Ὅσιος ἐπίσκοπος, εἶπεν· Καί τοῦτο δέ ὁρίσαι ὀφείλομεν, ἵνα ἐπίσκοπος, ὅταν ἐξ ἑτέρας πόλεως παραγίνηται εἰς ἑτέραν πόλιν, ἤ ἀπό ἑτέρας ἐπαρχίας εἰς ἑτέραν ἐπαρχίαν, κόμπου χάριν ἐγκωμίοις οἰκείοις ὑπηρετούμενος, ἤ θρησκείας καθοσιώσει, καί πλείονα χρόνον βούλοιτο διάγειν, καί μή ὁ τῆς πόλεως ἐκείνης ἐπίσκοπος ἔμπειρος ᾖ διδασκαλίας, μή καταφρονῇ ἐκείνου, καί συνεχέστερον ὁμιλῇ, καταισχύνειν καί κατευτελίζειν τό πρόσωπον τοῦ αὐτόθι ἐπισκόπου σπουδάζων· αὕτη γάρ ἡ πρόφασις εἴωθε ταράχους ποιεῖν· καί ἐκ τῆς τοιαύτης πανουργίας τήν ἀλλοτρίαν καθέδραν ἑαυτῷ προμνηστεύεσθαι καί παρασπᾶσθαι σπουδάζῃ, μή διστάζων τήν αὐτῷ παραδοθεῖσαν ἐκκλησίαν καταλιμπάνειν, καί εἰς ἑτέραν μεθίστασθαι. Ὁριστέον τοίνυν ἐπί τούτῳ χρόνον, ἐπειδή καί τό μή ὑποδέχεσθαι ἐπίσκοπον τῶν ἀπανθρώπων καί σκαιῶν εἶναι νενόμισται. Μέμνησθε δέ ἐν τῷ προάγοντι χρόνῳ τούς Πατέρας ἡμῶν κεκρικέναι, ἵνα, εἴ τις λαϊκός ἐν πόλει διάγων τρεῖς Κυριακάς ἡμέρας ἐν τρισίν ἑβδομάσι μή συνέρχοιτο, ἀποκινοῖτο τῆς κοινωνίας. Εἰ τοίνυν περί τῶν λαϊκῶν τοῦτο τεθέσπισται, οὐ χρή, οὐδέ πρέπει, ἀλλ᾽ οὐδέ συμφέρει ἐπίσκοπον, εἰ μηδεμίαν βαρυτέραν ἀνάγκην ἔχοι, ἤ πρᾶγμα δυσχερές, ἐπί πλεῖστον ἀπολείπεσθαι τῆς ἑαυτοῦ ἐκκλησίας, καί λυπεῖν τόν ἐμπεπιστευμένον αὐτῷ λαόν. Ἅπαντες οἱ ἐπίσκοποι εἰρήκασι· Καί ταύτην τήν γνώμην σφόδρα εἶναι πρεπωδεστάτην ὁριζόμεθα.
Ἐάν ἐπίσκοπος εἰς πόλιν ἀπέλθῃ ἑτέραν, ἤ εἰς ἐπαρχίαν ἄλλην, κόμπου χάριν, ὥστε δηλονότι ἐπιδείξασθαι καί ἐγκωμιασθῆναι ὡς λόγιος, ἤ θρησκείας καθοσιώσει, ἤ διά ζήτησιν πίστεως, καί ὅπως χρή λατρεύειν∙ θρησκεία γάρ ἡ λατρεία ἐστίν∙ ἤγουν πῶς ὅσιον λατρεύειν, πιστεύειν. Νοηθήσεται δέ καί ἄλλως τό, θρησκείας καθοσιώσει, τοὐτέστι πίστεως ἀφορισμῷ, ὥστε ἀφορισθῆναι πίστιν, καί ἤ ἀποδοκιμασθῆναι, ἤ στηριχθῆναι∙ καθοσίωσις γάρ καί ὁ ἀφορισμός, ὡς τό, καθωσιώθη ὁ δεῖνα, ἤγουν εἰς τιμωρίαν ἀφωρίσθη∙ οἷόν ἐστι καί τό, σῶσον τόν δοῦλόν σου, ὅτι ὅσιός εἰμι, ἤτοι ἀφωρισμένος σοι, καί σοί ἀνατεθειμένος∙ καί βούλοιτο πλείονα χρόνον διάγειν ἐκεῖ, ὁ δέ τῆς χώρας ἐκείνης ἐπίσκοπος μή ᾖ λόγιος, ὥστε δύνασθαι διδάσκειν, μή ὁμιλείτω συνεχῶς, καταφρονῶν τοῦ τῆς χώρας ἐπισκόπου, καί καταισχύνων αὐτόν ὡς ἀμαθῆ∙ αἴτιον γάρ, φησί, τοῦτο ταραχῆς, ἤ καί πανούργως γινόμενον, ἵνα ὡς λόγιος παρά τοῦ τῆς χώρας ἐκείνης λαοῦ θαυμασθῇ, καί προμνηστεύσηται τήν τῆς πόλεως ἐκείνης καθέδραν, καί ἐντεῦθεν οὐ διστάσει καταλιπεῖν τήν αὐτοῦ ἐκκλησίαν, καί εἰς ἑτέραν μεθίστασθαι. Δεῖ τοίνυν ὁρίσαι χρόνον, ὅσον ὀφείλει ἐπίσκοπος ποιεῖν εἰς χώραν ἤ πόλιν ἀπελθών, ἐν ᾗ ἐστιν ἐπίσκοπος∙ καί γάρ καί τό μή ὑποδέχεσθαι παρ’ ἐπισκόπου τόν συνεπίσκοπον ἀπάνθρωπόν ἐστι, καί σκαιόν, φαῦλον, καί πονηρόν. Ἐπειδή οὖν, φησίν, οἱ Πατέρες ἡμῶν, οἱ τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ, τῆς λεγομένης ἕκτης συνόδου δηλαδή, ἐκείνων γάρ ἐστιν ὁ κανὼν π΄, ἔκριναν, ἵνα, εἴ τις λαϊκός ἐν πόλει διάγων ἐπί τρεῖς ἑβδομάδας μή συνέρχοιτο ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀποκινοῖτο τῆς κοινωνίας, Τοὐτέστιν ἀφορίζοιτο∙ εἰ δέ περί λαϊκῶν ταῦτα εἴρηται, οὔτε πρέπον ἐστίν, οὔτε συμφέρον, ἐπίσκοπον ἐπί πολύ ἀπολιμπάνεσθαι τῆς ἑαυτοῦ ἐκκλησίας, εἰ μή τινα βαρεῖαν ἀνάγκην ἔχοι, ἤ πρᾶγμά τι δυσχερές. Πᾶσαν σκανδάλου πρόφασιν περιαιροῦντες οἱ Πατέρες, διωρίσαντο, μή μεταβαίνειν ἐπίσκοπον ἀπό πόλεως εἰς πόλιν, ἤ ἀπό ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν, κατά τρόπον ἀλαζονείας ἤ πλεονεξίας∙ εἰ δέ τοῦτο οὐ γένηται διά τοιαύτην αἰτίαν, ἀλλά διά πρόσκαιρον ἀνάπαυσιν, ἤ ἑτέραν εὔλογον ἀφορμήν, μή κατεπαίρεσθαι αὐτόν, λόγιον τυχόν ὄντα, τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου ἀμαθοῦς ἴσως τυγχάνοντος, μηδέ αὐτόν μέν ἐφίεσθαι ἐγκωμίων διά δογματικῶν διδασκαλιῶν, (τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ θρησκεία, Τοὐτέστιν ἡ λατρεία, καί ἡ πίστις), τοῦ δέ ἐγχωρίου ἐπισκόπου καταφρονεῖν, ὡς ἐμπειρίαν δογματικῆς διδασκαλίας μή ἔχοντος, ἀλλ’ ἡσυχάζειν καί ἔχειν τήν ἀνάλογον τιμήν πρός τόν ἐγχώριον ἐπίσκοπον∙ τό γάρ παρά ταῦτα γινόμενον, φασί, παραίτιόν ἐστι ταραχῆς πολλῆς, καί ὑποψία τοῦ σπουδάζειν τόν τοιοῦτον καταλιπεῖν τήν λαχοῦσαν αὐτόν, καί σφετερίσασθαι τήν ἑτέρῳ ἀνήκουσαν ἐκκλησίαν. Διά τοι τοῦτο μή ἀνεκτόν ἡγησάμενοι ἐπί πολύν χρόνον διάγειν ἐπίσκοπον εἰς ἀλλοτρίαν ἐνορίαν, ἐπήγαγον, ὡς, ἐπεί τό μή ὑποδέχεσθαι τούς ἐγχωρίους ἐπισκόπους ἀρχιερεῖς ἑτέρων ἐνοριῶν ἀφιλάδελφόν ἐστι καί ἀπάνθρωπον, κεκανόνισται δέ μηδέ λαϊκόν ἀπολιμπάνεσθαι ἀπό τῆς ἐκκλησίας ἐπί τρεῖς Κυριακάς, ἤ μήν ἀκοινώνητον εἶναι, πάντως κρατήσει καί ἐπί ἀρχιερέων ὁ αὐτός κανών. Ὅθεν καί διωρίσαντο, μηδένα ἐπίσκοπον ἐπί πλέον ἀπολιμπάνεσθαι τῆς λαχούσης αὐτόν, καί θλίβειν τόν ἐμπιστευθέντα αὐτῷ λαόν, εἰ μή τινα βαρεῖαν ἀνάγκην ἔχοι, ἤ πρᾶγμά τι δυσχερές. Ἀνάγνωθι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανόνα ιδ΄, ιε΄, τῆς παρούσης συνόδου κανόνα ιβ΄, ιστ΄, ιζ΄, τῆς συνόδου Καρθαγένης κανόνα κγ΄ καί οα΄, συνόδου ἕκτης κανόνα ιζ΄, ιη΄, καί κ΄ καί μάθῃς, πῶς κολάζονται οἱ παρ’ ἐνορίαν διδάσκοντες. Ἀνάγνωθι καί τόν ιστ΄ κανόνα τῆς πρώτης καί δευτέρας συνόδου, καί τά ἐν ἐκείνῳ παρ’ ἡμῶν γραφέντα, καί μάθῃς πόσον καιρόν ὀφείλουσιν οἱ ἐπίσκοποι διατρίβειν ἔξωθεν τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν∙ διά γάρ τοῦτο οὐδέ πλατύτερόν τι περί τούτου ἐνταῦθα διελήφθη. Ἐρωτήσει δέ τις, ὡς τοῦ π΄ κανόνος τῆς στ΄ συνόδου, δηλονότι τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ, διορισαμένου ἀφορίζεσθαι τούς λαϊκούς τούς ἐπί τρισί Κυριακαῖς μή συνερχομένους καί ἐκκλησιάζοντας, τοῦ καί κατά πολύ ὄντος μεταγενεστέρου ταύτης τῆς συνόδου, πῶς ὁ παρὼν κανών, προγενέστερος ὤν, αὐτοῦ μέμνηται; Λύσις. Ἕτερος μέν κανὼν πρό τῆς παρούσης συνόδου οὐδέν τι τοιοῦτον διωρίσατο∙ ἀγράφως δέ, ὡς ἔοικεν, ἐνηργοῦντο τά τοῦ τοιούτου κανόνος ἀρχῆθεν, ὡς καί ἄλλα πολλά∙ ὕστερον δέ, ἡ ἐν τῷ Τρούλλῳ σύνοδος καί ἐγγράφως τά περί τούτου ἐξέθετο. Ὁ προσκαλούμενος ἐπίσκοπος ἐξ ἐπισκόπου, τοῦ προσκαλεσαμένου ἰδιώτου τυγχάνοντος, μή συνεχέστερον δημηγοροίῃ∙ μῶμος γάρ τοῦτο τοῦ ἰδιώτου, καί μνηστεία τῆς ἐπισκοπῆς ἐκείνου∙ καί ἀμφότερα οὐκ ἀμώμητα. Ἀνάγκης δίχα βαρείας, δυσχερές τό ἐπί πλεῖστον τόν ἐπίσκοπον τῆς οἰκείας ἐκκλησίας ἀπολιμπάνεσθαι. Εἴ τις τῶν ἐπισκόπων εἰς ἑτέραν παραγένηται πόλιν, παρά τοῦ κατά χώραν προσκληθείς ἐπισκόπου, καί ὁ προσκαλεσάμενος αὐτόν οὐκ ἔστι διδασκαλίας ἔμπειρος, μή διδασκέτω συνεχέστερον τόν λαόν, καί δημηγορίας ποιείτω∙ τοῦτο γάρ ταραχάς εἴωθε προξενεῖν, καί καταφρόνησιν ἐμποιεῖν τῷ προσκαλέσαντι αὐτόν ἐπισκόπῳ. Δοκεῖ δέ καί διά τῆς ἐπιδείξεως ταύτης, τήν ἀλλοτρίαν προμνηστεύεσθαι ἐκκλησίαν, καί τόν λαόν εἰς ἑαυτόν ἕλκειν, καί σπουδάζειν τήν αὐτῷ παραδοθεῖσαν ἐκκλησίαν καταλιπεῖν, καί εἰς ταύτην μετατεθῆναι. Ὥρισε γοῦν διά ταῦτα ἡ ἁγία σύνοδος, μή πλέον τῶν τριῶν ἑβδομάδων τόν προσδεχθέντα ἐπίσκοπον τῆς ἑαυτοῦ ἐκκλησίας ἀπολιμπάνεσθαι, ἀλλ’ εἰς τόν ἐμπεπιστευμένον αὐτῷ λαόν ὑποστρέφειν, εἰ μήπου τις αὐτόν βαρυτάτη ἀνάγκη, ἤ πρᾶγμα τι δυσχερές, καί ἐπί πλέον ἀπολιμπάνεσθαι ἐκβιάσοι. Ἐάν τινας Ἐπίσκοπος ὑπάγῃ εἰς πόλιν, ἤ ἐπαρχίαν ἄλλην, κόμπου χάριν, ἤγουν διά νά ἐγκωμιασθῇ ὡς λόγιος, ἤ διά ζήτησιν τῆς εὐσεβείας, καί πίστεως,1 καί θέλῃ νά εὑρίσκεται ἐκεῖ πολύ καιρόν, ὁ δέ τῆς πόλεως ἐκείνης Ἐπίσκοπος δέν εἶναι ἔμπειρος εἰς τό νά διδάσκῃ,2 ἐάν, λέγω τοῦτο ἀκολουθήσῃ, ὁρίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι οὗτος νά μή διδάσκῃ συνεχῶς ἐπ’ ἐκκλησίας, μέ σκοπόν διά νά καταφρονῇ τόν κατά τόπον Ἐπίσκοπον, καί νά καταισχύνῃ αὐτόν ὡς ἀμαθῆ. Ἡ συνεχής γάρ αὕτη τοῦ ξένου Ἐπισκόπου διδασκαλία, καί ταραχάς προξενεῖ, καί ὑποψίαν γεννᾷ, ὅτι αὐτός σπουδάζει μέ τοῦτον τρόπον, νά ἑλκύσῃ τόν λαόν εἰς τήν ἀγάπην του, καί ἀκολούθως νά ἀφήσῃ τήν ἐδικήν του ἐπαρχίαν, καί νά ἁρπάσῃ μέ πανουργίαν τήν ξένην. Λοιπόν ἐπειδή ἀπό μέν τό ἕνα μέρος εἶναι πρᾶγμα ἀπάνθρωπον, τόν νά μή δέχεται τελείως τινάς ξένους Ἐπισκόπους εἰς τήν ἐπαρχίαν του∙ ἀπό δέ τό ἄλλο, εἶναι πρᾶγμα, καί ὕποπτον, καί παράνομον, τό νά μένουν αὐτοί πολύν καιρόν εἰς ἐπαρχίαν ξένην∙ διά ταῦτα πρέπει νά ᾖναι διωρισμένος ὁ καιρός ὁποῦ αὐτοί ἔχουν νά κάμουν εἰς αὐτήν. Διότι ἀνίσως ἀφορίζεται ὁ λαϊκός ἐκεῖνος, ὁποῦ ἐν πόλει εὑρισκόμενος δέν ὑπάγῃ εἰς τήν ἐκκλησίαν εἰς τριῶν ἑβδομάδων Κυριακάς, καθὼς οἱ προγενέστεροι τῆς συνόδου ταύτης πατέρες ὥρισαν, (ὄχι δηλ. οἱ τῆς στ΄, οἱ ἐν τῷ π΄ κανόνι τοῦτο ὁρίσαντες, ὃν καί ἀνάγνωθι, ἐπειδή αὐτοί εἶναι μεταγενέστεροι τῶν ἐν Σαρδικῇ, ἀλλά ἄλλοι τινές) εἴτε ἀγράφως, εἴτε καί δι’ ἐγγράφου κανόνος, πόσῳ μᾶλλον δέν πρέπει, ἀλλ’ οὔτε συμφέρει νά λείπῃ πολύν καιρόν ὁ Ἐπίσκοπος ἀπό τήν ἐπαρχίαν του, καί ἀκολούθως νά λυπῇ τό ποίμνιόν του μέ τήν ἀπουσίαν του; ἔξω μόνον ἂν ἔχῃ κᾀμμίαν βαρεῖαν ἀνάγκην, καί περίστασιν δύσκολον ὁποῦ τό ἐμποδίζει.3 Ὅρα καί τόν λε΄ καί νη΄ Ἀποστολικόν, καί τόν π΄ τῆς στ΄ παρά τοῦ κανόνος τούτου ἐρανισθέντα αὐτολεξεί. 1Ἴσως δέ τό, θρησκείας καθοσιώσει δηλοῖ, ὅτι αὐτός ὑπάγει εἰς ξένην ἐπαρχίαν διά νά ἐπαινεθῇ, ὡς καθωσιωμένος ἤτοι διωρισμένος θεολόγος τῶν ὀρθῶν δογμάτων τῆς πίστεως, (καθὼς συνειθίζεται καί λέγεται, καθωσιωμένος Νοτάριος τῆς μεγάλης ἐκκλησίας) ἤ καί ὡς περί τήν πίστιν θρῆσκος, καί εὐσεβέστατος.2Σημείωσαι ὅτι δέν λέγει ἀποφαντικῶς ὁ κανὼν νά μήν ᾖναι ἔμπειρος εἰς διδασκαλίαν Ἐπίσκοπος, ἀλλά καθ’ ὑπόθεσιν ἂν τύχῃ τοιοῦτος νά εὑρεθῇ ποτέ. Καί ὅρα εἰς τόν β΄ τῆς ζ΄.3Τόσον ἀπό τόν παρόντα, ὅσον καί ἀπό τόν κατωτέρω ιβ΄, γίνεται φανερόν, ὅτι τρεῖς ἑβδομάδας μόνον συγχωρεῖται ὁ ἐπίσκοπος νά λείπῃ ἀπό τήν ἐπαρχίαν του. Ἡ δέ α΄ καί β΄ κατά τόν ιστ΄ κανόνα αὐτῆς, εἰς ἕξ μῆνας τήν ἔλλειψιν ταύτην καί ἀπουσίαν τοῦ Ἐπισκόπου ἐξέτεινε. Σημείωσαι δέ ὅτι τάς τρεῖς ἑβδομάδας ταύτας, ὁ μέν προγενέστερος τῆς συνόδου ταύτης κανὼν ἐξέλαβε διά τούς λαϊκούς, ὁποῦ κατ’ αὐτάς δέν συνέρχονται μέ τούς ἄλλους πιστούς εἰς τήν Ἐκκλησίαν. Ἡ δέ παροῦσα σύνοδος ἐξέλαβε ταύτας διά τούς Ἐπισκόπους, ὁποῦ κατ’ αὐτάς λείπουν ἀπό τήν ἐπαρχίαν των.
