Ὁμοίως ἤρεσεν, ἵνα, ὁστισδήποτε τά μικρά καί νεογέννητα ἐκ τῶν γαστέρων τῶν μητέρων βαπτιζόμενα, ἀρνεῖται, ἤ λέγει, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν αὐτά βαπτίζεσθαι, μηδέν δέ ἐκ τῆς τοῦ Ἀδάμ ἕλκειν προγονικῆς ἁμαρτίας τό ὀφεῖλον καθαρθῆναι τῷ λουτρῷ τῆς παλιγγενεσίας, (ὅθεν γίνεται ἀκόλουθον, ὅτι ἐν τούτοις ὁ τύπος τοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίσματος οὐκ ἀληθής, ἀλλά πλαστός νοεῖται), ἀνάθεμα εἴη· ἐπειδή οὐκ ἄλλως δεῖ νοῆσαι τό εἰρημένον τῷ Ἀποστόλῳ, δι᾽ ἑνός ἀνθρώπου ἡ ἁμαρτία εἰσῆλθεν εἰς τόν κόσμον, καί διά τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος· καί οὕτως εἰς πάντας ἀνθρώπους διῆλθεν, ἐν ᾧ πάντες ἥμαρτον, εἰ μή ὃν τρόπον ἡ καθολική ἐκκλησία, ἡ πανταχοῦ διακεχυμένη καί ἡπλωμένη, ἀεί ἐνόησε. Διά γάρ τόν κανόνα τοῦτον τῆς πίστεως, καί οἱ μικροί ἔτι μήν, οἱ μηδέν ἁμαρτημάτων εἰς ἑαυτούς ἔτι μήν πλημμελεῖν δυνάμενοι, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ἀληθινῶς βαπτίζονται, ἵνα καθαρθῇ ἐν αὐτοῖς διά τῆς παλιγγενεσίας, ὅπερ εἵλκυσαν ἐκ τῆς ἀρχαιογονίας.
Ἔλεγόν τινες τά νεογνά παιδία, μή εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίζεσθαι, μηδέ γάρ ἔχειν αὐτά ἁμαρτίας, ἐπεί μηδέ πεφύκασιν ἁμαρτάνειν, ἔτι μή ἔχοντα διάκρισιν τοῦ καλοῦ καί τοῦ χείρονος∙ τοῦτο οὖν ἀπαγορεύει ἡ σύνοδος, καί τούς φρονοῦντας οὕτω καί λέγοντας μή τι ἐκ τῆς τοῦ Ἀδάμ προγονικῆς ἁμαρτίας ἐφέλκεσθαι τούς ἐξ ἐκείνου, ὥστε καθάρσεως δέεσθαι τῆς ἐκ τοῦ θείου λουτροῦ τοῦ βαπτίσματος τά παιδία, ποιεῖται ὑπό ἀνάθεμα, λέγουσα, ὅτι ἐκ τούτου ἀκολουθεῖ τό νοεῖσθαι, ὡς ὁ τύπος τοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίσματος οὐκ ἀληθής ἐστιν, ἀλλά πεπλασμένος ἐν τούτοις τοῖς νεογνοῖς δηλαδή∙ εἶτα κατασκευάζει τόν οἰκεῖον λόγον, χρήσεις ἐκ τοῦ μεγάλου Παύλου παράγουσα∙ Πῶς γάρ, φησιν, ἄλλως νοητέον τό, Δι’ ἑνός ἀνθρώπου εἰσῆλθεν ἡ ἁμαρτία εἰς τόν κόσμον, καί διά τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος, καί οὕτως εἰς πάντας ἀνθρώπους διῆλθεν, ἐν ᾧ πάντες ἥμαρτον, εἰ μή ὡς ἐνόησε τοῦτο ἡ καθολική ἐκκλησία, ἡ πανταχοῦ διακεχυμένη τε καί ἡπλωμένη, ἤγουν ἡ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἐσκεδασμένη πληθύς τῶν πιστῶν. Ἔλεγόν τινες τά νεογνά παιδία, μή εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίζεσθαι, μηδέ γάρ ἔχειν αὐτά ἁμαρτίας, ἐπεί μηδέ πεφύκασιν ἁμαρτάνειν, ἔτι μή ἔχοντα διάκρισιν τοῦ καλοῦ καί τοῦ χείρονος∙ τοῦτο οὖν ἀπαγορεύει ἡ σύνοδος, καί τούς φρονοῦντας οὕτω καί λέγοντας μή τι ἐκ τῆς τοῦ Ἀδάμ προγονικῆς ἁμαρτίας ἐφέλκεσθαι τούς ἐξ ἐκείνου, ὥστε καθάρσεως δέεσθαι τῆς ἐκ τοῦ θείου λουτροῦ τοῦ βαπτίσματος τά παιδία, ποιεῖται ὑπό ἀνάθεμα, λέγουσα, ὅτι ἐκ τούτου ἀκολουθεῖ τό νοεῖσθαι, ὡς ὁ τύπος τοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίσματος οὐκ ἀληθής ἐστιν, ἀλλά πεπλασμένος ἐν τούτοις τοῖς νεογνοῖς δηλαδή∙ εἶτα κατασκευάζει τόν οἰκεῖον λόγον, χρήσεις ἐκ τοῦ μεγάλου Παύλου παράγουσα∙ Πῶς γάρ, φησιν, ἄλλως νοητέον τό, Δι’ ἑνός ἀνθρώπου εἰσῆλθεν ἡ ἁμαρτία εἰς τόν κόσμον, καί διά τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος, καί οὕτως εἰς πάντας ἀνθρώπους διῆλθεν, ἐν ᾧ πάντες ἥμαρτον, εἰ μή ὡς ἐνόησε τοῦτο ἡ καθολική ἐκκλησία, ἡ πανταχοῦ διακεχυμένη τε καί ἡπλωμένη, ἤγουν ἡ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ἐσκεδασμένη πληθύς τῶν πιστῶν. Ὁ τά νεογνά καί βαπτιζόμενα λέγων μηδέν ἕλκειν ἐκ τῆς τοῦ Ἀδάμ ἁμαρτίας ὀφείλουν καθαρθῆναι τῷ βαπτίσματι, ἐπάρατος∙ διά γάρ τοῦ ἑνός καί ὁ θάνατος καί ἡ ἁμαρτία παγκόσμιος. *Στο Πηδάλιο, ο 110ος κανόνας αντιστοιχεί στον 121ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Καί τό φρόνημα τοῦτο τῆς αἱρετικῆς φρενοβλαβείας ἦτον γέννημα τῶν Πελαγιανῶν, τό νά λέγουσι δηλαδή, ὅτι τά νεογνά νήπια δέν βαπτίζονται εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, καθὼς ἡ ὀρθόδοξος ἐκκλησία δοξάζει, ἀλλά καί ἐάν εἰπῇ τινάς, ὅτι εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίζονται, ἀλλά ὅμως αὐτά δέν ἐσυγκοινώνησαν κᾀνένα μολυσμόν ἀπό τήν προπατορικήν ἁμαρτίαν τοῦ Ἀδάμ,1 ὁ ὁποῖος χρειάζεται διά νά καθαρισθῇ μέ τό βάπτισμα (ἐπειδή, ὡς εἴπομεν, ἐκεῖνοι ἐφρόνουν, ὅτι δέν γεννᾶται μέ τόν ἄνθρωπον ἡ προπατορική αὕτη ἁμαρτία. Ὡσάν ὁποῦ αὕτη δέν ἦτον τῆς φύσεως πταῖσμα, ἀλλά τῆς προαιρέσεως)∙ τούς λέγοντας λοιπόν τοῦτο αἱρετικούς, ἀναθεματίζει ἡ σύνοδος διά τοῦ παρόντος κανόνος. Α΄. μέν, διατί ὁ τύπος τοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτίσματος ὁποῦ γίνεται εἰς τά νήπια, δέν εἶναι κατ’ αὐτούς ἀληθής, ἀλλά ψευδής καί πλαστός. Ἐπειδή, κατ’ αὐτούς, ἐκεῖνα ἁμαρτίας δέν ἔχουν διά νά συγχωρηθοῦν∙ Β΄. δέ, διατί ὁ Ἀπόστολος μέ τό νά λέγῃ, ὅτι διά τοῦ ἐνός ἀνθρώπου, τοῦ Ἀδάμ δηλ., ἡ ἁμαρτία εἰς τόν κόσμον εἰσῆλθε, καί διά τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος, καί ἔτζι ὁ θάνατος ἐπέρασεν εἰς ὅλους τούς ἀνθρώπους. Ἐπειδή καί ὅλοι ἥμαρτον καθὼς καί ὁ Ἀδάμ. Τό ῥητόν τοῦτο, λέγω, δέν δύναται κατά ἄλλον τρόπον νά νοηθῇ, πάρεξ καθὼς ἡ καθόλου ἐκκλησία τῶν ὀρθοδόξων τό ἐνόησε, καί τό πιστεύει, ὅτι δηλ. καί αὐτά τά νεογέννητα νήπια, ἀγκαλά καί νά μήν ἥμαρτον προαιρετικῶς, ὅμως ἐτράβιξαν εἰς τόν ἑαυτόν τους ἐκ τοῦ Ἀδάμ τήν προπατορικήν ἁμαρτίαν. Διό καί χρειάζονται διά τοῦ βαπτίσματος νά καθαρισθοῦν ἀναγκαίως ἀπό αὐτήν. Ὅθεν καί εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ἀληθῶς, καί οὐ ψευδῶς βαπτίζονται. 1Περί τῆς συγκοινωνίας ταύτης καί μεταδόσεως τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος πολλαί δόξαι αἱρετικαί ἀνεφύησαν. Οἱ μέν γάρ Καρποκρατιανοί οἱ Πελαγιανοί οὗτοι, Ἀρμένιοι, Ἀλβιγήνσιοι, οἱ νεώτεροι Ἀναβαπτισταί καί οἱ Σακραμεντάριοι, ἐφρόνησαν ὅτι, κᾀνένας ἄνθρωπος δέν ἐκοινώνησεν ἀπό τήν ἁμαρτίαν αὐτήν. Ὁ δέ Καλβῖνος, ὁ Βούκερος, ὁ Μαρτῖνος καί ὁ Βέζης εἶπον, ὅτι μόνα τά ἀπό τῶν πιστῶν νήπια γεννώμενα, δέν ἐκοινώνησαν τῆς τοιταύτης ἁμαρτίας, ἀλλ’ ὄχι καί τά ὑπό ἀπίστων γεννώμενα. Ὁ δέ Σπανγεμβέργιος, καί ὁ Ἰλλυρικός, καί ἄλλοι, προπατορικόν ἁμάρτημα εἶπον τήν ἄγνοιαν, ὁποῦ ἔχει ὁ νοῦς εἰς τό ἀληθές, καί τήν κλίσιν ὁποῦ ἔχει ἡ θέλησις εἰς τά κακά, τά ὁποῖα δέν εἶναι ἡ προπατορική ἁμαρτία, ἀλλά ποιναί, καί καρποί φαρμακευμένοι τῆς φαρμακερᾶς ῥίζης τῆς προπατορικῆς ἁμαρτίας, ἃ καί ἀδιάβλητα ὀνομάζονται πάθη τῆς φύσεως. Καί ἄλλοι μέν εἶπον, ὅτι ἡ ἁμαρτία αὕτη, εἶναι οὐσία τοῦ ἀνθρώπου, μεταδιδομένη εἰς ὅλους, κατ’ ἐνέργειαν μοχθηρᾶς προαιρέσεως, εἰς οὐσίαν, καί φύσιν μεταβληθεῖσαν ἑκάστῳ. Οἱ δέ Πελαγιανοί, περί ὧν διαλαμβάνει ὁ παρών κανών, καί μ’ ὅλον ὁποῦ ἀπέβαλον τήν προπατορικήν ἁμαρτίαν ἀπό ὅλον τό γένος τῶν ἀνθρώπων, ἤθελον ὅμως ὅτι νά μεταδίδεται εἰς αὐτό κατά τινα ψιλήν μίμησιν. Τό δέ φρόνημα τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας εἶναι, ὅτι ἡ προπατορική αὕτη ἁμαρτία, οὐχί οὐσία οὖσα, ἀλλ’ ἐκτροπή τοῦ ὀρθοῦ λόγου, καί παρακοή τῆς χρεωστουμένης ὑπακοῆς εἰς τήν ἐντολήν τοῦ δημιουργοῦ, οὐχί ἄγνοια τοῦ νοός, καί κλίσις εἰς τά χείρω τῆς θελήσεως, ἀλλ’ αἰτία, καί ῥίζα τούτων, μεταδίδοται εἰς ὅλους τούς ἀνθρώπους, ἕως καί εἰς αὐτούς τούς ἐκ κοιλίας μητρός ἡγιασμένους, ἕως καί εἰς αὐτήν τήν Κυρίαν ἡμῶν Θεοτόκον, καί ὄχι εἰς μόνα τά ἀπό ἀπίστων γεννώμενα νήπια. Ὄχι κατά ψιλήν σχέσιν, ἤ μίμησιν. Ἀλλά κατά ἀληθῆ, καί πραγματικήν κοινωνίαν. Διό καί τά βρέφη ἀληθῶς, καί κυρίως, εἰς ἄφεσιν τῆς τοιαύτης ἁμαρτίας βαπτίζονται, κατά τόν παρόντα κανόνα, ὡς ἀληθῶς, καί πραγματικῶς αὐτῆς κοινωνήσαντα. Ὅθεν καί ὁ θεῖος Κυπριανός ἐπιστολῇ νθ΄ δέν πρέπει, λέγει, νά ἐμποδίζωνται τά βρέφη ἀπό τό βάπτισμα. Ἐπειδή αὐτά εὐκολώτερα ἄφεσιν ἁμαρτιῶν λαμβάνουσιν. Οὐ γάρ τά ἐδικά των, ἀλλά τά ξένα ἁμαρτήματα συγχωροῦνται εἰς αὐτά. Ξένον δέ ἁμάρτημα, λέγει, τό προπατορικόν, τό ὁποῖον ξένον μέν κατά τήν προαίρεσιν λογίζεται εἰς τά νήπια, ἴδιον δέ, διά τήν κοινωνίαν, καί μετάδοσιν, καθ’ ἥν τό μετέλαβον. Τό αὐτό λέγει περί τῶν βρεφῶν, καί ὁ ἱερός Φιρμιλιανός ὁ Καισαρείας (ἐπιστολή οε΄ ἐν τοῖς συγγράμματι τοῦ Κυπριαν.) καί ὁ Ὀλυμπιόδωρος εἰς τήν ἑρμηνείαν τῆς σειρᾶς τοῦ Ἰὼβ, σελ. 289, λέγει «Καί γάρ καί τά νήπια τήν πατροπαράδοτον ἔχουσιν ἁμαρτίαν», καί ἀλλαχοῦ ἐν τῇ αὐτῇ σειρᾷ ὁ αὐτός «Ὅθεν καί βαπτίζεται τά βρέφη τόν διά τῆς παρακοῆς τοῦ Ἀδάμ ῥύπον ἀποπλυνόμενα». Τίς δέ ὁ λόγος, καθ’ ὅν, καί δι’ ὅν, ἡ τοιαύτη μετάδοσις, καί κοινωνία γίνεται; Κυρίως καί ἀκριβῶς εἰπεῖν, ἄγνωστός ἐστι, καί μόνῳ τῷ Θεῷ γνωστός. Οἱ δέ θεολογοῦντες ἐξετάζοντες καί περί τούτου λέγουσιν. Ὅτι ἐπειδή καί ὁ Ἀδάμ ἦτον πατήρ, καί ῥίζα ὅλου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, εἰς μέν τό σῶμα αὐτοῦ, φύσει, καί δυνάμει ἐμπεριείχοντο ὅλων τῶν ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντων ἀνθρώπων τά σώματα, ἐν δέ τῇ ψυχῇ αὐτοῦ, εἰ καί μή φύσει ὡς τά σώματα (ὡσάν ὁποῦ ἡ ψυχή τοῦ Ἀδάμ δέν ἐγέννησε τήν ψυχήν τοῦ Ἄβελ) διά νά μεταδώσῃ οὕτω καί τό ἐδικόν του ἁμάρτημα, εἰς τήν ἐξ αὐτοῦ δῆθεν γεννηθεῖσαν ψυχήν. Παρά Θεοῦ γάρ, κατά τήν ἐκκλησιαστικήν δόξαν, ἐγένετο καί ἐκτίσθη ἡ τοῦ Ἄβελ ψυχή. Ἐκτίσθη ὅμως καί ἐγένετο παρά Θεοῦ ἡ τοῦ Ἄβελ ψυχή, ἀλλά καί κτίζονται παρά Θεοῦ πᾶσαι αἱ τῶν ἀνθρώπων ψυχαί, κατά τινας μέν, δημιουργικῶς καί ἀμέσως, κατά τινας δέ, ἐμμέσως καί προνοητικῶς. Ἤτοι διά τοῦ πρώτου ἐκείνου καί ζωτικοῦ ἐμφυσήματος, κατά τόν Θεολόγον Γρηγόριον (λόγ. εἰς τό βάπτισμα), ὅπερ ἅπαξ ἐμπνευσθέν τῷ Ἀδάμ, ἐνεργεῖ καί εἰς τούς ἐξ αὐτοῦ πάντας, κατά τόν σχολιαστήν Νικήταν, νόμος ἐν τῇ φύσει γενόμενον. Αὐτό τοῦτό φησι καί ὁ θεοφόρος Μάξιμος λέγων, «ψυχῆς μέν οὖν γένεσις ἐξ ὑποκειμένης ὕλης οὐ γίνεται, καθάπερ τά σώματα. Ἀλλά τῷ βουλήματι τοῦ Θεοῦ, διά τῆς ζωτικῆς ἐμπνεύσεως, ἀῤῥήτως καί ἀγνώστως, ὡς οἶδε μόνος ὁ ταύτης δημιουργός, ἡ ψυχή τό εἶναι λαμβάνουσα κατά τήν σύλληψιν ἅμα τῷ σώματι, πρός ἐνός ἀνθρώπου συμπλήρωσιν ἄγεται». (Παρά τῷ λόγῳ Γενναδίου σελ. 91, κρείσσων δέ εἶναι ἡ τῶν δευτέρων δόξα). Ἀγκαλά, λέγω, καί αἱ ψυχαί τῶν ἀπογόνων τοῦ Ἀδάμ φυσικά εἰς τήν ψυχήν τοῦ Ἀδάμ δέν περιέχονται, ἀλλά συνθήκῃ τινί, ὡς ἀρχηγῷ καί γενάρχῃ, ἐν ἐκείνῃ ἅπασαι συνενοοῦντο ὅλων τῶν ἀνθρώπων αἱ ψυχαί. Δίδωντας λοιπόν ὁ Θεός τήν διαθήκην, καί τήν ἐντολήν πρός τόν Ἀδάμ, δέν τήν ἔδιδεν εἰς μόνον αὐτόν, ἀλλά δι’ αὐτοῦ, καί ἐν αὐτῷ, τήν ἔδιδε καί εἰς ὅλους τούς ἀνθρώπους τούς ἐνθεωρουμένους εἰς τό πρόσωπον τοῦ Ἀδάμ. Ὅθεν, ἂν μέν ἐφύλαττε τήν διαθήκην ὁ Ἀδάμ, ἤθελε μεταδώσει καί τήν φυλακήν ταύτην δι’ αὐτοῦ καί ἐν ἑαυτῷ καί εἰς τούς ἀπογόνους αὐτοῦ, ἀκολούθως δέ καί τήν διά τήν φυλακήν ταύτην ὑποσχεθεῖσαν μακαριότητα. Ἐπειδή δέ παρέβη ταύτην αὐτός, μετέδωκε παρομοίως δι’ αὐτοῦ καί ἐν ἑαυτῷ, τήν παράβασιν ταύτην καί εἰς ὅλους τούς ἀπογόνους του, τούς σύν ἐκείνῳ καί δι’ ἐκείνου, καί λαβόντας, καί παραβάντας τήν ἐντολήν. Ἀκολούθως δέ μετέδωκεν εἰς αὐτούς, καί τάς διά τήν παράβασιν ταύτην ἀπειληθείσας ποινάς, τόσον τάς προσκαίρους τῆς παρούσης ζωῆς, ὅσον καί τάς αἰωνίας τῆς ἐσομένης. Ὅτι δέ ἅπαντες οἱ ἐξ Ἀδάμ, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ἀδάμ, ἔλαβον καί ἠθέτησαν τήν διαθήκην τοῦ Θεοῦ, ὁ πολύς εἰς τάς θείας γραφάς Ἱερώνυμος ἐρευνήσας, εὗρεν ἀνάγραπτον εἰς αὐτάς. Διότι τό κατά τήν ἔκδοσιν τῶν ο΄ ἑρμηνευθέν ῥητόν ἐκεῖνο τοῦ Ὠσηέ, τό λέγον, «αὐτοί δέ εἰσιν ὡς ἄνθρωπος παραβαίνων διαθήκην μου. Ἐκεῖ κατεφρόνησέ μου» (κεφ. στ΄, ζ΄), αὐτός ἡρμήνευσεν ἐκ τῶν ἑβραϊκῶν πρωτοτύπων οὕτως∙ «αὐτοί δέ, ὥσπερ ὁ Ἀδάμ, τήν διαθήκην μου παρέβησαν». Καθὼς λοιπόν ὁ Ἀδάμ παρέβη τήν ἐντολήν, ἥν ἐδέχθη εἰς τό νά μή φάγῃ ἀπό τοῦ ξύλου. Ἔτζι καί οἱ ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντες, δι’ ἐκείνου, καί ἐν ἐκείνῳ ταύτην παρέβησαν, ἥν δηλαδή διά τοῦ Ἀδάμ εἰς ὅλους ὁ Θεός διέθετο. Ἀλλά, καί καθὼς ὁ Θεός δίδωντας τόν νόμον, καί τήν διαθήκην τῆς περιτομῆς εἰς τόν Ἀβραάμ, τήν ἔδωκεν ἐνταυτῷ καί εἰς τούς ἐξ ἐκείνου μέλλοντας γεννηθῆναι (δι’ ὃ καί τό τικτόμενον βρέφος, ἂν δέν ἤθελε περιτμηθῇ, προστάζει ὁ ἴδιος Θεός, νά ἐξολοθρεύεται, ὅτι φησί, τήν διαθήκην μου διασκέδασεν. Ἐπειδή καί ἐν τῇ ὀσφύϊ τοῦ Ἀβραάμ, ἔτι ὄν, δι’ ἐκείνου, καί ἐν ἐκείνῳ τήν διαθήκην ταύτην ἔλαβε, καί μ’ ὅλον ὁποῦ αὐτό κατά προαίρεσιν νά ἁμαρτάνῃ δέν ἠδύνατο. Τοιουτοτρόπως δίδωντας ὁ Θεός τήν ἐντολήν εἰς τόν Ἀδάμ, ἐνταυτῷ τήν ἔδωκε καί εἰς τούς ἀπογόνους του. Δι’ ὃ καί τοῦ Ἀδάμ αὐτήν παραβάντος, καί αὐτά τά ἐν τῇ μήτρᾳ βρέφη ταύτην παρέβησαν, ὡς διά τοῦ Ἀδάμ ταύτην λαβόντα. Ὅθεν καί χρήζονται τῆς μυστικωτέρας περιτομῆς τοῦ βαπτίσματος. Ἀλλά τι τά πολλά; ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μέ τό, ἐφ’ ᾧ πάντες ἥμαρτον, ὁποῦ λέγει, εἰς ἕνα λόγον ἐφανέρωσεν, ὅτι ἐν τῷ Ἀδάμ πάντες ἥμαρτον οἱ ἐκ τοῦ Ἀδάμ. Ὅπερ ἑρμηνεύων ὁ Θεοφύλακτος, λέγει, «πεσόντος ἐκείνου, οἱ μή φαγόντες ἀπό τοῦ ξύλου, γεγόνασιν ἐξ ἐκείνου θνητοί, ὡς ἂν καί αὐτοί πταίσαντες, διότι ἐκεῖνος ἔπταισεν». Ὁ ὑλικός τρόπος δέ, διά μέσου τοῦ ὁποίου τό προπατορικόν αὐτό ἁμάρτημα μεταδίδεται, κοινῶς οἱ Θεολόγοι λέγουσιν ὅτι εἶναι ἡ ἐμπαθής καί φιλήδονος ῥύσις τοῦ σπέρματος, ἐξ οὗ συλλαμβανόμεθα. Δι’ ὃ καί τόν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, ὡς μή ἐκ σπέρματος γεννηθέντα ἀνώτερον ὁμολογοῦμεν τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος. Ἐρανίσθη ἡ ὑποσημείωσις αὕτη ἐκ τοῦ ἀνεκδότου Θεολογικοῦ τοῦ κλεινοῦ Εὐγενίου.
