Εἴ τις τῶν ἀσκουμένων, χωρίς σωματικῆς ἀνάγκης, ὑπερηφανεύοιτο, καί τάς παραδεδομένας νηστείας εἰς τό κοινόν, καί φυλασσομένας ὑπό τῆς ἐκκλησίας παραλύοι, ὑποικουροῦντος1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) ἐν αὐτῷ τελείου λογισμοῦ, ἀνάθεμα ἔστω.
Ὁ ἀποστολικός ἑξηκοστός ἕκτος κανὼν οὕτω ῥητῶς φησίν∙ Εἴ τις κληρικός εὑρεθείη τήν Κυριακήν ἡμέραν νηστεύων, ἤ τό σάββατον, πλήν τοῦ ἑνός μόνου, καθαιρείσθω∙ εἰ δέ λαϊκός, ἀφοριζέσθω∙ καί ὁ ξθ΄ τήν Τεσσαρακοστήν τοῦ Πάσχα νηστεύειν παρεγγυᾷ, καί τετράδια καί παρασκευήν, εἰ μή δι’ ἀσθένειάν τις ἐμποδίζοιτο. Τῶν δέ περί τόν Εὐστάθιον τάς παραδεδομένας νηστείας λυόντων, ὡς τάχα φθασάντων πρός τελειότητα, καί οὐκέτι δεομένων νηστείας, τόν κανόνα τοῦτον ἡ σύνοδος ἐξεφώνησεν, ἀνάθεμα καταψηφιζόμενον τῶν λυόντων τάς παραδεδομένας νηστείας, καί ὑπό τῆς ἐκκλησίας φυλαττομένας, ἤγουν τοῦ ἀθροισμοῦ τῶν πιστῶν, εἰ μή δι’ ἀσθένειάν τις σωματικήν νηστεύειν οὐ δύναται κατά τόν ἀποστολικόν κανόνα. Τάς δέ παραδεδομένας νηστείας εἰς τό κοινόν ἔφη ὁ κανών, ἀντιδιαστέλλων ταύτας ἀπό τῶν ἰδίᾳ τισίν ἐπιτασσομένων νηστειῶν, οἷον τῶν διά τό ἅγιον βάπτισμα τοῖς μέλλουσι φωτισθῆναι ἐντελλομένων, καί τοῖς χάριν ἐπιτιμίου νηστεύειν κελευομένοις, καί ἄλλων τοιούτων. Τάς μέν γάρ εἰς τό κοινόν παραδεδομένας, ἀνάγκη πάντας νηστεύειν τούς πιστούς, τάς δέ λοιπάς, ἐκείνους μόνους, οἷς ἐπετάχθησαν. Αἵρεσις Βογομιλική ἐστιν, ἐπί τινα χρόνον κατά πᾶσαν ἡμέραν νηστεύειν καί μηδέποτε καταλύειν, ὡς μετά τόν τοσοῦτον καιρόν λέγειν ἐν τελειότητι γενέσθαι τούς νηστεύοντας, καί καταλύειν, καί ἁμαρτάνειν ἀδιαφόρως, καί πᾶσαν κακίαν διά τῆς τελειότητος ὡς ὑπό πυρός κατακαίεσθαι. Τοιαῦτα γοῦν ἐδίδασκον, ὡς ἔοικε, καί οἱ περί τόν Εὐστάθιον∙ διό καί ἀνεθεματίσθησαν. Ὀφείλομεν γάρ οἱ πιστοί νηστεύειν κατά τάς παραδεδομένας νηστείας, καί αὖθις πανηγυρίζειν κατά τάς ἑορτασίμους ἡμέρας, εἰ μήπω διά νόσον καταλύσαι ἀναγκασθῶμεν∙ ὅτι, φησί, καί ὁ ξθ΄ ἀποστολικός κανών, κατά πᾶσαν τετράδα καί παρασκευήν καί τήν Τεσσαρακοστήν τοῦ Πάσχα μή καταλύειν ἡμᾶς, εἰ μή δι’ ἀσθένειαν σωματικήν. Ἀκούσας δέ τινος εἰπόντος, ἐκ τοῦ παρόντος κανόνος ἀναφέρεσθαι μή εἶναι μίαν νηστείαν τήν τεσσαρακονθήμερον, ἀλλά διαφόρους, λέγω, ὅτι οὔκ ἐστι τοῦτο ἀληθές∙ ἀπό γάρ τοῦ τοιούτου ψιλοῦ λόγου τοιαύτη παράδοσις οὐ συνάγεται. Νηστειῶν δέ μέμνηται ὁ κανὼν ἐνταῦθα παραδεδομένων τῶν τετράδων καί παρασκευῶν καί τῆς τεσσαρακονθημέρου νηστείας. Καί τάς ἐκκλησιαστικάς νηστείας ἐκτρέπων, ἀνάθεμα. Οἱ Εὐσταθιανοί ὅλα τά ἐναντία εἰς τούς θείους Κανόνας καί τάς παραδόσεις ἔκαμναν, εἰς μέν τάς Κυριακάς, καί καταλυσίμους ἡμέρας νηστεύοντες, εἰς δέ τάς νηστίμους καταλύοντες. Διά τοῦτο ὁ παρών Κανών ἀναθεματίζει τούτους, καί τούς τοιούτους ἄλλους, ὅσοι ὑπερηφανευόμενοι ὅτι τάχα ἔγιναν τέλειοι, χωρίς νά ἔχουν κᾀμμίαν ἀνάγκην καί ἀσθένειαν μεγάλην σωματικήν, καταλύουσι τάς παραδεδομένας νηστείας εἰς τήν κοινότητα, καί φυλαττομένας ἀπό ὅλον τό συνάθροισμα τῶν Χριστιανῶν. Τό δέ, ὑποικουροῦντος ἐν αὐτῷ τελείου λογισμοῦ, δηλοῖ, ὅτι διά τοῦτο οὗτοι καταλύουσι τάς νηστείας, διά τό νά εὑρίσκεται εἰς τήν καρδίαν των λογισμός, καί ὑπόληψις τοιαύτη, ὅτι ἔφθασαν εἰς τήν τελειότητα. Ὅθεν καί δέν χρειάζονται εἰς τό ἑξῆς νά νηστεύουσιν εἰς εἴπομεν, τό ὁποῖον τοῦτο ἦτον φρόνημα, καί τῶν Εὐσταθιανῶν, καί τῶν Μασσαλιανῶν, καί τῶν αἱρετικῶν Βογομίλων. Ἤ καί ἄλλως μέ λογισμόν καταφρονητικόν ἀκυροῦσι καί λύουσι τάς νηστείας. Ἀνάγνωθι καί τήν ἑρμηνείαν τοῦ ξθ΄ Ἀποστολικοῦ. 1Ἐν ἄλλοις, ὑποικουροῦντος, ὅπερ ὀρθότερον ἐστί. (σημ.: στο Πηδάλιο χρησιμοποιείται η λέξη «ἀποκυροῦντος»).
