Γυνή, ἐάν γήμηται δύο ἀδελφοῖς, ἐξωθείσθω μέχρι θανάτου· πλήν ἐν τῷ θανάτῳ διά τήν φιλανθρωπίαν εἰποῦσα, ὡς ὑγιάνασα λύσει τόν γάμον, ἕξει τήν μετάνοιαν. Ἐάν δέ τελευτήσῃ ἡ γυνή ἐν τοιούτῳ γάμῳ οὖσα, ἤτοι ὁ ἀνήρ, δυσχερής τῷ μείναντι ἡ μετάνοια.
Ἐάν γυνή κατά γάμον δύο ἀδελφοῖς συνοικήσῃ, ἐξωθείσθω τῆς ἐκκλησίας μέχρι θανάτου, μή πειθομένη λύσαι τόν γάμον∙ εἰ δέ θνήσκουσα ἐπαγγέληται, ὅτι ὑγιάνασα λύσει τόν γάμον, τεύξεται τῆς ἁγίας μεταλήψεως τότε, καί ἀναῤῥωσθεῖσα ἕξει μετάνοιαν, ἀντί τοῦ, δεχθήσεται εἰς μετάνοιαν. Ἐάν δέ τό ἓν τῶν προσώπων τούτων ἐν τῷ ἀθεμίτῳ γάμῳ τελευτήσῃ, δυσχερής ἡ μετάνοια τῷ περιλειφθέντι∙ ὁ γάρ μετανοῶν, ἀφιστάμενος τῆς ἁμαρτίας, πιστεύεται μετανοεῖν∙ εἰ δ’ ἔτι τό κακόν πράττει, πῶς λογισθήσεται μεταμέλεσθαι, ἤ πῶς δεχθήσεται εἰς μετάνοιαν; Ὁ δέ μέχρι θανάτου τῆς γυναικός μή ἀποστάς τῆς ἀθεμιτογαμίας, δείκνυσιν, ὅτι, εἰ καί ἔτι, περιῆν, οὐκ ἂν ἀπέστη τῆς ἁμαρτίας. Ὡς γοῦν ὅσον τό ἐπ’ ἐκείνῳ τῷ κακῷ ἐπιμένων, δυσχέρειαν ἕξει πρός τήν μετάνοιαν. Καί ὥσπερ ὁ μέγας Βασίλειος ἐν λθ΄ κανόνι φησίν∙ Ἡ τῷ μοιχῷ συζῶσα, μοιχαλίς ἐστι πάντα τόν χρόνον∙ οὕτω καί ὁ ἀθεμιτογαμῶν, ἕως ἂν μή λύσῃ τόν ἀθέμιτον γάμον, ἁμαρτάνει, καί εἰς μετάνοιαν ἄδεκτος ἔσται. Οἱ τῆς παρούσης συνόδου ἅγιοι Πατέρες διώκουσιν ἀπό τῆς ἐκκλησίας μέχρι θανάτου, ἤγουν μέχρις ἂν τῷ βίῳ περίεστι, τήν λαβοῦσαν κατά νόμον γάμου δύο ἀδελφούς, καί μή ἀποστᾶσαν τῆς ἀθεμιτογαμίας. Ὡς δέ τινος εἰπόντος, εἰ δέ καταντήσει εἰς θάνατον, οὐδέ τότε τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθήσεται; ἐπήγαγον, ὡς, εἴπερ ἐν τῷ τελευτᾷν ἡ τοιαύτη γυνή κατάθηται διαζευχθῆναι μετά ὑγείαν, τότε μέν μεταλαβεῖν παραχωρηθήσεται∙ μετά δέ τό ἀπαλλαγῆναι τῆς νόσου, καί ἀποστῆναι τῆς ἀθεμιτογαμίας, προσδεχθήσεται εἰς μετάνοιαν. Καί τοῦτο μέν γενήσεται, ὅταν προβῇ ἐν ζωῇ αὐτῶν διαζύγιον. Ἐάν δέ τό ἓν τῶν προσώπων ἐν τῷ ἀθεμίτῳ γάμῳ τελευτήσῃ, δυσχερής ἡ μετάνοια τῷ περιλειφθέντι∙ ὁ γάρ μετανοῶν, ἀφιστάμενος τῆς ἁμαρτίας, πιστεύεται μετανοεῖν∙ ὁ δέ μέχρι θανάτου μή ἀποστάς αὐτῆς δείκνυσιν, ὅτι εἰ καί ἔτι περιῆν τό τελευτῆσαν μέρος, οὐκ ἂν ἀπέστη τῆς ἁμαρτίας. Ὅτι οὖν ὁ ζῶν ἀναφαίνεται, ὅσον τό ἐπ’ ἐκείνῳ, τῷ κακῷ ἐπιμένων, δυσχέρειαν ἕξει πρός τήν μετάνοιαν. Τούτων οὕτως ἐχόντων, μή εἴπῃς ἐναντιοῦσθαι τῷ παρόντι κανόνι τόν τοῦ μεγάλου Βασιλείου οη΄ κανόνα, λέγοντα, Τόν δύο ἀδελφάς εἰς συνοικέσιον ἀγαγόμενον, μετά ἑπταετίαν ἀξιοῦσθαι τῶν θείων ἁγιασμάτων. Ὁ μέν γάρ παρὼν κανὼν νομοθετεῖ περί γυναικός ἀθέμιτον γάμον ποιησάσης, καί μή διαζευχθείσης ἐξ αὐτοῦ δι’ ὅλης τῆς ζωῆς αὐτῆς, καί διά τοῦτο οὔσης ἀπαραδέκτου εἰς μετάνοιαν∙ ὁ δέ ῥηθείς θεματίζει τόν ἀθεμιτογαμήσαντα ἀποστῆναι τῆς ἁμαρτίας, καί διά τοῦτο προσδέχεται αὐτόν εἰς μετάνοιαν. Ἀνάγνωθι καί τόν λθ΄ κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ὀνομάζοντα μοιχαλίδα τήν ἔτι τῷ μοιχῷ συζῶσαν∙ ὥστε σημείωσαι, ὅτι τῷ ἁμαρτάνοντι καί ἀφισταμένῳ τοῦ κακοῦ, ἐπιτίμια δίδονται, οὐ μήν τῷ ἐπιμένοντι∙ οὗτος γάρ πάντῃ ἀπόβλητός ἐστιν. Ἐρωτήσει δέ τις∙ εἰ δέ οὐ θελήσει ἡ ῥηθεῖσα γυνή καταθέσθαι τήν μετά τήν ὑγείαν ἀπόστασιν τοῦ ἀθεμίτου γάμου, οὐ μετάσχῃ τελευτῶσα τῆς ἁγίας μεταλήψεως; Λύσις. Ὁ μέν παρὼν κανὼν οὐδέν τι περί τούτου φησίν∙ οἶμαι δέ ἀσυμπαθές εἶναι τό μή ἀξιωθῆναι ταύτην τοῦ καλοῦ ἐφοδίου ἐν ταῖς τελευταίαις ἀναπνοαῖς, ὀρθόδοξον οὖσαν∙ διό κᾂν μή ποιήσῃ τοιαύτην κατάθεσιν, διά τῆς θείας μεταλήψεως ἐφοδιασθήσεται εἰς μετάνοιαν∙ Καί μέν ὑγιάνασα λύσῃ τόν ἀθέμιτον γάμον, παραδεχθήσεται εἰ δέ μή, τῆς ἐκκλησίας παντάπασιν ἐξοστρακισθήσεται, ὡς τῷ κακῷ ἐπιμένουσα. Ἡ ἀδελφοῖς γημαμένη δυσί, διά βίου ἐξωθείσθω∙ εἰ δέ κατά τόν θάνατον ὑπισχνοῖτο λύσειν τόν γάμον, ἂν ἐπιβιώῃ, ἕξει μετάνοιαν∙ εἰ δέ τελευτήσει τῶν συνοίκων ὁ εἷς, δυσχερής τῷ μείναντι ἡ μετάνοια. Ἡ δυσίν ἀδελφοῖς γαμηθεῖσα, καί τῷ ἀθεμίτῳ γάμῳ ἐπιμένουσα, διά βίου παντός αὐτῆς ἐξωθείσθω τῆς ἐκκλησίας. Ζήτει καί τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανόνα κγ΄. Εἰ δέ πρός θάνατον ἐλθοῦσα ὑποσχεθῇ λύσειν τόν γάμον, ἐάν ἐπιζήσῃ, δέχεται εἰς μετάνοιαν∙ ὅπως δέ, ζήτει κανόνα ξζ΄ καί ξη΄ τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Ὡς δέ τινος εἰπόντος, εἰ δέ καταντήσει εἰς θάνατον, οὐδέ τότε τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθήσεται, ἐπήγαγον, ὡς, ἐάν δέ ἐν τῷ παρανόμῳ τούτῳ γάμῳ ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν τελευτήσῃ, δυσχερής τῷ ζῶντι ἡ μετάνοια, διά τό μή διακοπῆναι τό ἄθεσμον παρά τήν αὐτοῦ γνώμην τε καί προαίρεσιν. Διορίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι ἀνίσως μία καί ἡ αὐτή γυνή λάβῃ ἄνδρας δύω ἀδελφούς (ἤγουν τόν ἕτερον μετά τόν θάνατον τοῦ ἑνός) καί δέν θέλῃ νά χωρίσῃ τόν ἀθέμιτον γάμον αὐτόν, ἂς ἀφορίζεται ἀπό τήν ἐκκλησίαν ἕως εἰς τόν θάνατόν της. Ἐάν δέ κινδυνεύσασα εἰς θάνατον, ὑποσχεθῇ, ὅτι νά χωρίσῃ τόν γάμον, ἀφ’ οὗ ὑγιάνῃ. Τότε διά φιλανθρωπίαν ἂς μεταλαμβάνῃ τά θεῖα μυστήρια, καί ὑγιάνασα, θέλει δεχθῇ εἰς τούς τόπους τῶν μετανοούντων∙ ἐάν δέ ἀποθάνῃ, ὁ ἄνδρας, ἤ ἡ γυνή χωρίς νά χωρίσουν τόν τοιοῦτον παράνομον ἀθέμιτον γάμον, δύσκολα ἠμπορεῖ νά δεχθῇ εἰς μετάνοιαν ὁποῖον μέρος ἀπό τά δύω μείνῃ ζωντανόν, ἐπειδή ἡ μέν μετάνοια κατορθοῦται μέ τήν ἀποχήν τοῦ κακοῦ, τό δέ μέρος ὁποῦ μείνῃ ζωντανόν, ἀπό τόν τοιοῦτον γάμον, πῶς θέλει δεχθῇ, ἤ λογισθῇ ὅτι μετανοεῖ ἀληθῶς, εἰς καιρόν ὁποῦ δέν ἔκαμεν ἀποχήν, ἤτοι δέν ἐχωρίσθη θεληματικῶς ἀπό τόν ἀθέμιτον γάμον; μή χωρισθέν γάρ πρό τοῦ θανάτου, δείχνει, ὅτι, ἂν ἦτον ζωντανόν τό ἀποθαμένον μέρος, ἤθελε συνευρίσκεται ἀκόμη μέ αὐτό∙ ὅρα καί τόν ιθ΄ Ἀποστολικόν. Διορίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι ἀνίσως μία καί ἡ αὐτή γυνή λάβῃ ἄνδρας δύω ἀδελφούς (ἤγουν τόν ἕτερον μετά τόν θάνατον τοῦ ἑνός) καί δέν θέλῃ νά χωρίσῃ τόν ἀθέμιτον γάμον αὐτόν, ἂς ἀφορίζεται ἀπό τήν ἐκκλησίαν ἕως εἰς τόν θάνατόν της. Ἐάν δέ κινδυνεύσασα εἰς θάνατον, ὑποσχεθῇ, ὅτι νά χωρίσῃ τόν γάμον, ἀφ’ οὗ ὑγιάνῃ. Τότε διά φιλανθρωπίαν ἂς μεταλαμβάνῃ τά θεῖα μυστήρια, καί ὑγιάνασα, θέλει δεχθῇ εἰς τούς τόπους τῶν μετανοούντων∙1 ἐάν δέ ἀποθάνῃ, ὁ ἄνδρας, ἤ ἡ γυνή χωρίς νά χωρίσουν τόν τοιοῦτον παράνομον ἀθέμιτον γάμον, δύσκολα ἠμπορεῖ νά δεχθῇ εἰς μετάνοιαν ὅποιον μέρος ἀπό τά δύω μείνῃ ζωντανόν, ἐπειδή ἡ μέν μετάνοια κατορθοῦται μέ τήν ἀποχήν τοῦ κακοῦ, τό δέ μέρος ὁποῦ μείνῃ ζωντανόν, ἀπό τόν τοιοῦτον γάμον, πῶς θέλει δεχθῇ, ἤ λογισθῇ ὅτι μετανοεῖ ἀληθῶς, εἰς καιρόν ὁποῦ δέν ἔκαμεν ἀποχήν, ἤτοι δέν ἐχωρίσθη θεληματικῶς ἀπό τόν ἀθέμιτον γάμον; μή χωρισθέν γάρ πρό τοῦ θανάτου, δείχνει, ὅτι, ἂν ἦτον ζωντανόν τό ἀποθαμένον μέρος, ἤθελε συνευρίσκεται ἀκόμη μέ αὐτό∙2 ὅρα καί τόν ιθ΄ Ἀποστολικόν. 1Δῆλον δέ ὅτι ἡ γυνή αὕτη ὑγιάνασα, καί ἐν τῷ τόπῳ τῶν μετανοούντων δεχθεῖσα, μένει πάλιν ἀκοινώνητος τῶν μυστηρίων, ἕως οὗ τελειωθῇ ὁ δοθείς εἰς αὐτήν κανὼν διά τήν ἀθεμιτογαμίαν, κατά τόν ιγ΄ τῆς α΄ Συνόδου, τόν στ΄ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ καί τόν ε΄ τοῦ Νύσσης. Κανὼν δέ αὐτῆς εἶναι, κατά τόν οη΄ τοῦ Βασιλείου, ἑπτά χρόνοι. Τρεῖς δέ, κατά τόν Νηστευτήν ἐν τοῖς ἐπιτιμίοις.2Ὃν τρόπον καί ὁ Μέγας Βασίλειος ἐν τῷ λθ΄ κανόνι παντοτεινήν μοιχαλίδα κρίνει τήν γυναῖκα ἐκείνην ὁποῦ ἐπῆρεν ἄνδρα τόν μοιχεύοντα αὐτήν ὅτε ἔζη ὁ πρῶτος ἄνδρας της. Ἐπειδή ὅσον τό εἰς αὐτούς, ἂν ἀκόμη ἤθελε ζῇ ἐκεῖνος, αὐτοί ἤθελαν νά μοιχεύωνται.
