Κληρικός ἐγγύας διδούς, καθαιρείσθω.
Ἐγγύας τις δίδωσιν ἤ ὑπέρ ἑαυτοῦ, ἤ ὑπέρ ἅλλου. Καί ὁ ὑπέρ ἅλλου διδούς, ἤ διά κέρδος ἐγγυᾶται, ἤ δι’ ἀγάπην, δι’ ἥν καί τάς ψυχάς ἡμῶν τιθέναι ὑπέρ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν ἐντετάλμεθα. Τό μέν οὖν ὑπέρ ἅλλου ὑποβαλεῖν ἑαυτόν, ἤτοι ἔνοχον ποιῆσαι, ὡς τυχόν ὑπέρ τελώνου, κεκώλυται∙ ἀρχαία δέ κακία τό τελωνεῖν∙ τελῶναι δ’ εἰσίν οἱ τάς ἀπαιτήσεις ὠνούμενοι τῶν δημοσίων συντελειῶν. Οἱ γοῦν τοιοῦτοι, εἰ μή φανεράς εὐποροῦσιν οὐσίας, ἐγγύας ἀπαιτοῦνται, καί παράγουσί τινας ὑποτιθέντας δι’ ἐκείνους τά ἑαυτῶν∙ τοῦτο τοίνυν, καί ὅσα τούτῳ ἐοίκασιν, ἀπηγόρευται τοῖς κληρικοῖς, ἵνα μή ἑαυτούς ὄχλῳ πραγμάτων, καί ἑλκυσμοῖς, παρεμβάλωσι, καί ἐπηρείαις σεκρετικαῖς∙ ὑποπτεύονται γάρ διά κέρδος τούτων ἀνέχεσθαι∙ αἰσχροκερδεῖς δέ τούς κληρικούς εἶναι οὐ δεῖ∙ διό καί ἡ καθαίρεσις τούτοις ἐπάγεται. Εἰ δέ παρά τινος ἴσως κληρικός ἐναγόμενος, τῆς εἰς τό δικαστήριον προσεδρείας χάριν ἐγγύας ἀπαιτεῖται, διδούς ταύτας οὐ βλαβήσεται παρά τήν οἰκείαν ἐπιτιμίαν∙ ἐπεί εὕρηνται καί ἐν τῇ τετάρτῃ οἰκουμενικῇ συνόδῳ οἱ ἐν ταύτῃ ἀθροισθέντες θεῖοι πατέρες, καί οἱ συνόντες αὐτοῖς συγκλητικοί, τούς Αἰγυπτίους ἐπισκόπους ἐγγύας ἀπαιτήσαντες προσεδρείας, ἤ τούτων ἀποροῦντας, κελεύσαντες ἐξωμοσίαν ποιήσασθαι, ζητοῦντας καιρόν εἰς ὑπέρθεσιν. Εἰ δέ κληρικός ἑλκόμενόν τινα εὑρηκώς, καί ἐγγύας ὑπέρ παραστάσεως, ἤ ἄλλως πως ἀπαιτούμενον, καί εἱρκτῇ παραπεμπόμενον, ὡς μή δυνάμενον παρασχεῖν τάς ἐγγύας, ἐλεήσας τόν πάσχοντα ὑπέρ ἐκείνου ἑαυτόν ὑπόθηται τῇ ἐγγύῃ, ἐπικλασθείς τῇ τοῦ πάσχοντος συμφορᾷ, οὐκ οἶμαι τοῦτον∙ καθαιρεθήσεσθαι, ἀλλά καί ἀποδεχθήσεσθαι παρά Θεοῦ τε καί εὐγνωμόνων ἀνδρῶν, ὡς εὐαγγελικήν πληρώσαντα ἐντολήν∙ καί ὁ πολιτικός δέ νόμος τούς κληρικούς δικαζομένους διδόναι ἐγγύας παρακελεύεται. Τό διδόναι ἐγγύας, τινές μέν λέγουσιν εἶναι, τό ἐγγυᾶσθαι ὑπέρ ἑτέρου τόν κληρικόν∙ τινές δέ τό διδόναι τόν κληρικόν ὑπέρ ἑαυτοῦ ἕτερον ἐγγυητήν. Τό γοῦν λέγειν καθαιρεῖσθαι τόν κληρικόν μή παραδεχόμενον εἰς δικαστήριον, ἤ εἰς ἐνοχήν δι’ ἀπορίαν, ἤ δι’ ἕτερον τρόπον εὔλογόν τινα, καί διά τοῦτο διδόντα ἐγγυητάς χάριν τοῦ ἀπαλλαγῆναι ὀχλήσεως, φορτικώτατόν ἐστι, καί τῆς ἀποστολικῆς φιλανθρωπίας ἀνάξιον∙ τό δέ ἐγγυᾶσθαι τόν κληρικόν ὑπέρ ἑτέρου ποτέ ἴσως κολασθήσεται. Εἰ μέν γάρ χάριν κέρδους ἐγγυήσεταί τινα κληρικός, καθαιρεθήσεται διά τήν αἰσχρότητα τῆς ἐγγύης∙ εἰ δέ πένητά τινα ἐγγυήσεται διά ἔλεον, ἤ διά τινα εὐσεβῆ αἰτίαν ἑαυτόν ὑπέρ ἑτέρου παρεμβάλῃ, οὐ καθαιρεθήσεται. Εὕρηνται δέ καί ἐν τῇ δ΄ οἰκουμενικῇ συνόδῳ πολλοί κληρικοί καί ἐπίσκοποι ἐγγύας ἀπαιτήσαντες, καί ἀπαιτηθέντες, καί οὐδείς ἐξ αὐτῶν ἐβλάβη∙ οὕτως ἑρμήνευσον τά τῆς ἐγγύης. Ἀνάγνωθι δέ καί τήν ρκγ΄ Ἰουστινιάνειον νεαράν, κειμένην ἐν βιβλίῳ γ΄ τῶν Βασιλικῶν, τίτλῳ α΄ ἤτοι κεφάλαιον αὐτοῦ ιγ΄, λέγον οὕτως ἐν μέρει∙ Τούς δέ πρεσβυτέρους, καί διακόνους, καί ὑποδιακόνους, τῷ δικαίῳ καί μόνῳ τῆς συγγενείας εἰς ἐπιτροπήν, ἤ κουρατορείαν καλουμένους, τήν τοιαύτην λειτουργίαν ὑποδέχεσθαι συγχωροῦμεν∙ καί μετ’ ὀλίγα πάλιν∙ ἀλλ’ οὐδέ ἀπαιτητήν δημοσίων συντελειῶν, ἤ ἐκλήπτορα, ἤ μισθωτήν τελῶν, ἤ ἀλλοτρίων κτήσεων, ἤ κουράτορα οἴκου, ἤ ἐντολέα δίκης, ἤ ἐγγυητήν ὑπέρ τούτων τῶν αἰτίων, ἐπίσκοπον, ἤ οἰκονόμον, ἤ ἄλλον κληρικόν οἱουδήποτε βαθμοῦ, ἤ μοναχόν ἰδίῳ ὀνόματι, ἤ τῆς ἐκκλησίας ἤ τοῦ μοναστηρίου, ὑπεισιέναι συγχωροῦμεν, ἵνα μή διά ταύτης τῆς προφάσεως, καί τοῖς ἁγίοις οἴκοις ζημία γένηται, καί αἱ θεῖαι ὑπηρεσίαι ἐμποδίζωνται∙ ὥστε καί ἀπό τῶν ῥημάτων τούτων τῆς νεαρᾶς, τῶν λεγόντων μή γίνεσθαι ἱερωμένον τινά ἐγγυητήν ὑπέρ τούτων τῶν αἰτίων, δηλαδή τῶν διαληφθεισῶν, παρίσταται καλῶς ἐγγυᾶσθαι τόν κληρικόν ὑπέρ ἑτέρων εὐσεβῶν αἰτιῶν, ὥσπερ καί παρεμβάλλειν ἑαυτόν. Ζήτει καί τόν θ΄ τίτλον τοῦ παρόντος συντάγματος, κεφ. λδ΄ καί κζ΄ καί τά ἐν αὐτοῖς, καί τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου κανόνα λ΄. Κληρικός ἐγγύας οὐ δίδωσι∙ δούς δέ, καθαιρεῖται. Οὐ δεῖ τόν κληρικόν ἑαυτόν εἰς πράγματα παρεμβάλλειν, καί δικαστηρίων ὀχλήσεις διά τινα αἰσχροκερδίαν∙ εἰ γάρ τοῦ Παύλου τυχόν μετά τοῦ δημοσίου, ἤ καί ἰδιώτου τινός, συναλλάσσοντος, καί μή ἐμπιστευομένου ἀλλ’ ἀπαιτουμένου ἐγγύας, κληρικός ἐγγυήσεται τοῦτον, καί καταστήσει ἔνοχον ἑαυτόν∙ ὁ τοιοῦτος, ὡς καταφρονητής τῆς οἰκείας ἐπιτιμίας διά τι κέρδος γενόμενος, καθαιρεθήσεται∙ εἰ δέ κατά πόνου εὑρών ὁ κληρικός ἄνθρωπον, καί ἐν φυλακῇ κατεχόμενον, καί ἄλλως ἐκεῖθεν μή ἐξαγόμενον, εἰ μή τινα δοίη τόν ἐγγυησάμενον αὐτόν μή ἀποδρᾶναι, καί διά συμπάθειαν καί φιλανθρωπίαν ἀναδέξεται τόν τοιοῦτον, καί παριστᾷν ἐγγυήσεται ὁπόταν ἄν ζητηθῇ, οὐ μόνον οὐκ ἀπόβλητος ἔσται, ἀλλά καί ἐπαινετέος κριθήσεται, ὡς τήν ἑαυτοῦ ψυχήν ὑπέρ ὁμογενοῦς θέμενος. Τό δέ τούς κληρικούς δικαζομένους ἀπαιτεῖσθαι ἐγγύας παραστάσεως, τοσοῦτον οὐ καθαιρέσει αὐτούς ἐνόχους καθίστησιν, ὅτι καί ἐν τῇ τετάρτῃ πράξει τῶν ἐν Χαλκηδόνι πραχθέντων, ἡ ἁγία σύνοδος, καί οἱ συνεδρεύοντες αὐτῇ ἐνδοξότατοι ἄρχοντες διέλαβον τούς Αἰγυπτίους ἐπισκόπους ἐγγύας προσεδρείας παρασχεῖν, καί τούτων ἀποροῦντας ἐξωμοσία καταπιστευθῆναι. Δύω σημαινόμενα ἔχει, τό νά δώσῃ τινάς ἐγγύας, διότι, ἤ δίδει τινάς τόν ἑαυτόν του ἐγγυητήν διά ἄλλον,1 ἤ δίδει ἄλλον ἐγγυητήν διά τόν ἑαυτόν του. Ὁ δέ παρὼν Κανών κατά τό πρῶτον σημαινόμενον ἐκλαμβάνων, τό νά δώσῃ τινάς ἐγγύας, λέγει. Ὅποιος Κληρικός ἤθελε δώσῃ τόν ἑαυτόν του ἐγγυητήν διά ἄλλον, ἂς καθῄρεται. Ἐπειδή, κατά τοῦτον τόν τρόπον, ἡ γινομένη ἐγγύησις, ὡς ἐπί τό πλεῖστον εἰς τά ἀνθρώπινα καταγίνεται καθήκοντα, ἤτοι εἰς ὑποθέσεις τελωνίων, καί χαρατζίων, καί ὑποθέσεις ἄσπρων, καί συντόμως εἰπεῖν εἰς τάς δοσοληψίας τῶν πραγματευτῶν∙ ἀπό τά ὁποῖα, βιωτικά καί κοσμικά πράγματα, πρέπει οἱ Κληρικοί νά ᾖναι ἐλεύθεροι∙ καί μάλιστα εἰς τάς τοιαύτας ἐγγυήσεις ἀκολουθοῦσι καί ἄλλοι πολλοί πειρασμοί, εἰς τούς ὁποίους δέν πρέπει αὐτοί νά ῥίπτουν τόν ἑαυτόν τους θεληματικῶς. «Ἐάν γάρ, φησίν ὁ παροιμιαστής, ἐγγυήσῃ σόν φίλον, παραδώσεις σήν χεῖρα ἐχθρῷ, διά τοῦτο λέγει μή δίδου σαυτόν εἰς ἐγγύησιν αἰσχυνόμενος. Ἐάν γάρ μή ἔχῃς πόθεν ἀποτίσεις, λήψονται τό στρῶμα τό ὑπό τάς πλευράς σου». Διά τά βιωτικά, ὡς εἴπομεν, κέρδη καί πράγματα, δέν πρέπει νά δίδωσιν οἱ Κληρικοί τόν ἑαυτόν τούς ἐγγυητήν. Διότι, ἂν καί εἴμεθα προσταγμένοι νά βάλλωμεν τήν ψυχήν μας διά τήν ἀγάπην τοῦ ἀδελφοῦ μας, ὄχι ὅμως εἰς τά ἀνθρώπινα καθήκοντα, κατά τόν μέγαν Βασίλειον (ὅρ. κατ’ ἐπιτομ. ρξβ΄). Διά δέ τό συμφέρον τῶν ἀδελφῶν, κατά σκοπόν τῆς εἰς Θεόν εὐαρεστήσεως, ὄχι μόνον ἐγγυητάς πρέπει νά δίδωσι τόν ἑαυτόν τούς οἱ Κληρικοί, ἀλλά καί τήν ἰδίαν αὐτῶν ψυχήν∙ χάριν λόγου∙ ἐάν ἕνας Κληρικός, ἀπαντήσας ἕνα ὁποῦ τραβίζεται ἀδίκως διά νά βαλθῇ εἰς φυλακήν, ἐπειδή καί δέν ἔχει νά δώσῃ κᾀνένα ἐγγυητήν πρός τόν κριτήν διά λόγου του, ἤθελεν ἐλεήσῃ τήν συμφοράν του, καί δώσῃ τόν ἑαυτόν του ἐγγυητήν διά τόν ἀδελφόν, ὁ τοιοῦτος, λέγω, Κληρικός, οὐ μόνον οὐ καθῄρεται, ἀλλά καί ἐπαινεῖται παρά Θεοῦ, καί ἀνθρώπων, ὡς πληρώσας Εὐαγγελικήν καί Θείαν ἐντολήν. «Ῥύσασθε γάρ φησιν ἀδικούμενον. Καί ἀγομένους εἰς θάνατον, καί ἐκπρίου κτεινομένους μή φείσῃ». Καί ταῦτα μέν διά τό α΄ σημαινόμενον, τό νά μή δίδη τις τόν ἑαυτόν του ἐγγυητήν διά ἄλλον, ὡς εἴρηται. Ἡ δέ οἰκουμενική δ΄ σύνοδος, κατά τό β΄ σημαινόμενον ἐκλαμβάνουσα, τό ἐγγύας διδόναι, ἐζήτησεν ἐν τῷ λ΄ αὐτῆς Κανόνι, νά δώσουν ἐγγυητάς ἄλλους διά λόγου των οἱ τῆς Αἰγύπτου Ἐπίσκοποι, ὅτι δέν ἀναχωροῦν ἀπό τήν Κωνσταντινούπολιν, ἕως οὗ νά χειροτονηθῇ Ἀλεξανδρείας ἀρχιεπίσκοπος καί μέ τοῦτον τόν τρόπον συμφωνοῦσιν οἱ Κανόνες, ὁ Ἀποστολικός δηλ. καί ὁ τῆς δ΄ καί δέν ἐναντιόνονται ἀναμεταξύ τους. Ἐπειδή ὁ μέν Ἀποστολικός κατ’ ἄλλο σημαινόμενον ἐξέλαβε τό ἐγγύας διδόναι. Ὁ δέ τῆς δ΄ κατ’ ἄλλο.2 1Κατά τοῦτο τό σημαινόμενον, οὐδέ γυναῖκα ἠμπορεῖ νά δώσῃ ἐγγύας, ἤγουν νά δώσῃ τόν ἑαυτόν της ἐγγυητήν δι’ ἄλλον. Ἀλλ’ οὔτε ἂν ἐγγυηθῇ, κρίνεται διά τήν ἐγγύησιν. Τότε δέ μόνον ἐνέχεται εἰς κρίσιν διά τήν ἐγγύησιν, ὅταν πάρῃ τίποτε χάρισμα, διά νά ἐγγυηθῇ∙ διότι τό χάρισμα ὁποῦ ἔλαβε, τήν κάμνει κατάκριτον διά τήν ἐγγύησιν. Ἀρμενόπουλ. Βιβλ. γ΄, τιτλ. στ΄.2Εἰς δέ τό νομικόν τοῦ Φωτίου, τιτλ. θ΄, κεφ. λδ΄, διατάξεις κα΄ καί λβ΄ τοῦ γ΄ τιτλ., τοῦ α΄ βιβλ. τοῦ Κώδικος διορίζεται, ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι καί ἁπλῶς οἱ κληρικοί, ὅταν κρίνωνται, νά μήν δίδωσιν ἐγγύας ἤτοι ἐγγυητάς διά λόγου των∙ ὅμως αἱ Νεαραί ἀπό Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογεννήτου ἐκαθαρίσθησαν, δέν ἐβάλθησαν εἰς τά βασιλικά, κατά τόν Βαλσαμῶνα. Ὅθεν δέν ἔχουσι τό κῦρος καί ἰσχύν. Ἤ ἐγγυητάς ἐμποδίζει τούτους νά μή γίνωνται, ὡς εἴπομεν, εἰς δοσοληψίας, καί ἀνθρώπινα Καθήκοντα, καί ὄχι εἰς τά κατ’ ἐντολήν συμφέροντα τοῖς ἀδελφοῖς. Καί ἡ ρκγ΄ δέ Νεαρά τοῦ Ἰουστιανιανοῦ λέγει, ὅτι οἱ Κληρικοί ἐγγύας νά μή δίδουν, ὅταν κρίνωνται, ἀλλά μόνον ὑποσχετικήν ὁμολογίαν χωρίς ὅρκον. Οἱ δέ ἀρχιερεῖς κρινόμενοι, μήτε ἐγγυητάς νά δίδουν, μήτε ὁμολογίας νά κάμνουν. Σημείωσαι δέ ὅτι τινές τήν ἐγγύην ἐνόησαν ἀντί τήν κοινῶς λεγομένην προξενίαν. Διότι οἱ ἱερωμένοι καί κληρικοί οὔτε προξενηταί ἀῤῥαβώνων καί ὑπανδρείας δέν πρέπει νά γίνωνται.
