Ἀπό δέ τῶν δικαστῶν, τῶν κατά κοινήν συναίνεσιν ἐπιλεγέντων, μή ἐξεῖναι ἐκκαλεῖσθαι. Ὁστισδήποτε δέ ἀποδειχθείη διά μονοτονίαν μή θέλειν τοῖς δικασταῖς πειθαρχῆσαι, τοῦτο γινώσκων ὁ τῆς πρώτης καθέδρας ἐπίσκοπος δώσει γράμματα, ὥστε μηδένα τῶν ἐπισκόπων αὐτῷ κοινωνῆσαι, ἕως οὗ πειθάρχησῃ.
Ἐάν κατά κοινήν γνώμην οἱ δίκην ἔχοντες πρός ἀλλήλους αἱρετίσωνται δικαστάς, οὐκ ἐξέσται αὐτοῖς ἐκκαλεῖσθαι κατά τῆς ψήφου αὐτῶν∙ τοῦτο δέ καί ὁ πολιτικός νόμος οὕτω θεσπίζει ἐν βιβλίῳ ζ΄, τίτλῳ β΄, κεφ. ιθ΄, λέγων∙ Ὁ αἱρετός δικαστής τό δοκοῦν αὐτῷ ψηφίζεται, καί οὐ πολυπραγμονεῖ τήν ψῆφον ὁ πραίτωρ∙ εἶτα ἐπάγει ὁ κανών∙ Ὅστις δέ διά μονοτονίαν, ἤγουν ἰσχυρογνωμοσύνην, ἡ ἀναισχυντίαν, οὐ πειθαρχεῖ τοῖς δικασταῖς, ὁ τῆς πρώτης καθέδρας ἐπίσκοπος ἐντελεῖται διά γραμμάτων τοῖς ἐπισκόποις μή συγκοινωνῆσαι αὐτῷ, ἕως οὗ πειθαρχήσῃ. Σαφής ὁ κανών∙ διορίζεται γάρ, μή ἐκκαλεῖσθαί τινα κατά τῆς ψήφου τῶν ἐξ ἐπιλογῆς τῶν μερῶν δικαζόντων ἐπισκόπων, τόν δέ τοῦτο ποιήσαντα, ἀκοινωνησίᾳ κατακρίνεσθαι παρά τοῦ πρωτεύοντος, ἤγουν τοῦ μητροπολίτου. Ταῦτα τοῦ κανόνος διοριζομένου, τινές μέν εἶπον, τοῦτο γίνεσθαι ἀκολούθως τῷ ιθ΄ κεφαλαίῳ, τοῦ β΄ τίτλου, τοῦ ζ΄ βιβλίου, τῷ λέγοντι∙ Ὁ αἱρετός δικαστής τό δοκοῦν αὐτῷ ψηφίζεται, καί οὐ πολυπραγμονεῖ τήν ψῆφον ὁ πραίτωρ∙ ἐμοί δέ δοκεῖ, μή περί τοιούτων αἱρετῶν διδάσκειν τόν κανόνα∙ τούτους γάρ δόσις προστίμου καθίστησι δικαστάς, ἰδιώτας ὄντας, ἀλλά περί ἐπισκόπων ἐχόντων δικαιοδοσίαν∙ εἶναι δέ ἰδικόν τοῦτο εἰς τάς ἐκκλησιαστικάς ὑποθέσεις καί μόνας, ὥσπερ καί ἄλλα πολλά∙ οἱ γάρ πολιτικοί νόμοι κατά παντός δικαστοῦ ἐκκαλεῖσθαι ἐκχωροῦσι, κᾂν ἐξ ἐπιλογῆς τῶν μερῶν κατέστη τις δικαστής. Ὁ ἐκ τῶν δύο μερῶν αἱρεθείς κριτής, ἀπαράγραπτος. Οὔτε ἐπίσκοποι, οὔτε κληρικοί κατά κοινήν συναίνεσιν δικαστάς ἐπισκόπους ἐπιλεξάμενοι, καί παρ’ αὐτούς κριθέντες, κατά τῆς ἀποφάσεως αὐτῶν δύνανται ἐκκαλεῖσθαι∙ καί τοῦτο οὐκ ἐνταῦθα μόνον, ἀλλά καί ἐν ἑτέροις κανόσι τῆς παρούσης συνόδου ὡρίσθη. *Στο Πηδάλιο, ο 122ος κανόνας αντιστοιχεί στο υπόλοιπο τμήμα του 131ου (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Δέν πρέπει νά ἀμελῶσιν οἱ Ἐπίσκοποι, τούς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτῶν εὑρισκομένους αἱρετικούς, ὡς λόγον ἀποδώσοντες περί αὐτῶν, ἀλλά νά σπουδάζουν μέ κάθε τρόπον νά τούς κερδήσουν καί νά τούς ἐπιστρέψουν εἰς τήν καθολικήν ἑνότητα,1 ἤτοι ἐκκλησίαν. Εἰ δέ ἀναβάλλουσι τόν καιρόν, νά κατηγορηθοῦν διά τήν ἀναβολήν ταύτην ἀπό τούς πλησιοχώρους Ἐπισκόπους. Ἐάν δέ καί κατηγορηθέντες, πάλιν ἀμελῶσι, καί εἰς διορίαν μηνῶν ἓξ δέν ἐπιστρέψουν τινάς ἐξ αὐτῶν, οἱ αἱρετικοί οὗτοι μετά τῶν τόπων αὐτῶν νά δίδωνται εἰς ἄλλον Ἐπίσκοπον, δυνάμενον νά τούς ἐπιστρέψῃ. Πλήν ἐάν ὁ Ἐπίσκοπος, εἰς ὅν ὑπόκεινται οἱ αἱρετικοί, μεταχειρίζεται τήν φαινομένην ἀμέλειαν ταύτην δι’ οἰκονομίαν τινά, τήν ὁποίαν ἐζήτησαν οἱ αἱρετικοί, ἵνα εἰρηνικώτερα, καί ἀβίαστα ἐπιστραφῶσιν (ὡσάν ὁποῦ ἂν ἐμεταχειρίζετο ἐπιμέλειαν καί σπουδήν περισσοτέραν, ἤθελαν σκληρυνθῇ διά αὐτήν ἐκεῖνοι), ἄλλος δέ Ἐπίσκοπος μή γινώσκων τήν οἰκονομίαν ταύτην, ἐπρόλαβε καί τούς ἐπέστρεψεν: ἐάν, λέγω, τοῦτο φανερωθῇ μετά διαγνώσεως καί κρίσεως τῶν Ἐπισκόπων, οἱ τόποι ὅλοι καί οἱ λαοί τῶν ἐπιστραφέντων αἱρετικῶν, νά δίδωνται εἰς ὅν ὑπέκειντο Ἐπίσκοπον, τούς δέ μέλλοντας κρίναι ἐπισκόπους, ἤ νά τούς δίδῃ ὁ Μητροπολίτης ἐκεῖνος, εἰς τοῦ ὁποίου τήν ἐπαρχίαν εὑρίσκεται ὁ φιλονεικούμενος λαός, καί τόπος τῶν αἱρετικῶν, ἤ μέ συμφωνίαν νά τούς ἐκλέγουν καί οἱ δύω διαφερόμενοι Ἐπίσκοποι, καί ἐάν μέν ἕνα ἐκλέξουν, νά μένουν εἰς τήν κρίσιν του, ὡς αἱρετοῦ κριτοῦ. Ἐάν δέ τρεῖς, συμφωνούντων μέν καί τῶν τριῶν, νά ἀκολουθήσουν εἰς τήν κρίσιν αὐτῶν. Μή συμφωνοῦντος δέ τοῦ ἑνός, νά ἀκολουθήσουν εἰς τήν κρίσιν τῶν συμφωνούντων δύω. Καί τήν κρίσιν αὐτῶν νά μήν ἐκκαλοῦν εἰς ἄλλο κριτήριον. Ὅποιος δέ ἐκ τῶν δύω διά πεῖσμα δέν πείθεται εἰς τούς αἱρετούς αὐτούς κριτάς, διά γραμμάτων τοῦ Μητροπολίτου, νά μή συγκοινωνῇ τινας Ἐπίσκοπος μέ αὐτόν, ἕως οὗ νά πεισθῇ. Ὅρα καί τόν νη΄ Ἀποστολικόν, καί τόν ιστ΄ τῆς παρούσης. 1Τό, εἰς τήν καθολικήν ἑνότητα ὁ Βαλσαμ. καί ὁ Ζωναρᾶς συνάπτοντες μέ τό ἀκόλουθον ἐγκληθῶσι, λέγουσιν, ὅτι νά ἐγκαλοῦνται οἱ ἀμελοῦντες οὗτοι Ἐπίσκοποι εἰς τήν καθολικήν ἑνότητα, ἤτοι ἐνιαυσίαν σύνοδον. Ἀλλ’ ἡμεῖς βλέποντες πανταχοῦ τῶν κανόνων τῆς συνόδου, τήν καθολικήν ταύτην ἑνότητα ἐκλαμβανομένην πάντοτε εἰς τήν καθολικήν ἐκκλησίαν καί οὐδέποτε εἰς τήν σύνοδον, οὕτως αὐτό ἑρμηνεύσαμεν.
