Μάρτυρας δέ εἰς μαρτυρίαν μή εἰσδέχεσθαι, τούς μηδέ πρός κατηγορίαν εἰσδεχθῆναι παραγγελθέντας, ἤ ἔτι μήν οὓς αὐτός ὁ κατήγορος ἐκ τοῦ ἰδίου οἴκου προσκομίσει· μαρτυρία δέ ἐντός κείρας ἐνιαυτῶν δεκατεσσάρων μή προσδεχθείη.
Εἰπόντες οἱ τῆς συνόδου περί κατηγόρων, νῦν καί περί μαρτύρων διατάττονται∙ καί φασι, τούς κωλυομένους ἐγκληματικῶς ἐνάγειν, μηδέ εἰς μαρτυρίαν προσδέχεσθαι, καί τούς προσδέχεσθαι δέ ὀφείλοντας μή ἀνήβους εἶναι. Οἱ γάρ μήπω τόν ιδ΄ ἐνιαυτόν τῆς ἡλικίας αὐτῶν προβάντες, ἄνηβοι εἰσίν∙ ἀνήβοις δέ, οἷς μήπω τό φρόνημα σταθερόν, μαρτυρεῖν οὐ δοθήσεται. Ἀλλ’ οὐδέ οἰκειακούς μάρτυρας τῷ κατηγόρῳ παραγαγεῖν δίδωσι∙ οἰκειακοί δέ εἰσιν οἱ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ. Οὐ πάντας δέ τούς τοιούτους κωλύουσιν οἱ νόμοι μαρτυρεῖν, ἀλλά τινας, ἤγουν ὑπεξουσίους αὐτοῦ τοῦ παράγοντος αὐτούς, ἤ ὑποχειρίους εὐτελεῖς, καί προστάσσεσθαι δυναμένους, καί, εἰ μή πείθοιντο, κολαζομένους∙ εἰ δέ ἀξιόλογοι εἶεν ὑποχείριοι, οἷον ἱερεῖς, ἤ διάκονοι, ἤ γραμματικοί, καί ὅσοι τούτοις ὅμοιοι, οὐκ ἀπρόσδεκτοι ἔσονται πρός μαρτυρίαν. Εἰπόντες οἱ τῆς συνόδου περί τῶν κατηγόρων, νῦν καί περί μαρτύρων διατάττονται∙ καί φασι, τούς θέλοντας καταμαρτυρεῖν ἱερωμένων χάριν ἐγκληματικῶν ὑποθέσεων τοιούτους εἶναι, οἵους καί πρός κατηγορίαν οἱ κανόνες παραδέχονται∙ τούς δέ μή παραδεχομένους εἰς κατηγορίαν, μηδέ εἰς μαρτυρίαν παραδέχεσθαι. Πρός τούτοις, καί τούς οἰκειακούς μάρτυρας ἀποδοκιμάζει ὁ κανών∙ ὡσαύτως καί τούς ἀνήβους, τούς ἥττονας δηλονότι τῶν ιδ΄ ἐνιαυτῶν. Καί ὁ μέν κανὼν τούτους καί μόνους ἀπαραδέκτους πρός μαρτυρίαν εἶναι φησίν∙ ὁ δέ α΄ τίτλος, τοῦ κα΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, καί ἑτέρους διαφόρους εἰς μαρτυρίαν ἐγκληματικοῦ δικαστηρίου ἀποπέμπεται∙ καί ἀνάγνωθι τόν τοιοῦτον τίτλον. Ἐκ τοῦ οἴκου δέ τοῦ κατηγόρου λογίζονται μάρτυρες, οἱ συνοικοῦντες αὐτῷ πάντες, καί οἱ κελεύεσθαι παρά τούτου δυνάμενοι. Φησί γάρ τό στ΄ κεφ., τοῦ α΄ τιτ., τοῦ κα΄ βιβλίου∙ Οὐκ ἔστιν ἀξιόπιστος μάρτυς ὁ κελεύεσθαι δυνάμενος παρ’ ἐμοῦ ἐπί τῷ μαρτυρῆσαι∙ καί κεφ. κδ΄∙ Ὁ κατήγορος οἰκειακούς μάρτυρας οὐ δύναται παράγειν∙ καί κεφ. κζ΄∙ Αἱ οἰκειακαί μαρτυρίαι ἀποδοκιμάζονται∙ καί θέμα β΄, τοῦ ια΄ κεφ., τοῦ να΄ τίτλου, τοῦ ξ΄ βιβλίου, λέγον∙ Τάς οἰκειακάς κλοπάς εὐτελεῖς οὔσας οὐ δεῖ φέρειν εἰς δημοσίαν ἐξέτασιν∙ οἰκειακαί δέ εἰσιν ἃς δοῦλοι ποιοῦσι δεσπότῃ, καί ἀπελεύθεροι τοῖς πάτρωσι, καί μίσθιοι τοῖς μισθωσαμένοις παρ’ αὐτοῖς διάγοντες. Τοῦ δέ παρόντος κανόνος λέγοντος, τούς ἥττονας τῶν ιδ΄ ἐνιαυτῶν μή μαρτυρεῖν, ἀλλά τούς ἐπέκεινα τούτου τοῦ χρόνου, καί τοῦ κ΄ κεφ., τοῦ α΄ τιτ., τοῦ κα΄ βιβλίου λέγοντος οὕτω ῥητῶς∙ Ὁ κατήγορος οὐ δύναται καλεῖν εἰς μαρτυρίαν τόν δημοσίως κατηγορούμενον, οὔτε τόν ἥττονα τῶν εἴκοσιν ἐτῶν, ἐρωτήσει τις, τίνι προσέχειν ὀφείλομεν; Καί δοκεῖ μοι μᾶλλον τῷ νόμῳ∙ εἰς γάρ μαρτυρίαν ἐγκληματικῆς ὑποθέσεως, ὁ ἥττων τῶν εἴκοσιν ἐνιαυτῶν καί ἐπέκεινα τῶν ιδ΄ χρόνων ὑπάρχων, οὐκ ἔστι παραδεκτέος, ὡς μηδέ βεβηκός ἔχων φρόνημα. Ἔστι δέ καί ὁ νόμος κατά πολύ μεταγενέστερος τοῦ κανόνος, διά τό μετά χρόνους πολλούς τῆς παρούσης συνόδου δεχθῆναι τοῦτον εἰς τήν τῶν βασιλικῶν ἀνακάθαρσιν. Ἀνάγνωθι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανόνα οε΄. Καί ὁ μή ἐνιαυτῶν δεκατεσσάρων. Καί οὗτος εἰς μαρτυρίαν ἄδεκτος διά τήν τῆς ἡλικίας ἀτέλειαν∙ δεῖ γάρ τόν μαρτυροῦντα, σύν τῷ ἔντιμον καί ὀρθόδοξον εἶναι, καί σταθερότητα ἔχειν, ὁ δέ ἄνηβος ὀλισθηρός ἐστι τήν διάνοιαν. Τό δέ δεύτερον θέμα τοῦ ἑπτακαιδεκάτου κεφαλαίου, τοῦ α΄ τίτλου, τοῦ κα΄ βιβλίου, οὐδέ τόν ἥττονα τῶν εἴκοσιν ἐτῶν εἰς μαρτυρίαν κατά τινος ἐπ’ ἐγκλήμασι παραδέχεται. Ὁ κατήγορος ἐκ τοῦ ἰδίου οἴκου μάρτυρας οὐ καθίστησιν. Αἱ οἰκειακαί μαρτυρίαι ἀπόβλητοι καί ἀπό νόμων εἰσί∙ φησί γάρ τό κα΄ κεφ., τοῦ α΄ τίτλου, τοῦ κα΄ βιβλίου ῥητῶς οὑτωσί∙ Ὁ κατήγορος οἰκειακούς αὐτοῦ μάρτυρας οὐ δύναται παράγειν∙ καί τό κε΄ κεφάλαιον, τοῦ αὐτοῦ τίτλου καί βιβλίου, ὡς αἱ οἰκειακαί μαρτυρίαι ἀποδοκιμάζονται∙ μάρτυρας δέ οἰκειακούς νοήσεις, τούς ὑπό ἐξουσίαν τινός τελοῦντας, καί δυναμένους προστάττεσθαι παρ’ αὐτοῦ∙ οἱ τοιοῦτοι γάρ, οὔτε ὑπέρ αὐτοῦ, ἤ κατ’ ἄλλου κατηγοροῦντος αὐτοῦ, εἰς μαρτυρίαν παραδεχθήσονται, ἤ ἐπί ἐγκληματικῇ, ἤ ἐπί χρηματικῇ αἰτιάσει. Εἰ δέ ἕτερός τις ἐνάγει, καί βούλεται ἄλλου οἰκειακῇ μαρτυρίᾳ χρήσασθαι, οὐ κεκώλυται∙ ἀπό γάρ ἑνός οἴκου δύναται καί πατήρ, καί υἱός ὑπεξούσιος, καί δύο συνυπεξούσιοι υἱοί ἀδελφοί, καί κατά τινος, καί ὑπέρ τινος μαρτυρεῖν∙ ὡς τό πεντεκαιδέκατον κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ πρώτου τίτλου, τοῦ κα΄ βιβλίου διαλαμβάνει. *Στο Πηδάλιο, ο 131ος κανόνας αντιστοιχεί στον 140ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ὄχι μόνον οἱ τῶν Κληρικῶν καί Ἱερωμένων κατήγοροι πρέπει νά ᾖναι ἀκατηγόρητοι, ἀλλά καί αὐτοί οἱ κατά τούτων μέλλοντες μαρτυρῆσαι, ὡς ὁ παρών κανών διορίζεται. Ὅσα λοιπόν πρόσωπα, εἴπομεν ἀνωτέρω, ὅτι εἰς κατηγορίαν δέν δέχονται κληρικῶν, αὐτά οὐδέ εἰς μαρτυρίαν τήν κατά τούτων δέχονται. Ἀλλ’ οὔτε νά δέχωνται εἰς μαρτυρίαν ἐκείνους ὁποῦ φέρει ὁ κατήγορος ἀπό τό ὀσπήτιόν του, (καί μάλιστα ὄντας ὑπεξουσίους)∙ ὕποπτοι γάρ οὗτοι εἶναι διά τήν οἰκειότητα. Ἀλλά καί ὅσοι εἶναι ἄνηβοι, πρό τοῦ νά φθάσουν εἰς ἡλικίαν ιδ΄ χρόνων, εἰς μαρτυρίαν, δέν δέχονται, μέ τό νά μήν ἔχουσιν ἀκόμη τόν λογισμόν καί τό φρόνημα σταθερόν. Ἀναγνωθ. καί τόν οε΄ Ἀποστολικόν.
