Ἤρεσεν, ὥστε κατά τήν εὐαγγελικήν καί ἀποστολικήν ἐπιστήμην, μήτε ὁ ἀπό γυναικός ἐαθείς, μήτε ἡ ἀπό ἀνδρός καταληφθεῖσα, ἑτέρῳ συζευχθῇ· ἀλλ᾽ ἤ οὕτω μείνωσιν, ἤ ἑαυτοῖς καταλλαγῶσιν· οὗπερ ἐάν καταφρονήσωσι, πρός μετάνοιαν καταναγκασθῶσιν· ἐν ὧ πράγματι νόμον βασιλικόν ἐκτεθῆναι χρεὼν αἰτῆσαι.
Ὁ μέν βασιλεύς Ἰουστινιανός ῥητάς αἰτίας ἔθετο τῆς τῶν γάμων λύσεως ἐν νεαρᾷ κειμένῃ εἰς βιβλίον τῶν βασιλικῶν κη΄, τιτ. ζ΄ ὧν ἄνευ μή λύεσθαι γάμον ἐθέσπισεν∙ ἡ δέ σύνοδος αὕτη προγενεστέρα οὖσα πολλῷ τοῦ Ἰουστινιανοῦ, καί κατά παλαιόν ἔθος ὁρῶσα λυομένους τούς γάμους ὅτε ἕκαστος τῶν συνοικούντων ἐβούλετο, ὥρισε τούς ἀπ’ ἀλλήλων διϊσταμένους ἤ καταλλάττεσθαι ἀλλήλοις, καί μένειν τόν γάμον, ἤ οὕτω μένειν, ἀγάμους δηλαδή μετά τήν διάστασιν∙ εἰ δέ τούτου καταφρονήσουσι, πρός μετάνοιαν καταναγκασθῶσιν, ἀντί τοῦ, μετανοῆσαι ἀνάγκην ἕξουσιν, ὡς ἡμαρτηκότες μοιχείαν, κατά τήν τοῦ Κυρίου φωνήν τήν λέγουσαν, ὅτι, Ὁ ἀπολύσας τήν γυναῖκα αὐτοῦ χωρίς λόγου πορνείας ποιεῖ αὐτήν μοιχᾶσθαι∙ καί ὁ ἀπολελυμένην γαμήσας μοιχᾶται. Ἔδοξε δέ τῇ συνόδῳ καί αἰτῆσαι νόμον περί τοῦ μή λύεσθαι τούς γάμους ἀναιτίως γενέσθαι βασιλικόν∙ εὐαγγελικήν δέ καί ἀποστολικήν ἐπιστήμην, τήν τοῦ Κυρίου διαταγήν φασι, καί τήν τοῦ μεγάλου Παύλου διδασκαλίαν∙ ὁ μέν γάρ Κύριος, Οὓς ὁ Θεός συνέζευξε, φησίν, ἄνθρωπος μή χωριζέτω∙ ὁ δέ μακάριος Παῦλος∙ Δέδεσαι γυναικί; Μή ζήτει λύσιν. Λέλυσαι ἀπό γυναικός; Μή ζήτει γυναῖκα. Ἡ μέν παροῦσα σύνοδος θεσπίζουσα, μή ἑτέρῳ συνάπτεσθαι τήν μεταστᾶσαν ἐκ τοῦ συζύγου αὐτῆς, καί τό ἐναντίον, μηδέ τόν ἄνδρα μετά ἑτέρας συνοικεῖν, ἀλλ’ ἤ ἄζυγας εἶναι, ἤ καταλλάττεσθαι, παρακαλεῖ διά βασιλικοῦ προστάγματος καταναγκάζεσθαι πάντως οὕτω ποιεῖν. Σύ δέ γίνωσκε, ὅτι ἡ ριζ΄ Ἰουστινιάνειος νεαρά, ἡ κειμένη ἐν τῷ ζ΄ τίτλῳ, τοῦ κη΄ βιβλίου, ἄλλως τά περί τῶν λύσεων τῶν γάμων μετετύπωσε∙ καί ἀνάγνωθι τόν πζ΄ κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καί τά ἐν αὐτῷ, καί εὑρήσεις πολλά χάριν τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως∙ τά γάρ ἐν τῷ παρόντι κανόνι περιεχόμενα, προγενέστερα ὄντα κατά πολύ, ἠπράκτησαν. Τεμνόμεναι συζυγίαι, εἰ μή καταλλάττοιντο, μενέτωσαν οὕτως∙ εἰ δέ μή, πρός μετάνοιαν ἀναγκάζονται. Ἤρεσε τῇ συνόδῳ ταύτῃ, κατά τήν εὐαγγελικήν καί ἀποστολικήν διδασκαλίαν, μή τινα τήν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐκβάλλειν ὡς ἔτυχε, καί χωρίζεσθαι ταύτης∙ εἰ δέ συμβῇ ἤ ἀπό τοῦ ἀνδρός, ἤ ἀπό τῆς γυναικός, διατμηθῆναι τήν συζυγίαν, καί οὐ καταλλαγῶσι, καί συνελθεῖν αὖθις θελήσουσι, μένειν οὕτως αὐτούς ἀπολύτους, καί γάμον ἕτερον μή συναλλάττειν∙ διότι καί ὁ ἀπολελυμένην γαμήσας μοιχᾶται∙ εἰ δέ συζευχθῇ ὁ ἀνήρ ἑτέρᾳ γυναικί, ἤ ἡ γυνή ἑτέρῳ ἀνδρί, πρός μετάνοιαν ἀναχθήσονται, καί τοῖς τῆς μοιχείας ἐπιτιμίοις ὑποπεσοῦνται∙ καί ζήτει κανόνα ὀγδοηκοστόν ἕβδομον τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἕκτης συνόδου, καί τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανόνα ἔννατον, τριακοστόν πέμπτον, τεσσαρακοστόν ὄγδοον, καί ἑβδομηκοστόν ἕβδομον. *Στο Πηδάλιο, ο 102ος κανόνας αντιστοιχεί στον 113ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Προστάζει ὁ παρών κανών, ὅτι οἱ γάμοι νά μή χωρίζωνται ἄνευ λόγου πορνείας. Ἐάν δέ καί ἀφήσῃ, ἤ ὁ ἄνδρας τήν γυναῖκα, ἤ ἡ γυνή τόν ἄνδρα, νά μή δύνανται νά δευτεροϋπανδρευθοῦν, ἀλλά, ἤ νά ἀγαπηθοῦν πάλιν καί νά ἑνωθοῦν, ἤ ἂν δέν ἑνωθοῦν, νά μένουν καί οἱ δύω ἄγαμοι, καθὼς καί ὁ Κύριος ἐν Εὐαγγελίοις διδάσκει, λέγων∙ «Οὕς ὁ Θεός συνέζευξεν, ἄνθρωπος μή χωριζέτω»∙ καί, «ὁ ἀπολύων τήν γυναῖκα αὐτοῦ, παρεκτός λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτήν μοιχᾶσθαι». Καί ὁ Ἀπόστολος παρά τοῦ Κυρίου μαθών, εἰς τούς ὑπανδρευθέντας, λέγει. «Παραγγέλω ὄχι ἐγώ, ἀλλ’ ὁ Κύριος, ἡ γυνή ἀπό τόν ἄνδρα νά μή χωρίζεται. Εἰ δέ καί χωρισθῇ, ἂς μένη ἄγαμος, ἤ ἂς φιλιώνεται μέ τόν ἄνδρα της. Καί ὁ ἄνδρας τήν γυναῖκα ἂς μήν ἀφίνη». Ἐάν δέ χωρισθέντες δευτεροϋπανδρευθοῦν, νά ἀναγκασθῶσι πρός μετάνοιαν, ἤτοι νά ἀναγκάζωνται καί οἱ δύω νά μετανοήσουν, ὡς μοιχείαν ποιήσαντες. Περί τούτου δέ τοῦ πράγματος λέγει ἡ σύνοδος, ὅτι πρέπει νά ζητήσουν ἀπό τόν Βασιλέα διά νά διορίσῃ καί νόμον πολιτικόν. Ὅρα καί τόν μη΄ Ἀποστολικόν.
