Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τῆς ἐμῆς μετριότητος ἡ ἀπόφασίς ἐστιν αὕτη· Ἐπειδή ἥσυχοι καί ὑπομονητικοί ὀφείλομεν εἶναι, καί διαρκῆ τόν πρός πάντας ἔχειν οἶκτον, ἅπαξ τούς εἰς κλῆρον ἐκκλησιαστικόν προαχθέντας ὑπό τινων ἀδελφῶν ἡμῶν, ἐάν μή βούλοιντο ἐπανέρχεσθαι εἰς ἃς κατωνομάσθησαν ἐκκλησίας, τοῦ λοιποῦ μή ὑποδέχεσθαι· Εὐτυχιανόν δέ μήτε ἐπισκόπου ἑαυτῷ διεκδικεῖν ὄνομα· ἀλλ᾽ οὐδέ Μουσαῖον ὡς ἐπίσκοπον νομίζεσθαι· εἰ δέ λαϊκήν κοινωνίαν ἀπαιτοῖεν, μή χρῆναι αὐτοῖς ἀρνεῖσθαι. Πάντες εἶπον· Ἀρέσκει.
Ὁ Μουσαῖος καί ὁ Εὐτυχιανός, ὧν οἱ κανόνες οὗτοι μέμνηνται, καί ἕτεροι, ὡς ἐπίσκοποι, κληρικούς τινας ἐν ἐκκλησίαις κατέστησαν. Περί τούτων οὖν ὁ Ὅσιος ἔφη, ὅτι οἱ ὑπό τινων ἀδελφῶν ἡμῶν εἰς κλῆρον ἐκκλησιαστικόν καταστάντες ἔστωσαν κληρικοί ἐν αἷς κατέστησαν ἐκκλησίαις∙ εἰ γάρ καί οἱ καταστήσαντες αὐτούς οὐκ ἔμελλον εἶναι ἐπίσκοποι δι’ αἰτίας τινάς, ὅμως ὅτε κατέταξαν αὐτούς, ἐπισκοπικά δίκαια εἶχον ὡς κεχειροτονημένοι, καί διά τοῦτο ἐδέξατο καί τούς παρ’ αὐτῶν χειροτονηθέντας ἡ σύνοδος. Εἰ δέ μή βούλονται ἐπανελθεῖν εἰς τάς ἐκκλησίας, ὧν ὠνομάσθησαν κληρικοί, μηκέτι ὑποδεχέσθωσαν ἐν ἄλλαις δηλαδή ἐκκλησίαις. Ὁ δέ Εὐτυχιανός καί ὁ Μουσαῖος ἐπισκόπου δίκαια ἤ ὄνομα μή ζητείτωσαν∙ εἰ δέ ὡς λαϊκοί βούλονται κοινωνεῖν, οὐ χρή αὐτούς ἀποπέμπεσθαι. Ὁ Μουσαῖος καί ὁ Εὐτυχιανός ἀχειροτόνητοι ὄντες, ὡς ἐπίσκοποι κληρικούς τινας ἐχειροτόνησαν. Τοῦ γοῦν Γαυδέντίου ζητήσαντος διά τήν κατά Θεόν εἰρήνην δεχθῆναι τούς παρά τούτων χειροτονηθέντας, ὡς μηδέ εἴδησιν ἔχοντας τοῦ κακοῦ, ἕτερος ἐπίσκοπος, Ὅσιος ἐπονομαζόμενος, ἀπελογήσατο, ὡς, εἰ καί ὀφείλομεν εἶναι φιλάνθρωποι καί μετριόφρονες, ἀλλ’ ἐκείνους εἰς κλῆρον δεξόμεθα τούς ἱερωθέντας παρά τινων τῇ ἀληθείᾳ μέν ὄντων ἐπισκόπων, διά τινα δέ ἴσως πταίσματα ἐκβληθέντων ἀπό τῶν λαχουσῶν αὐτούς, ἐάν τέως καί αὐτοί οἱ κληρικοί καλοθελῶς ἀπέρχωνται πρός ἃς ἐκληρώθησαν ἐκκλησίας∙ τοῖς δέ παρά τοῦ Εὐτυχιανοῦ καί τοῦ Μουσαίου κληρωθεῖσι δῆθεν, ὡς λαϊκοῖς συγκοινωνήσομεν∙ ὅτι οὐδέ ὄνομα ἐπισκόπου δύνανται ἐκδικεῖν οἱ αὐτούς τάχα χειροτονήσαντες. Ὥστε σημείωσαι, ὅτι ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος οὐδένα προκριματισμόν ὑπέστησαν οἱ παρά τινων καθαιρεθέντων ἤ καί ἀναθεματισθέντων κληρωθέντες. Τά δέ περί τοῦ Μουσαίου καί τοῦ Εὐτυχιανοῦ ἕλκυσον καί εἰς ἄλλους μή χειροτονηθέντας καί πλασαμένους χειροτονηθῆναι. Περί δέ τῶν βαπτισθέντων παρά ἀνιέρων, οὐκ ἔχω τί σοι εἰπεῖν ἀναμφίβολον. Εὑρίσκεται γάρ εἰς τόν βίον τοῦ ἁγίου Ἀθανασίου, ὅτι παιδία τινά παρά τῷ χείλει τῆς θαλάσσης ἐν τῇ ἄμμῳ παρά τοῦ ἁγίου βαπτισθέντα κατά λόγον παιδιᾶς, ὅτι καί αὐτός παιδίον τῷ τότε ἦν, ἐδέξατο ὁ κατά χώραν ἐπίσκοπος, καί ὡς ἤδη βαπτισθέντα διά μύρου χρίσας, ἀπέλυσε. Φέρεται δέ καί εἰς τόν βίον τοῦ ἁγίου Πορφυρίου, ὅτι οὐκ ἐβαπτίσθη παρά ὀρθοδόξου, ἀλλά σκηνικόν βίον ὑποκρινόμενος παρά αἱρετικοῦ σκηνικοῦ διά ὕδατος κατάβροχος γέγονεν, ὡς τάχα βαπτισθείς∙ καί οἱ μέν παρεστῶτες αἱρετικοί, τό γεγονός ἔσχον γέλωτος ἀφορμήν, αὐτός δέ μαρτυρίου∙ εἶδε γάρ ἀγγέλους μετά λαμπάδων προπορευομένους ἔμπροσθεν αὐτοῦ, καί τό, Ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, βοῶντας∙ κἀντεῦθεν ἀπό σκηνικοῦ μάρτυς γέγονεν. ΕΤΕΡΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ. Ἐντός μέν ἐνεγράφησαν ὅσα δῆτα καί ἐγράφησαν χάριν τῶν βαπτισθέντων παρά ἀνιέρων. Τοῦ δε μητροπολίτου Ἠρακλείας κυροῦ Μανουήλ ἐρωτήσαντος συνοδικῶς, εἰ χρή δεχθῆναι ὡς πιστόν βεβαπτισμένον, τόν παρά ἀνιέρου τινός πλασαμένου τό ἱερατεύειν βαπτισθέντα κατά τήν ἐνορίαν αὐτοῦ, ἐδέησε καί ἡμᾶς εἰπεῖν τό δοκοῦν ἡμῖν, καί εἴπομεν ταῦτα∙ οἱ θεοκήρυκες ἅγιοι Ἀπόστολοι, δι’ ἐπισκόπων καί πρεσβυτέρων τόν ἀπό τοῦ θείου βαπτίσματος ἁγιασμόν δίδοσθαι τοῖς πιστοῖς διωρίσαντο. Φασί γάρ ἐν μστ΄ και μζ΄ κανόνι ταῦτα ρητῶς∙ ἐπίσκοπον, ἤ πρεσβύτερον, αἱρετικῶν δεξαμένους βάπτισμα, ἤ θυσίαν, καθαιρεῖσθαι προστάσσομεν. Ἐπίσκοπος, ἤ πρεσβύτερος, τόν κατά ἀλήθειαν ἔχοντα βάπτισμα, ἐάν ἄνωθεν βαπτίσῃ, ἤ τόν μεμολυσμένον παρά τῶν ἀσεβῶν ἐάν μή βαπτίσῃ, καθαιρείσθω, ὡς γελῶν τόν σταυρόν καί τόν τοῦ Κυρίου θάνατον, καί μή διακρίνων ἱερέας ψευδοϊερέων. Ὁ γοῦν λέγων, μή ὀφείλειν βαπτισθῆναι τόν παρά λαϊκοῦ ψευδοϊερέως βαπτισθέντα, καί μή ἁγιασθέντα κατά ἀλήθειαν, προφανῶς ἐναντιοῦται, κατά τό ἐμοί τέως δοκεῖν, τοῖς τοιούτοις κανόσι∙ δέχεται γάρ παρά τήν τούτων περίληψιν λαϊκοῦ ψευδοϊερέως ἐπίπλαστον βάπτισμα. Ὅτι δε καί μόνοις ἐπισκόποις και ἱερεῦσιν ἡ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἐνεδόθη τελετή, δῆλόν ἐστιν ἀπό τοῦ κστ΄ κανόνος τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου, λέγοντος, ὅτι οὐ δεῖ ἐφορκίζειν τούς μή προσδεχθέντας ὑπό ἐπισκόπων∙ καί τοῦ μστ΄ κανόνος τῆς αὐτῆς συνόδου, τούς φωτιζομένους τήν πίστιν ἀπαγγέλειν τῷ ἐπισκόπῳ καί τοῖς πρεσβυτέροις διοριζομένου, οὐ μήν τοῖς λαϊκοῖς. Ὥσπερ τοίνυν τούς ἀμφιβαλλομένους εἰ ἐβαπτίσθησαν, βαπτίζειν ἀπροκριματίστως ὡρίσθημεν ὑπό τοῦ οβ΄ κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, κᾂν καί τῇ ἀληθείᾳ βαπτίσματος ἔτυχον, οὕτω καί τόν βαπτισθέντα παρά ἀνθρώπου μή λαβόντος ἐξουσίαν βαπτίζειν, καί διά τοῦ βαπτίσματος ἀφιέναι ἁμαρτίας, (ῥυπικόν γάρ, φησιν, ἁμαρτημάτων τό βάπτισμα), ἀκινδύνως καί χωρίς τινος προσκόμματος βαπτίζειν ὀφείλομεν∙ μή ποτε ὁ τοιοῦτος δισταγμός ἀποστερήσῃ τοῦτον τῆς ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος καθάρσεως. Εἰ δέ τις λέγει διά τήν γενομένην ἀνάγνωσιν τῶν ἁγίων εὐχῶν παρά τοῦ λαϊκοῦ, καί τήν τοῦ ἁγίου μύρου χρίσιν, ὀφείλειν ἀληθές τοῦτο βάπτισμα λογίζεσθαι, εἴπῃ πάντως καί τους κληρωθέντας παρά ἐπισκόπων πλαστῶς καί μή κατά ἀλήθειαν χειροτονηθέντων, ὀφείλειν εἶναι καί μετά διάγνωσιν τοῦ κακοῦ κληρικούς, ὅπερ ἐστίν ἄτοπον και ὑπεναντίον τῷ δ΄ κανόνι τῆς ἁγίας καί οἰκουμενικῆς β΄ συνόδου τῷ ταῦτα διαταττομένῳ ῥητῶς∙ περί Μαξίμου τοῦ κυνικοῦ καί τῆς κατ’ αὐτόν ἀταξίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει γενομένης, ὥστε καί μήτε τόν Μάξιμον ἐπίσκοπον γενέσθαι ἤ εἶναι, μήτε τούς παρ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντας ἐν οἱῳδήποτε βαθμῷ κλήρου, πάντων τῶν περί αὐτόν, και τῶν παρ’ αὐτοῦ γενομένων, ἀκυρωθέντων∙ καί τῷ ιη΄ κανόνι τῆς ἐν Σαρδικῇ, τῷ διοριζομένῳ τούς παρά τοῦ Μουσαίου καί Εὐτυχιανοῦ κληρωθέντας, ὡς λαϊκούς μόνον δεχθῆναι, ὡς κληρικοῖς δέ αὐτοῖς μή κοινωνεῖν, διά τό τόν Μουσαῖον καί τόν Εὐτυχιανόν ἀχειροτονήτους εἶναι. Ὡς γοῦν οὐκ εἰσί κληρικοί οἱ παρά τοῦ ἀνιέρου Μαξίμου καί τοῦ Εὐτυχιανοῦ, καί τοῦ Μουσαίου χειροτονηθέντες, οὕτως οὐδέ βεβαπτισμένος λογισθήσεται ὁ παρά ἀνιέρου βαπτισθῆναι λεγόμενος∙ διό καί τοῦ ἀληθοῦς βαπτίσματος ἀπροκριματίστως ἀξιωθήσεται. Εἰ γάρ μή τοῦτο εἴπωμεν, οὐ μόνον τοῖς ἱεροῖς καί θείοις κανόσιν ἐναντιωθήσομεθα, άλλά καί ἀναγκασθησόμεθα λέγειν πιστούς διά τήν τοῦ ἁγίου μύρου τιμήν, καί τούς ἀπό μακρᾶς συνηθείας βαπτιζομένους Ἀγαρηνούς, ἵνα μή ὄζωσιν∙ ὡσαύτως καί τούς παρά ἀνιέρων χριομένους τῷ ἁγίῳ μύρῳ, λογίζεσθαι καί εἶναι βεβαπτισμένους κυρίως καί ἀληθῶς, καί διδόναι ἁγιασμόν τούς μή λαβόντας ἐξουσίαν αὐτούς ἀπό τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος χάριτος∙ ὅπερ ἐμοί τέως οὐκ ἔστιν ἀνεκτόν. Εἰ δέ τις ἀνθυποφέροι μοι τό ἐπί τῶν ἡμερῶν τοῦ μεγάλου ἁγίου Ἀθανασίου γεγονός, γέγραπται γάρ τούς παρ’ αὐτοῦ ἐν παιδικῇ ἡλικίᾳ βαπτισθέντας ἐπί τῆς θαλασσίου ψάμμου δεχθῆναι ὡς βεβαπτισμένους, καί τό ἐπί τῷ ἁγίῳ Πορφυρίῳ τελεσιουργηθέν παρά σκηνικοῦ κατά λόγον παιγνίου βαπτισθέντι, κἀντεῦθεν μαρτυρικοῦ στεφάνου ἀξιωθέντι, ὡς ἰδόντι τηνικαῦτα θείους ἀγγέλους μετά λαμπάδων προπορευομένους αὐτοῦ, καί τό, Ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, βοῶντας, ἀντιθήσω τούτῳ νομικόν κανόνα, λέγοντα, Τό παρά κανόνας οὐχ ἕλκεται πρός ὑπόδειγμα. Ἄν γοῦν ὁ βαπτίσας ἀνίερος θείας χάριτος ἠξιώθη οἵας καί ὁ μέγας Ἀθανάσιος, καί ὁ ἅγιος Πορφύριος, δεξόμεθα καί ἡμεῖς τό παρά τούτου γενόμενον βάπτισμα∙ εἰδ’ οὐκ ἔστι τοῦτο, τοῖς θείοις καί ἱεροῖς κανόσιν ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθήσομεν. Ἄδεκτος ὁ κληρικός ὁ μή τελῶν εἰς τήν ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ κεκλήρωται. Εὐτυχιανός μέν τοι, καί Μουσαῖος ἐπισκόπου κλῆσιν οὐκ ἐκδικήσουσι∙ κοινωνίας μέν τοι κατά τούς λαϊκούς, ἐάν θέλωσιν, ἐπιτεύξονται. Ὑπό τῶν συνόδων σχεδόν πασῶν, καί ἐν πολλοῖς κανόσιν ὥρισται, τό, μή ὑποδέχεσθαι τούς ἀλλοτρίους κληρικούς παρ’ ἐπισκόπων ἑτέρων, καί ὑπό ἐκκλησιαστικόν βαθμόν προάγειν αὐτούς∙ τοῦτο γοῦν καί ὁ παρὼν διδάσκει κανών. Εὐτυχιανόν μέντοι, καί τόν Μουσαῖον, σχισματικούς γενομένους, καί καθαιρεθέντας, ὁρίζει, εἰ μεταμεληθῶσι, καί τό τῆς ἐπισκοπῆς διεκδικοῦσιν ἀξίωμα, ἤ τό ὄνομα μή εἰσακουσθῆναι, ὡς λαϊκούς μέντοι, εἰ βούλονται, εἰς κοινωνίαν παραδεχθῆναι. *Κατά το Πηδάλιο, ο 19ος κανόνας είναι ο παρακάτω 20ος: «Ταῦτα σωτηριωδῶς καί ἀκολούθως ὁρισθέντα, καί πρεπόντως τῇ ἐπιτιμίᾳ ἡμῶν τῶν ἱερέων, καί Θεῷ ἀρέσαντα καί ἀνθρώποις, τήν δύναμιν καί τήν ἰσχύν ἑαυτῶν κατασχεῖν οὐ δυνήσονται, ἐάν μή καί φόβος ταῖς ἐξενεχθείσαις ἀποφάσεσιν ἀκολουθήσῃ· ἴσμεν γάρ καί αὐτοί, πλεονάκις διά τήν ὀλίγων ἀναισχυντίαν τό θεῖον καί σεβασμιώτατον ὄνομα τῆς ἱερωσύνης εἰς κατάγνωσιν ἐληλυθέναι. Εἰ τοίνυν τις παρά τά πᾶσι δόξαντα τολμῆσοι, σπουδάζων τύφῳ μᾶλλον καί ἀλαζονείᾳ, ἤ τῷ Θεῷ ἀρέσαι, ἕτερόν τι διαπράξασθαι, ἤδη γινωσκέτω ἐγκλήματι ἀπολογίας ἑαυτόν ὑπεύθυνον καθίστασθαι, καί τήν τιμήν καί τό ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς ἀποβάλλειν» και η ερμηνεία αυτού έχει ως εξής: Ερμηνεία. Ἐπειδή διάφορα ἐκκλησιαστικά, καί σωτηριώδη ἡ σύνοδος αὕτη διώρισε, πρέποντα μέν εἰς τήν τιμήν καί τό ἀξίωμα τῶν Ἱερωμένων, εὐάρεστα δέ εἰς τόν Θεόν, καί εἰς τούς ἀνθρώπους. Ἵνα ταῦτα ἔχωσι τό κῦρος, καί τήν ἰσχύν, καί μή καταφρονητικῶς παραβαίνωνται. Διά τοῦτο τελευταῖον ἐπρονόησε μέ τόν παρόντα κανόνα νά διορίσῃ, καί φόβον, καί ἐπιτίμια κατά τῶν παραβαινόντων αὐτά. Διότι, πολλαῖς φοραῖς διά τήν ἀναισχυντίαν τῶν ὀλίγων Ἱερωμένων, ὁποῦ παραβαίνουσι τούς κανόνας, κατηγορεῖται, καί δυσφημεῖται τό σεβάσμιον ὄνομα τῆς ἱερωσύνης,1 ταὐτόν εἰπεῖν, κατηγοροῦνται ὅλοι κοινῶς οἱ Ἱερωμένοι, καί οἱ μή αὐτούς παραβαίνοντες. Τό ἐπιτίμιον λοιπόν τῶν παραβαινόντων τούς κανόνας τούτους, εἶναι τό ἑξῆς. Ὅτι ὅποιος τολμήσῃ νά κάμῃ ἄλλο τι ἔξω ἀπό αὐτούς, ὑπερηφανευόμενος, καί μή σπουδάζωντας νά ἀρέσῃ εἰς τόν Θεόν, οὗτος ἂς ἠξεύρη, ὅτι δέν θέλει κατακριθῇ μονομερῶς, ἀλλ’ ὡς ἔγκλημα ποιήσας, τραβιχθείς εἰς ἐκκλησιαστικόν δικαστήριον, θέλει ἀπαιτηθῇ νά δώσῃ ἀπολογίαν, καί θέλει ἀποβάλει τό ἀξίωμα καί τήν τιμήν τῆς Ἐπισκοπῆς, ἤτοι θέλει καθαιρεθῇ. Ὅρα καί τῆς στ΄ τόν β΄». 1Διό καί ὁ Πηλουσιώτης Ἰσίδωρος ἐπιστολ. φνβ΄, οὕτω γράφει∙ Θεῖον μέν τι χρῆμα ἡ ἱερωσύνη, καί τῶν ὄντων ἁπάντων τό τιμιώτατον. Ὑβρίζουσι δέ εἰς αὐτήν μάλιστα πάντων οἱ κακῶς αὐτήν μεταχειριζόμενοι, οὗς ἱερᾶσθαι παντάπασιν οὐκ ἐχρῆν, ἵνα μή ὡς ἀνόητοι τά τῶν κακῶς αὐτήν μετιόντων ἐγκλήματα, εἰς αὐτήν πρέπειν τολμῷεν. Τῶν γάρ καθυβριζόντων αὐτήν ἀφέμενοι, εἰς αὐτήν τρέπουσι τάς αἰτίας. Ἥν ἐχρῆν καί ἐκδικίας τυχεῖν, ὡς παροινουμένην παρά ἀνδρῶν μιαρῶν, καί οἷς οὐ θέμις αὐτῇ προσάπτεσθαι.
