Τοσοῦτον κατενεμήθη τῆς φιλαργυρίας τό μῦσος εἰς τούς ἡγήτορας τῶν ἐκκλησιῶν, ὥστε καί τινας τῶν λεγομένων εὐλαβῶν ἀνδρῶν τε καί γυναικῶν, ἐπιλαθομένους τῆς ἐντολῆς τοῦ Κυρίου, ἐξαπατηθῆναι, καί διά χρυσίου τάς εἰσδοχάς τῶν προσερχομένων τῷ ἱερατικῷ τάγματι, καί τῷ μονήρει βίῳ, ποιεῖσθαι. Καί γίνεται, ὧν ἡ ἀρχή ἀδόκιμος, καί τό πᾶν ἀπόβλητον, ὥς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος· Οὐδέ γάρ Θεῷ, καί μαμωνᾷ δουλεύειν ἔξεστιν. Εἴ τις οὖν εὑρεθῆ τοῦτο ποιῶν, εἰ μέν ἐπίσκοπός ἐστιν, ἤ ἡγούμενος, ἤ τις τοῦ ἱερατικοῦ, ἤ παυσάσθω, ἤ καθαιρείσθω, κατά τόν δεύτερον κανόνα τῆς ἐν Χαλκηδόνι ἁγίας συνόδου. Εἰ δέ ἡγουμένη, ἐκδιωχθήτω τοῦ μοναστηρίου, καί παραδοθήτω ἐν ἑτέρῳ μοναστηρίῳ πρός ὑποταγήν. Ὡσαύτως καί ἡγούμενος, μή ἔχων χειροτονίαν πρεσβυτέρου. Ἐπί δέ τῶν παρά γονέων παραδεδομένων δίκην προικῴων τοῖς τέκνοις, ἤ ἰδιοκτήτων αὐτῶν πραγμάτων, προσαγομένων, ὁμολογούντων τῶν προσαγόντων ταῦτα εἶναι ἀφιερωμένα τῷ Θεῷ, ὡρίσαμεν, κᾂν τε μείνῃ, κᾂν τε ἐξέλθῃ, μένειν αὐτά ἐν τῷ μοναστηρίῳ, κατά τήν ὑπόσχεσιν αὐτοῦ, εἰ μή εἴη αἰτία τοῦ προεστῶτος.
Καί τό εἰς κλῆρον κατατάττεσθαί τινας, καί εἰς μοναστήριά τινας δέχεσθαι διά προσαγωγῆς χρημάτων τούς ἡγήτορας τῶν ἐκκλησιῶν, ἤγουν τούς ἐπισκόπους καί ἡγουμένους, (οὗτοι γάρ προηγεῖσθαι ἐτάχθησαν τῶν πιστῶν, εἰς πίστιν ὀρθήν, καί βίον σεμνόν, καί κατόρθωσιν ἀρετῆς), ἀπηγόρευται. Ὁ δέ κανών λέγει, ὅτι ἐπράττετο τοῦτο τότε, καί τινες τῶν εὐλαβῶν ἀνδρῶν τε καί γυναικῶν τάς εἰσδοχάς, εἴς τε τά ἱερατικά τάγματα, καί εἰς τά μοναστήρια, διά δόσεως ἐποιοῦντο χρημάτων, ὡς συμβαίνειν πληροῦσθαι τήν τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἀπόφασιν, λέγοντος∙ οὗ ἡ ἀρχή ἀδόκιμος, τό πᾶν ἀπόβλητον. Τούς οὖν τοῦτο ποιοῦντας, ὁ κανών οὗτος ἤ παύσασθαι κελεύει, εἰ ἐπίσκοποι εἶεν, ἤ ἡγούμενοι ἱερεῖς, ἤ ἐκ τοῦ ἱερατικοῦ τινες, ἤ καθαιρεῖσθαι∙ καί μέμνηται τοῦ δευτέρου κανόνος τῆς ἐν Χαλκιδόνι συνόδου, ὅς οὐδέ οἰκονόμον, ἤ ἔκδικον, ἤ παραμονάριον, ἤ ὅλως τινά τοῦ κανόνος προβάλλεσθαι ἀνέχεται ἐπί χρήμασιν. Εἰ δέ ἡγούμενος εἴη ὁ τοῦτο ποιήσας, μή ὤν ἱερεύς, ἐκδιώκεσθαι τοῦ μοναστηρίου αὐτόν διατάττεται, καί ἐν ἑτέρῳ μοναστηρίῳ παραδίδοσθαι εἰς ὑποταγήν. Πῶς δέ, τοῦ κανόνος τῆς δ΄ συνόδου, οὗ ἐμνήσθησαν οἱ Πατέρες οὗτοι, τόν ἐπί χρήμασι χειροτονήσαντα καθαιροῦντος αὐτίκα καί τόν χειροτονηθέντα, οὗτος τόν εἰς κλῆρον διά χρημάτων τάττοντα, ἤ παύσασθαι, ἤ καθαιρεῖσθαι κελεύει; Εἴποιμεν οὖν, ὅτι οὐ περί χειροτονούντων οὗτος ὁ κανών λέγει, ὡς ἐκεῖνος, ἀλλά περί τῶν τούς ἤδη κεχειροτονημένους δεχομένων, καί καταταττόντων αὐτούς εἰς κλῆρον. Εἶτά φησιν, ὅτι ἅ οἱ γονεῖς εἰς προῖκα, ἤ εἰς κλῆρον τοῖς παισίν ἀφορίζουσι, ταῦτα εἰ προσάγοιντο, καί ἁφιεροῦνται τῷ Θεῷ, ὡρίσαμεν ἀναφαίρετα εἶναι αὐτά, κᾂν τε ὁ ἀφιερώσας αὐτά μείνῃ ἐν τῷ μοναστηρίῳ, κᾂν τε ἐξέλθῃ∙ εἰ μή ἡ αἰτία τῆς ἐκ τῆς μονῆς αὐτοῦ ὑποχωρήσεως γένηται ἐκ τοῦ ἡγουμένου. Τοῦτο οὖν ἐστι νοηθῆναι ἐκ τοῦ παρόντος κανόνος, ὅτι ἀπαιτεῖσθαι τόν εἰς κλῆρον, ἤ εἰς μονήν δεχόμενον χρήματα οὐ χρή∙ εἰ δέ ἐκεῖνος ἑκών προσαγάγῃ τινά, ὡς ἀφιερῶν αὐτά τῷ Θεῷ, ὁ ταῦτα δεξάμενος ἀνεύθυνος ἔσται. Ἐν τῷ ε΄ κανόνι τῆς παρούσης συνόδου, ὡρίσθησαν παρά τῶν ἁγίων Πατέρων διάφορά τινα, χάριν τῶν διά δόσεως χρημάτων κατατασσομένων, ἤ χειροτονουμένων, ἐν κλήρῳ οἱῳδήτινι. Ἀκολούθως οὖν αὐτῷ καί ὁ παρών κανών, ὀνειδίζων τούς ἐπισκόπους καί καθηγουμένους, τούς διά φιλαργυρίαν δεχομένους τινας μετά προσενέξεως χρημάτων, (οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ ἡγήτορες, καί οἷον ὁδηγοί τοῦ λαοῦ), διορίζεται, μή συναριθμεῖσθαί τινά ἐν ἀδελφότητι μονῆς, ἤ ἐν κλήρῳ ναοῦ, διά δόσεως χρημάτων∙ τούς δέ τούτους δεχομένους, ἐπισκόπους μέν ὄντας καί ἡγουμένους ἱερωμένους, ἤ παύεσθαι μετά παραγγελίαν, ἤ καθαιρεῖσθαι∙ εἰ δέ μονάζουσαι, ἤ ἡγούμενοι ἀνίεροι, ἐκδιώκεσθαι ἀπό τοῦ μοναστηρίου, καί παραδίδοσθαι ἐν ἑτέρᾳ μονῇ, ἐφ’ ᾧ ὑποτακτικούς εἶναι. Τά μέντοι παρά τινων προσφερόμενα τῷ Θεῷ αὐτοπροαιρέτως, καί ἀπό γονέων αὐτοῖς διαφέροντα, ἤ καί ἀλλαχόθεν ποθέν, ἀναφαίρετα εἶναι παρά τῇ μονῇ, κᾂν τε μείνῃ ἐν τῷ μοναστηρίῳ ὁ ἀφιερώσας ταῦτα, κᾂν τε ἐξέλθῃ∙ εἰ μήπω αἴτιος τῆς ἐξελεύσεως ὁ καθηγούμενος γένηται. Εἶπον οὖν τινες, ὡς ταῦτα πάντα κατά τό ἀναμφίβολον ἕξουσι χώραν εἰς τά κοινοβιακά μοναστήρια∙ εἰς δέ τά κελλιωτικά, οὐκ ἐνεργήσουσι, διά τό σιτηρέσια ἐξωνεῖσθαι τούς ἀδελφάτορας, μή μέντοι γε καί δίκαιον ἀποκάρσεως, ἤ κληρώσεως. Ἤκουσαν δέ, ἐπί πᾶσι καί εἰς πάντας τούς μοναχούς τόν κανόνα ἐξακούεσθαι, διά τό μή διαφοράν εἶναι μοναχῶν καί μοναστηρίων ἀπό τῶν κανόνων. Ἠρώτησε δέ τις, ὡς, τοῦ ε΄ κανόνος διοριζομένου ἀπεντεῡθεν καθαιρεῖσθαι τόν οὕτω χειροτονήσαντα, πῶς ὁ παρών κανών διορίζεται, ἤ παύεσθαι, ἤ καθαιρεῖσθαι τόν διά δόσεως χρημάτων δεχόμενον οἱονδήτινα κληρικόν, ἤ μοναχόν; Λύσις. Ὅτε μέν χειροτονία οἱαδήτις γένηται μετά δόσεως χρημάτων, κατά τόν ε΄ κανόνα, ἀπεντεῦθεν καθαιρεθήσεται ὁ χειροτονήσας∙ ὅτε δέ μόνη δοχή προσώπου γένηται, εἴτε ἐν κλήρῳ, εἴτε ἐν μοναστηρίῳ διά χρημάτων, ἄλλως οὐ καθαιρεθήσεται ὁ τό κακόν ποιήσας, εἰ μή μετά ἐπιφώνησιν ἐμμένει ἐπί τῷ κακῷ∙ ὅτι καί οἱ κανόνες διάφοροί εἰσιν∙ ὁ μέν γάρ περί χειροτονίας ἀθέσμου διδάσκει∙ ὁ δέ περί δοχῆς παραλόγου. Καί ταῦτα μέν περί τῶν χειροτονησάντων, ἤ δεξαμένων τινάς, παρά τήν τῶν κανόνων περίληψιν διά δόσεως χρημάτων. Οἱ δέ χειροτονηθέντες, ἤ δεχθέντες, πῶς κολασθήσονται; Λύσις. Ὁ μέν χειροτονηθείς κατά τόν ῥηθέντα κανόνα, καθαιρεθήσεται, ἀπολέσει δέ καί τά παρ’ αὐτοῦ δοθέντα∙ ὁ δέ δεχθείς κακῶς, ἀπολέσει τά παρ’ αὐτοῦ δοθέντα καί μόνον, κατά τόν νόμον, τόν λέγοντα∙ ὁ ἐπί αἰσχρᾷ αἰτίᾳ διδούς οὐκ ἀναλαμβάνει. Επεί δέ, ὡς ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος ἀναφαίνεται, εἰς δύο διαιροῦνται οἱ καθηγούμενοι, εἰς ἱερωμένους καί ἀνιέρους∙ (οἱ μέν γάρ καθαιροῦνται, οἱ δέ διώκονται ἀπό τοῦ μοναστηρίου)∙ φαμέν καλῶς προχειρίζεσθαί τινας εἰς ἡγουμενείας, καί ὄντας ἀνιέρους. Ἐπί τούτοις ἠρώτησέ τις, ὡς τοῦ κανόνος διοριζομένου, ἀναφαίρετα εἶναι παρά τῇ μονῇ τά ἀφιερωθέντα τῷ Θεῷ αὐτοπροαιρέτως παρά τινος, κᾂν τε ὁ προσαγαγών αὐτά ἐστι παρά τῇ μονῇ, κᾂν τε καί μή, πῶς ἐν τῷ τέλει γέγραπται ἀντιστρέφεσθαι αὐτά, ἐάν ἐξ αἰτίας τοῦ προεστῶτος ὁ προσαγαγών ταῦτα ἀναχωρήσῃ ἀπό τῆς μονῆς, ὀφείλοντος μᾶλλον τοῦ καθηγουμένου, τοῦ ὑπαιτίου ὄντος, εὐθύνεσθαι; Λύσις. Ἐνταῦθα τά προσενεχθέντα τῷ Θεῷ, οὔτε ἐξ ὀρθοῦ προσηνέχθησαν, ὥστε ἐκ πάσης αἰτίας ἀναφαίρετα εἶναι τῇ μονῇ, οὔτε χάριν τοῦ ἀποκαρῆναί τινα, ὥστε καί οὕτως εἶναι παρά τῇ μονῇ, κατά πᾶσαν πρόφασιν, κατά τόν νόμον τόν λέγοντα∙ Τά ἐπί ἴσῃ αἰτίᾳ τοῦ διδόντος καί τοῦ λαμβάνοντος δοθέντα, οὐ ρεπετιτεύονται∙ ἀλλά τῇ προσαγωγῇ τῇ κατά Θεόν ἐπετέθη βάρος, οἷον ἡ τοῦ προσαγαγόντος εἰς τό μοναστήριον ἄσκησις. Εἰ μέν οὖν οἰκειοθελῶς ὑποχωρήσει ἐκ τῆς μονῆς ὁ ταῦτα δούς, οὐδέν τι τούτῳ ἀντιστραφήσεται διά τά ποῤῥηθέντα∙ εἰ δέ ἐξ αἰτίας τοῦ καθηγουμένου ἀναχωρήσει, πάντως ἀντιστραφήσεται αὐτῷ τά χάριν τοῦ διάγειν τοῦτον εἰς τήν μονήν δοθέντα. Ἐπεί δέ, χάριν τῶν προσενέξεων καί ἑτέρων ἐκκλησιαστικῶν δικαίων, ἀπελύθη πρόσταξις τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυροῦ Ἀλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, ἐπί ὑπομνήσει τινῶν ἐκκλησιαστικῶν διακόνων, ἀναδεξαμένων τῷ τότε τήν φροντίδα τῶν πατριαρχικῶν μοναστηρίων ἀπό τῆς πατριαρχικῆς μεγαλειότητος, μηνολόγημα φέρουσα τόν Δεκέμβριον μῆνα, τῆς ε΄ Ἰνδικτιῶνος, ὀφείλεις εἰδέναι καί ταύτην, τάδε κατά ῥῆμα διαλαμβάνουσαν∙ Τήν ἐπιτήρησιν καί διόρθωσιν τῶν ψυχικῶν σφαλμάτων ἀναμφίβολον ἔχειν τόν κατά τήν ἡμέραν ἁγιώτατον πατριάρχην καί ἐπί τοῖς ἐλευθέροις μοναστηρίοις, καί ἐπί τοῖς δωρηθεῖσι, καί ἐπί τοῖς κατ’ ἐφορείαν, ἤ οἰκονομίαν δοθεῖσι∙ δίκαιον γάρ κέκτηται εἰσέρχεσθαι, καί ἀναψηλαφᾷν τά ψυχικά σφάλματα, καί εἰς τά κοσμικά, καί εἰς τά τοῦ δημοσίου μοναστήρια, καί ἀπλῶς εἰπεῖν, εἰς τά ὑπό τήν ἐνορίαν αὐτοῦ πάντα, κᾂν τε πατριαρχικά ὦσι, κᾂν τε βασιλικά καί αὐτοδέσποτα. Καί εἰς μέν τά οἰκεῖα, ἅ οὐκ ἐξέδοντο οἱ πρώην πατριάρχαι εἰς ἐπιδόσεις, ἀκωλύτως ὅταν βούληται εἰσελεύσεται, εἴτε αὐτός δι’ ἑαυτοῦ, εἴτε διά προτροπῆς αὐτοῦ, ὅν ἄν οὗτος ἀπό τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐκλέξηται, καί διακρίνῃ εἶναι ἄξιον τοῦ ἐρευνᾷν ταῦτα. Εἰς δέ τά ἐλεύθερα καί αὐτεξούσια μοναστήρια, ὅταν τις προσέλθῃ, καί εἴπῃ τῷ ἁγιωτάτῳ μου δεσπότῃ καί πατριάρχῃ γινόμενον σφάλμα εἰς μοναστήριον, ἤ καί ἄλλως ἀπό φήμης τινῶν, ἤ καί ἑνός ἀκούσῃ, τότε εἰσελεύσεται, ὡς εἴρηται, καί ἐρευνήσει τά ψυχικά σφάλματα, κᾂν μή ὁ εἰπών βούληται ὑπεισελθεῖν ἀγῶνα ἀποδείξεως∙ ὁ γάρ Χριστιανός ἄνθρωπος χρέος ἔχει, ὅταν τι ἀκούσῃ γινόμενον ἐναντίον, λέγειν τοῦτο τῷ κοινῷ πνευματικῷ πατρί καί ἀρχιερεῖ∙ ἴσως δέ οὐ μή βούλεται ὑπεισελθεῖν τόν ἀγώνα τοῦτον∙ καί το καταλιμπάνεσθαι διά τήν τοιαύτην αἰτίαν τά ψυχικά σφάλματα ἀνεπιτήρητα καί ἀδιόρθωτα, ἔστι τοῦτο πάντῃ ἄτοπον, μηδένός ἐγγράφου οἱουδήτινος βασιλικοῦ, ἤ πατριαρχικοῦ, κωλύοντος εἰς τοῦτο. Πλήν τά μοναστήρια ὀφείλουσι διατηρεῖσθαι ἀκαινοτόμητα ἐν ταῖς ἐρεύναις τῶν ἀποστελλομένων, μηδεμιᾶς ἐντεῦθεν διδομένης δαπάνης∙ τότε γάρ καί ἡ διόρθωσις τῶν ψυχικῶν σφαλμάτων εὐκόλως σύν Θεῷ γενήσεται. Ἐπεί δέ γε τοῖς κατ’ ἐπίδοσιν δοθεῖσι μοναστηρίοις καί κατ’ ἐφορείαν ἤ οἰκονομίαν, ἤ παντελῆ ἐλευθερίαν, οὐ μόνον τά ἄλλα ψυχικά σφάλματα ἐπιζητήσει, ἀλλά καί εἰ κατελύθησαν, ἤ καταλύονται μερικῶς, ἤ καθόλου, παρά, τῶν λαβόντων ταῦτα. Καί εἰ εὑρήσει τινάς μειώσεις ἐν αὐτοῖς γινομένας, καταναγκάσει τούς ταῦτα κατέχοντας ἀποκαθιστᾷν ταῦτα, καθώς παρέλαβον, καί κατά τήν εὐπορίαν τοῦ μοναστηρίου, πλήν ἐπ’ ἐκείνοις τοῖς ἐνδεῶς ἔχουσι πρός τήν κατάστασιν, καθ’ ἥν ταῦτα παρέλαβον. Τά δέ γε βελτιωθέντα καί ἐπαυξηθέντα, καλῶς ἔχοντα, οὐκ ἐλαττωθήσονται, ἀλλά μενοῦσιν ὡς ἔχουσιν. Οἱ δέ κατ’ ἐφορείαν καιρικήν, καί ἑτέραν οἰκονομίαν ἐκδοθέντα κατέχοντες, καί καταλυμηνάμενοι ταῦτα, εἰ μή βούλονται ἀποκαθιστᾷν ταῦτα εἰς ὅ παρέλαβον σχῆμα, ἵνα ἁφαιρῶνται, μή ὠφελούμενοι ἀφ’ ὧν ἔχουσιν ἐγγράφων, προθεσμίας διδομένης αὐτοῖς ἀρμοζούσης. Μεταξύ δέ τῆς προθεσμίας ὀφείλουσιν ἐπιτηρεῖσθαι, εἰ φροντίζουσιν ἔργοις αὐτοῖς, περί τῆς εἰς τό ἀρχαῖον αὐτῶν καταστάσεως, ὡς δεδήλωται∙ τότε γάρ καί ἡ προθεσμία φυλαχθήσεται. Αἱ δέ ἀποταγαί, ἐπεί παρά κανόνας δίδονται καί λαμβάνονται σχολάσουσι παντελῶς ἀπό τοῦ νῦν, καί ὁ εὑρισκόμενος λαμβάνων ἤ διδούς, εἰ μέν ἐστιν ἡγούμενος, ἵνα ἐκδιώκηται ἀπό τῆς ἡγουμενείας∙ εἰ δέ χαριστικάριος, ἐκδιωχθήσεται ἀπό τῆς μονῆς. Αἱ δέ ἀπό τῶν προσερχομένων εἰς ἀπόκαρσιν γινόμεναι ἑκουσίως καί κατά γνώμην τῶν προσφερόντων προσενέξεις, προσδεχθήσονται, καί ἀπογραφήσονται ἐν τῷ βρεβίῳ τῆς μονῆς∙ εἰδήσεως διδομένης περί τῶν προσφερομένων καί τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ, κᾂν οἱ τά μοναστήρια ἔχοντες ὑπομνήματα κέκτηνται περί τοῦ λαμβάνειν ἀποταγάς καί προσενέξεις, καί ἀποκερδαίνειν ταύτας∙ τοῦτο γάρ ἀπό τοῦ νῦν ὀφείλει σχολάσαι, καί γίνεσθαι καθώς ἄνωθεν εἴρηται∙ ἀλλά καί αἱ σωζόμεναι προσενέξεις οὐκ ὀφείλουσιν ἐκποιηθῆναι τῇ ἀφορμῇ τῶν ὑπομνημάτων. Ἡ μέν τοι φροντίς οὐ μόνον τῶν ψυχῶν τῶν μοναχῶν, ἀλλά καί αὐτῶν τῶν κοσμικῶν, τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ ἐπίκειται∙ καί ὅταν θεάσηταί τινα τῶν κοσμικῶν, διψῶντα τήν οἰκείαν σωτηρίαν, πῶς ἐνδέχεται ἵνα κωλύηται τοῦ τάσσειν ἐν τῇ μονῇ, ἐπί ψυχικῇ σωτηρίᾳ τοῦ προσερχομένου; Ἕξει γάρ ἀκώλυτον ὁ ἁγιώτατος πατριάρχης τό τάσσειν, μᾶλλον ἥπερ οἱ χαριστικάριοι, κᾂν ὑπομνήματα ἔχωσι. Πλήν εἰ κελεύει ὁ ἁγιώτατός μου δεσπότης λαμβάνειν χρείας ἀδελφάτου τινά κοσμικόν ὄντα, ἤ καί μοναχόν ἀπό ἑτέρου μοναστηρίου διαφέροντος αὐτῷ, ἵνα μή δίδωσι κοσμικῷ, ἤ μοναχῷ ἐξωμονιτάτον, ὡς ἄν μή ἐπιβαρύνηται ἡ μονή ἀπό τοῦ ἀδελφάτου∙ εἰ γάρ ἐπιβαρύνηται, λείψει πάντως καί τοῖς ἐσωμονίταις, καί γίνεται ἀντί μισθοῦ, κρίμα. Εἰ δ’ ἴσως προσέρχεταί τις τῶν λαϊκῶν, ἀδύνατος πάντῃ καί πένης, τῷ ἁγιωτάτῳ μου δεσπότῃ, ἤ καί ἀπό τῶν ἀρχιερέων τῶν ἀπολεσάντων τούς θρόνους αὐτῶν, καί δεομένων, καί θελήσει τυπῶσαι αὐτόν λαμβάνειν χρείαν ἀπό τινος τῶν εὐπορωτέρων μοναστηρίων, ποιήσει τοῦτο καλῶς, μή ὑπέρ τήν δύναμιν τῆς μονῆς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τασσομένων ὄντος∙ προτιμότεροι γάρ ὀφείλουσιν εἶναι οἱ ἐσωμονῖται τῶν ἄλλων ἁπάντων, εἰς τό λαμβάνειν τάς χρείας αὐτῶν. Ὁ διά χρυσίου προσιέμενος τούς προσιόντας ἱερατικῷ τάγματι, ἤ μονήρει βίῳ, ἐπίσκοπος μέν, ἤ ἡγούμενος, ἤ ὅλως ἱερατικός ὤν, ἤ παυσάσθω, ἤ καθαιρείσθω∙ ἡγουμένη δέ, ἐκδιωκέσθω, καί διδόσθω εἰς ὑποταγήν∙ ὡσαύτως καί ἡγούμενος ὁ μή ἱερεύς. Τά δέ ἀφιερούμενα παρά τῶν προσιόντων μενέτω, κᾂν ἐπιμένοιεν, κᾂν μή∙ εἰ μή αἰτία εἴη τοῦ προεστῶτος. Οἱ ἀπαιτοῦντες χρυσίον τούς προσερχομένους τῷ ἱερατικῷ τάγματι, ἤ τῷ μονήρει βίῳ, εἴτε ἐπίσκοποί εἰσιν, εἴτε ἡγούμενοι, εἴτε ὅλως τοῦ ἱερατικοῡ καταλόγου, ἤ παυσάσθωσαν τοῦτο ποιοῦντες, ἤ καθαιρείσθωσαν. Εἰ δέ ἡγουμένη ἐστίν ἡ τοῦτο ποιοῦσα, καί ἀποταγάς ἀπαιτοῦσα τάς ἐπί τό μονάσαι προσερχομένας, ἐκδιωχθήσεται τῆς μονῆς, καί ἐν ἑτέρῳ μοναστηρίῳ παραδοθήσεται εἰς ὑποταγήν. Ἐκδιωχθήσεται δέ ὡσαύτως καί ὁ μή ὤν ἱερεύς ἡγούμενος, καί τήν ἐν ἑτέρῳ μοναστηρίῳ ὑποταγήν ὑπενέγκοι∙ τῷ γάρ ὄντι ἱερεῖ ἀρκοῦσα καταδίκη ἐστίν ἡ καθαίρεσις. Ὅσα δέ τινες ἑκουσίως, ἤ ὑπέρ ἑαυτῶν, ἤ ὑπέρ τῶν ἰδίων τέκνων, προσαγάγοιεν πράγματα τῇ μονῇ, καί τῷ Θεῷ ταῦτα ἀφιερώσουσιν, ὀφείλουσι ταῦτα μένειν ἐν τῷ μοναστηρίῳ, κατά τήν ὑπόσχεσιν αὐτῶν, κᾂν τε αὐτοί οἱ προσάγοντες αὐτά ἐκεῖσε προσκαρτερήσωσι, κᾂν τε ἐξέλθοιεν ἐκ τῆς μονῆς∙ εἰ μήπου δι’ αἰτίαν τοῦ προεστῶτος ἐξῆλθον. Ἡγήτορες τῶν ἐκκλησιῶν ὀνομάζονται οἱ Ἀρχιερεῖς, καί Ἱερεῖς, καί Ἡγούμενοι τῶν Μοναστηρίων. Ἐπειδή καί αὐτοί ἐδιωρίσθησαν νά προηγοῦνται τῶν Λαϊκῶν, καί κατά τήν ὀρθήν πίστιν, καί κατά τά καλά ἔργα. Λέγει λοιπόν ὁ παρών Κανών, ὅτι, ἐπειδή αὐτοί τόσον πολλά κατεκυριεύθησαν ἀπό τήν φιλαργυρίαν, ὥστε ὁποῦ διά χρημάτων νά δέχωνται ἐκείνους ὁποῦ ἔρχονται εἰς τό Ἱερατικόν τάγμα, καί εἰς τήν Μοναχικήν ζωήν, καί νά πληροῦσιν εἰς αὐτούς τό ῥητόν τοῦ μεγάλου Βασιλείου, τό λέγον∙ Ἐκείνου ὁποῦ εἶναι ἡ ἀρχή ἀπρόκοπος καί κακή, καί ὅλον τό μετά ταῦτα ἀπρόκοπον εἶναι καί κακόν. Ὅστις εἰς τό ἑξῆς Ἐπίσκοπος, ἤ Ἡγούμενος Ἱερωμένος, ἤ ἄλλος τις τοῦ Ἱεροῦ καταλόγου, κάμῃ τοῦτο, ἤ νά παύῃ, ἤ νά καθῄρεται. Κατά τόν β΄ τῆς δ΄ συνόδ. κανόνα, τόν διορίζοντα νά καθῄρεται ἐκεῖνος ὁποῦ διά χρημάτων ἤθελε προβάλει κᾂν προσμονάριον.1 Εἰ δέ ὁ ποιήσας τοῦτο Ἡγούμενος, εἶναι ἀνίερος,2 ἤ καί Ἡγουμένη, νά διώκωνται ἀπό τά Μοναστήριά των, καί νά βάλλωνται εἰς ἄλλα Μοναστήρια, διά νά κάμνουν ὑπακοήν, ὡς τῆς Ἠγουμενίας, καί τοῦ ὑποτάσσειν ἄλλους ἀνάξιοι. Ὡσάν ὁποῦ αὐτοί ἐμπροσθά ζητοῦν τόσα ἄσπρα διά νά δεχθοῦν εἰς τήν καλογερικήν τούς προσερχομένους. Ἐκεῖνα δέ τά πράγματα (εἴτε κινητά δηλ. εἶναι, εἴτε ἀκίνητα), τά ὁποῖα ἔχωντας τινάς, ἤ προῖκα ἀπό τούς γονεῖς του, ἤ ἰδιόκτητα, ἤθελεν ἀφιερώσει ταῦτα εἰς τό Μοναστήριον ὁποῦ μονάσει, ταῦτα ὁρίζει ὁ παρών Κανών νά μένουν ἀναφαίρετα ἀπό τό Μοναστήριον3 κατά τήν ὑπόσχεσιν τοῦ ἀφιερώσαντος αὐτά, κᾂν αὐτός μείνῃ εἰς τό Μοναστήριον, κᾂν ἀναχωρήσῃ ἐξ αἰτίας ἐδικῆς του αὐτοπροαιρέτως∙ ἂν δέ ἀπό κᾀμμίαν ἀφορμήν (τάς ὁποίας θέλομεν εἰπεῖ εἰς τήν ἑρμηνείαν τοῦ ἀκολούθου κα΄ τῆς αὐτῆς ζ΄) τοῦ Ἡγουμένου, ἤθελεν ἀναχωρήσει ἀπό τό Μοναστήριον, δύναται νά λάβῃ ταῦτα ὀπίσω.4 1Εὗρον σημείωμα εἰς τόν παρόντα κανόνα (τό ὁποῖον φαίνεται ὅτι εἶναι τοῦ Ζωναρᾶ) λέγον, διά τί ὁ μέν β΄ κανών τῆς δ΄ ἐξ ἀποφάσεως διορίζει νά καθῄρεται ὁ χειροτονήσας ἤ προβαλών μέ ἄσπρα, οὗτος δέ ὁ κανὼν λέγει, ἤ νά παύῃ ἤ νά καθῄρεται; λύει οὖν τήν ἀπορίαν καί λέγει, ὅτι ὁ μέν τῆς δ΄ λέγει περί τῶν χειροτονούντων μέ ἄσπρα∙ οὗτος δέ οὐχί περί τῶν χειροτονούντων, ἀλλά περί τῶν δεχομένων εἰς τόν κλῆρον, ταὐτόν εἰπεῖν, περί τῶν ἀριθμούντων μέ ἄσπρα εἰς κλῆρον ἐκκλησίας τινός τούς ὄντας προχειροτονημένους καί Κληρικούς, δι’ ὃ καί ἐλαφρότερον τό ἐπιτίμιον ἐδιώρισε. Δηλοῦται δέ ἡ λύσις αὕτη ὅτι εἶναι ὀρθή, καί ἀπό τό λόγιον τοῦ κανόνος∙ φησί γάρ, ὅτι ὁ τοῦτο ποιήσας ἐκ τοῦ Ἱεροῦ καταλόγου ὤν, νά καθῄρεται. Ἱερεύς δέ ἁπλῶς οὐδένα χειροτονεῖ κληρικόν∙ ὅρα δέ ὅτι κατά τόν κανόνα τοῦτον πρέπει νά διώκωνται ἀπό τά μοναστήριά των καί ἐκεῖνοι οἱ Κοινοβιάρχαι καί Ἡγούμενοι ὁποῦ τό σήμερον ζητοῦν νά ἔχουν ἄσπρα οἱ εἰς αὐτούς προσερχόμενοι. Καί μέ τά ἄσπρα μέν αὐτούς δέχονται, χωρίς δέ ἄσπρα οὐ δέχονται εἰς τό μοναστήριον.2Ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος δῆλον γίνεται, ὅτι καί μοναχός ἀνίερος δύναται γενέσθαι μοναστηρίου Ἡγούμενος∙ συνετός ὅμως καί φρόνιμος καί τῆς ἠγουμενίας ἄξιος.3Διά τοῦτο καί ἡ β΄ διάταξις τοῦ α΄ τίτλου τῶν Νεαρῶν διορίζει, ὅτι, ἂν Μοναχός ἀφήσῃ τό ἕν Μοναστήριον καί ὑπάγῃ εἰς ἄλλο, τά πράγματά του πρέπει νά μένουν εἰς τόν πρῶτον Μοναστήριον. Καί ἡ λη΄ διάταξις τοῦ γ΄ τίτλου τοῦ α΄ βιβλίου τοῦ Κώδηκος λέγει ὅτι οἱ τά ἴδια Μοναστήρια καταλιμπάνοντες, νά μή λαμβάνουν τά κινητά πράγματα ὁποῦ ἔφερον εἰς αὐτά, ὅσης ποσότητος καί ἂν ᾖναι. Κᾂν καί γράμμα ἀφιερωτικόν περί τούτων δέν ἔγινε (Φωτίου, τίτλ. ια΄, κεφ. δ΄). Ἀλλά καί τά ἀκίνητα πράγματα ὁποῦ ἀφιερώσῃ τινάς, πρέπει νά μένουν εἰς τό Μοναστήριον. Διότι καί τό χωρίον ὁποῦ ἀφιέρωσεν ὁ Ἀνανίας καί ἡ Σάπφειρα εἰς τόν Θεόν, ἀκίνητον πρᾶγμα ἦτον. Διά τήν κλεψίαν ὅμως ὁποῦ ἔκαμεν ἀπό τήν τιμήν ἐκείνου, εἰς θάνατον ἐξαίσιον παρεδόθησαν (πραξ. ε΄).4Δέν δύναται ὅμως αὐτός νά τά νέμεται μόνος, ὡς ἤδη ἀφιερωμένα εἰς τόν Θεόν, ἀλλά πάλιν νά τά ἀφιερώνῃ, εἰς ἄλλο Μοναστήριον.
