Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἐπί χρήμασι χειροτονίαν ποιήσαιτο, καί εἰς πρᾶσιν καταγάγοι τήν ἄπρατον χάριν, καί χειροτονήσοι ἐπί χρήμασιν ἐπίσκοπον, ἤ χωρεπίσκοπον, ἤ πρεσβυτέρους, ἤ διακόνους, ἤ ἕτερόν τινα τῶν ἐν τῷ κλήρῳ κατηριθμημένων, ἤ προβάλλοιτο ἐπί χρήμασιν οἰκονόμον, ἤ ἔκδικον, ἤ παραμονάριον, ἤ ὅλως τινά τοῦ κανόνος, δι᾿ αἰσχροκέρδειαν οἰκείαν, ὁ τοῦτο ἐπιχειρήσας, ἐλεγχθείς, κινδυνευέτω περί τόν οἰκεῖον βαθμόν· καί ὁ χειροτονούμενος, μηδέν ἐκ τῆς κατ᾿ ἐμπορίαν ὠφελείσθω χειροτονίας, ἤ προβολῆς· ἀλλ᾿ ἔστω ἀλλότριος τῆς ἀξίας, ἤ τοῦ φροντίσματος, οὗπερ ἐπί χρήμασιν ἔτυχεν. Εἰ δέ τις καί μεσιτεύων φανείη τοῖς οὕτως αἰσχροῖς καί ἀθεμίτοις λήμμασι, καί οὗτος, εἰ μέν κληρικός εἴη, τοῦ οἰκείου ἐκπιπτέτω βαθμοῦ· εἰ δέ λαϊκός, ἤ μονάζων, ἀναθεματιζέσθω.

---

ΖΩΝΑΡΑΣ: Καί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, καί συνόδων ἄλλων κανόνες εἰσί διάφοροι περί τοῦ μή χειροτονεῖσθαί τινας ἐπί δόσει χρημάτων, μήτε μήν διά προστασίας ἀρχοντικῆς. Ὁ δέ παρών κανών οὗτος πλατύτερον τά περί τούτου διατάττεται, καί ἀπαριθμεῖ τούς χειροτονουμένους, καί τούς προβαλλομένους. Οἱ μέν γάρ χειροτονοῦνται, ὡς ἐπίσκοποι, καί πρεσβύτεροι, καί διάκονοι, καί ὐποδιάκονοι∙ οἱ δέ σφραγίζονται μόνον, καί τοῦτο διά χειροθεσίας ἐστίν, ὡς ἀναγνῶσται, καί ψάλται, καί οἱ τούτοις ὅμοιοι∙ οἱ δέ προβάλλονται, ὡς οἰκονόμοι, καί ἔκδικοι, καί παραμονάριοι. Πάντας οὖν τούτους ἀπαγορεύει ὁ κανών οὗτος ἐπί δόσει χρημάτων γίνεσθαι, καί τούς τήν ἄπρατον χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τήν ἀτίμητον δηλαδή, τήν πράσει μή ὑποπίπτουσαν, διά τό ὑπερφυές αὐτῆς καί ὑπέρτιμον, πωλοῦντας (τοῦτο γάρ τό εἰς πρᾶσιν κατάγειν), ἐλεγχομένους, κινδυνεύειν θεσπίζει περί τόν οἰκεῖον βαθμόν, ἀντί τοῦ ἐκπίπτειν τούτου, καθαιρουμένους. Ταῦτα μέν οὖν περί τῶν ἐπί χρήμασι χειροτονούντων, ἤ καί προβαλλομένων ὅλως τινά τῶν τοῦ κανόνος, ἤτοι τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ τάγματος. Τούς δέ χειροτονουμένους ἐπί δόσει χρημάτων, ἤ προβαλλομένους, μή ὠφελεῖσθαι ἐκ τῆς κατ’ ἐμπορίαν χειροτονίας, ἤγουν κατά πραγματείαν αἰσχροκερδῆ, διατάττεται. Εἰ γάρ τούς ἐν τῷ κλήρῳ κατειλεγμένους οἱ ἱεροί κανόνες κωλύουσιν ἀλλοτρίων κτημάτων γίνεσθαι μισθωτάς, καί κοσμικά πράγματα ἐργολαβεῖν δι’ αἰσχροκέρδειαν κατά τόν ἑφεξῆς κανόνα, καί κατά τόν ιστ΄ κανόνα τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, λέγοντα, Μή δεῖν ἐπίσκοπον, ἤ πρεσβύτερον, ἤ διάκονον, ἐκλήπτορας γίνεσθαι, ἤ προκουράτωρας, μηδέ ἔκ τινος αἰσχροῦ, ἤ ἀτίμου πράγματος τροφήν πορίζεσθαι, καί κατά τόν μέγαν Ἀπόστολον, φάσκοντα∙ Οὐδείς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ, καί κατά τούς πολιτικούς νόμους∙ πολλῷ μᾶλλον μή τά τοιαῦτα ἐμπορεύεσθαι ἀπαγορεύουσί τινας, καί ὤνιον κτᾶσθαι τήν χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος∙ διό κἀκείνους ἐκπίπτειν τῆς ἀξίας, ἤτοι τοῦ βαθμοῦ. Τοῦτο ἐπί τῶν προβαλλομένων ὁ παρών κανών διατάττεται∙ καί τούς μέσους δε γενομένους ἐν τοῖς τοιούτοις, καί σπουδήν εἰσάγοντας, ὥστε τινάς ἐπί χρήμασι χειροτονηθῆναι, ἤ προβληθῆναι, κἀκείνους, κληρικούς μέν ὄντας, καθαιρεῖσθαι κελεύει, λαϊκούς δέ, ἤ μονάζοντας, ἀναθεματίζεσθαι. Ὁ δέ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανών κθ΄ καί καθαιρεῖσθαι κελεύει τούς ἐπί χρήμασι χειροτονουμένους, καί τῆς κοινωνίας ἐκπίπτειν, ὡς Σίμων ὁ μάγος∙ κοινωνίαν δέ νοητέον ἐνταῦθα, οὐ τήν τῶν ἁγιασμάτων μετάληψιν, ἀλλά καί τήν μετά τῶν πιστῶν σύναξίν τε καί σύστασιν. Ὁ γάρ Σίμων ὑπό τοῦ Πέτρου τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως τέλεον ἐξεκόπη, χρήματα προσαγαγών αὐτῷ, καί αἰτήσας δοθῆναι αὐτῷ ἀντί τούτων τήν χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Οὐ μόνον δέ τούς χειροτονήσαντας, ἤ χειροτονηθέντας ἐπί χρήμασι κολάζει ὁ κανών, ἀλλά καί τούς ἐπιχειρήσαντας, κᾂν πρό τοῦ εἰς ἔργον ἀγαγεῖν τό κακόν ἠλέγχθησαν.

ΒΑΛΣΑΜΩΝ: Ὁ κθ΄ κανών τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καί λ΄ καί ἕτεροι, μεγάλως τιμωροῦσι τούς διά χρημάτων χειροτονοῦντάς τε καί χειροτονουμένους. Ὁ δέ παρών κανών διορίζεται, μή μόνον τούτους καθαιρεῖσθαι, ἀλλά καί τούς οὕτω σφραγίζοντας, ἤ σφραγιζομένους, πρός δέ, καί τούς οὕτω προβαλλομένους, ἤ προβληθησομένους. Οἱ μέν γάρ ἐπίσκοποι, οἱ χωρεπίσκοποι, οἱ πρεσβύτεροι, οἱ διάκονοι, καί οἱ ὑποδιάκονοι χειροτονοῦνται∙ οἱ ψάλται, οἱ ἀναγνῶσται, οἱ ἄρχοντες, καί ἕτεροι, σφραγίζονται∙ οἱ δέ οἰκονόμοι, οἱ χαρτουλάριοι, οἱ παραμονάριοι, καί ἕτεροι, προβάλλονται∙ καί τοῦτο παρίσταται ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος, λέγοντος, Μηδέν ἐκ τῆς κατ’ ἐμπορίαν ὠφελεῖσθαι χειροτονίας, ἤ προβολῆς∙ τῷ γάρ ὀνόματι τῆς χειροτονίας καί ἡ σφραγίς περιέχεται, ὡς διά χειρός γινομένη, οὐ μήν καί ἡ προβολή∙ αὕτη γάρ καί δίχα σφραγίδος τελεῖται. Ἀναφαίνεται δέ τοῦτο καί ἐκ τοῦ εἰπεῖν τόν κανόνα, Ἀλλ’ ἔστω ἀλλότριος τῆς ἀξίας ἤ τοῦ φροντίσματος, οὗ ἐπί χρήμασιν ἔτυχεν. Οὐ μόνους δέ τούτους κολάζει, ὡς εἴρηται, ἀλλά καί τούς μεσάσαντας μοναχούς, ἤ λαϊκούς ὄντας, ἀναθεματίζει. Σημείωσαι τό τοῦ παραμοναρίου, καί τό τοῦ οἰκονόμου∙ περί δέ χωρεπισκόπου ζήτει τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου κανόνα ιγ΄.

ΑΡΙΣΤΙΝΟΣ: Ὁ ἐξωνούμενος, καί ὁ πιπράσκων χειροτονίαν μέχρις καί παραμοναρίου, περί τούς βαθμούς ἐπικίνδυνοι. Καί οἱ μεσάζοντες, κληρικοί μέν, ἐκπιπτέτωσαν∙ λαϊκοί δέ, ἤ μοναχοί, ἀναθεματιζέσθωσαν. Κατά τόν μέγαν Βασίλειον, χείρων ἐστί καί Μακεδονίου τοῦ πνευματομάχου ὁ τήν ἄπρατον τοῦ Θεοῦ χάριν πιπράσκων. Ἔσται οὖν καί ὁ χειροτονῶν, καί ὁ χειροτονούμενος ἐπί χρήμασι, τοῦ οἰκείου βαθμοῦ ἀλλότριος, κᾂν ἐν ἐσχάτῳ βαθμῷ τοῦ κλήρου κεχειροτόνηται. Ἀλλά καί οἱ μεσάζοντες ἐπί ταῖς τοιαύταις χειροτονίαις, εἰ μέν κληρικοί εἰσιν, ἑκπιπτέτωσαν τοῦ οἰκείου βαθμοῦ∙ εἰ δέ λαϊκοί, ἤ μονάζοντές εἰσιν, ἀναθεματιζέσθωσαν.

ΠΗΔΑΛΙΟΝ: Οἱ μέν Ἐπίσκοποι, Πρεσβύτεροί τε καί Διάκονοι χειροτονοῦνται, κατά τόν Ζωναρᾶν, οἱ δέ Ἀναγνῶσται, καί Ψάλται καί ἡγούμενοι χειροθετοῦνται καί σφραγίζονται.1 Οἱ δέ, προβάλλονται μόνον χωρίς σφραγίδος, ὡς οἱ Οἰκονόμοι2 καί Ἔκδικοι, καί Παραμονάριοι, ἤτοι Προσμονάριοι. Ὅποιος λοιπόν Ἐπίσκοπος, (διορίζει ὁ παρών κανών) τούτους πάντας, καί τούς λοιπούς Κληρικούς, ποιήσοι μέ χρήματα, καί δι’ αἰσχροκέρδειάν του πωλήσοι τήν ἀπώλητον χάριν τοῦ Πνεύματος, οὗτος ἐλεγχθείς, ἂς καθαιρῆται ἀπό τόν βαθμόν τῆς Ἀρχιερωσύνης. Ἀλλά καί ἐκεῖνος ὁποῦ τοιουτοτρόπως χειροτονηθῇ, ἂς μήν ὠφελῆται ἀπό τήν κατά πραγματείαν ταύτην χειροτονίαν, ἤ προβολήν, ἀλλά ἂς ᾖναι καί τῆς ἱερωσύνης, καί τοῦ ὀφφικίου ὁποῦ ἔλαβεν, ἀπόβλητος. Εἰ δέ τινας ἤθελε γένει μεσίτης εἰς τάς αἰχροκερδείας ταύτας. Εἰ μέν εἶναι Κληρικός, ἂς καθῄρηται. Εἰ δέ Μοναχός, ἤ Λαϊκός, ἂς ἀναθεματίζεται. Ἀνάγνωθι καί τόν κθ΄ καί λ΄ Ἀποστολικόν.

1Σημείωσαι δέ, ὅτι τήν παρά Ἀρχιερέως γινομένην κουράν τῶν Κληρικῶν, σφραγῖδα ἐπικουρίδος καί ἐπικουρίδα ἐπισκοπικήν ὀνομάζει ὁ Βαλσαμών. Ἀπόκαρσιν δέ, τήν τῶν μοναχῶν, (ἐν τῇ ἑρμην. τοῦ λγ΄ τῆς στ΄). Καί ἐπικουρίδα μοναχικήν (ἐν τῇ ἑρμην. τοῦ οζ΄ τῆς στ΄).2Οἱ μέν οἰκονόμοι ἐγίνοντο διά νά κυβερνῶσι τά τῆς ἐκκλησίας πράγματα κατά γνώμην τοῦ Ἐπισκόπου κατά τόν ι΄. Θεοφίλου, κστ΄ τῆς δ΄ καί ια΄ τῆς ζ΄, οἱ δέ ἔκδικοι ἐγίνοντο διά νά βοηθοῦν τούς ἀδικουμένους, νά λυτρώνουν τούς τυραννουμένους ὑπό τινων, καί νά ἐκδικοῦν τούς διά οἱανδήτινα κάκωσιν καί ἐπήρειαν προσφεύγοντας εἰς τήν ἐκκλησίαν. Δύω λογιῶν δέ ἦτον οἱ ἔκδικοι, ἐκκλησιαστικοί, κατά τόν παρόντα κανόνα, καί ἐξωτερικοί, καί Βασιλικοί, κατά τόν πγ΄ καί ρζ΄ τῆς ἐν Καρθαγ., ἐλέγοντο δέ αὐτοί, κατά τόν Βαλσαμῶνα, Δεφένσορες, καί ἐκκλησιέκδικοι, κατά τόν Ἰουστινιανόν. Δώδεκα δέ ἦτον οὗτοι ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὧν ὁ πρῶτος ἐλέγετο Πρωτέκδικος, ὅστις μετά τῶν δύω ἐκδίκων ἔκρινε τάς μικράς ὑποθέσεις τάς εἰσερχομένας ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. Προσμονάριοι δέ ἐγίνοντο διά νά παραμένουν εἰς τήν λαχοῦσαν αὐτούς ἐκκλησίαν, καρτεροῦντες, καί ὑποδεχόμενοι τούς εἰς προσκύνησιν ἐρχομένους.