Τάς τῶν αἱρετικῶν ζιζανίων ἐπισποράς ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίᾳ ὁ παμπόνηρος καταβαλών καί ταύτας ὁρῶν τῇ μαχαίρᾳ τοῦ Πνεύματος τεμνομένας προῤῥίζους, ἐφ᾿ ἑτέραν ἦλθε μεθοδείας ὁδόν, τῇ τῶν σχισματικῶν μανίᾳ τό τοῦ Χριστοῦ σῶμα μερίζειν ἐπιχειρῶν. Ἀλλά καί ταύτην αὐτοῦ τήν ἐπιβουλήν ἡ ἁγία σύνοδος ἀναστέλλουσα παντελῶς, ὥρισε τοῦ λοιποῦ, ἵνα, εἴ τις πρεσβύτερος ἤ διάκονος, ὡς δῆθεν ἐπί ἐγκλήμασί τισι τοῦ οἰκείου κατεγνωκὼς ἐπισκόπου, πρό συνοδικῆς διαγνώσεως καί ἐξετάσεως καί τῆς ἐπ᾿ αὐτῷ τελείας κατακρίσεως ἀποστῆναι τολμήσοι τῆς αὐτοῦ κοινωνίας καί τό ὄνομα αὐτοῦ ἐν ταῖς ἱεραῖς τῶν λειτουργιῶν εὐχαῖς, κατά τό παραδεδομένον τῇ Ἐκκλησίᾳ, μή ἀναφέροι, τοῦτον ὑποκεῖσθαι καθαιρέσει καί πάσης ἱερατικῆς ἀποστερεῖσθαι τιμῆς. Ὁ γάρ ἐν πρεσβυτέρου τάξει τεταγμένος καί τῶν μητροπολιτῶν ἁρπάζων τήν κρίσιν καί πρό κρίσεως αὐτός κατακρίνων, ὅσον τό ἐπ᾿ αὐτῷ, τόν οἰκεῖον πατέρα καί ἐπίσκοπον, οὗτος οὐδέ τῆς τοῦ πρεσβυτέρου ἐστίν ἄξιος τιμῆς ἤ ὀνομασίας. Οἱ δέ τούτῳ συνεπόμενοι, εἰ μέν τῶν ἱερωμένων εἶέν τινες, καί αὐτοί τῆς οἰκείας τιμῆς ἐκπιπτέτωσαν, εἰ δέ μοναχοί ἤ λαϊκοί, ἀφοριζέσθωσαν παντελῶς τῆς Ἐκκλησίας, μέχρις ἄν, τήν πρός τούς σχισματικούς συνάφειαν διαπτύσαντες, πρός τόν οἰκεῖον ἐπίσκοπον ἐπιστραφεῖεν.
Ποικίλως, φησίν ὁ κανών, ἐπιβουλεύει τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίᾳ ὁ πονηρός. Ἐπεί γάρ τά ζιζάνια τῶν αἱρέσεων εἶδέν ἐκτετμημένα τῇ μαχαίρᾳ τοῦ Πνεύματος, ἑτέραν ἐμηχανήσατο μέθοδον, ἵνα τό σῶμα τῆς ἐκκλησίας μερίσῃ, καί διασπάσῃ τήν ἕνωσιν. Αὕτη δ’ ἐστίν ἡ τῶν σχισματικῶν μανία, ἥν ἀναστέλλοντές, φασιν οἱ τῆς συνόδου, ὁρίζομεν, μηδένα πρεσβύτερον, ἤ διάκονον τολμᾷν ἀφίσταθαι τοῦ ἐπισκόπου, ὑφ’ ὅν τελεῖ, καί μή συγκοινωνεῖν αὐτῷ, μηδέ ἀναφέρειν τό ὄνομα αὐτοῦ, κατά τό ἔθος, ὡς τάχα κατεγνωκότα τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ, πρίν ἤ συνοδικῶς ζητηθῇ ἡ κατά τοῦ ἐπισκόπου φερομένη αἰτία, καί τελεία προσενεχθῇ ψῆφος, κατακρίνουσα αὐτόν∙ τόν δέ τοῦτο ποιήσαντα καθαιρεῖσθαι. Ὁ γάρ ἐν πρεσβυτέρου ἀξίᾳ ὤν, καί τῶν μητροπολιτῶν ἁρπάζων τήν κρίσιν, (τούς γάρ ἐπισκόπους οἱ μητροπολῖται κρίνουσι), καί πρό κρίσεως τόν οἰκεῖον ἐπίσκοπον, ὅς πατήρ ἐστιν αὐτοῦ κατά πνεῦμα, κρίνων, οὐκ ἔστιν ἄξιος ὡς πρεσβύτερος τιμᾶσθαι, ἤ ὀνομάζεσθαι∙ καί οἱ συνεπόμενοι δέ τῷ σχισματικῷ, καί ἀποσχίζοντες, καί αὐτοί, ἱερωμένοι μέν ὄντες, καθαιρείσθωσαν∙ λαϊκοί δέ τυγχάνοντες, ἤ μοναχοί, ἀφοριζέσθωσαν παντελῶς τῆς ἐκκλησίας, ἀντί τοῦ, ἐξωθείσθωσαν, ὥστε μηδέ εἰσιέναι εἰς ἐκκλησίαν. Ἔστι γάρ ἁφορισμός, καί τό μόνης εἴργεσθαι τῆς μεταλήψεως τῶν θείων μυστηρίων∙ ἔστι δέ, καί τό ἔξω τῆς ἐκκλησίας εἶναι, ὅν παντελῆ ὠνόμασαν, ὡς βαρύτερον, και τελείως χωρίζοντα τῶν πιστῶν τόν οὕτως αφορισθέντα∙ καιρόν δέ τῷ ἀφορισμῷ τούτῳ ὁρίζουσι τήν ἐκείνων ἐπιστροφήν. Ἔσονται γάρ, φησιν, ἀφωρισμένοι, μέχρις ἄν τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ προσέλθωσι, μισήσαντες τήν πρός τούς σχισματικούς οἰκείωσιν. Παυθείσης τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ τῆς ἀπό τῶν αἱρέσεων διαστάσεως, ἑώρων οἱ Πατέρες τινάς ἱερωμένους ὑποκλεπτομένους κατά μεθοδείαν σατανικήν εἰς τήν τῶν σχισματικῶν μανίαν, ὡς ἀφισταμένους ἀπό τῆς τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν κοινωνίας, μή ὄντων ἀσεβῶν, ἤ ἀδίκων, κατά τόν λα΄ ἀποστολικόν κανόνα∙ διά μόνον δέ τό λαληθῆναί τινα ἴσως ἐγκληματικά κατ’ αὐτῶν. Τοῦτο γοῦν, ὡς καταμερίζον τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἤτοι τήν ἐκκλησίαν, διορθούμενοι, ὥρισαν καθαιρεῖσθαι τούς τολμήσοντας ἱερεῖς, ἤ διακόνους, ἀνευλόγως οὕτως ἀποστῆναι τῆς μετά τοῦ ἐπισκόπου αὐτῶν κοινωνίας, πρό ἐντελοῦς συνοδικῆς καταδίκης τούτου, καί μή ἀναφέρειν ἐν ταῖς θείαις ἱεροτελεστίαις τό ὄνομα αὐτοῦ, κατά τήν ἐκκλησιαστικήν παράδοσιν. Ὁτι, φασίν, οὐκ ἔστιν ἄξιος πρεσέβυτέρου ὄνομα ἤ τιμήν ἕχειν ὁ ἁρπάζων ἀναιδῶς τήν τοῦ μητροπολίτου κρίσιν, ἥν ἔμελλε κατά τοῦ ἐπισκόπου ἴσως ἐξαγαγεῖν, καί κατακρίνων, ὅσον κατά τό οἰκεῖον συνειδός, τον οἰκεῖον πατέρα, τόν ἐπίσκοπον, διά τοῦ μή συγκοινωνεῑν αὐτῷ, ὡς δῆθεν ἀληθῶς ὄντι κατακεκριμένῳ. Καί οὐ μόνον τούτους, ἀλλά καί τούς συνακολουθήσαντας αὐτοῖς, ἱερωμένους μέν ὄντας, διορίζονται καθαιρεῖσθαι∙ λαϊκούς δέ, ἀφορίζεσθαι, καί εἶναι ἐπιτετιμημένους, μέχρις ἄν ἐν ἐπιγνώσει τοῦ κακοῦ γένωνται, καί τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ προσέλθωσιν. Ἀνάγνωθι καί τό α΄ κεφ., τοῦ ιβ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος∙ καί τόν α΄ κανόνα, τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Ἐρωτήσει δέ τις, ὡς, τοῦ κανόνος μόνους κολάζοντος τούς σχισματικούς πρεσβυτέρους καί διακόνους, ἐάν ἕτερός τις κληρικός παρά τούτους ἀποστῇ ἐκ τῆς τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ κοινωνίας, κολασθήσεται, ἤ οὔ; Λύσις. Τοῦ κανόνος ἐφεξῆς καθαιροῦντος μή μόνους τους πρωταιτίους ἱερωμένους, ἀλλά καί τούς συνεπομένους αὐτοῖς, ἐξ ἀνάγκης πάντες οἱ πρωταίτιοι τοῦ σχίσματος κληρικοί, οἷοι ἄν καί ὦσιν, ἑκ τῶν οἰκείων βαθμῶν διωχθήσονται. Καλῶς δέ πρεσβυτέρων και διακόνων μόνων ἐμνήσθη ὁ κανών, ὅτι κυρίως τό σχίσμα παρά τούτων γίνεται, ὡς ἐνεργούντων τά τοῦ ἀγίου θυσιαστηρίου, καί δυναμένων ἀναφέρειν, ἤ μή ἀναφέρειν τό ὄνομα τοῦ ἐπισκόπου. Καί μή μοι εἴπης, καί πῶς ὑποκατιών ὁ κανών πρεσβυτέρου μόνου ἐμνήσθη, οὐ μήν και διακόνου; Ἀκούσεις γάρ, ὅτι τοῖς ἱερεῦσι πάλιν πλέον τῶν διακόνων, τά περί τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐπισκόπων ἀνήκουσι∙ και διά τοῦτο περί αὐτῶν ἐποίησε τόν πλείονα λόγον. Εἴ τις πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, ὡς δῆθεν ἐπ’ ἐγκλήματι τοῦ οἰκείου κατεγνωκώς ἐπισκόπου, πρό συνοδικῆς διαγνώσεως, ἀποστῇ τῆς αὐτοῦ κοινωνίας, καί μή ἀναφέρῃ αὐτοῦ τό ὄνομα, καθαιρείσθω, καί πάσης ἱερατικῆς στερεῖσθω τιμῆς. Οἱ δέ συνεπόμενοι, ἱερατικοί μέν ὄντες, τῆς οἰκείας τιμῆς ἐκπιπτέτωσαν∙ μοναχοί δέ, ἤ λαϊκοί, ἀφοριζέσθωσαν, μέχρις ἐπιστραφεῖεν. Τόσον μέ τούς αἱρετικούς, ὅσον καί μέ τούς σχιματικούς, ἐπιχειρεῖ ὁ διάβολος νά διαμερίσῃ τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἤτοι τήν ἐκκλησίαν αὐτοῦ. Διά τοῦτο ὁ παρών Κανών διορίζει, ὅτι ὅποιος Πρεσβύτερος, ἤ Διάκονος χωρισθοῦν ἀπό τήν συγκοινωνίαν τοῦ Ἐπισκόπου των, καί τό ὄνομά του δέν μνημονεύουσι κατά τό σύνηθες, πρό τοῦ νά ἐξετάσῃ ἡ Σύνοδος τά ἐγκλήματά του, καί νά τόν καταδικάσῃ. Οὗτοι μέν νά καθῄρωνται, ἐπειδή δέν εἶναι ἄξιοι νά ἔχουν τό ἀξίωμα, καί τό ὄνομα τοῦ Πρεσβυτέρου, καί Διακόνου, οἱ τόν κατά πνεῦμα πατέρα αὐτῶν Ἐπίσκοπον κατακρίνοντες, καί τήν κρίσιν τῶν Μητροπολιτῶν προαρπάζοντες. Οἱ Μητροπολῖται γάρ καί ὄχι οἱ Κληρικοί κρίνουσι τούς Ἐπισκόπους. Οἱ δέ συνακολουθοῦντες μέ τούς τοιούτους ἀποστάτας, Πρεσβυτέρους καί Διακόνους, εἰ μέν εἶναι Ἱερωμένοι, ἂς καθῄρωνται, εἰ δέ Μοναχοί, καί Λαϊκοί, ἂς ἀφορίζωνται, ὄχι καί μόνον ἀπό τά θεῖα μυστήρια, ἀλλά καί ἀπό τήν ἐκκλησίαν, ἕως ὅτου μισήσουν αὐτούς, καί ἑνωθῶσι μέ τόν ἐδικόν τους Ἐπίσκοπον.1 Ὅρα καί τόν λα΄ Ἀποστολικόν. 1Ὅρα καί τόν α΄ τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, ὅπου τούς παρασυναγώγους μέ ἀργίαν μόνον παιδεύει προσωρινήν τῆς ἱερωσύνης.
