι δόξαντα τολμῆσοι, σπουδάζων τύφῳ μᾶλλον καί ἀλαζονείᾳ, ἤ τῷ Θεῷ ἀρέσαι, ἕτερόν τι διαπράξασθαι, ἤδη γινωσκέτω ἐγκλήματι ἀπολογίας ἑαυτόν ὑπεύθυνον καθίστασθαι, καί τήν τιμήν καί τό ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς ἀποβάλλειν. Ἅπαντες ἀπεκρίναντο· Πρέπει καί ἀρέσκει ἡμῖν ἡ τοιαύτη γνώμη.


ΖΩΝΑΡΑΣ: Ταῦτα, φησίν ὁ κανών, ἐπί σωτηρίᾳ ὁρισθέντα, καί κατά τό πρέπον τῇ τάξει καί τῇ τιμῇ τῇ ἱερατικῇ, καί θεάρεστα ὄντα, καί ἀνθρώπους ἀποδεκτά, οὐκ ἰσχύσουσιν, οὐδέ κρατήσουσιν, εἰ μή καί φόβος κολάσεων καί ἐπιτιμίων ταῖς ἀποφάσεσιν ἐπακολουθήσει, ὥστε φοβεῖσθαι τούς παραβαίνοντας, ὅτι ἐπιτιμηθήσονται. Γινώσκομεν γάρ, ὅτι πολλάκις τινῶν ὀλίγων ἐξ ἀναισχυντίας παραβαινόντων τούς κανόνας, καταγινώσκεται τό θεῖον ὄνομα τῆς ἱερωσύνης, οὐ τῶν ἁμαρτανόντων ἱερέων μόνον βλασφημουμένων, ἀλλ’ ὁμοῦ πάντων∙ διά γάρ τῆς ἱερωσύνης, πάντας τούς ἱερεῖς ἐνέφηνεν. Εἰ οὖν τολμήσει τις ἄλλο τι διαπράξασθαι παρά τά δόξαντα πᾶσιν, ἀλαζονευόμενος καί ἐπαιρόμενος, καί μή σπεύδων τῷ Θεῷ ἀρέσαι, γινωσκέτω ὑπεύθυνον ἑαυτόν καθιστᾷν ἐγκλήματι ἀπολογίας, Τοὐτέστιν, οὐ μονομερῶς κατακριθήσεται, ἀλλά καί ἑλκυσθήσεται εἰς δικαστήριον, καί ὡς ἔγκλημα ποιήσας, ἀπολογήσασθαι ἀπαιτηθήσεται, καί ἀποβαλεῖ ἀξίωμα, ἤγουν στερηθήσεται τῆς τιμῆς τοῦ ἀξιώματος τῆς ἐπισκοπῆς, ἤγουν καθαιρεθήσεται.

ΒΑΛΣΑΜΩΝ: Περί διαφόρων ἐκκλησιαστικῶν ζητημάτων ὁροθετήσαντες οἱ Πατέρες ἐν τῇ τοιαύτῃ συνόδῳ, καί ἀναλογισάμενοι εὐκαταφρόνητα ἴσως γενέσθαι τά ὁρισθέντα, διά τό μή κατεμπεδωθῆναι αὐτά κολάσεσιν ἐκκλησιαστικαῖς ἐκ παραβάσεως, ὥρισαν, μετά διάγνωσιν (τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ τοῦ ἐγκλήματος ἀπολογία) τούς ἀθετήσοντας τά ἐν τούτοις περιεχόμενα τήν τιμήν καί τό ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς ἀπόλλειν. Εἰπέ οὖν, ὡς ἐκ τῶν ῥημάτων τῶν κατακρινόντων τούς ἀθετητάς τῶν διορισθέντων ὑπό τῆς συνόδου, οὐ μόνον οἱ ἱερωμένοι, ἀλλά καί οἱ λαϊκοί κολάζονται. Ἀπό μέν γάρ τοῦ εἰπεῖν τόν κανόνα, τήν τιμήν τούτους ἀποβάλλειν, τούς λαϊκούς ἐδήλωσεν∙ ἀπό δέ τοῦ θεσπίσαι ἀπόλλειν αὐτούς τό ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς, ἐδήλωσε τούς ἱερωμένους∙ ἤ εἰπέ περί ἱερωμένων μόνων ἐκφωνηθῆναι τόν κανόνα, καί ἐκλαβοῦ τό, καί, τό προστεθέν, ἀντί τοῦ, ἤτοι∙ καί λέγε, ἀποβάλλειν τούς ἀθετητάς τήν τιμήν, ἤτοι τό ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς.

ΠΗΔΑΛΙΟΝ: *Κατά το Πηδάλιο, ο 20ος κανόνας είναι ο παρακάτω 21ος: «Καί τοῦτο δέ ἐκεῖθεν μάλιστα γνώριμον γενήσεται, καί πληρωθήσεται, ἐάν ἕκαστος ἡμῶν τῶν ἐν ταῖς παρόδοις, ἤγουν καναλίῳ, καθεστώτων ἐπισκόπων, θεασάμενος ἐπίσκοπον, ἐπιζητοίη τήν αἰτίαν τῆς παρόδου, καί ποῦ τήν πορείαν ποιεῖται· καί ἐάν μέν εὕρῃ αὐτόν εἰς στρατόπεδον ἀπιόντα, ἐπιζητήσει τάς αἱρέσεις τάς ἐπάνω προκειμένας, κᾂν κεκλημένος ἀφικνῆται, ἀπιόντι αὐτῷ μηδέν ἐμπόδιον γίγνοιτο. Εἰ δέ ἐπιδείξεως χάριν, καθὼς εἴρηται τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ, ἤ διά τινων ἀξιώσεις σπουδάζοι ἐπί τό στρατόπεδον, μήτε τοῖς γράμμασιν αὐτοῦ ὑπογράφειν, μήτε κοινωνεῖν τῷ τοιούτῳ» και η ερμηνεία αυτού έχει ως εξής: Ερμηνεία. Ὡς ἐπιτίμιον κατά τῶν παραβαινόντων καί οὗτος ἐδιωρίσθη ὁ κανών, λέγων. Καί τοῦτο γνώριμον γενήσεται∙ τοῦτο∙ ποῖον; τό νά μήν κατηγορῆται δηλονότι ἡ ἱερωσύνη διά τήν τῶν ὀλίγων ἀναισχυντίαν. Καί πληρωθήσεται. Μέ ποῖον τρόπον; Ἐάν δηλ. ὁ καθ’ ἕνας ἀπό ἡμᾶς τούς Ἐπισκόπους τούς εὑρισκομένους εἰς τάς στράτας τάς δημοσίας, καί τά περάματα, διά μέσου τῶν ὁποίων ἔχουν νά διαπερνοῦν ὅσοι ἔρχονται πρός τό ἐν τῇ Ῥώμῃ τότε εὑρισκόμενον βασιλικόν παλάτιον, καθὼς καί διά μέσου τοῦ καναλίου, ἤτοι τοῦ ὑδραγωγοῦ, διαπερνᾷ τό νερόν. Ἐάν, λέγω, τινάς ἀπό ἡμᾶς ἤθελεν ἰδεῖ, ἄλλον τινά Ἐπίσκοπον διαπερνῶντα νά τόν ἐρωτᾷ, διά ποίαν αἰτίαν ἐκεῖθεν ἀπερνᾷ, καί ποῦ ὑπάγει; Καί ἂν μέν μάθῃ παρ’ αὐτοῦ, ὅτι ὑπάγει εἰς τό βασιλικόν στρατόπεδον νά τόν ἐρωτᾷ δεύτερον, ἂν διά τάς ῥηθεῖσας ἐν τῷ ζ΄, η΄ καί θ΄ κανόνι αἰτίας ὑπάγῃ, ἤγουν διά βοήθειαν ὀρφανῶν, καί χηρῶν, καί λύτρωσιν καταδίκων, καί ἂν καλούμενος ἀπό τόν βασιλέα ὑπάγῃ;1 Καί ἂν μέν μάθῃ, ὅτι προσκαλεσμένος ὤν ἀπό τόν Βασιλέα, πηγαίνει, νά μήν ἐμποδίζεται. Εἰ δέ πηγαίνη διά νά προξενήσῃ εἴς τινας ἀξιώματα κοσμικά, ἤ πηγαίνει διά νά ἐπιδείξῃ τήν διδασκαλίαν του ἐν ἄλλῃ ἐπαρχίᾳ, καί νά διαλεχθῇ μέ τόν ἐκείνης Ἐπίσκοπον πρός καταισχύνην αὐτοῦ, κᾀνένας Ἐπίσκοπος νά μήν ὑπογράφῃ εἰς τά ἀπολυτικά, καί εἰρηνικά γράμματα ὁποῦ βαστάζει, οὔτε να συγκοινωνῇ μέ αὐτόν. Ἀνάγνωθι καί τόν ια΄ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ.

1Δέν εἶναι ἐναντίος ὁ κανὼν οὗτός μέ τόν η΄ τῆς αὐτῆς ταύτης συνόδου τόν μή συγχωροῦντα αὐτοπροσώπως νά πηγαίνῃ ὁ Ἐπίσκοπος εἰς τόν Βασιλέα. Ἐπειδή προσθέτει οὗτος, ὅτι νά πηγαίνῃ καί ὁ Ἐπίσκοπος αὐτοπροσώπως, ἐάν ὅμως καλεσθῇ ἀπό τόν Βασιλέα, καί ὄχι ἀφ’ ἑαυτοῦ του. Ἔξω μόνον ἂν ᾖναι ἀνάγκη μεγαλωτάτη, καί κίνδυνος εἰς ὅλην τήν πόλιν. Καθὼς καί ὁ Φλαυϊανός Ἀντιοχείας, παρακληθείς ἀπό ὅλους τούς Ἀντιοχεῖς, καί παρά Θεοῦ πεισθείς, ἐπῆγεν εἰς τόν Βασιλέα Μέγαν Θεοδόσιον ὁποῦ ἐφοβέριζε νά ἀναστατώσῃ τήν Ἀντιόχειαν, καί παρακαλέσας αὐτόν κατεπράϋνε τόν θυμόν του, ὡς λέγει ὁ Χρυσόστομος (λόγ. στ΄ καί α΄ Ἀνδριάντων)∙ πλήν καί τότε μέ προσκλητικά γράμματα τοῦ Βασιλέως πρέπει νά πηγαίνῃ, καί ὄχι ἀφ’ ἑαυτοῦ.