Περί τῶν παραβάντων χωρίς ἀνάγκης, ἤ χωρίς ἀφαιρέσεως ὑπαρχόντων, ἤ χωρίς κινδύνου, ἤ τινος τοιούτου, ὅ γέγονεν ἐπί τῆς τυραννίδος Λικινίου, ἔδοξε τῇ συνόδῳ εἰ καί ἀνάξιοι ἦσαν φιλανθρωπίας, ὅμως χρηστεύσασθαι εἰς αὐτούς. Ὅσοι οὖν γνησίως μεταμέλονται, τρία ἔτη ἐν ἀκροωμένοις ποιήσουσιν, ὡς πιστοί, καί ἑπτά ἔτη ὑποπεσοῦνται· δύω δέ ἔτη χωρίς προσφορᾶς κοινωνήσουσι τῷ λαῷ τῶν προσευχῶν.
Ἕτεροι μέν κανόνες περί τῶν ἐκ βίας πολλῆς καί ἀνάγκης ἀρνησαμένων τήν πίστιν διαγορεύουσιν∙ ὁ δέ παρών κανών περί τῶν χωρίς ἀνάγκης παραβάντων διαλαμβάνει, οὕς καί ἀναξίους εἶναι φιλανθρωπίας φησίν∙ ἀλλ’ ὅμως καί τούς τοιούτους διά χρηστότητα δέχεται, εἰ γνησίως μεταμέλονται, Τοὐτέστιν ἀληθῶς, ἀλλ’ οὐ νόθως καί ἐψευσμένως, μετά θερμότητος δέ καί προθυμίας πολλῆς. Καί τρία μέν ἔτη ἀκροᾶσθαι αὐτούς διακελεύεται, ἤγουν ἔξω τῆς ἐκκλησίας ἵστασθαι ἐν τῷ νάρθηκι, καί τῶν θείων ἀκούειν γραφῶν∙ ἑπτά δ’ ἔτη ὑποπίπτειν, ἤτοι ἐντός μέν τῆς ἐκκλησίας εἰσέρχεσθαι, ἐν δέ τῷ ὄπισθεν μέρει τοῦ ἄμβωνος ἵστασθαι, καί ἐξιέναι μετά τῶν κατηχουμένων∙ ένιαυτούς δέ δύο συνίστασθαι, καί συνεύχεσθαι μετά τῶν πιστῶν, μή μέν τοι καί τῆς τῶν ἁγιασμάτων μεταλήψεως ἀξιοῦσθαι, ἕως ἄν ἡ διετία παρέλθῃ. Ὁ ξβ΄ ἀποστολικός κανών διαλαμβάνει περί τῶν κατά βίαν παραβάντων κληρικῶν∙ ὁ δέ παρών περί τῶν χωρίς βίας ἀρνησαμένων τόν Χριστόν∙ καί φησι δέχεσθαι τούτους, γνησίως, ἤτοι ἀληθῶς μετανοοῦντας. Καί τρία μέν ἔτη ἔξω ἵστασθαι τοῦ ναοῦ, καί ἀκροᾶσθαι τῶν ὑμνῳδιῶν τοῦ Θεοῦ∙ ἑπτά δέ ἔτη ὑποπίπτειν, ἤτοι ἵστασθαι ἐντός τῆς ἐκκλησίας, ὄπισθεν μέν τοι τοῦ ἄμβωνος, καί ἐξέρχεσθαι μετά τῶν κατηχουμένων. Πληρωθείσης δέ τῆς ἑπταετίας, συνεύξονται μέν μετά τῶν πιστῶν καθ’ ὁλόκληρον, τῶν δέ ἁγιασμάτων μετά διετίαν ἀξιωθήσονται. Ὅσοι χωρίς ἀνάγκης παρέβησαν, εἰ καί συγγνώμης ἦσαν ἀνάξιοι, συγγνώμης τινός ἀξιούμενοι, δώδεκα ἔτη ὑποπιπτέτωσαν. Ὅσοι τήν πίστιν ἀπηρνήσαντο χωρίς ἀνάγκης, κᾂν ἀνάξιοι φιλανθρωπίας ἦσαν, ὅμως συγγνώμης τινός ἀξιοῦνται∙ ὥστε τούς γνησίως ἐξ αὐτῶν μεταμελομένους, τρία μέν ἔτη ἐν τοῖς ἀκροωμένοις, ἤτοι ἐν τοῖς βασιλικοῖς ἑστάναι πυλῶσι, καί τῶν θείων ἀκροᾶσθαι γραφῶν∙ μετά δέ τόν τριετῆ χρόνον, ἔνδον τοῦ περιβόλου τῆς ἐκκλησίας εἰσαχθῆναι, καί μετά τῶν ὑποπιπτόντων ἐν τῷ ὀπισθίῳ μέρει τοῦ ἄμβωνος ἑπτά ἔτη διατελέσαι, τῇ τῶν κατηχουμένων ἐκφωνήσει συνεξερχομένους∙ καί μετά παρέλευσιν τοῦ ἑπταετοῦς χρόνου, ἐπί δυσίν ἄλλοις ἔτεσι μετά τῶν πιστῶν τήν σύστασιν δέξασθαι, κοινωνοῦντας αὐτοῖς τῶν προσευχῶν μέχρι συμπληρώσεως τῆς μυσταγωγίας, τῆς θείας μέντοιγε μεταλήψεως οὐδέ ἐπί τοῖς δυσί τούτοις μετασχῶσιν ἔτεσιν∙ ἀλλά μετά τοῦτο, καί τῆς μετοχῆς τῶν ἁγιασμάτων ἀξιωθήσονται. Ἄλλοι μέν κανόνες περί τῶν ἐκ βίας πολλῆς, καί ἀνάγκης μεγάλης ἀρνουμένων τήν πίστιν διαλαμβάνουσιν, ὁ δέ παρὼν Κανών περί τῶν χωρίς ἀνάγκης ἀρνουμένων διαλαμβάνει, λέγων. Ἐκεῖνοι ὁποῦ παρέβησαν τήν εἰς Χριστόν πίστιν χωρίς ἀνάγκην τινά, ἤ κίνδυνον, ἤ στέρησιν τῶν ὑπαρχόντων αὐτῶν. Ὁποῖοι ἐστάθησαν οἱ ὄντες εἰς τούς χρόνους τοῦ τυράννου Λικινίου.1 Οὗτοι, λέγω, ἀγκαλά καί νά ἦσαν ἀνάξιοι φιλανθρωπίας, καί συγκαταβάσεως, ἐφάνη ὅμως εἰς τήν σύνοδον νά δείξῃ ἔλεος εἰς αὐτούς. Λοιπόν ὅσοι ἀληθῶς, καί ἀπό καρδίας, ἀλλ’ οὐχί νόθως, καί ψευδῶς, μετανοοῦν διά τήν ἁμαρτίαν ὁποῦ ἔκαμαν. Οὗτοι τρεῖς μέν χρόνους θέλουν κάμῃ εἰς τούς ἀκρωομένους. Ἤτοι θέλουν στέκωνται εἰς τόν Νάρθηκα ἐν ταῖς ὡραίαις, καί Βασιλικαῖς πύλαις τοῦ ναοῦ, καί τῆς ἐκκλησίας, διά νά ἀκροάζωνται μέν τάς θείας γραφάς, ἕως ὅτου νά εἴπῃ ὁ Διάκονος ὅσοι κατηχούμενοι προέλθετε, μετά ταῦτα δέ νά ἐξέρχωνται. Δύω δέ χρόνους θέλουν ὑποπίπτει, ἤτοι θέλουν ἐμβαίνουν μέσα εἰς τόν ναόν, καί νά στέκωνται μέν πρός τό ὄπισθεν μέρος τοῦ ἄμβωνος. Νά ἐξέρχωνται δέ καί αὐτοί μαζή μέ τούς κατηχουμένους, ὅταν ὁ διάκονος λέγῃ, τό, ὅσοι κατηχούμενοι προέλθετε. Δύω δέ χρόνους θέλουν συγκοινωνήσουν εἰς τήν προσευχήν μαζή με τόν λαόν. Ἤτοι θέλουν στέκωνται μαζή μέ τούς πιστούς νά προσεύχωνται, καί νά μήν εὐγαίνουν μέ τούς κατηχουμένους, χωρίς ὅμως νά μεταλαμβάνουν τά θεῖα μυστήρια, ἕως ὁποῦ νά τελειώσουν οἱ δύω χρόνοι.2 1Ὁ δυσσεβής Λικίνιος ὁ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἐπί τῇ ἀδελφῇ Κωνσταντίᾳ χρηματίσας γαμβρός, καί τά Δευτερεῖα τῆς βασιλικῆς τιμῆς μετά τόν Κωνσταντῖνον ἔχων, ὕστερον κατά τοῦ γυναικαδελφοῦ, αὐτοῦ τούτου, λέγω, τοῦ Κωνσταντίνου, φθόνον λαβών, καί κατά τοῦ Θεοῦ πόλεμον ἄγριον ἤγειρεν. Ὅθεν πρῶτον μέν ἀπεδίωξεν ἐκ τῆς οἰκίας του κάθε χριστιανόν. Ἔπειτα ἐπρόσταξεν, ὅτι οἱ εἰς πᾶσαν πόλιν εὑρισκόμενοι στρατιῶται χριστιανοί, νά ἀποβάλωνται ἀπό τήν τιμήν τοῦ στρατιωτικοῦ ἀξιώματος, ἀνίσως δέν θελήσωσι νά θυσιάσωσιν εἰς τά εἴδωλα (Εὐσέβιος ἐκκλησιαστ. ἱστορ. βιβλ. ι΄, κεφ. η΄ καί περί ζωῆς τοῦ Κωνσταντίνου βιβλ. α΄, κεφ. νδ΄). Ἀφ’ οὗ δέ ἠφανίσθη ἐκεῖνος, νόμον ἐναντίον ἔθετο ὁ εὐσεβέστατος Κωνσταντῖνος, ὅτι ὅσοι ἦσαν πρότερον Χριστιανοί εἰς τά στρατιωτικά συναριθμούμενοι τάγματα, καί δι’ αἰτίαν τῆς εἰς Χριστόν πίστεως ὑπό τοῦ Λικινίου ἐδιώχθησαν ἀπό τήν τιμήν, νά ᾖναι εἰς τήν θέλησιν τους, ἤ πάλιν νά μένουσι βασιλικοί στρατιῶται, καθὼς ἦσαν τό πρότερον, ἤ ἂν δέν θέλουσι, μέ τιμήν νά ἀφίνωνται νά ἔχῃ ὁ καθείς τήν ἐλευθερίαν του. (Εὐσέβιος περί ζωῆς Κωνσταντ. βιβλ. β΄, κεφ. λγ΄ καί Σωζομεν. ἐκκλησιαστικ. ἱστορ. βιβλ. α΄, κεφ. α).2Περί τῶν Ἀκροωμένων, ὑποπιπτόντων, καί συνισταμένων, ὅρα τόν οε΄ Βασιλείου.
