Ἤρεσεν, ἵνα ὁστισδήποτε ἀπό τοῦ βασιλέως διάγνωσιν δημοσίων δικαστηρίων αἰτήσοι, τῆς ἰδίας τιμῆς στερηθείη· ἐάν δέ κρίσιν ἐπισκοπικήν ἀπό τοῦ βασιλέως αἰτήσοι, μηδέν αὐτῷ ἐμποδίσοι.
Διάφοροι κανόνες ὥρισαν, τούς ἐπισκόπους παρά ταῖς συνόδοις τῶν ἐπαρχιῶν δικάζεσθαι, καί τούς κληρικούς παρά τοῖς ἐπισκόποις αὐτῶν. Εἰ δέ τις, φησίν ὁ κανὼν οὗτος, ἱερωμένος ὤν, προσέλθῃ τῷ βασιλεῖ αἰτῶν διάγνωσιν δημοσίων δικαστηρίων, ἤτοι πολιτικῶν καί ἀρχοντικῶν, στερηθήσεται τῆς ἰδίας τιμῆς, ἀντί τοῦ, καθαιρεθήσεται∙ ἐάν δέ βασιλεῖ προσελθών, ἐπισκοπικόν αἰτήσῃ δικαστήριον, ἤτοι συνέλευσιν ἐπισκόπων κατά βασιλικήν πρόσταξιν γενησομένην καί διαγνωμονήσουσαν, οὐ βλαβήσεται περί τήν ἐπιτιμίαν. Ἀνάγνωθι τῆς τετάρτης συνόδου κανόνα θ΄. Σαφής ἐστιν ὁ παρὼν κανών∙ διορίζεται γάρ τούς ἱερωμένους καθαιρεῖσθαι τούς παραιτουμένους τό ἐκκλησιαστικόν δικαστήριον, καί ζητοῦντας ἀπό τοῦ βασιλέως δικάσαι τάς αὐτῶν ὑποθέσεις δημοσίους δικαστάς, ἤτοι πολιτικούς∙ τούς δέ ποριζομένους βασιλικάς προστάξεις χάριν τοῦ δικάσασθαι παρ’ ἐπισκόποις, οὐ θέλει βλάπτεσθαι. Ἀνάγνωθι τόν ιε΄ κανόνα τῆς παρούσης συνόδου, καί τήν αὐτοῦ ἑρμηνείαν∙ λέγει γάρ καί οὗτος τά αὐτά πλατύτερον∙ καί σημείωσαι, ὅτι οὐδέ μετά βασιλικῆς προστάξεως δύναται ἱερωμένος παραιτεῖσθαι τό ἐκκλησιαστικόν δικαστήριον, ἀλλά τοῦτο ποιῶν καθαιρεῖται. Τί δέ; ἐάν λαϊκός διά προστάξεως βασιλικῆς ἑλκύσῃ ἱερωμένον εἰς πολιτικόν δικαστήριον, προκριματισθήσεται; Λύσις. Τινές λέγουσι μήτε προκριματίζεσθαι τοῦτον, μήτε χώραν ἔχειν ἐνταῦθα τήν τοῦ φόρου παραγραφήν. Ἐμοί δέ δοκεῖ, ὅτι ὁ οὕτως ἐναγαγὼν λαϊκός, ἤγουν διά προστάξεως, οὐ προκριματισθήσεται μέν, ὡς εἰς ἀπρόσφορον δικαστήριον ἑλκύσας τόν ἱερωμένον, ἀναγκασθήσεται δέ, εἴπερ ἡ ὑπόθεσίς ἐστιν ἐκκλησιαστική, εἰς τό ἐκκλησιαστικόν δικαστήριον ἀπαντῆσαι, ὅτι καί τά βασιλικά προστάγματα πρός νόμους καί κανόνας ἐκλαμβάνονται καί ἑρμηνεύονται. Οὕτω νόει μοι καί τό ιζ΄ κεφ., τοῦ α΄ τιτ., τοῦ τρίτου βιβλίου, λέγον∙ Ἀλλ’ οὐδέ ὑπέρ τινος χρηματικῆς, ἤ ἐγκληματικῆς αἰτίας, ἐπίσκοπον πρός ἄρχοντα πολιτικόν, ἤ στρατιωτικόν, ἄκοντα ἤ διάγεσθαι, ἤ παρίστασθαι, δίχα βασιλικῆς κελεύσεως συγχωροῦμεν. Δημοσίαν κρίσιν ὁ παρά βασιλέως αἰτῶν, οὐκ ἐπίσκοπος. Ἐπίσκοπος, ἤ κληρικός, ἐπ’ ἐγκλήμασιν αἰτιώμενος, καί τό ἐκκλησιαστικόν παραιτούμενος δικαστήριον, καί παρά βασιλέως αἰτῶν κοσμικούς δικαστάς, τῆς ἰδίας τιμῆς στερηθήσεται. *Στο Πηδάλιο, ο 104ος κανόνας αντιστοιχεί στον 115ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ὅλοι οἱ Ἱερωμένοι πρέπει νά κρίνωνται εἰς τά ἐκκλησιαστικά κριτήρια, καί ὄχι εἰς τά ἐξωτερικά. Διά τοῦτο ὁ παρών κανών διορίζει, ὅτι ὅποιος Ἐπίσκοπος, ἤ Κληρικός, ζητήσῃ ἀπό τόν Βασιλέα, νά κριθῇ ἡ ὑπόθεσίς του εἰς πολιτικά κριτήρια, νά καθῄρεται. Εἰ δέ καί ζητήσῃ ἀπό τόν Βασιλέα κριτήριον ἐκκλησιαστικόν, ἤτοι νά συναχθοῦν διά προσταγῆς του οἱ Ἐπίσκοποι, καί νά θεωρήσουν τήν αὐτοῦ ὑπόθεσιν, τότε δέν θέλει ἐπιτιμηθῇ ὡς ἄτοπόν τι ποιήσας. Πᾶσαι γάρ αἱ σύνοδοι οἰκουμενικαί τε καί τοπικαί, τοιουτοτρόπως, ἤτοι διά Βασιλικῆς προσταγῆς, συνηθροίθησαν. Ὅρα καί τόν οδ΄ Ἀποστολικόν, τόν στ΄ τῆς β΄ καί τόν θ΄ τῆς δ΄.
