Περί τῶν διαφερόντων τῷ Κυριακῷ, ὅσα ἐπισκόπου μή ὄντος πρεσβύτεροι ἐπώλησαν, ἀνακαλεῖσθαι τό Κυριακόν. Ἐν δέ τῇ κρίσει τοῦ ἐπισκόπου εἶναι, εἴπερ προσήκει ἀπολαβεῖν τήν τιμήν, εἴτε καί μή, διά τό πολλάκις τήν πρόσοδον τῶν πεπραγμένων ἀποδεδωκέναι αὐτοῖς τούτοις πλείονα τήν τιμήν.
Ἐάν, μή ὄντος ἐπισκόπου, ἐκποιήσωνταί τινα τῶν διαφερόντων ἀκινήτων τῇ ἐκκλησίᾳ οἱ τοῦ κλήρου, διά τινα ἴσως κατεπείγουσαν χρείαν∙ (διά γάρ τῶν πρεσβυτέρων τόν κλῆρον ᾐνίξατο ὁ κανών, μνησθείς αὐτῶν διά τό ὑπερέχον τοῦ βαθμοῦ)∙ ἀνακαλεῖσθαι ταῦτα δύναται ἡ ἐκκλησία, ἤτοι ὁ ἐπίσκοπος, οὗ τῇ κρίσει ἀνατίθησιν ὁ κανὼν δοκιμάσαι, εἰ χρή ἀντιστραφῆναι τό τίμημα, ἤ μή∙ ἴσως γάρ εὐπρόσοδον ὂν τό ἀκίνητον περιεποιήσατο τῷ ἀγοραστῇ πλείονα τήν τιμήν. Ὁ δέ τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου εἰκοστός ἔννατος κανὼν ἀπρόσοδα ἀκίνητα δίδωσιν ἐκποιεῖσθαι ἀνάγκης ἐπικειμένης, ἀλλά καί τά τοιαῦτα μετά διαστίξεως. Ἐν τῷ ιβ΄ κανόνι τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τό δεύτερον, ἱκανῶς διελάβομεν περί ἐκποιήσεως ἀκινήτων ἐκκλησιαστικῶν. Οἱ δέ τῆς παρούσης συνόδου Πατέρες, μαθόντες παρά ἱερέων διαπραθῆναι, χηρευούσης τῆς ἐπισκοπῆς, ἀκίνητα ἐπισκοπικά, τά καί Κυριακά λεγόμενα, ὡς τῷ Κυρίῳ ἀνατεθειμένα, μή ἀνεκτόν τό γεγονός ἡγησάμενοι, διωρίσαντο ἀνακαλεῖσθαι ταῦτα τό Κυριακόν, ἤγουν τόν τοῦ Κυρίου λαόν, ὡς τῆς πράσεως οὔσης ἀνυποστάτου, καί δι’ ἄλλα μέν πολλά, οὐχ ἧττον δέ καί διά τό χηρεύειν τήν ἐκκλησίαν ἐπισκόπου κατά τόν τῆς διαπράσεως καιρόν. Ὥσπερ δέ τινος εἰπόντος, τί ἄρα καί γενήσεται εἰς τό δοθέν τίμημα παρά τοῦ ἀγοραστοῦ; ἀπεφήναντο οἱ Πατέρες, παρά τῇ διακρίσει τοῦ ἐπισκόπου τά περί τούτου εἶναι ἀνατεθειμένα, καί αὐτός δοκιμάσει, εἰ προσήκει τόν ἀγοραστήν λαβεῖν τό παρά τούτου δοθέν τίμημα, εἴτε καί μή. Εἰ μέν γάρ ἀπό τῆς εἰσόδου τοῦ διαπραθέντος ἱκανώθη αὐτό, ἀναργύρως πρός τήν ἐπισκοπήν ἀντιστραφήσεται τό ἀκίνητον∙ εἰ δ’ οὔ, ἐξ ἀντιδιαστολῆς λάβοι τοῦτο ἀπό τοῦ ἐπισκόπου. Καί τά μέν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Ἐρωτήσει δέ τις, τίνος χάριν ὁ κανὼν πρεσβυτέρων μόνων ἐμνήσθη, καί οὐχί καί τῶν λοιπῶν κληρικῶν; Λύσις. Διά τοῦ ὀνόματος τῶν πρεσβυτέρων τόν ἅπαντα κλῆρον ᾐνίξατο∙ μνησθείς γάρ αὐτῶν, ὡς ὑπερεχόντων ἐν τῷ βαθμῷ, ἔδοξε καί περί τῶν ἄλλων διαλαβεῖν∙ ἂν γάρ ἀνατρέπεται ἡ γεγονυῖα πρᾶσις παρά τῶν πρεσβυτέρων, πολλῷ πλέον ἀνατραπήσεται ἡ παρ’ ἑτέρων γινομένη κληρικῶν∙ ὥστε μή κατά ἀντιδιαστολήν νοήσῃς, τήν παρά ἄλλων κληρικῶν οὕτω γινομένην πρᾶσιν ἐῤῥωμένην εἶναι. Τῆς δέ πράσεως ὡς ἀνυποστάτου ἀνατρεπομένης, πὼς οἱ Πατέρες λέγουσι τῆς ἐπισκοπικῆς εἶναι διακρίσεως τό ἀντιστραφῆναι τό τίμημα, εἴτε καί μή; πάντως ὤφειλεν ὁ ἀγοραστής μή ζητεῖν τό τίμημα, κατά τόν καθόλου νομικόν κανόνα, τόν λέγοντα, Ὁ ἐπί παρανόμῳ συναλλάγματι διδούς, ἀγωγήν οὐκ ἔχει εἰς τό ἀναλαβεῖν τό δοθέν. Λύσις. Οὐ διωρίσαντο οἱ Πατέρες, ἐξ ἀνάγκης ἀντιστρέφεσθαι τό τίμημα, ὑπεναντίως τῷ ῥηθέντι νόμῳ, ἀλλά μᾶλλον ὁ ἐπιστατικώτερον ἀναγινώσκων τόν κανόνα εὑρήσει τούτους ἀρνησαμένους τήν ἀντιστροφήν τοῦ τιμήματος. Ἐπεί γάρ παρά τῇ ἐπισκοπικῇ διακρίσει τά περί τούτου ἀνέθεντο κατά λόγον συμπαθέστερον, καί εἶπον, ὡς ἀληθής ἀρχιερεύς καί πρός τό τῆς ἐκκλησίας ἀποβλέψει ἀζήμιον, καί πρός τό τοῦ ἀγοράσαντος, καί ποιήσει τό δόξαν αὐτῷ ἀγαθοθελές καί ἀκατάγνωστον, κᾂν μή ἀκριβές ἐστιν∙ ἔδοξαν ἀποφαίνεσθαι μή ἔχειν ἐνδύναμον ἀγωγήν τόν ἠγορακότα κατά τῆς ἐκκλησίας, καί διά τοῦτο ὀφείλειν αὐτόν παρακαλεῖν καί μή ἐνάγειν. Ἀνάγνωθι καί κεφ. δ΄ τῆς πρός Δόμνον ἐπιστολῆς τοῦ ἁγίου Κυρίλλου, τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου κανόνα κθ΄ καί τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τό δεύτερον κανόνα ιβ΄ ὡσαύτως καί τάς ἑρμηνείας τούτων. Ἐάν τι τῆς ἐκκλησίας πρεσβύτεροι διαπράσοιεν, ἔστω ἀβέβαιον, καί μενέτω τῇ κρίσει τοῦ ἐπισκόπου. Τελευτήσαντος ἐπισκόπου τά τῆς ἐκκλησίας πράγματα ἀμείωτα ὀφείλουσι φυλάττεσθαι παρά τῶν κληρικῶν∙ ἤ, κληρικῶν μή ὑπόντων, παρά τοῦ μητροπολίτου∙ ὥστε πάντα ἀποδοθῆναι τῷ χειροτονηθησομένῳ ἐπισκόπῳ, καί μήτε παρά τοῦ μητροπολίτου, ἤ τῶν κληρικῶν σφετερίζεσθαί τι, ἤ ἀφαιρεῖσθαι τούτων, μήτε μήν τήν χηρεύουσαν ἐκκλησίαν ἐπί πολύ ἀνεπίσκοπον μένειν, ἀλλ’ ἐντός μηνῶν τριῶν τάς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων γίνεσθαι, εἰ μήπου τις ἀπαραίτητος ἀνάγκη τόν καιρόν ἐπεκταθῆναι παρασκευάσει. Εἴ τι οὖν τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων ἐν τῷ μεταξύ τοῦ καιροῦ οἱ κληρικοί διαπράσωσι, καθ’ ὃν ἐπισκόπου ἡ ἐκκλησία χηρεύει, ἔσται ἀβέβαιον, καί παρά τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ ἐπισκόπου κείσεται, ἤ τήν πρᾶσιν ἀνατρέψαι, καί ἐπαναλαβεῖν τό πρᾶγμα, ἤ στέρξαι ταύτην, καί ἀπολαβεῖν τήν τιμήν. Ζήτει τῆς ἐν Καρχηδόνι συνόδου κανόνα κθ΄. Ἀνίσως οἱ Πρεσβύτεροι καί οἱ λοιποί Κληρικοί (ἀπό γάρ τοῦ μεγαλητέρου βαθμοῦ, καί τούς κατωτέρους ἐφανέρωσεν ὁ παρών Κανών) διά τίνα χρείαν, ἐπώλησαν πράγματα τῆς ἐκκλησίας τῆς Ἐπισκοπῆς χωρίς τήν ἄδειαν καί γνώμην τοῦ Ἐπισκόπου, ἤ μή παρόντος, ἤ τελευτήσαντος, ἡ ἐκκλησία, ἤτοι ὁ Ἐπίσκοπος, τά λαμβάνει πάλιν ὀπίσω ἀπό τούς ἀγοράσαντας. Εἰς τήν διάκρισιν δέ τοῦ Ἐπισκόπου στέκεται, ἤ νά δώσῃ ὀπίσω τήν τιμήν τῶν πραγμάτων εἰς τούς ἀγοραστάς, ἤ νά μήν τήν δώσῃ. Καθ’ ὅτι πολλαῖς φοραῖς μέ τό νά ᾖναι καρποφόρα τά πράγματα αὐτά, ἠμποροῦν νά εὐγάλουσιν οἱ ἀγοράσαντες ἀπό τήν εἰσοδίαν των, περισσότερον ἀπό τήν τιμήν ὁποῦ ἔδωκαν καί τά ἀγοράσαν, καί διά τοῦτο δέν εἶναι δίκαιον νά τήν λάβουν δύω φοραῖς. Ὅρα καί τόν λη΄ Ἀποστολικόν. Διά τί δέ λέγεται ἡ ἐκκλησία Κυριακόν, εἴπομεν κατά τήν ὑποσημείωσιν τοῦ οδ΄ τῆς στ΄.
