Εἴ τις ὑπό τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου καθαιρεθείς πρεσβύτερος ἤ διάκονος, ἤ καί ἐπίσκοπος ὑπό συνόδου, ἐνοχλῆσαι τολμήσειε τάς βασιλέως ἀκοάς, δέον ἐπί μείζονα επισκόπων σύνοδον τρέπεσθαι, καί, ἃ νομίζει δίκαια ἔχειν, προσαναφέρειν πλείοσιν ἐπισκόποις, καί τήν παρ᾽ αὐτῶν ἐξέτασίν τε καί ἐπίκρισιν ἐκδέχεσθαι, ὁ δέ, τούτων ὀλιγωρήσας ἐνοχλείσειε τῷ βασιλεῖ· καί τοῦτον μηδεμιᾶς συγγνώμης ἀξιοῦσθαι, μηδέ χώραν ἀπολογίας ἔχειν, μηδ᾽ ἐλπίδα μελλούσης ἀποκαταστάσεως προσδοκᾷν.
Εἴρηται ἀνωτέρω, πῶς ἤ ἐπίσκοπος ὑπό συνόδου καθαιρεθείς, ἤ κληρικός ὑπό τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, δύναται ζητεῖν δοκιμασθῆναι τήν κατ’ αὐτοῦ ψῆφον, εἰ δοκεῖ ἀδικεῖσθαι. Ἐνταῦθα δέ ἀπαγορεύει τοῖς καθαιρουμένοις ὁ κανὼν προσιέναι βασιλεῖ, καί ἐνοχλεῖν αὐτῷ, καί ζητεῖν τήν κατ’ αὐτούς ἐξετασθῆναι ἀπόφασιν, καί τῷ τοῦτο ποιήσαντι μήτε χώραν ἀπολογίας δίδοσθαι κελεύει, μήτε ἐλπίζειν, ὡς ἀποκαταστήσεται. Παντί καταδικαζομένῳ καί ἀδικεῖσθαι οἰομένω, ἡ τῆς ἐκκλήτου ἐδόθη βοήθεια. Φησί γοῦν ὁ κανών, ὡς, εἰ καί ἐνεδόθη τοῦτο τοῖς ἐπισκόποις, ὡσαύτως καί τοῖς κληρικοῖς, ἀλλ’ οὐκ ἐξεχωρήθη καί τάς βασιλικάς ἀκοάς χάριν τούτου ἐνοχλεῖν. Εἴ τις οὖν καταλιπὼν τό προσελθεῖν μείζονι συνόδῳ, καί γυμνάσαι τάς οἰκείας δικαιολογίας κατά λόγον ἐκκλήτου, ὀχλήσει βασιλέα περί τούτου, οὐ μόνον οὐκ ὠφεληθήσεται, ἀλλ’ ὡς μηδεμιᾶς συγγνώμης ἀξιούμενος, πᾶσαν θύραν δικαιολογίας ἑαυτῷ ἐπιζυγώσει, καί οὐδέ ἐλπίδα ἕξει ἀποκαταστάσεως. Εἴποι δέ τις, ὡς, τοῦ κανόνος λέγοντος μή προσέρχεσθαι τόν καθαιρεθέντα βασιλεῖ, ἀλλά μείζονι συνόδῳ, ὁ μέν καθαιρεθείς ὑπό τοῦ Ἐφέσου τυχόν, ἤ τοῦ Θεσσαλονίκης, τῷ οἰκουμενικῷ πατριάρχῃ εὐλόγως προσελθεῖν ἀναγκασθήσεται∙ ὁ δέ ὑπό πατριάρχου καταδικασθείς, μή ἔχων ὅπου προσφύγῃ, τῷ βασιλεῖ προσερχόμενος κολασθήσεται ἤ οὔ; Λύσις. Τινές μέν εἶπον, καί εἰς τάς ἀποφάσεις τούτων χώραν ἔχειν τά τοῦ κανόνος ἄνευ τοῦ οἰκουμενικοῦ, διά τό τήν τοῦ Ἱεροσολύμων ἀπόφασιν ἀνακρίνεσθαι παρά τοῦ Ἀντιοχείας, καί τήν τοῦ Ἀντιοχείας παρά τοῦ Ἀλεξανδρείας, καί ἐφεξῆς κατά τήν μείζονα τάξιν ἑκάστου αὐτῶν. Ἐμοί δέ δοκεῖ τόν κανόνα ἐκφωνηθῆναι διά τάς ἀποφάσεις τῶν ἄλλων ἐπισκόπων, καί τῶν μητροπολιτῶν, οὐ μήν καί τῶν πατριαρχῶν∙ αἱ ψῆφοι γάρ τούτων ἐκκλήτῳ οὐχ ὑπόκεινται∙ διό καί ὁ προσελθὼν βασιλεῖ χάριν τοῦ ἀνακριθῆναι κατ’ ἔκκλητον ἀπόφασιν τούτων, τιμωρηθήσεται κατά τόν παρόντα κανόνα. Φησί γάρ ἡ ρλζ΄ Ἰουστινιάνειος νεαρά, ἡ κειμένη ἐν βιβλίῳ τρίτῳ τῶν βασιλικῶν, τίτλῳ α΄, κεφ. με΄ οὕτω ῥητῶς. Εἴ τινες δέ ὁσιώτατοι ἐπίσκοποι τῆς αὐτῆς συνόδου ἀμφισβήτησίν τινα πρός ἀλλήλους ἔχοιεν, εἴτε ὑπέρ ἐκκλησιαστικοῦ δικαίου, εἴτε ὑπέρ ἄλλων τινῶν πραγμάτων, πρότερον ὁ μητροπολίτης αὐτῶν μεθ’ ἑτέρων δύο ἐκ τῶν τῆς αὐτῆς συνόδου ἐπισκόπων τό πρᾶγμα κρινέτω∙ καί εἰ μή ἐμμείνῃ ἑκάτερον μέρος τοῖς κεκριμένοις, τηνικαῦτα ὁ μακαριώτατος πατριάρχης ἐκείνης τῆς διοικήσεως μεταξύ αὐτῶν ἀκροασάσθω, κἀκεῖνα ὁριζέτω ἅ τινα τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς κανόσι καί τοῖς νόμοις συνᾴδουσιν, οὐδένός μέρους κατά τῆς ψήφου αὐτοῦ ἀντιλέγειν δυναμένου. Ὅτι δέ πολλάκις ἐτρακταΐσθη, εἰ χρή ἐκκλήτῳ ὑποκεῖσθαι τέως τοῦ Κωνσταντινουπόλεως τήν ψῆφον, ἔδοξέ μοι ἀναγκαῖον εἰπεῖν τό δοκοῦν μοι χάριν τούτου, καί τά παρά τινων δικαιολογούμενα. Λέγουσί τινες, ὡς, ἐπεί τήν μέν ἀπόφασιν τοῦ ἐπάρχου τῶν πραιτωρίων καί τήν ἀπόφασιν τοῦ δίς γεγονότος ἐπάρου τῆς πόλεως, οἱ νόμοι ῥητῶς διορίζονται μή ὑποκεῖσθαι ἐκκλήτῳ, τήν δέ πατριαρχικήν ἀπόφασιν τοῦ τοιούτου προνομίου ῥητῶς οὐκ ἠξίωσαν, κατά τάς πολλάς καί τυχόντων δικαστῶν ψήφους καί αὕτη ἐκκλητευθήσεται. Πρός ἐπισύστασιν δέ τοῦ λόγου αὐτῶν χρῶνται καί τῇ τρίτῃ Ἰουστινιανείῳ νεαρᾷ, τῇ κειμένῃ ἐν βιβλίῳ τρίτῳ τῶν βασιλικῶν, τίτλῳ β΄ καί διοριζομένη εὐθύνεσθαι παρά τοῦ βασιλέως τόν πατριάρχην, εἴπερ χειροτονήσει ὑπέρ ἀριθμόν κληρικόν. Ἄλλοι τῆς πατριαρχικῆς μεγαλειότητος τήν ὑπεροχήν ὡσπερεί σεβαζόμενοι φασί, μήτε πάντως ἀποκλειστέον κατά τῆς πατριαρχικῆς ἀποφάσεως τήν ἔκκλητον, μήτε πάντῃ ἐνδοτέον∙ ἀλλ’ εἰ μέν τά μέρη τά δικαζόμενα τῆς τῶν ἱερωμένων ἤ καί μοναχῶν εἰσι τύχης, ἡ κατά τινος τούτων ἐξενεχθεῖσα ἀπόφασις οὐκ ἀνακριθήσεται∙ εἰ δέ θάτερον τῶν μερῶν, ἤ καί ἄμφω, ἐν μοίρᾳ τάττοιντο λαϊκοῦ, ἀμάχως ἐκκλητευθήσεται. Ἕτεροι τῆς ὑποθέσεως τήν ποιότητα λέγουσι γεννήτριαν εἶναι τῆς ἐκκλήτου∙ ἡ μέν γάρ ἐκκλησιαστική ζήτησις οὐκ ὠδίνει, φασί, παιδίον ἐκκλητοπόθητον∙ ἡ δέ χρηματική κυΐσκει τήν ἔκκλητον, ὡς ἐχιδναῖον ἄμβλωμα τῆς τεκούσης σπαράττον τά ἔγκατα. Ἄλλοι τούς ταῦτα λέγοντας ἐπιστομίζοντες, ἀξιοῦσι τότε καί μόνον ὑποκεῖσθαι ἐκκλήτῳ τήν πατριαρχικήν ἀπόφασιν, ὅτε κατά βασιλικόν ὁρισμόν προκάθηται δικάζων ὁ πατριάρχης μετά συνδικαστῶν, ἤ καί μετά τῆς οἰκείας συνόδου. Ἐμοί δέ δοκεῖ, ὡς, ἐπεί οἱ νόμοι πρό τοῦ καταστῆναι τήν ἐκκλησιαστικήν τάξιν συνεγράφησαν, καί οἱ πλείους τούτων παρά Ἑλλήνων, καλῶς οὐκ ἐμνήσθησαν πατριαρχῶν∙ εἰ δέ τις ἐρεῖ καί παρά βασιλέων ὀρθοδόξων γενέσθαι νεαράς μετά τό τιμηθῆναι τούς πατριαρχικούς θρόνους, ἀκούσει μέν πρῶτον, ὅτι οὐδέ εἰς ἐνθύμησιν ἦλθεν ὀρθοδόξῳ βασιλεῖ τοιοῦτόν τι τολμηθῆναι ποτέ παρά τινος, καί εἰπεῖν τήν κρίσιν τοῦ τοσαύτῃ τετιμημένου μεγαλειότητι ἀνακρίνεσθαι∙ εἶτα δέ, καί τήν καταστρωθεῖσαν νεαράν τοῦ Ἰουστινιανοῦ εἰς τήν τοῦ παρόντος κανόνος ἑρμηνείαν, καί διοριζομένην μηδένα ἀντιλέγειν κατά τῆς πατριαρχικῆς ψήφου, ἀρκεῖν εἰς παντελῆ τούτων ἐπιστομισμόν. Τό δέ λογοπραγεῖσθαι τοῦτον χάριν τῶν παρ’ αὐτοῦ γινομένων ὑπεραριθμίων χειροτονιῶν, οὐκ εἰσάγει καί τῶν κρίσεων τούτου ἀνάκρισιν∙ τό μέν γάρ φάκτον οἰκεῖον ἐστί∙ τό δέ, τοῦ θρόνου προνόμιον. Ὅτι οὖν νενόμισται, μηδένα δι’ ἑτέρου ἀδικεῖσθαι, αὐτός μέν παρά τῷ ἐπιστημονάρχῃ τῆς ἐκκλησίας τῷ βασιλεῖ κριθήσεται, ὡς ἱερόσυλος τυχόν ἤ ἑτερόδοξος, ἤ ὡς ἕτερόν τι ἡμαρτηκώς∙ εἴδομεν γάρ τοῦτο καί πραγματικῶς γεγονός κατά διαφόρους καιρούς∙ τό δέ δικαστήριον αὐτοῦ ἀλογοπράγητον ἔσται διά τήν τοῦ θρόνου ὑπεροχήν. Ἐπεί δέ τινες καί κατά τῆς τοιαύτης νεαρᾶς ὁπλίζουσι γλῶτταν σκολιάν καί ἀτίθασσον, καί λέγουσι, τότε μή δύνασθαι τόν παρά πατριάρχη δικασάμενον ἀντιλέγειν, ὅτε κατ’ ἔκκλητον ὁ πατριάρχης ἀκροᾶται ἀρχιερατικῆς ἀποφάσεως, διά τό μή ἐθέλειν τήν νεαράν τήν εἰς δύο δικαστήρια ζητηθεῖσαν ὑπόθεσιν, καί εἰς τρίτον κατάγεσθαι, οὐ μήν καί ὅταν πρωτοτύπως δικάζῃ, καί μάλιστα λαϊκούς∙ λέγω, ὅτι εἶχον μέν πρός τοῦτο πολλά εἰπεῖν, καί παραστῆσαι αὐτούς μή καλῶς λέγειν. Ὅτι δέ ὁ δ΄ κανὼν τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου διορίζεται ἔχειν ἐπ’ ἀδείας τόν καταδικασθέντα δίς ἐκκαλεῖσθαι, καί τήν τελευταίαν κρίσιν γίνεσθαι παρά τοῦ πάπα Ῥώμης, οὐ παραχωρεῖ τούτοις τοιαῦτα προτιθέναι, τά μέν ἄλλα παρίημι∙ λέγω δέ, ὅτι, ἐπεί τό μέν τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου θέσπισμα, τό πρός τόν ἅγιον Σίλβεστρον γεγονός, τό καταστρωθέν παρ’ ἡμῶν εἰς τήν ἑρμηνείαν τοῦ α΄ κεφ., τοῦ η΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, διορίζεται ἔχειν τόν πάπαν πάντα τά βασιλικά δίκαια∙ ἡ δέ δευτέρα οἰκουμενική σύνοδος καί ἡ δ΄ δεδώκασι τῷ πατριάρχῃ Κωνσταντινουπόλεως τά προνόμια τοῦ πάπα, καί ὥρισαν κατ’ ἐκεῖνον ἐπί πᾶσι τιμᾶσθαι∙ ἐξ ἀνάγκης ἐκκλήτῳ οὐχ ὑποπέσει ἡ τούτου ἀπόφασις, ὥσπερ οὐδέ ἡ βασιλική ἀπόφασις ἀνακρίνεται∙ διά γάρ τοῦτο, ὡς ἔοικε, καί τά συνοδικά σημειώματα κατά τά προνόμια τῶν βασιλικῶν σημειωμάτων ἀπολύονται. Τούτου δέ οὕτως ἔχοντος, πάντως ἀπρακτοῦσι καί τά λοιπά δικαιολογήματα. Κᾂν γάρ ἱερατικούς τινας δικάσῃ ὁ πατριάρχης, κᾂν λαϊκούς, κᾂν λαϊκόν μετά ἱερωμένου, κᾂν διά βασιλικῆς προστάξεως, κᾂν οἰκείῳ δικαίῳ, κᾂν μετά συνδικαστοῦ, κᾂν μόνος, πάσης ἀνακρίσεως ἔσται ἐπέκεινα∙ καί ὁ τολμήσας ἐκκαλέσασθαι εἰς βασιλέα χάριν τοῦ ἀνακαινισθῆναι τήν πατριαρχικήν ἀπόφασιν, ὑπόδικος ἔσται τῷ παρόντι κανόνι. Εἰ γάρ οὐκ ἐφεῖται βασιλέα ὀχλεῖν χάριν τοῦ ἀνακριθῆναι τήν τοῦ δεῖνος μητροπολίτου ἀπόφασιν∙ πολλῷ πλέον οὐκ ἐκχωρηθήσεται πατριαρχικήν διάγνωσιν παρά βασιλεῖ γίνεσθαι εἰσαγώγιμον. Ὁ καθῃρημένος, εἰ ἐνοχλοίῃ τῷ βασιλεῖ, αἰτείτω σύνοδον μείζονα, καί τό ἐκεῖθεν δόξαν στεργέτω∙ εἰ δέ καί αὖθις ἀποδυσπετοίη, μή ἐχέτω ἀποκατάστασιν. Τόν καθαιρεθέντα ὑπό συνόδου, καί οἰόμενον ἀδικεῖσθαι, ὁ κανὼν οὐ κωλύει μείζονα σύνοδον ἐπικαλεῖσθαι, καί παρ’ αὐτῇ γυμνάζειν ἃ νομίζει δίκαια ἔχειν, εἰς ἀνατροπήν τῆς κατ’ αὐτοῦ ἐξενεχθείσης ψήφου∙ ἀλλά μᾶλλον καί ἐπιτρέπει αὐτῷ ποιεῖν αὐτό. Τόν δέ μή θέλοντα προσελθεῖν συνόδῳ, καί παρ’ αὐτῇ τά οἰκεῖα προθεῖναι δίκαια, ἀλλά τάς βασιλικάς ἀκοάς παρενοχλεῖν πειρώμενον εἰς ἐκδίκησιν, συγγνώμης τινός οὐκ ἀξιοῖ, οὐδέ χώραν ἀπολογίας αὐτῷ δίδωσι, καί ἐλπίδα προσδοκᾷν μελλούσης ἀποκαταστάσεως. Ἀπό τόν παρόντα κανόνα δῆλον γίνεται, ὅτι ἐάν Ἐπίσκοπος ὑπό Συνόδου, καί Ἱερεύς, ἤ Διάκονος ὑπό τοῦ Ἀρχιερέως του, καθαιρεθείς, λέγῃ ὅτι ἀδικεῖται, ἔχει τήν ἄδειαν νά μετακρίνῃ τήν κρίσιν του εἰς μεγαλήτερον κριτήριον Ἐπισκόπων, ὡς εἴπομεν εἰς τήν ὑποσημείωσιν τοῦ δ΄ τῆς παρούσης κανόνος, προσθέτει δέ ὁ παρών, ὅτι ἐάν οἱ καθαιρεθέντες οὗτοι, καταφρονήσουν μέν τήν κρίσιν τῶν Ἐπισκόπων, τολμήσουν δέ νά ἐνοχλήσουν περί τούτου τόν Βασιλέα, ζητοῦντες νά ἐξετασθῇ ἀπό αὐτόν ἡ ὑπόθεσίς των, νά μήν ἔχουν κᾀμμίαν συγχώρησιν, οὔτε νά ἐλπίζουν ποτέ, ὅτι ἔχουν νά ἀθωωθοῦν. Ὁ δέ τῆς ἐν Καθαργ. ριε΄ λέγει, ὅτι, ἐάν ζητήσῃ τινάς ἀπό τόν Βασιλέα νά θεωρηθῇ ἡ κρίσις του ὑπό Ἐπισκόπων διά βασιλικῆς προσταγῆς του, δέν ἐμποδίζεται. Ὅρα καί τόν στ΄ τῆς β΄ καί ιζ΄ τῆς δ΄.
