Ἀλύπιος ἐπίσκοπος, τοποτηρητής τῆς Νουμιδικῆς χώρας εἶπεν· Οὐδ᾽ ἐκεῖνο δεῖ παρεάσαι, ἵνα, ἐάν τις τυχόν πρεσβύτερος ἀπό τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου καταγνωσθείς, φυσιότητί τινι καί ὑπερηφανίᾳ ἐπαρθείς, ἡγήσεται ὀφείλειν κεχωρισμένως ἅγια τῷ Θεῷ προσφέρειν, ἤ ἄλλο ἀνορθοῦν θυσιαστήριον οἰηθείη κατά τῆς ἐκκλησιαστικῆς πίστεως καί καταστάσεως ὁ τοιοῦτος ἀτιμώρητος μή ἐξέλθῃ. Βαλεντῖνος ἐπίσκοπος τῆς πρώτης καθέδρας τῆς Νουμιδικῆς χώρας, εἶπεν· Ἀναγκαίως τῇ ἐκκλησιαστικῇ πίστει καί τάξει σύμφωνά εἰσι τά παρά τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Ἀλυπίου προενεχθέντα· Λοιπόν, τί δοκεῖ τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπη, εἴπατε.
Ἐάν πρεσβύτερος ἐπιτιμηθείς ἀφορισμῷ ἴσως ἐπαρθῇ φυσιότητι, τοὐτέστι κενοδοξίᾳ καί ὄγκῳ, καί ἰδίᾳ προσφέρῃ τῷ Θεῷ ἱερουργῶν καθ’ ἑαυτόν, ἤ αὐτός νέον θυσιαστήριον καινουργήσῃ κατά τῆς ἐκκλησιαστικῆς πίστεως καί καταστάσεως∙ συγχέει γάρ τήν ἐκκλησιαστικήν κατάστασιν, ὡς τῶν πρεσβυτέρων ὑπείκειν ὀφειλόντων τῷ ἐπισκόπῳ, ἐκεῖνος καί ἀντιπράττων, καί ἀνθιστάμενος αὐτῷ, καί κατά τῆς πίστεως ποιεῖ∙ οἱ γάρ ἄπιστοι βλέποντες ὅτι ἀτάκτως διάγουσιν οἱ ἱερωμένοι, κωμῳδήσουσι τήν πίστιν∙ τούς γοῦν τοιούτους οὐκ ἀτιμωρήτους δεῖ, φάσιν, εἶναι, διό καί ἀναθέματι αὐτούς ἡ σύνοδος κατεδίκασε. Καί ὁ στ΄ δέ τῆς ἐν Γάγγρᾳ συνόδου κανών, ὑπό ἀνάθεμα τούς παρασυνάγοντας ἐποιήσατο. Ὁ δέ τῶν Ἀποστόλων λα΄ κανὼν καθαίρεσιν τῶν τοιούτων καταψηφίζεται. Ὁ λα΄ ἀποστολικός κανὼν τούς παρασυνάγοντας, κληρικούς μέν ὄντας, καθαιρέσει καθυποβάλλει, λαϊκούς δέ ἀφορίζεσθαι διορίζεται∙ πλήν μετά πρώτην, καί δευτέραν, καί τρίτην παράκλησιν∙ ὁ δέ παρὼν κανὼν, καί ὁ στ΄ τῆς ἐν Γάγγρᾳ, ἀναθεματίζει τούτους∙ τίνι γοῦν ὀφείλομεν προσχεῖν ζητητέον. Οἴομαι οὖν, ὅτι καί ἄμφω κατά κανόνα γενήσεται. Πρῶτον μέν γάρ τόν ἀποστολικόν κανόνα, οἱ σχισματικοί παραγγελθήσονται τοῦ κακοῦ ἀποσχέσθαι, καί μή πεισθέντες, καθαιρεθήσονται ἤ ἀφορισθήσονται. Εἰ δέ καί οὕτω τῇ φυσιότητι, τοὐτέστι τῇ κενοδοξίᾳ καί τῇ ἀνηκοΐᾳ ἐμμένουσιν, ἀναθέματι καθυποβληθήσονται, ὡς σεσηπότα μέλη ἐκ τοῦ ὑγιαίνοντος σώματος τῆς ἐκκλησίας ἐκκοπέντες. Τό γάρ ἀπεντεῦθεν ἀναθεματισθῆναι τούς μή διά δογματικήν προσκεκρουκότας αἰτίαν, ἀλλά δι’ ἀλαζονείαν καί νοός κουφότητα κατά τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως ἀτακτήσαντας, βαρύτατόν ἐστιν, ὡς ἐμοί δοκεῖ. Ἀνάγνωθι καί τόν α΄ κανόνα τοῦ μεγάλου Βασιλείου διδάσκοντα διαφοράν αἱρετικῶν, σχισματικῶν, καί παρασυναγόντων. Ἑνταῦθα δέ καταχρηστικῶς ἐξελήφθη τό σχίσμα καί ἡ παρασυναγωγή εἰς τούς κατά ἀλαζονείαν κατά τοῦ ἐπισκόπου αὐτῶν φυσιωθέντας καί ἀποσχισθέντας. Ὁ ὑπό ἐπισκόπου καταγνωσθείς, εἶτα διαστάς, καί θυσιαστήριον πήξας, ἤ προσενεγκών, τιμωρητέος. Ὁ παρά τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ἀφορισθείς, καί μή προσελθὼν τῇ συνόδῳ, ᾗ τινι ὁ ἐπίσκοπος αὐτοῦ ὑπόκειται, ἐπί τῷ ἐξετάσαι τά τοῦ ἀφορισμοῦ, καί τό παραλόγως γενόμενον διορθώσασθαι∙ ἀλλ’ ὑπερηφανίᾳ καί τύφῳ ἐπαρθείς, τούτου μέν καταφρονήσει, ἀποσχίσει δέ ἑαυτόν τῆς ἐκκλησίας, καί θυσιαστήριον ἕτερον πήξει, καί ἅγια τῷ Θεῷ προσάξει∙ ὁ τοιοῦτος, ὡς κατά τῆς ἐκκλησιαστικῆς πίστεως καί καταστάσεως ταῦτα ποιῶν, οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται, ἀλλ’ ἀναθεματισθήσεται. Ἐάν δέ τινας τυχόν Ἱερεύς, διορίζει ὁ παρών Κανών, κατηγορηθείς εἰς τήν ζωήν (δηλ. ὅτι οὐ καλῶς ζῇ) ἀπό τόν Ἐπίσκοπόν του, ἔλθῃ εἰς τόσην ὑπερηφάνειαν καί φύσημα, ὥστε νά ἀποστατήσῃ ἀπό αὐτόν, καί νά ἱερουργῇ μέν μόνος καί καθ’ ἑαυτόν νά καινουργήσῃ ἄλλο θυσιαστήριον καί ἐκκλησίαν, χωρίς τήν ἄδειαν τοῦ Ἐπισκόπου του, ὁ τοιοῦτος ἂς ἀναθεματίζεται. Διότι τοῦτο ὁποῦ κάμνει, εἶναι ἐναντίον καί τῆς καταστάσεως τῆς ἐκκλησίας, ἥτις θέλει νά ὑπόκηνται τοῖς Ἀρχιερεῦσιν οἱ Ἱερεῖς, καί ἐναντίον τῆς πίστεως. Ὡσάν ὁποῦ ἐκ τούτου οἱ ἄπιστοι βλασφημοῦσι καί περιγελοῦσι τήν πίστιν ἡμῶν, βλέποντες ἔτζι ἀτακτοῦντας τούς Ἱερωμένους. Καί ἁπλῶς εἰπεῖν, διά τί τοῦτο ὁποῦ κάμνει, προξενεῖ σχίσμα εἰς τήν ἐκκλησίαν. Ἀνάγνωθι καί τόν λα΄ Ἀποστολικόν.
