Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐάν τις τῶν ἐπισκόπων κατηγορῆται, παρά τοῖς τῆς αὐτοῦ χώρας πρωτεύουσιν ὁ κατήγορος ἀναγάγῃ τό πρᾶγμα· καί μηδέ ἀπό τῆς κοινωνίας κωλυθῇ ὁ κατηγορούμενος, εἰ μή δ᾽ ἂν πρός ἀπολογίαν ἐν τῷ δικαστηρίῳ τῶν ἐπιλεγέντων δικάζειν γράμμασι προσκληθείς, τῇ ὡρισμένῃ ἡμέρᾳ οὐδαμῶς ἀπαντήσοι, Τοὐτέστιν, ἐντός προθεσμίας μηνός, ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας φανείη τά γράμματα δεξάμενος. Ἐάν δέ ἀληθεῖς τινας καί ἀναγκαστικάς αἰτίας ἀποδείξῃ, τάς αὐτόν κωλυσάσας ἀπαντῆσαι πρός ἀπολογίαν τῶν κατ᾽ αὐτοῦ προτεθέντων, ἐντός ἑτέρου μηνός ἀκεραίαν ἐχέτω εὐχέρειαν· μετά δέ τόν δεύτερον μῆνα μή κοινωνήσῃ, ἕως οὗ καθαρός ἀποδειχθείη. Εἰ δέ πρός σύμπασαν τήν ἐτησίαν σύνοδον ἀπαντῆσαι μή βουληθείη, ἵνα κᾂν ἐκεῖ τό πρᾶγμα αὐτοῦ περαιωθῇ, αὐτός καθ᾽ ἑαυτοῦ τῆς καταδίκης τήν ψῆφον ἐκπεφωνηκέναι κριθήσεται. Ἐν δέ τῷ καιρῷ, ᾧ οὐ κοινωνεῖ, μηδέ ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐκκλησίᾳ, μηδέ ἐν παροικίᾳ κοινωνήσῃ. Ὁ δέ τούτου κατήγορος, ἐάν μηδαμοῦ ἀπολειφθείη, ἐν αἷς ἡμέραις γυμνάζεται τά τοῦ πράγματος, μηδαμῶς κωλυθῇ ἀπό τῆς κοινωνίας· ἐάν δέ ποτε ἑλλείψῃ ἑαυτόν ὑποσύρας, ἀποκαθισταμένου τῇ κοινωνίᾳ τοῦ ἐπισκόπου, αὐτός ἀπό τῆς κοινωνίας ἐκβληθῇ ὁ κατήγορος, οὕτω μέντοι, ὡς μηδέ τήν εὐχέρειαν αὐτῷ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κατηγορίας τοῦ πράγματος, ἐάν δυνηθῇ ἀποδεῖξαι κατά τήν προθεσμίαν, οὐχί μή τεθεληκέναι, ἀλλά μή δεδυνῆσθαι ἀπαντῆσαι· ἐκείνου δήλου ὄντος, ὡς ἐν τῷ κινεῖσθαι τά τοῦ πράγματος ἐν τῷ τῶν ἐπισκόπων δικαστηρίῳ, ἐάν διαβέβληται τό πρόσωπον τοῦ κατηγόρου, μή προσδεχθῇ εἰς κατηγορίαν, εἰ μηδ᾽ ἂν ὑπέρ ἰδίου πράγματος, μή μέντοι περί ἐκκλησιαστικοῦ θελήσῃ ἐπιβαλέσθαι.
Κατηγορουμένου ἐπισκόπου ὁ κατήγορος παρά τοῖς πρωτεύουσι τῶν χωρῶν ὀφείλει τήν κατηγορίαν ἐνιστᾷν. Οὐχ ἅμα δέ τῇ κατηγορίᾳ παύεται τῶν οἰκείων δικαίων ὁ κατηγορούμενος ἐπίσκοπος, ἀλλ’ ἐν τῇ οἰκείᾳ τιμῇ καί καταστάσει ἐστί μέχρις ἀποφάσεως, εἰ μή που κληθείς εἰς τό δικαστήριον, οὐκ ἀπαντήσει ἐντός μηνός, ψηφίζεσθαι ὀφείλοντος, ἐξότου τά καλοῦντα αὐτόν εἰς τό δικαστήριον ἐδέξατο γράμματα∙ τότε γάρ εἰς ποινήν τῆς ἀπειθείας, ἀκοινώνητος γίνεται, Τοὐτέστιν ἀφορίζεται. Ἐάν δέ ἔκ τινων συμβεβηκυιῶν αἰτιῶν ἀληθῶν καί οὐ πεπλασμένων, καί ἐξ ἀνάγκης αὐτόν κωλυουσῶν, φανῇ κωλυθείς μή ἀπαντῆσαι εἰς τό δικαστήριον καί ἀπολογήσασθαι, ἕτερος αὖθις αὐτῷ δίδοται μήν εἰς προθεσμίαν τοῦ προσελθεῖν τῷ δικαστηρίῳ∙ ἐάν δέ καί ὁ δεύτερος μήν παρέλθῃ ἐπί κενοῖς, ἐκείνου μή ἀπαντήσαντος, ἔκτοτε ἀκοινώνητον εἶναι αὐτόν ὁ κανὼν διατάττεται, ἕως διαγνωσθῇ, ὅτι καθαρός ἐστι τῆς κατ’ αὐτοῦ γενομένης κατηγορίας. Ἐάν δέ οὔτε πρός τόν πρωτεύοντα τῆς ἐπαρχίας παραγένηται, οὔτε πρός τήν τῶν ἐπισκόπων σύνοδον τήν ἐτησίως γινομένην, ἵνα ἐκεῖ ἐξετασθῇ τά κατ’ αὐτοῦ λεγόμενα καί πέρας δέξηται, αὐτός καθ’ ἑαυτοῦ ἐψηφίσατο, ἤγουν αὐτός ἑαυτόν κατεδίκασεν. Ἐν δέ τῷ καιρῷ τοῦ ἐπιτιμίου τῆς ἀκοινωνησίας, οὔτε ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ ἔξεστιν αὐτῷ κοινωνῆσαι, οὔτε ἀλλαχοῦ, οἷον ἐν παροικίᾳ ὑποκειμένη αὐτῷ. Ὁ δέ κατήγορος, ἐάν προσεδρεύῃ τῷ δικαστηρίῳ, οὐ κωλυθήσεται κοινωνεῖν∙ ἐάν δέ ἀπολειφθῇ ἑαυτόν ὑποσύρας, ἤγουν ἑκουσίως, οὐκ ἐξ ἀνάγκης τινός, ἑαυτόν ὑποκλέψας, καί ἀποκρύψας, ὥστε μή εὑρίσκεσθαι, ὁ μέν ἐπίσκοπος ὁ κατηγορούμενος λυθήσεται τοῦ ἐπιτιμίου, ἀποκαθιστάμενος εἰς τήν κοινωνίαν, ὁ δέ κατήγορος ἐπιτιμηθήσεται, οὐ μέντοι κωλυθήσεται γυμνάζειν τήν κατηγορίαν, καί δικάζεσθαι, ἐάν μή φανῇ ἐξ οἰκείου θελήματος καταφρονῆσαι, ὥστε μή ἐμπροθέσμως ἀπαντῆσαι, ἀλλά μή δυνηθῆναι ἐξ αἰτίας εὐλόγου καί ἀπαραιτήτου. Ἔστω δέ, φησι, δῆλον, ὅτι τότε δεχθήσεται ὁ κατήγορος τοῦ ἐπισκόπου, ἐάν μή διαβέβληται∙ εἰ γάρ διαβεβλημένος εἴη, ἤ ἀμφίβολός ἐστιν ἡ ὑπόληψις αὐτοῦ, ἀπρόσδεκτος ἔσται, εἰ μή οἰκείαν προτίθησιν ὑπόθεσιν κατά τοῦ ἐπισκόπου, χρηματικήν δηλαδή, οὐ μέντοι ἐκκλησιαστικήν, Τοὐτέστιν εἰς ἔκπτωσιν τῆς ἐπισκοπῆς καταδικάζουσαν τόν κατηγορούμενον. Περί τούτου δέ καί ὁ στ΄ κανὼν τῆς β΄ οἰκουμενικῆς συνόδου διατάττεται, καί ζητητέον τά ἐκεῖ γεγραμμένα. Ὁ δέ οδ΄ τῶν Ἀποστόλων κανὼν τόν ἐπίσκοπον κατηγορηθέντα, τρισσάκις καλεῖσθαι κελεύει, καί εἰ μή ἀπαντήσει, τότε τούς ἐπισκόπους ψηφίζεσθαι κατ’ αὐτοῦ. Ἐπεί πρόσφορόν ἐστι δικαστήριον τοῖς ἐπισκόποις τό τοῦ μητροπολίτου, φησίν ὁ κανών, ὅτι, ἐάν κατηγορῆται ἐπίσκοπος παρά τινος, ὀφείλει δικάζεσθαι παρά τῷ πρώτῳ αὐτοῦ, ἤγουν τῷ μητροπολίτῃ∙ πρό δέ καταδίκης, ἐχέτω ὁ κατηγορούμενος τήν οἰκείαν τιμήν ἀπαρασάλευτον, καί ἱερουργείτω, εἰ μήπω μετακληθείς οὐκ ἀπαντήσει εἰς τό δικαστήριον ἐντός μηνός, ψηφίζεσθαι ὀφείλοντος, ἐξότου τά καλούμενα αὐτόν εἰς τό δικαστήριον ἐδέξατο γράμματα∙ τότε γάρ εἰς ποινήν τῆς ἀπειθείας ἀκοινώνητος γίνεται, Τοὐτέστιν, ἀφορίζεται. Ἐάν δέ ἔκ τινων συμβεβηκυιῶν αἰτιῶν ἀληθῶν, φανῇ ἐξ ἀνάγκης τινός μή ἀπαντῆσαι εἰς τό δικαστήριον καί ἀπολογήσασθαι, ἕτερος αὖθις αὐτῷ δίδοται μήν εἰς προθεσμίαν, χάριν τοῦ προσελθεῖν τῷ δικαστηρίῳ∙ καί εἰ μηδέ οὕτως ἀπαντήσει, ἀφορίζεται, μέχρις ἂν τά τῆς κατηγορίας δευλυτωθῶσιν. Ἐάν δέ οὔτε πρός τόν πρωτεύοντα τῆς ἐπαρχίας παραγένηται, οὔτε πρός τήν ἐτησίως γινομένην σύνοδον, ἔστω, φασί, καταδεδικασμένος∙ ἐν δέ τῷ καιρῷ τῆς ἀκοινωνησίας, οὐκ ἔξεστιν αὐτῷ ὁπουδήποτε ἱερουργῆσαι. Ὁ δέ κατήγορος, εἰ μέν παρουσιάζει, ἔσται κοινωνικός∙ εἰ δέ ἀπολειφθῇ κατά σκῆψιν, αὐτός μέν ἀφορισθήσεται, ὁ δέ ἐπίσκοπος ἀπολυθήσεται τοῦ ἀφορισμοῦ. Πλήν καί μετά τόν ἀφορισμόν ὁ κατήγορος οὐ κωλυθήσεται λέγειν τήν ὑπόθεσιν, καί ὅτι οὐ κατά περιεργίαν ἀπελείφθη. Ἐπί τούτοις θέλει ὁ κανών, ἀκολούθως τῷ στ΄ κανόνι τῆς δευτέρας συνόδου, ἀδιάβλητον εἶναι τόν κατήγορον∙ εἰ γάρ διαβεβλημένη εἴη ἤ ἀμφίβολος ἡ ὑπόληψις αὐτοῦ, ἀπρόσδεκτος ἔσται, εἰ μή οἰκείαν προτίθησιν ὑπόθεσιν κατά τοῦ ἐπισκόπου, χρηματικήν δηλαδή, οὐ μέν τοι ἐκκλησιαστικήν, καθαιρέσει καθυποβάλλουσαν∙ καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις. Σύ δέ γίνωσκε, ὅτι σήμερον αἱ περιεχόμεναι προθεσμίαι ἐν τούτῳ σχολάζουσι, καί διά τριῶν ἐπιφωνημάτων τριακονθημέρων μετακαλοῦνται πάντες ἐνάγοντές τε καί ἐναγόμενοι, κᾂν οἵας ὦσι καταστάσεως, καί κᾂν οἵας ἐστίν ὑποθέσεως τό αἰτίαμα, κατά τήν προσκυνητήν νεαράν τοῦ κραταιοῦ καί ἁγίου ἡμῶν βασιλέως, τήν ἀπολυθεῖσαν κατά μῆνα Ἰούλιον, Ἰνδικτιῶνος ιδ΄ τοῦ στχοδ΄ ἔτους∙ πλήν τοῦτο κρατεῖ, ὅτε διά λιβέλλου καί λοιπῆς δικαστικῆς ἀκολουθίας χρηματική ἤ ἐγκληματική κατά ἐπισκόπου καταχθῇ ὑπόθεσις∙ εἰ γάρ διά τῆς τάξεως προσαγγελθῇ τι κατά ἐπισκόπου ἤ κληρικοῦ ἐκκλησιαστικόν ζήτημα, ὅτε οὐδέ χρεία ἐστί λιβέλλου ἤ ἄλλης τινός δικαστικῆς ἀκολουθίας, καί ὁ διεγκαλούμενος μηνυόμενος οὐ παρουσιάζει, κατά τόν οδ΄ ἀποστολικόν κανόνα κολασθήσεται, ὥσπερ κολάζεται, ἤγουν καταδικάζεται καί ἀπό τῶν νόμων καί ὁ ἀναίσχυντος ἀπειθής. Ἔτι σημείωσαι ὅτι ὁ ἀφορισθείς οὐκ ἐμποδίζεται διά τόν ἀφορισμόν γυμνάζειν ἥν προέθετο κατηγορίαν∙ καί ὅτι οἱ διαβληθέντες καί ἀμφίβολοι περί τήν οἰκείαν ἐπιτιμίαν, πολλῷ δέ πλέον οἱ ἄτιμοι, ἐγκληματικήν μέν κατηγορίαν οὐ συνιστῶσι, χρηματικάς δέ ἰδίας ὑποθέσεις γυμνάζουσιν. Κατηγορούμενος ἐπίσκοπος, καί ἀγόμενος, ἐχέτω δύο μηνῶν ἔνδοσιν, εἴπερ ἑτέρωθέν ἐστι τῆς βραδύτητος βοήθεια∙ ἑξῆς δέ τό ἀκοινώνητον ἕξει, μή ὑπαντήσας. Ἐάν δέ παρουσιάζοντος τοῦ κατηγορουμένου, ὁ κατήγορος ἀποφεύγῃ, ἕξει τό ἀκοινώνητον. Διαβαλλόμενος δέ κατήγορος, οὐ κατήγορος. Ἐπίσκοπος ὑπό τινος κατηγορούμενος, παρά τῇ συνόδῳ, ᾗ ὑπόκειται, διά γραμμάτων προσκαλείσθω πρός ἀπολογίαν ἐλθεῖν∙ εἰ δέ, μεθ’ ὃ τά γράμματα δέξεται, οὐκ ἀπαντήσει εἰς τό δικαστήριον, μέχρις ὅλου μηνός ἑνός, κωλυθείς ἴσως ὑπό τινων ἀναγκαστικῶν αἰτιῶν, ἐχέτω εἰς ὑπέρθεσιν καί ἑτέρου μηνός ἑνός προθεσμίαν∙ εἰ δέ καί ὁ δεύτερος μήν παρέλθοι διακενῆς, καί εἰς τό δικαστήριον οὐ παρουσιάσοι, ἀφωρισμένος ἔστω, μέχρις ἂν ἀνεύθυνος φανῇ. Ἐάν δέ τοὐναντίον, ὁ μέν κατηγορούμενος ἐπίσκοπος πάρεστι, καί τήν ἐπεξέλευσιν τῆς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας γενέσθαι ἐπιζητῇ, ὁ δέ κατήγορος οὐδαμοῦ φαίνηται, ἀλλ’ ἀποφεύγῃ, αὐτός ἕξει τό ἀκοινώνητον ὁ κατήγορος. Διά τοῦτο γοῦν ὀφείλουσιν οἱ κατηγοροῦντες ἐξετάζεσθαι καί τήν θρησκείαν, καί τήν ὑπόληψιν καί ἐάν διαβεβλημένοι εἰσίν, εἰς κατηγορίαν ἐκκλησιαστικοῦ πράγματος οὐ παραδέχονται. *Στο Πηδάλιο, ο 19ος κανόνας αντιστοιχεί στον 27ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία.Ὅταν κατηγορῆται κᾀνένας Ἐπίσκοπος, πρέπει ὁ κατήγορος, νά ἀποδεικνύῃ τήν κατηγορίαν ἔμπροσθεν τοῦ Μητροπολίτου τοῦ Ἐπισκόπου, κατά τόν παρόντα κανόνα∙ παρευθύς δέ μετά τήν κατηγορίαν, δέν πρέπει νά γίνεται ἀκοινώνητος ἀπό τούς λοιπούς συνεπισκόπους ὁ κατηγορηθείς Ἐπίσκοπος. Ἔξω μόνον ἂν δέν ἔλθῃ εἰς τήν κρίσιν μετά διορίαν ἐνός μηνός, ἀφ’ οὗ λάβῃ τά γράμματα τοῦ Μητροπολίτου, τά προσκαλοῦντα αὐτόν εἰς τό κριτήριον. Εἰ δέ καί ἀποδείξῃ, ὅτι ἀπό ἀληθεῖς, καί ὄχι πλαστάς, ἀλλά ἀναγκαίας αἰτίας ἐμποδίσθη καί δέν ᾖλθε, νά τοῦ δίδεται ἀκόμη ἄλλου ἑνός μηνός διορία. Εἰ δέ καί μετά τούς δύω μῆνας δέν ἔλθῃ, νά ἀφορίζεται διά τήν ἀπείθειάν του, ἕως οὗ νά ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀθῶος τῆς κατ’ αὐτοῦ γενομένης κατηγορίας. Ἐάν δέ, οὔτε εἰς τόν Μητροπολίτην του θελήσῃ νά κριθῇ, οὔτε εἰς τήν κατ’ ἔτος συναθροιζομένην σύνοδον, αὐτός ἑαυτόν κατεδίκασε διά τήν ἀπείθειαν καί καταφρόνησιν. Ἐν ὅσῳ δέ καιρῷ εἶναι εἰς τό ἐπιτίμιον τοῦ ἀφορισμοῦ ὁ Ἐπίσκοπος, δέν πρέπει, οὔτε εἰς τήν ἐπαρχίαν του, οὔτε εἰς ἄλλην, νά τόν συγκοινωνῇ τινας, καί ταῦτα μέν περί τοῦ κατηγορουμένου Ἐπισκόπου. Περί δέ τοῦ κατηγόρου αὐτοῦ, ἐν ὅσῳ μέν αὐτός στέκεται κατηγορῶν, δέν πρέπει διά τήν κατηγορίαν καί μόνην νά ἀφορίζεται. Ἀνίσως δέ μέ κρύφιον τρόπον ἀναχωρήσῃ ἀπό τό κριτήριον, καί δέν εὑρίσκεται, ὁ μέν κατηγορούμενος Ἐπίσκοπος νά λύεται τοῦ ἐπιτιμίου τῆς ἀκοινωνησίας, ὁ δέ κατήγορος νά ἀφορίζεται. Ἐάν ὅμως ἀποδείξῃ, ὅτι ὄχι ἀπό θέλησίν του, ἤ καταφρόνησιν, ἀλλά διά τινα εὔλογον αἰτίαν ἔλειψε, δέν ἐμποδίζεται εἰς τό νά κατηγορῇ πάλιν. Ἐκείνου ὄντος φανεροῦ, ὅτι ἐάν ἔχῃ κατηγορημένην ὑπόληψιν, ἤ ἀμφίβολον ὁ κατήγορος, δέν πρέπει νά δέχεται εἰς κατηγορίαν Ἐπισκόπου, ἐπί ὑποθέσεως ἐκκλησιαστικῆς, καί ἐσωτερικῆς. Ἐπί ὑποθέσεως δέ ἰδίας, χρηματικῆς καί ἐξωτερικῆς, δέχεται, ὅποιος καί ἂν ᾖναι. Ὅρα τόν οδ΄ Ἀποστολικόν, τόν στ΄ τῆς β΄ καί θ΄ τῆς δ΄.
