Τό τῆς συνωμοσίας, ἤ φατρίας, ἔγκλημα καί παρά τῶν ἔξω νόμων πάντῃ κεκώλυται, πολλῷ δή μᾶλλον ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίᾳ τοῦτο γίνεσθαι ἀπαγορεύειν προσήκει. Εἴ τινες τοίνυν κληρικοί, ἤ μονάζοντες, εὑρεθεῖεν συνομνύμενοι, ἤ φατριάζοντες, ἤ κατασκευάς τυρεύοντες ἐπισκόποις, ἤ συγκληρικοῖς,1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) ἐκπιπτέτωσαν πάντῃ τοῦ οἰκείου βαθμοῦ.
Καί τοῖς πολιτικοῖς νόμοις, οὕς ἔξω ἐκάλεσεν ὁ κανών, διά τό παρά Ἑλλήνων πάντας σχεδόν συντεθεῖσθαι, τό τῆς συνωμοσίας ἔγκλημα κεκώλυται, καί κεκόλασται, ὡς ἔστιν εὑρεῖν ἐν βιβλίῳ ἑξηκοστῷ, τίτλῳ τριακοστῷ ἕκτῳ, κεφαλαίῳ δ΄ καί τίτλῳ να΄, κεφαλαίῳ πρώτῳ, θέματι τρίτῳ. Συνωμοσία δ’ ἐστί, τό τινάς κατά τινων βουλεύσασθαι, καί ἀλλήλους ὅρκοις συνδῆσαι, μή ἀποστῆναι τοῦ ἀτόπου βουλεύματος, μέχρις ἄν τοῦτο ἐκτελεσθείη∙ ὅπερ ἐν ταῖς Πράξεσιν ἱστόρηται τῷ θείῳ Λουκᾷ, λέγοντι, ὅτι ποιήσαντές τινες τῶν Ἰουδαίων συστροφήν, ἀνεθεμάτισαν ἑαυτούς, λέγοντες, μήτε φαγεῖν, μήτε πιεῖν, ἕως οὗ ἀποκτείνωσι τόν Παῦλον. Φατρία δέ ἐστι κακοθελές διαβούλιον, καί συμφωνία τινῶν ἐπί πράξεσι φαύλαις∙ ταῦτα τοίνυν πολλῷ μᾶλλον ἀποτρέπεσθαι χρή τούς ἱερωμένους, καί τούς μονάζοντας. Εἰ δέ τινες εὑρεθεῖεν, φησίν ὁ κανών, τοιοῦτοι συνομνύμενοι, ἤ φατριάζοντες, καί τινα μηχανώμενοι, (τοῦτο γάρ τό, τυρεύοντες, ἀντί τοῦ, σκληρά καί πονηρά κατασκευάζοντες, κατά τό, ἐτυρώθη ἡ καρδία αὐτῶν, ἀντί τοῦ, ἐσκληρύνθη), τούς τοιούτους ἐκπίπτειν κελεύει τοῦ οἰκείου βαθμοῦ. Συνωμοσία ἐστί τό κατεμπεδῶσαι τινάς κακά τινα οἰκεῖα θελήματα μετά ὅρκου ἀμοιβαδόν πρός ἀλλήλους γενομένου. Φατρία δέ ἐστι, τό συνελθεῖν καί ὀμοφρονῆσαί τινας χάριν τοῦ ποιῆσαι τόδε τι κακόν. Ἔξω δέ νόμους ὁ κανών καλεῖ τούς πολιτικούς, διά τό τούς πλείστους ἐξ αὐτῶν παρά τῶν τῆς ἔξω γραφῆς σοφῶν, ἤτοι τῶν Ἑλλήνων, συντεθῆναι. Φησί γοῦν, ὡς, ἐπεί καί ὁ πολιτικός νόμος τούς φατριαστάς καί συνωμότας κολάζει, ὀφείλουσι καθαιρεῖσθαι οἱ τοιοῦτόν τι ποιοῦντες κληρικοί ἤ μονάζοντες. Καί ὁ μέν κανών τούς κατά ἐπισκόπων ἤ συγκληρικῶν τυρεύοντας, (ἤτοι κατασκευάζοντας, κατά τό, ἐτυρώθη ἡ καρδία αὐτῶν, ἀντί τοῦ, ἐσκληρύνθη), καθαιρεῖσθαί φησιν∙ οἴομαι δέ καί τούς κατά λαϊκῶν τοιοῦτόν τι ποιοῦντας ἱερωμένους ὁμοίως κολάζεσθαι. Ἀνάγνωθι καί τό λζ΄ κεφ., τοῦ ἐννάτου τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος καί τῆς στ΄ συνόδου κανόνα λδ΄. Κληρικοί καί μονάζοντες, εἰ φωραθεῖεν ἤ φατριάζοντες, ἤ συνομνύμενοι κατ’ ἐπισκόπου, τῶν βαθμῶν αὐτῶν ἕκπτωτοι. Ἡ συνωμοσία, καί ἡ φατρία, εἰ ἐπί ἀναιρέσει τινός τῶν οἱωνδήποτε συγκλητικῶν γένηται, μείζονα πάντων τῶν ἄλλων ἐγκλημάτων ἀπό τῶν νόμων ἔχει τήν καταδίκην∙ διά τοῦτο γοῦν καί ὁ κανών τοῖς κατ’ ἐπισκόπων συνωμοσίας ἤ φατρίας ποιουμένοις, ἔκπτωσιν τῶν οἰκείων βαθμῶν ὁρίζει. Συνωμοσία μέν εἶναι τό νά συνδεθοῦν τινες ἀναμεταξύ τους μέ ὅρκους. Φατρία δέ, τό νά συνδεθοῦν μέ συμφωνίαν καί ἀπόφασιν, ὅτι νά μήν ἀφήσουν ἐκεῖνα ὁποῦ ἐβουλήθησαν κατά τινος, ἕως ὁποῦ νά τά τελειώσουν. Συνωμοσίαν ἔκαμαν οἱ Ἰουδαίου ἐκεῖνοι, ὡς ἱστορεῖ ὁ ἱερός Λουκᾶς ἐν ταῖς πράξεσιν, οἱ κατά τοῦ Παύλου συνομόσαντες, ἀνεθεμάτισαν ἑαυτούς μήτε φαγεῖν, μήτε πιεῖν, ἕως οὗ ἀποκτείνωσι τόν Παῦλον. Λέγει λοιπόν ὁ παρών Κανών, ὅτι τό ἔγκλημα τῆς συνωμοσίας καί τῆς φατρίας, καί ἀπό αὐτούς τούς ἐξωτερικούς νόμους τόσον τῶν Ἑλλήνων,2 ὅσον καί τῶν ὀρθοδόξων Βασιλέων, τῶν τούς περισσοτέρους νόμους ἀπό τούς Ἕλληνας παραλαβόντων,3 εἶναι πάντῃ ἐμποδισμένον. Πολλῷ μᾶλλον πρέπει νά ἐμποδίζεται ἀπό τοῦ νά γίνεται τοῦτο εἰς τήν ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ. Λοιπόν ἀνίσως εὑρεθοῦν μερικοί κληρικοί, ἤ μοναχοί νά συνομνύουν, ἤ νά φατριάζουν, ἤ ἄλλα τινά σκληρά καί πονηρά νά κατασκευάζουν (τοῦτο γάρ δηλοῖ, τό τυρεύοντες. Κατά τό, ἐτυρώθη ὡς γάλα ἡ καρδία αὐτῶν, ἀντί τοῦ ἐσκληρύνθη ὡσάν τυρί) ἐναντίον εἰς τούς Ἐπισκόπους αὐτῶν καί συγκληρικούς, ἂς καθαίρωνται. Ἀνάγνωθι καί τήν ἑρμηνεία τοῦ λα΄ Ἀποστολικοῦ. 1Ἰωάννης ὁ Ἀντιοχεύς ἐν τῇ συλλογῇ τῶν Κανόνων τίτλ. 32, ἔχει συμμονάζουσιν, ἀντί τοῦ συγκληρικοῖς.2Καθὼς ὁ Οὐλπιανός τοῦτο ἱστορεῖ.3Ὁ δέ Φώτιος τίτλ. θ΄, κεφ. θζ΄ λέγει ὅτι ὁ πολιτικός νόμος τιμωρεῖ τάς φατρίας καί τάς συνωμοσίας. Βιβλ. ξ΄ τῶν Βασιλικ., τίτλ. λστ΄ ὁ συνωμοσίαν γάρ ποιήσας κατά τῆς πολιτείας ἐνέχεται εἰς τό περί καθοσιώσεως ἔγκλημα. Τί δέ ἐστι καθοσίωσις ὅρα εἰς τήν ὑποσημείωσιν τοῦ οβ΄ Ἀποστολικοῦ. Σημείωσαι ὅτι ὁ Βαλσαμών εἰς τόν παρόντα κανόνα λέγει∙ Μήν εἰπῇς ὅτι ἡ διά κακόν γινομένη συνωμοσία κολάζεται, καί ὄχι ἡ διά καλόν, ἀλλά κάθε συνωμοσία, εἴτε ἐπί καλῶ, εἴτε ἐπί κακῷ γένηται.
