Φῆλιξ ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἀναφέρω κατά τά ὁρισθέντα ἐκ τῶν παλαιῶν συνόδων, ἵνα, ἐάν τις ἐπίσκοπος (ὅπερ ἀπείη) ἔν τινι ἐγκλήματι περιπέσῃ, καί γένηται πολλή ἀνάγκη τοῦ μή δύνασθαι πολλούς συνελθεῖν, διά τό μή ἀπομεῖναι αὐτόν ἐν τῷ ἐγκλήματι, ἀπό δώδεκα ἐπισκόπων ἀκουσθῇ, καί ὁ πρεσβύτερος ἀπό ἓξ ἐπισκόπων καί τοῦ ἰδίου, καί ὁ διάκονος ἀπό τριῶν.
Οἱ ἐπίσκοποι κατηγορούμενοι, παρά τῶν οἰκείων συνόδων ὡρίσθησαν κρίνεσθαι. Ἐάν δέ ἐπισκόπου ἐπί ἐγκλήματι κατηγορουμένου, δυσχερές εἴη πάνυ ὅλην τήν σύνοδον συνελθεῖν, ἤ τούς πλείονας, δώδεκα, φησί, συνερχόμενοι ἐπίσκοποι ἐξεταζέτωσαν τήν ὑπόθεσιν, ἵνα μή ὁ κατηγορηθείς ἐπίσκοπος ἀπομείνῃ ἐν τῷ ἐγκλήματι, Τοὐτέστιν, ἵνα μή ἀμφίβολος ὢν καταφρονοῖτο ὑπό τοῦ ὑπ’ αὐτόν λαοῦ ὡς ὑπό κατηγορίαν ὤν∙ πρεσβυτέρου δέ κατηγορουμένου, ἓξ ἐπίσκοποι δικάσαι ἀρκέσουσι∙ διακόνων δέ εἰς ἐξέτασιν ὁμοίαν, τριῶν ἐπισκόπων ἱκανή ἔσται διάγνωσις. Ἔοικε δέ ὁ κανὼν οὗτος ἐναντιοῦσθαι τῷ δ΄ κανόνι τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου, ὃς τούς μέν ἐπισκόπους ὑπό συνόδων καθαιρεῖσθαί φησί∙ τούς δέ πρεσβυτέρους καί διακόνους, ὑπό τῶν ἰδίων ἐπισκόπων. Εἴποι δέ τις, συμβιβάζων τούς τοιούτους κανόνας, ὅτι ὁ μέν τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ κανὼν τάς ζητήσεις τῶν κατηγοριῶν τῶν κατά πρεσβυτέρων καί διακόνων ἐξ ἀρχῆς τῷ ἐπισκόπῳ ἀνέθετο, κἀκείνῳ δέδωκε ψηφίζεσθαι περί αὐτῶν∙ ὁ δέ παρὼν κανών, εἰ ὁ καταδικασθείς ὑπό τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου οἴεται ἀδικεῖσθαι, ἐπί πρεσβυτέρου μέν, ἓξ ἐπισκόπους δίδωσι διαγνώμονας, ἐπί δέ διακόνου, τρεῖς. Τοῦ δ΄ κανόνος τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου ἐμφαίνοντος τάς μέν καθαιρέσεις τῶν πρεσβυτέρων καί τῶν διακόνων παρά ἑνός ἐπισκόπου γίνεσθαι, τάς δέ καθαιρέσεις τῶν ἐπισκόπων παρά συνόδου, δοκεῖ ἐναντιοῦσθαι αὐτῷ ὁ παρὼν κανών, διοριζόμενος ὑπό δώδεκα ἐπισκόπων τό ἐλάχιστον κρίνεσθαι ἐπίσκοπον χάριν ἐγκληματικῆς ὑποθέσεως, τόν πρεσβύτερον ὑπό ἓξ, καί τόν διάκονον ὑπό τριῶν. Οὐκ ἐναντιοῦνται δέ οἱ κανόνες∙ ἀλλ’ ὁ μέν τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ δηλαδή, ἄλλως τάς τοιαύτας κρίσεις ὥρισε διευλυτοῦσθαι∙ ὁ δέ παρὼν κανών, κατά πολύ μεταγενέστερος ὤν, ἀσφαλεστέρως τάς τοιαύτας κρίσεις παρεκελεύσατο γίνεσθαι∙ καί οὐκ ἔστιν ἐναντίωσις ἡ ἀσφαλεστέρα νομοθεσία. Ὅτι δέ διά τό ἀσφαλέτερον ταῦτα νενομοθέτηται, δηλοῦται καί ἀπό τοῦ λέγειν τούς Πατέρας, τότε ταῦτα γίνεσθαι, ὅτε μή ἐστίν εὐχερές καί πλείονας συνελθεῖν ἐπισκόπους∙ τηνικαῦτα γάρ ἀναγκαῖόν ἐστι καί πλείονας ἐπισκόπους ἀκροᾶσθαι τῶν ἐγκληματικῶν ὑποθέσεων. Τό δέ, μή ἀπομεῖναι τόν ἐπίσκοπον ἐν τῷ ἐγκλήματι, οὕτως ἑρμηνευτέον, ἵνα μή ἀμφίβολος ὢν ὁ ἐπίσκοπος καταφρονοῖτο παρά τοῦ ὑπ’ αὐτόν λαοῦ, ὡς ὑπό κατηγορίαν ὤν. Καί τά μέν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Ἐρωτήσει δέ τις, εἰ τοῦ κανόνος μόνων ἐγκληματικῶν ὑποθέσεων μεμνημένου, ἐφεῖται μητροπολίτῃ ἑνί, ἡ ἐπισκόπῳ ἑνί, δικάζειν ἐπίσκοπον, ἤ ἱερέα, ἤ διάκονον, χάριν ὑποθέσεως συναλλαγματικῆς ἀτιμοποιοῦ, ἤγουν περί παραθήκης, ἤ περί κιχρήσεως∙ ὡσαύτως καί περί ὑποθέσεως ἐξ ἁμαρτήματος ἀναφυομένης, ἤγουν ὕβρεως, κλοπῆς, βίας, καί τῶν ὁμοίων. Λύσις. Ὁ νε΄ ἀποστολικός κανὼν καί ὁ κδ΄ καθαιρεῖσθαι διορίζονται τούς ὑβρίζοντας βασιλεῖς, ἐπισκόπους, καί ἄρχοντας∙ καί τινες εἰς τάς τοιαύτας ὕβρεις καί μόνας στενοχωροῦσι τήν καθαίρεσιν. Ἐμοί δέ δοκεῖ ἀπό πάσης ἀτιμοποιοῦ ἀγωγῆς, χρηματικῆς δηλαδή καί ἐγκληματικῆς, ἐπάγεσθαι ἀτιμίαν καί τοῖς ἱερωμένοις, κατά τήν καθόλου τῶν νόμων καί ἀδιάστικτον θεσμοθεσίαν∙ εἶδον γάρ καί πολλούς ἱερωμένους ἀπό κλοπῆς καθαιρεθέντας συνοδικῶς. Εἰ δέ ἐρωτήσει τις, τί ὀφείλει γίνεσθαι εἰς τούς ἀναγνώστας, ἀκούσει, ὅτι ὁ κ΄ κανὼν τῆς παρούσης συνόδου παρά ἑνός ἐπισκόπου τούς λοιπούς κληρικούς, τούς παρά τόν πρεσβύτερον δηλαδή καί τόν διάκονον, δικάζεσθαι διορίζεται. Ἔτι ἐρωτήσει τις, ὡς, τοῦ κανόνος διαλαμβάνοντος τότε γίνεσθαι παρά δώδεκα ἐπισκόπων καί μόνων τάς τῶν ἐπισκόπων καθαιρέσεις, ὅτε ἀνάγκη πολλή ἐστι μή δύνασθαι πολλούς συνελθεῖν, ἐάν καθαιρεθῇ ἐπίσκοπος παρά δώδεκα ἐπισκόπων, εὐχερείας οὔσης καί ταῦτα πολλούς συνελθεῖν, ἄρα λυθήσεται ἡ καθαίρεσις, ἤ οὔ; Λύσις. Τινές μέν λέγουσιν ἐκ τούτου τοῦ τρόπου μή ἀκυροῦσθαι τήν ἀπόφασιν∙ τοῦ δέ ἐπισκόπου Ἀμαθοῦντος ἐκείνου Ἰωάννου, καθαιρεθέντος ὑπό τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κύπρου κυροῦ Ἰωάννου, καί τοῦ καθαιρετικοῦ σημειώματος ἀναγνωσθέντος ἐπί βήματος βασιλικοῦ, ἐπεί εὕρηνται ἕνδεκα ἐπίσκοποι καί ὁ ἀρχιεπίσκοπος τήν καθαίρεσιν πεποιηκότες, διέγνω ὁ ἁγιώτατος ἐκεῖνος πατριάρχης κύρ Λουκᾶς μετά τῆς παρουσιασάσης συνόδου, ἀλλά μήν καί ἡ παρεστῶσα σύγκλητος, ἄκυρον εἶναι τήν καθαίρεσιν, διά τε τό μή μετακληθῆναι τήν πᾶσαν σύνοδον τῆς τῶν Κυπρίων ἐκκλησίας, ἤ κᾂν τήν πλείονα, εὐχερείας καί ταῦτα οὔσης πρός τοῦτο, καί διά τό μή τόν ἀρχιεπίσκοπον ἐπέκεινα εἶναι τῆς δωδεκάδος τῶν ἐπισκόπων, ἀλλά ταύτῃ τοῦτον συνυπάγεσθαι. Ἐχρήσαντο δέ πρός τοῦτο καί τῷ κ΄ κανόνι τῆς παρούσης συνόδου, καί τῷ ιδ΄, κᾂν τινές δέ εἶπον τότε εἰς μόνους πρεσβυτέρους καί διακόνους τοῦτο ἐκφωνηθῆναι, ἀλλά οὐκ εἰσηκούσθησαν. Ἐπίσκοπον ἐγκληθέντα, ἐάν μή τελεία σύνοδος, τέως δώδεκα ἐπιτηροῦσιν ἐπίσκοποι∙ καί πρεσβύτερον ἓξ καί ὁ ἴδιος∙ καί διάκονον τρεῖς. Τόν κατηγορούμενον ἐπίσκοπον, δέον ὑπό πάσης κρίνεσθαι τῆς συνόδου∙ εἰ δέ πάντας οὐ συνελθεῖν δυνατόν, παρά δώδεκα τό ἐλάχιστον ἐπισκόπων κρίνεσθαι∙ τόν δέ πρεσβύτερον παρά ἓξ, καί τόν διάκονον παρά τριῶν∙ ὀφείλοντος ἐπέκεινα καί τοῦ ἰδίου τῶν κατηγορουμένων ἐπισκόπου συμπαρεῖναι, καί συνεξετάζειν τάς κατ’ αὐτῶν αἰτιάσεις. Ὁ Ἐπίσκοπος κατηγορούμενος, ὡρίσθη μέν ἀπό τόν δ΄ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ νά κρίνεται ἀπό τήν σύνοδον τῆς ἐπαρχίας. Ἐάν δέ ἀκολουθήσῃ δυσκολία εἰς τό νά συναχθοῦν Ἐπίσκοποι πολλοί, προστάζει ὁ παρών Κανών νά κρίνεται ἡ ἐγκληματική ὑπόθεσις αὐτοῦ ἀπό δώδεκα Ἐπισκόπους, καί ἀπό τόν ἐδικόν του,1 ἵνα μή ὁ Ἐπίσκοπος ἀπομείνῃ εἰς τό ἔγκλημα ὁποῦ κατηγορεῖται, δηλ. ἵνα μή ὡς ὑπό κατηγορίας εὑρισκόμενος, καί μή ἀθωωθείς, καταφρονῆται ἀπό τόν λαόν του. Τῶν δέ Πρεσβυτέρων, ἡ ἐγκληματική κρίσις νά κρίνεται ἀπό ἓξ ξένους Ἐπισκόπους, καί ἀπό τόν ἐδικόν τους. Τῶν δέ Διακόνων, ἀπό τρεῖς2 καί ἀπό τόν ἐδικόν τους. Ἀνάγνωθι καί τόν οδ΄ Ἀποστολ. καί τόν στ΄ τῆς β΄ καί τόν θ΄ τῆς δ΄. 1Διά τοῦτο καί ἡ τοῦ Ἐπισκόπου Ἀμαθοῦντος Ἰωάννου καθαίρεσις, ἡ γενομένη ἐπί Μανουήλ τοῦ Κομνηνοῦ, δέν ἔλαβε κῦρος ἀπό τόν Πατριάρχην Λουκᾶν, κατά τό σχόλιον τοῦ Ἀρμενοπούλου, τίτλ. στ΄, ἐπειδή καί ἐκάθῃρεν αὐτόν ὁ Κύπρου Ἀρχιεπίσκοπος, ὄχι μέ δώδεκα Ἐπισκόπους κατά τόν κανόνα, ἀλλά μέ ἕνδεκα μόνον, εἰς καιρόν ὁποῦ ἦτον εὔκολον νά συναχθοῦν ὅλοι οἱ Ἐπίσκοποι τῆς Κύπρου. Αὐτό τοῦτο λέγει καί ὁ Βαλσαμών.2Ἐπειδή ὁ μέν δ΄ τῆς ἐν Ἀντιοχ. διορίζει νά κρίνεται καί νά καθαιρῆται ἀπό τόν ἴδιόν του Ἐπίσκοπον ὁ Πρεσβύτερος, καί Διάκονος. Οὗτος δέ ὁ κανὼν λέγει νά κρίνεται ὁ μέν Πρεσβύτερος ἀπό ἕξ, καί ἀπό τόν οἰκεῖον, Ἐπισκόπους. Ὁ δέ διάκονος ἀπό τρεῖς. Τινές συμβιβάζοντας τούς κανόνας, λέγουσιν. Ὅτι ὁ μέν τῆς ἐν Ἀντιοχ. διορίζει κατά πρώτην νά κρίνῃ, καί νά ψηφίζεται κατά τῶν Πρεσβυτέρων, καί Διακόνων τῶν ὑποκειμένων αὐτῷ, ὁ ἴδιος Ἐπίσκοπος. Ὁ δέ παρὼν Κανών δίδωσιν ἄδειαν εἰς αὐτούς νά κρίνωνται εἰς τόσους τόν ἀριθμόν, ἐάν αὐτοί λέγουσιν ὅτι ἀδίκως ἐκρίθησαν, καί καθῃρέθησαν ἀπό τόν ἴδιον Ἐπίσκοπον.
