Οἱ ὁμνύοντες μή καταδέχεσθαι τήν χειροτονίαν, ἐξομνύμενοι, μή ἀναγκαζέσθωσαν ἐπιορκεῖν. Εἰ γάρ καί δοκεῖ τις εἶναι Κανόνας ὁ συγχωρῶν τοῖς τοιούτοις, ἀλλά πείρᾳ ἐγνώκαμεν, ὅτι οὐκ εὐοδοῦνται1(ΠΗΔΑΛΙΟΝ) οἱ παρορκήσαντες. Σκοπεῖν δέ δεῖ καί τό εἶδος τοῦ ὅρκου καί τά ῥήματα καί τήν διάθεσιν, ἀφ᾿ ἧς ὀμωμόκασι, καί τάς κατά λεπτόν ἐν τοῖς ῥήμασι προσθήκας, ὡς ἐάν μηδεμία ᾖ μηδαμόθεν παραμυθία, χρή παντελῶς ἐᾷν τούς τοιούτους. Τό μέντοι κατά Σευῆρον πρᾶγμα, ἤτοι τόν ὑπό τούτου χειροτονηθέντα πρεσβύτερον, τοιαύτην τινά μοι δοκεῖ παραμυθίαν ἔχειν, εἰ καί σοι συνδοκεῖ· τόν ἀγρόν ἐκεῖνον τόν ὑποκείμενον τῇ Μισθείᾳ, ᾧ ἐπεκηρύχθη ὁ ἄνθρωπος, κέλευσον Μασάδοις ὑποτελεῖν. Οὕτω γάρ κᾀκεῖνος οὐ παρορκήσει, μή ἀναχωρῶν τοῦ τόπου, καί ὁ Λογγῖνος, ἔχων τόν Κυριακόν μεθ᾿ ἑαυτοῦ, οὐκ ἐρημώσει τήν Ἐκκλησίαν, οὐδέ τήν ἑαυτοῦ ψυχήν διά τῆς ἀργίας καταδικάσει. Καί ἡμεῖς δόξομεν μή παρά κανόνας ποιεῖν τι, συμπεριφερόμενοι τῷ Κυριακῷ, ὀμόσαντι μέν συμπαραμένειν Μινδάνοις,2(ΠΗΔΑΛΙΟΝ) καταδεξαμένῳ δέ την μετάθεσιν· ἡ γάρ ἐπάνοδος, φυλακή ἔσται τοῦ ὅρκου, τό δέ εἶξαι αὐτόν τῇ οἰκονομίᾳ, εἰς ἐπιορκίαν αὐτῷ οὐ λογισθήσεται, διά τό μή προσκεῖσθαι τῷ ὅρκῳ, μηδέ πρός βραχύ ἀναχωρῆσαι Μινδάνων, ἀλλά παραμένειν εἰς τό ἐφεξῆς. Σευήρῳ δέ προφασιζομένῳ τήν λήθην, ἡμεῖς συγχωρήσομεν, εἰπόντες ὅτι ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης οὐ περιόψεται τήν ἑαυτοῦ ἐκκλησίαν ὑπό τοιούτου λυμαινομένην, ποιοῦντος μέν ἀκανονίστως τό ἐξ ἀρχῆς, ὅρκῳ δέ καταδεσμοῦντος παρά τά Εὐαγγέλια, παρορκεῖν δέ διδάσκοντος, δι᾿ ὧν μετετέθη, ψευδομένου δέ νῦν δι᾽ ὧν τήν λήθην σχηματίζεται. Ἐπειδή δέ οὐκ ἐσμέν καρδιῶν κριταί, ἀλλ᾿ ἐξ ὧν ἀκούομεν κρίνομεν, δῶμεν τῷ Κυρίῳ τήν ἐκδίκησιν, αὐτοί δέ ἀδιακρίτως αὐτόν δεξώμεθα, συγγνώμην δόντες ἀνθρωπίνω πάθει τῇ λήθῃ.
Τινές εἰς τό χειροτονηθῆναι καλούμενοι, ἑξώμνυντο μή καταδέξασθαι τήν χειροτονίαν∙ τούς γοῦν τοιούτους λέγει ὁ ἅγιος μή δεῖν ἀναγκάζεσθαι ἐπιορκεῖν∙ κᾂν δοκῇ, φησίν, ἐξεῖναι τοῖς ἀφ᾽ ἑαυτῶν ὀμόσασιν, ἤ δεσμόν τινα ἑαυτοῖς ἐπιβαλοῦσιν, οἷον μή φαγεῖν κρέας, ἤ μή πιεῖν οἶνον, ἤ μή τόδε, ἤ τόδε ποιῆσαι, λύειν πάλιν ἀφ᾽ ἑαυτῶν τόν δεσμόν, καί τοῦ ὅρκου ἀφίστασθαι, ἀλλ᾽ ἐκ πείρας ἐμάθομεν, ὅτι οἱ παρορκήσαντες, ἤγουν οἱ παρά τούς ὅρκους ποιήσαντες, οὐκ εὐδοκοῦνται, ἀντί τοῦ, οὐ θελητοί τῷ Θεῷ εἰσιν, ἤ οὐκ εὐδόκιμοι αὐτῷ, οὐδ᾽ εὐάρεστοι κρίνονται. Δεῖ δέ, φησίν, ἐπί τῶν τοιούτων καί τό εἶδος τοῦ ὅρκου σκοπεῖν, εἴτουν, εἰ Θεόν ὠνόμασεν ὁ ὀμνύων, ἤ ἄλλο τι, καί τά ῥήματα τοῦ ὀμόσαντος, καί τήν διάθεσιν ἀφ᾽ ἧς ὤμοσε, καί τάς κατά λεπτόν ἐν τοῖς ῥήμασι προσθήκας∙ εἰκός γάρ ἐστιν ἐκ τῆς τοῦ ὅρκου ποιότητος, καί ἐκ τῶν ῥημάτων, καί ἐκ τῆς διαθέσεως∙ εἰ τυχόν ἐκ μικροψυχίας καί οὐκ ἐξ ἀμεταθέτου γνώμης ὤμοσε, καταλαβεῖν τούς σκοποῦντας, μή κωλύεσθαι τόν ὀμόσαντα ἀποστῆναι τοῦ ὅρκου∙ εἰ δέ τούτων σκοπουμένων, οὐκ ἔστιν εὑρεῖν παραμυθίαν τινά εἰς τό ἀποστῆναι τοῦ ὅρκου, χρή τούς τοιούτους ἐᾷν, ἵνα μή ἐπιορκῶσι. Τό δέ κατά Σευῆρον πρᾶγμα, ἥτοι ἡ πρᾶξις καί ἡ ὑπόθεσις τοιοῦτόν τι ἦν. Λογγῖνός τις εἶχεν ἀγρόν καλούμενον Μίνδανα, τῇ ἐπισκοπῇ τῆς Μισθείας ὑποκείμενον. Σευῆρος δέ Μασάδων ἐπίσκοπος ὤν, ἐχειροτόνησε Κυριακόν τινα εἰς τόν ἐν τῷ ἀγρῷ ναόν πρεσβύτερον, ὀμόσαντα παραμένειν τῷ ναῷ, ἤ μᾶλλον τῇ ἐπισκοπῇ αὐτοῦ ὑποτελεῖν. Ἀλλ’ ὁ τῆς ἐνορίας ἐπίσκοπος, ᾗ ὑπέκοιτο ὁ ἀγρός, ἐκώλυε τόν Κυριακόν ἱερουργεῖν ἐν ἐκκλησίᾳ διαφερούσῃ αὐτῷ, παρ᾽ ἑτέρου χειροτονηθέντα. Διό καί καταλιπὼν αὐτήν ὁ Κυριακός, μετετέθη ἀλλαχοῦ, καί ὁ Λογγῖνος διά τοῦτο λυπούμενος, ἠπείλει ἐρημῶσαι τήν ἐκκλησίαν. Ἐρωτηθείς οὖν ὁ μέγας Βασίλειος περί τούτου, ἀπεκρίνατο, τόν ἀγρόν, ᾧ ἐπεκηρύχθη ὁ Κυριακός, ἤγουν εἰς ὃν ὠνομάσθη πρεσβύτερος, ὑποτεθῆναι τῇ ἐπισκοπῇ τῶν Μασάδων, εἰ καί ἑτέρας ἦν ἐνορίας, καί τόν Κυριακόν αὖθις ἐπαναστρέψαι ἐκεῖ∙ οὕτω γάρ, φησίν, οὔτε ἐκεῖνος παρά τόν ὅρκον ποιήσει, οὔτε ὁ Λογγῖνος τήν ἐκκλησίαν ἐρημώσει, ἀντί τοῦ, ἔρημον καταλείψει, ἤ καί καθελεῖ, οὐδέ τήν ἑαυτοῦ ψυχήν ταῖς ἀργίαις καταδικάσει, ἤγουν ὑποβαλεῖ, τῷ μή σχολάζειν εὐχαῖς καί τοῖς θείοις ὕμνοις, ἀλλ᾽ ἀργεῖν ἐκ τούτων∙ καί ἡμεῖς, φησίν, οἰκονομοῦντες τά κατά τόν Κυριακόν, καί ὑποστρέψαι αὐτόν εἰς τήν ἐκκλησίαν, ᾗ ὤμοσεν ἐγκαρτερεῖν, ἐπιτρέποντες, οὐ δόξομεν παρἁ κανόνας ποιεῖν, οὐδέ ἐκεῖνος παραβαίνειν τόν ὅρκον κριθείη∙ ἐπανερχόμενος γάρ δοκεῖ φυλάσσειν τόν ὅρκον, ὅτι οὐδέ πρόσκειται τῷ ὅρκῳ, οὐδέ πρός βραχύ ἀναχωρήσειν τοῦ ἀγροῦ τῶν Μανδάνων. Ὅρα οὖν πῶς ἐκ τῆς τῶν ῥημάτων ἐξετάσεως καί κατασκοπήσεως ἐθήρευσεν ὁ ἅγιος νοῦν, ὥστε μή δοκεῖν ἐπιορκεῖν τόν ὀμόσαντα. Ταῦτα μέν οὖν περί τοῦ Κυριακοῦ. Ὁ δέ Σευῆρος αἰτιώμενος, ὅτι εἰς ἀγρόν ἀλλοτρίᾳ ὑποτελοῦντα ἐνορίᾳ ἐχειροτόνησεν, ἔλεγε κατά λήθην τοῦτο ποιῆσαι, ἀγνοήσας ὅτι ἑτέρῳ ὁ ἀγρός ὑπόκειται. Ἐπεί οὖν, φησί, τήν λήθην προβάλλεται, δεῖ αὐτῷ συγχωρηθῆναι, καί εἰς τήν κρίσιν τοῦ Θεοῦ ἀναρτῆσαι αὐτόν∙ ὅτι γάρ οὐκ ἐσμέν καρδιογνῶσται, ἀλλ᾽ ὡς ἀκούομεν κρίνομεν, δῶμεν τήν ἐκδίκησιν τῷ Θεῷ, συγγνωμονήσαντες διά τήν λήθην, ἥτις ἐστί πάθος ἀνθρώπινον. Τινές εἰς το χειροτονηθῆναι μετακαλούμενοι, ἐξωμνύοντο τό μή καταδέξασθαι τήν χειροτονίαν. Τούς οὖν τοιούτους λέγει ὁ ἅγιος μή δεῖν ἀναγκάζεσθαι ἐπιορκεῖν∙ κᾂν γάρ δοκῇ, φησίν, ἐξεῖναι τοῖς ἀφ᾽ ἑαυτῶν ὀμόσασιν, ἤ δεσμόν τινα ἑαυτοῖς ἐπιβαλοῦσιν, ὡς μή φαγεῖν κρέας, ἤ μή πιεῖν οἶνον, ἤ μή τόδε ποιῆσαι, λύειν πάλιν ἀφ᾽ ἑαυτῶν τόν δεσμόν, καί τοῦ ὅρκου ἀφίστασθαι, ἀλλ᾽ ἐκ πείρας ἐμάθομεν, ὅτι οἱ παρορκήσαντες οὐκ εὐοδοῦνται, ἀλλ᾽ ὑπό τοῦ Θεοῦ παραχωροῦνται πειρασθῆναι διά τήν ἐπιορκίαν. Δεῖ δέ, φησίν, ἐπί τῶν τοιούτων, καί τό εἶδος τοῦ ὅρκου σκοπεῖν, ἤγουν εἰ Θεόν ὠνόμασεν ὁ ὀμνύων, ἤ ἄλλο τι, καί τά ῥήματα τοῦ ὀμόσαντος, καί τήν διάθεσιν ἀφ᾽ ἧς ὤμοσε, καί τάς κατά λεπτόν ἐν τοῖς ῥήμασι προσθήκας. Εἰκός γάρ ἐστιν, ἐκ τῆς τοῦ ὅρκου ποιότητος, καί ἐκ τῶν ῥημάτων, καί τῆς διαθέσεως, (εἰ τυχόν ἐκ μικροψυχίας, καί οὐκ ἐξ ἀμεταθέτου γνώμης ὤμοσε) καταλαβεῖν τούς σκοποῦντας, μή κωλύεσθαι τόν ὀμόσαντα ἀποστῆναι τοῦ ὅρκου∙ εἰ δέ τούτων σκοπουμένων οὐκ ἔστιν εὑρεῖν παραμυθίαν τινά εἰς τό ἀποστῆναι τοῦ ὅρκου, χρή τούς τοιούτους ἐᾷν, ἵνα μή ἐπιορκῶσι. Τό δέ κατά Σευῆρον πρᾶγμα, ἤτοι ἡ πρᾶξις καί ἡ ὑπόθεσις, τοιοῦτον ἦν. Λογγῖνός τις εἶχεν ἀγρόν, Μίνδανα καλούμενον, τῇ ἐπισκοπῇ τῆς Μισθείας ὑποκείμενον. Σευῆρος δέ, Μασάδων ἐπίσκοπος ὤν, ἐχειροτόνησε Κυριακόν τινά εἰς τόν ἐν τῷ ναῷ ἀγρόν πρεσβύτερον, ὀμόσαντα παραμένειν τῷ ναῷ, ἤ μᾶλλον τῇ ἐπισκοπῇ ὑποτελεῖν. Ἀλλ᾽ ὁ τῆς ἐνορίας ἐπίσκοπος, ᾗ ὑπέκειτο ὁ ἀγρός, ἐκώλυσε τόν Κυριακόν ἱερουργεῖν ἐν ἐκκλησίᾳ διαφερούσῃ αὐτῷ, παρ᾽ ἑτέρου χειροτονηθέντα∙ διό καί καταλιπών αὐτήν ὁ Κυριακός, μετετέθη ἀλλαχοῦ∙ καί ὁ Λογγῖνος διά τοῦτο λυπούμενος ἠπείλει ἐρημῶσαι τήν ἐκκλησίαν. Ἐρωτηθείς γοῦν ὁ μέγας Βασίλειος περί τούτου, ἀπεκρίνατο τόν ἀγρόν, ᾧ ἐπεκηρύχθη ὁ Κυριακός, ἤγουν εἰς ὃν ὠνομάσθη πρεσβύτερος, ὑποτεθῆναι τῇ ἐπισκοπῇ τῶν Μασάδων, εἰ καί ἑτέρας ἦν ἐνορίας, καί τόν Κυριακόν αὖθις ἐπαναστρέψαι ἐκεῖ∙ οὕτω γάρ, φησίν, οὔτε ἐκεῖνος παρά τόν ὅρκον ποιήσει, οὔτε ὁ Λογγῖνος τήν ἐκκλησίαν ἐρημώσει, ἀντί τοῦ, ἔρημον καταλείψει, ἤ καί καθελεῖ, οὐδέ τήν ἑαυτοῦ ψυχήν ταῖς ἀργίαις καταδικάσει, ἤγουν ὑποβαλεῖ, τῷ μή σχολάζειν εὐχαῖς καί τοῖς θείοις ὕμνοις, ἀλλά ἀργεῖν∙ ἐκ τούτων καί ἡμεῖς, φησίν, οἰκονομοῦντες τά κατά τόν Κυριακόν, καί ἐπιστρέψαι αὐτόν εἰς τήν ἐκκλησίαν, ᾗ ὤμοσεν ἐγκαρτερεῖν, ἐπιτρέποντες, οὐ δόξομεν παρά κανόνας ποιεῖν, οὐδέ ἐκεῖνος παραβαίνειν τόν ὅρκον κριθείη∙ ἐπάνερχόμενος γάρ δοκεῖ φυλάσσειν τόν ὅρκον, ὅτι οὐδέ πρόσκειται τῷ ὅρκῳ, οὐδέ πρός βραχύ ἀναχωρήσειν τοῦ ἀγροῦ τῶν Μινδάνων. Ὅρα οὖν πῶς ἐκ τῆς τῶν ῥημάτων ἐξετάσεως καί κατασκοπήσεως ἐθήρευσεν ὁ ἅγιος νοῦν, ὥστε μή δοκεῖν ἐπιορκεῖν τόν ὀμόσαντα. Ταῦτα μέν οὖν περί τοῦ Κυριακοῦ. Ὁ δέ Σευῆρος αἰτιώμενος, ὅτι εἰς ἀγρόν ἀλλοτρίᾳ ὑποτελοῦντα ἐγορίᾳ ἐχειροτόνησεν, ἔλεγε κατά λήθην τοῦτο ποιῆσαι, ἀγνοήσας ἑτέρῳ τόν ἀγρόν ὑποκεῖσθαι. Ἐπεί οὖν, φησί, τήν λήθην προβάλλεται, δεῖ αὐτόν συγχωρηθῆναι, καί εἰς τήν κρίσιν ἀναρτῆσαι αὐτόν τοῦ Θεοῦ∙ ὅτι γάρ οὐκ ἐσμέν καρδιογνῶσται, ἀλλ᾽, ὡς ἀκούομεν, κρίνομεν, δῶμεν τήν ἐκδίκησιν τῷ Θεῷ, συγγνωμονήσαντες διά τήν λήθην, ἥτις ἐστί πάθος ἀνθρώπινον∙ καί τά μέν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Σύ δέ ἀνάγνωθι τό ιη΄ κεφ., τοῦ ιγ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, καί τά εἰς τήν ἑρμηνείαν αὐτοῦ γραφέντα χάριν ἀναψηλαφήσεως ὅρκων. Ἔχε δέ ἐπί μνήμης καί τό παρά τοῦ ἁγίου ὁρισθέν χάριν τοῦ παρεμπεσόντος φάκτου ἐπί τῇ χειροτονίᾳ τοῦ Κυριακοῦ, καί τῇ γενομένῃ παρά τούτου δῆθεν ἐπιορκίᾳ, καί σημείωσαι, ὅτι διά τούτου συγγινώσκονται, ὡς ἔοικεν, οἱ κατά τινας πατριαρχικάς ἐκκλησίας ἱερουργοῦντες ἐγχώριοι ἀρχιερεῖς∙ εἰ γάρ μή τό τῆς ἀγνοίας πρόβλημα ἐβοήθησε τῷ Σευήρῳ, καθῃρέθη ἂν διά τό παρ᾽ ἐνορίαν ποιῆσαι χειροτονίαν. Περί δέ ἱερέων ψευδῶς μαρτυρησάντων, ἀνάγνωθι τήν οστ΄, νεαράν τοῦ Βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Φιλοσόφου, διαλαμβάνουσαν, ὡς, εἰ μέν ἔνορκον ψευδομαρτυρίαν ποιήσει ὁ ἱερεύς, καθαιρεῖται∙ ὅρκου δέ μή παραζευγνυμἑνου, ἀφορίζεται ἐπί τριετῆ χρόνον εἰς μοναστήριον, καί οὔτως εἰς τήν ἰδίαν τάξιν ἀποκαθίσταται. ΕΤΕΡΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ. Εἰς τήν ἑρμηνείαν τοῦ κη΄ καί τοῦ κθ΄ κανόνος τοῦ παρόντος ἁγίου Πατρός ἐγράψαμεν χάριν τῶν ὅρκων πολλά. Ἐπεί δέ ἤκουσά τινος λέγοντος ὀμότην εἶναι τόν ὀμνύοντα, μά τήν σωτηρίαν μου, μά τάς εὐχάς τῶν ἁγίων Πατέρων, νά ἴδω συγχώρησιν, τῶν ἁμαρτιῶν μου, καί τά τοιαῦτα, λέγω, ὅτι ὁ μέγας ἅγιος Βασίλειος ἔγραψεν ἐν τοῖς ἀσκητικοῖς αὐτοῦ, ὅτι ταῦτα οὐκ εἰσίν ὅρκοι, ἀλλά εὐχαί, καί σχήματα ὅρκων, πρός θεραπείαν τῶν ἀκουόντων λεγόμενα, διό καί εἰσίν ἀνέγκλητα. Καί ὁ Ἰωσήφ γάρ, φησίν, ὤμνυε, μά τήν ὑγείαν Φαραώ∙ καί ὁ Ἀπόστολος πρός Κορινθίους ἔγραψε, μά τήν ἡμετέραν καύχησιν, καί πάλιν, Εὐλογητός ὁ Θεός, ἀλήθειαν λέγω καί οὐ ψεύδομαι. Οὐκ ἀναγκάσεις τόν μή ἂν χειροτονηθῆναι ὀμόσαντα. Τόν ψηφισθέντα ἐπίσκοπον, καί διά τινα παρεμπεσοῦσαν δυσχέρειαν ἐπομοσάμενον τήν χειροτονίαν μή καταδέξασθαι, χειροτονηθῆναι οὐκ ἀναγκάσεις. Χρή δέ σκοπεῖσθαι καί τό εἶδος τοῦ ὅρκου, καί τά ῥήματα, καί τήν διάθεσιν ἀφ᾽ ἧς ὤμοσε, καί τάς κατά λεπτόν ἐν ῥήμασι προσθήκας∙ καί ἐάν ᾖ τίς πόθεν παραμυθία τοῦ ὅρκου, συγχωρεῖ αὐτῷ τήν δοκοῦσαν ἐπιορκίαν, καί χειροτονεῖσθαι ἐπιτρέπει∙ ἐάν δέ μηδεμία ᾖ μηδαμόθεν καταφυγή, ἀλλά πανταχόθεν ἐπιορκῶν εὑρίσκεται, εἰ χειροτονηθῆναι συγχωρηθῇ, δεῖ παντελῶς παρεᾷν τόν τοιοῦτον. Ἐπειδή μερικοί ζητούμενοι νά χειροτονηθοῦν, ἐξώμοναν νά μή δεχθοῦν τήν χειροτονίαν, διά τοῦτο ὁ παρών κανών προστάζει, ὅτι οἱ τοιοῦτοι δέν πρέπει νά ἀναγκάζωνται, εἰς τό νά χειροτονοῦνται, καί ἀκολούθως εἰς τό νά παραβαίνουν τόν ὅρκον ὁποῦ ἔκαμαν. Διότι ἀγκαλά καί φαίνεται, ὅτι συγχωροῦνται νά λύουσι τόν δεσμόν, κατά τινα κανόνα,3 οἱ ἀφ’ ἑαυτῶν ὀμόσαντες, καί δήσαντες τόν ἑαυτόν τους, νά κάμουν τό τόδε πρᾶγμα, ἤ νά μήν τό κάμουν. Μέ ὅλον τοῦτο, ἡμεῖς μέ τήν δοκιμήν ἠξεύρομεν, ὅτι ὅσοι παραβαίνουν τούς ὅρκους των, δέν εὐοδοῦνται, οὔτε κρίνονται εὐδόκιμοι, καί εὐάρεστοι, κοντά εἰς τόν Θεόν. Ἀλλά παραχωροῦνται νά πάθωσι πειρασμόν. Εἰς τά τοιαῦτα ὅμως πρέπει τινάς νά στοχάζεται καί τό εἶδος τοῦ ὅρκου. Ἤτοι, ἂν ὤμοσε τόν Θεόν ἤ ἄλλο τι, καί τά λόγια τοῦ ὀμόσαντος, καί τήν διάθεσιν, καί γνώμην, μέ τήν ὁποίαν ὤμοσεν. Ἤτοι ἂν ἀπό συναρπαγήν, ἤ ἀπό μικροψυχίαν, καί ὄχι ἀπό ἀμετάθετον γνώμην καί ἀποφασιστικήν ὤμοσε, καί τάς παραμικράς προσθήκας, ὁποῦ ἐπρόσθεσεν εἰς τά λόγια τοῦ ὅρκου. Εἰς τρόπον, ὅτι, ἂν ἀπό κᾀνένα περιστατικόν δέν εὑρεθῇ κᾀμμία παραμυθία εὔλογος, εἰς τό νά λυθῇ ὁ γενόμενος ὅρκος, πρέπει νά ἀφίνῃ τούς τοιούτους τινάς νά φυλάττουν τόν ὅρκον τους, καί νά μήν τούς ἀναγκάζῃ νά ἐπιορκοῦν. Ἡ δέ τοῦ Σευήρου ὑπόθεσις τοιαύτη φαίνεται νά ἦτον. Λογγῖνός τις ὀνομαζόμενος εἶχε τζιφτιλίκιον, λεγόμενον Μίνδανα, ὑποκείμενον εἰς τήν ἐπισκοπήν τῆς Μισθείας. Σευῆρος δέ ὁ Μασάδων Ἐπίσκοπος, ἐχειροτόνησε Πρεσβύτερον εἰς τήν ἐν τῷ τζιφτιλικίω ἐκκλησίαν, κᾂποιον Κυριακόν, ὅστις ἠναγκάσθη παρά τοῦ Σευήρου νά ὀμόσῃ, ὅτι ἔχει νά μένῃ ἐκεῖ, καί νά ὑπόκηται εἰς τήν ἐκείνου ἐπισκοπήν. Ἀλλ’ ὁ τῆς Μισθείας Ἐπίσκοπος, εἰς τόν ὁποῖον ὑπέκειτο τό τζιφτιλίκιον, τοῦτο μαθών, ἐμπόδισε τόν Κυριακόν ἀπό τό νά ἱερουργῇ εἰς τήν ἐδικήν του ἐκκλησίαν, ὡς παρ’ ἑτέρου χειροτονηθέντα. Διά τοῦτο, ὁ μέν Κυριακός ἐπῆγεν εἰς ἄλλην ἐκκλησίαν. Ὁ δέ Λογγῖνος ὁ οἰκοκύρης τοῦ τζιφτιλικίου, λυπούμενος, ἐφοβέριζεν, ἤ νά χαλάση, ἤ νά ἀφήσῃ ἔρημον τήν ἐκκλησίαν. Λοιπόν ὁ μέγας Βασίλειος ἐρωτήθη περί τούτου, καί ἀπεκρίθη. Ὅτι τό μέν τζιφτιλίκιον πρέπει νά δοθῇ εἰς τήν ἐξουσίαν τῆς Ἐπισκοπῆς Μασάδων, ἂν καί νά ἦτον ἄλλης ἐνορίας, ὁ δέ Πρεσβύτερος Κυριακός, νά ἐπιστρέψῃ καί νά ἱερουργῇ ἐκεῖ. Διά τί μέ τοῦτον τόν τρόπον καί αὐτός θέλει φυλάττει τόν ὅρκον ὁποῦ ἔκαμε, καί ὁ Λογγῖνος δέν θέλει ἐρωτήσει τήν ἐκκλησίαν, καί τήν ψυχήν του ἀκολούθως δέν θέλει καταδικάσει, διά τήν τῶν θείων ὕμνων ἀργίαν, ὁποῦ θέλει προξενήσει εἰς αὐτήν, καί ἡμεῖς, λέγει, δέν θέλομεν κάμει τι παρά κανόνας, ἐπιστρέφοντες τόν Κυριακόν εἰς τήν ἐκκλησίαν του. Ἐπειδή ἐπιστρέφωντας ἐκεῖ, δέν θέλει παραβῇ τόν ὅρκον του, καθ’ ὅτι, ἀγκαλά καί ἀνεχώρησε πρός ὀλίγον, ἐπειδή ὅμως δέν ἐπρόσθεσεν εἰς τόν ὅρκον ὁποῦ ἔκαμεν, ὅτι οὐδέ πρός ὀλίγον νά μήν ἀναχωρήσῃ ἀπό τό τζιφτιλίκιον τῶν Μινδάνων, τοῦτο παράβασις τοῦ ὅρκου δέν λογίζεται.4 Τόν δέ Σευῆρον, ἐπειδή καί προφασίζεται, ὅτι ἀλησμόνησε πῶς ἦτον τό τζιφτιλίκιον εἰς ξένην ἐπισκοπήν, καί διά τοῦτο ἐχειροτόνησε Πρεσβύτερον εἰς αὐτό, ἡμεῖς πρέπει νά συγχωρήσωμεν. Καί ἀγκαλά αὐτός παρά Κανόνας τρία κακά ἔκαμε, τό νά βάλῃ εἰς ὅρκον τόν Κυριακόν, τό ὁποῖον εἶναι ἔξω τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου∙ τό νά παρακινήσῃ νά παραβῇ τόν ὅρκον μέ τήν μετάθεσιν∙ καί τό νά ψεύδεται μέ τοῦτο ὁποῦ λέγει, ὅτι ἀλησμόνησε. Πλήν ἐπειδή ἡμεῖς καρδιογνῶσται δέν εἴμεθα, συγχωροῦμεν αὐτόν, καί ἀδιακρίτως δεχόμεθα, διά τό πάθος τῆς λήθης. Ἀφίνομεν δέ εἰς τόν Κύριον νά κάμῃ εἰς αὐτόν τήν ἐκδίκησιν. Ὅρα καί τόν Ϟδ΄ τῆς στ΄. 1Ἐν ἄλλοις, εὐδοκοῦνται, ὡς καί ὁ Ζωναρᾶς ἡρμήνευσε.2Ἐν ἄλλοις, Μινδάλοις.3Οὐδαμοῦ φαίνεται τοιοῦτος κανών. Ἔξω μόνο ἂν ὁ ἅγιος κανόνα ὀνομάζῃ τήν συμβουλήν ὁποῦ δίδει ὁ μέγας Ἀθανάσιος πρός τόν Δρακόντιον, πρός τόν ὁποῖον γράφει τοιαῦτα διά νά τόν καταπείσῃ νά δεχθῇ τήν ἐπισκοπήν. «Εἴτε λόγον δέδωκας. Ὁ δέ λόγος τοῖς ἁγίοις, ὡς ὅρκος ἦν. Ἀλλά ἀνάγνωθι τόν Ἱερεμίαν (κ΄ 9), πῶς καί αὐτός εἰρηκώς∙ Οὐ μή ὀνομάσω τό ὄνομα Κυρίου. Ὕστερον δέ φοβηθείς τό ἐν αὐτῷ πῦρ γενόμενον, οὐκ ἔτι, ὡς εἴρηκε, πεποίηκεν, οὐ δέ ὡς προληφθείς τῷ ὅρκῳ ἐκρύβη. Ἀλλά τόν ἐγχειρίσαντα εὐλαβούμενος τετελείωκε τήν προφητείαν (Τόμ. α΄, σελ. 955).4Ὅρα τόν μέγαν Βασίλειον πῶς ἀπό τόν στοχασμόν, καί τήν λεπτήν ἐξέτασιν τῶν ῥημάτων τοῦ ὅρκου, εὗρε παρηγορίαν, ὥστε νά μή φαίνεται πῶς παραβαίνει τόν ὅρκον του ὁ ὀμόσας. Τοιουτοτρόπως αἱ ἕνδεκα φυλαί τοῦ Ἰσραήλ, ἀφ’ οὗ ἐξωλόθρευσαν τούς Βενιαμίτας διά τήν πορνείαν ὁποῦ ἔκαμαν εἰς τήν γυναῖκα τοῦ Λευίτου. Πλήν μόνον ἑξακοσίων. Ἐπειδή ἔκαμαν ὅρκον, νά μή δώσουν γυναῖκας εἰς αὐτούς θεληματικῶς. Ὕστερον, διά νά φυλαχθῇ ὁ ὅρκος των ἀπαράτρωτος, κατά τόν ἄδηλον ἑρμηνευτήν, καί ἐν ταὐτῷ διά νά μή μείνωσιν οἱ ἑξακόσιοι αὐτοί χωρίς γυναῖκας, καί χαθῇ τελείως ἡ φυλή τοῦ Βενιαμίν, ἐφεύρηκαν μηχανήν, καί ἐπῆραν μέν αὐτοί τετρακοσίας παρθένους ἀπό τήν πόλιν Ἰαβείς Γαλαάδ, ὁποῦ δέν ἦλθον εἰς πόλεμον. Διακοσίας δέ ἄλλας παρθένους ὁποῦ ἐχόρευαν εἰς τήν Σηλώμ, ἐδιώρισαν νά ἁρπάσουν, οἱ περιλειφθέντες διακόσιοι Βενιαμίται. Καί οὕτω μέ τόν τρόπο αὐτόν, καί τά δύω ἐφύλαξαν. Καί ὅρα τό κα΄ κεφ. τῶν Κριτῶν.
