Περί τοῦ μή δεῖν τάς λεγομένας πρεσβύτιδας, ἤτοι προκαθημένας, ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καθίστασθαι.
Ἦσάν τινα παρά τοῖς παλαιοῖς ἕθη, ἐν ταῖς ἐκκλησίαις γινόμενα, ὧν τά μέν ὁ χρόνος ἠλλοίωσε, τά δέ καί τέλεον ἔπαυσε, τά δέ καί κανόνες ἀπηγόρευσαν, ὧν ἓν ἦν καί τό πρεσβύτιδάς τινας γηραιάς γυναῖκας ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τάττεσθαι, καί προκαθημένας λέγεσθαι, ἐξαρχούσας τῶν εἰσερχομένων εἰς τήν ἐκκλησίαν γυναικῶν, ὥσπερ διδασκάλους, καί καθιστώσας αὐτάς πρός εὐταξίαν, καί ὅπως, καί ὅπου χρή ταύτας ἑστάναι παιδευούσας αὐτάς. Ταύτας οὖν μή δεῖν γίνεσθαι ὁ κανών διορίζεται, ἤ οὕτω καλεῖσθαι. Τό παλαιόν γυναῖκές τινες πρεσβύτιδες καθήμεναι εἰς τάς καθολικάς ἐκκλησίας, καθίστων τάς λοιπάς γυναῖκας τάχα εἰς εὐταξίαν. Ἐπεί οὖν ἐκ τῆς ὁμιλίας τῆς ἀπό τούτων ἐβλάπτοντό τινες, μή χρωμένων καλῶς τῷ καλῷ διά ὑπεροψίαν, ἤ αἰσχροκέρδειαν, ἐκώλυσαν οἱ Πατέρες τό ὅλως εἶναι τοιαύτας γυναῖκας εἰς ἐκκλησίας, καλουμένας πρεσβύτιδας, ἤτοι προκαθημένας. Μή εἴπῃς δέ, καί πῶς τοῦτο γίνεται εἰς τά γυναικεῖα μοναστήρια, καί μία γυνή, ἡ ἡγουμένη δηλαδή, πασῶν προΐσταται; Ἀκούσεις γάρ, ὅτι ἡ κατά Θεόν ἀποταγή, καί ἀπόκαρσις, τάς πολλάς ἓν σῶμα ποιεῖ λογίζεσθαι, καί πάντα τά αὐτῶν πρός μόνην ψυχικήν σωτηρίαν ἀφορῶσι. Τό δέ διδάσκειν γυναῖκα εἰς ἐκκλησίαν καθολικήν, ἔνθα πλῆθος ἀνδρῶν συναθροίζεται, καί διαφόρων γνωμῶν γύναια, ἀπρεπέστατόν ἐστι καί ὀλέθριον. Αἱ λεγόμεναι προκαθήμεναι, ἐν ἐκκλησίαις μή καθιστάσθωσαν. Εἰ γάρ πολιτικά ὀφφίκια κωλύονται ἐνεργεῖν, πῶς πότε ἐν ἐκκλησίᾳ τοῦ κλήρου πρωτεύσουσι, καί ὡς κεφαλάς τινας ταύτας ἕξουσι; Ὁ μέν Ζωναρᾶς, καί ὁ Βαλσαμών λέγουσιν, ὅτι ὁ κανὼν οὗτος διορίζει νά μή γίνωνται εἰς τήν ἐκκλησίαν αἱ ὀνομαζόμεναι γερόντισσαι γυναῖκες, καί προκαθήμεναι ἀπό τάς λοιπάς. Ἀλλ’ οὔτε μέ τοιοῦτον ὄνομα νά ὀνομάζωνται, διότι τό παλαιόν ἦτον εἰς τάς ἐκκλησίας γυναῖκες τοιαῦται γερόντισσαι, βάνουσαι τάς ἄλλας γυναῖκας εἰς τάξιν, πῶς, καί ποῦ νά στέκωνται, καί νά κάθηνται ἐν τῷ ναῷ κάθε μία, τό ὁποῖον ἔργον, ἐπειδή ἐμεταχειρίζοντο διά αἰσχροκέρδειαν, καί ὑπερηφάνειαν, ἐμπόδισεν αὐτάς ἀπό τοῦτο ὁ κανών. Ἄλλοι δέ λέγουσιν, ὅτι αἱ Πρεσβύτιδες αὗται, καί προκαθήμεναι, ἐμποδίζει ὁ κανὼν νά μή καθίστανται, ἤτοι νά μή χειροτονοῦνται διά τῶν εὐχῶν∙1 ἐπειδή τό καθίστασθαι δηλοῖ καί τό χειροτονεῖσθαι διά τῶν εὐχῶν, ὡς εἴπομεν εἰς τόν δ΄ τῆς α΄. 1Πλήν ὄχι τό νά χειροτονοῦνται αὗται Διακόνισσαι ἐμπόδισεν ὁ κανών, ὡς αὐτοί εἶπον. Ἐπειδή καί αἱ γερόντισσαι αὗται γυναῖκες, ἐγίνοντο κατά τούς καιρούς τῆς συνόδου ταύτης Διακόνισσαι. Δι’ ὃ καί ὁ Φραγκίσκος Τουῤῥιανός, σχολιάζων τό κη΄, τοῦ β΄ βιβλ. τῶν διαταγ. λέγει, ὅτι Πρεσβύτιδας ὁ Κλήμης τάς Διακόνους ὀνομάζει. Ὡς τοῦτο ἠμπορεῖ νά μάθῃ τινάς, λέγω, καί ἀπό τόν ἅγιον Ἐπιφάνιον ἐν τῇ αἱρέσει τῇ κατά Κολλυριδανῶν. Πρεσβύτιδες γάρ καί γερόντισσαι εἶναι αἱ ἑξήκοντα χρόνων γυναῖκες, ἀπό τάς ὁποίας ἐγίνοντο διάκονοι, ὡς λέγει ὁ Παῦλος, καί ἡ ὑποσημ. τοῦ μ΄ τῆς στ΄ (ἥν καί ἀναγνωθ.)∙ ἀλλά ἐμποδίζει καί τό νά χειροτονοῦνται, εἰς τό νά ᾖναι πρεσβύτιδες, καί προκαθήμεναι ἀπό τάς ἄλλας. Τάς πρεσβύτιδας ταύτας ἀναφέρουν καί αἱ Ἀποστολικ. διαταγ., βιβλ. β΄, κεφ. νζ΄ «Αἱ παρθένοι, καί αἱ χῆραι, καί Πρεσβύτιδες πρῶται πασῶν στηκέτωσαν, ἤ καθεζέσθωσαν. Καί ὁ Παῦλος ἰδίᾳ, αὐτάς μνημονεύει ἐν τῇ πρός Τίτον ἐπιστολῇ κεφ. β΄ 3. Πρεσβύτιδας ὠσαύτως ἐν καταστήματι ἱεροπρεπεῖς, μή διαβόλους, μή οἴνῳ πολλῷ δεδουλωμένας, καλοδιδασκάλους, ἵνα σωφρονίζωσι τάς νέας, τάς ὁποίας θαυμάζω πῶς εἶπον τινές ὅτι εἶναι αἱ τῶν Πρεσβυτέρων, καί ἱερέων γυναῖκες, ἐκ τοῦ εἰπεῖν ἱεροπρεπεῖς, ὅπερ οὐκ ἔστιν. Ὁ γάρ Ἀπόστολος λέγων, ἵνα σωφρονίζωσι τάς νέας, ἐφανέρωσεν ὅτι Πρεσβύτιδας ἐννοεῖ τάς Γερόντισσας. Ὡς καί πρεσβύτας τούς γέροντας ἐκάλεσεν ἀνωτέρω, καί ὄχι τούς Πρεσβυτέρους. Πρεσβύτιδας ὀνομάζει τάς γερόντισσας μοναχάς καί ὁ μστ΄ τῆς στ΄. Ὁ δέ ῥηθείς ἅγιος Ἐπιφάνιος αἱρέσει οθ΄ λέγει, ὅτι αἱ γεροντότεραι ἀπό τάς χήρας ὠνομάζοντο Πρεσβύτιδες». Καί ὅρα τήν γ΄ ὑποσημ. τοῦ ιθ΄ τῆς α΄.
