Τούς ἐν ταῖς κώμαις, ἤ ταῖς χώραις, ἤ τούς1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) καλουμένους χωρεπισκόπους, εἰ καί χειροθεσίαν εἶεν ἐπισκόπου εἰληφότες, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ εἰδέναι τά ἑαυτῶν μέτρα, καί διοικεῖν τάς ὑποκειμένας αὐτοῖς ἐκκλησίας, καί τῇ τούτων ἀρκεῖσθαι φροντίδι καί κηδεμονίᾳ, καθιστᾶν δέ ἀναγνώστας, καί ὑποδιακόνους, καί ἐφορκιστάς, καί τῇ τούτων ἀρκεῖσθαι προαγωγῇ· μήτε δέ πρεσβύτερον, μήτε διάκονον χειροτονεῖν τολμᾶν δίχα τοῦ ἐν τῇ πόλει ἐπισκόπου, ᾗ ὑπόκεινται αὐτός τε καί ἡ χώρα. Εἰ δέ τολμήσειέ τις παραβῆναι τά ὁρισθέντα, καθαιρεῖσθαι αὐτόν καί ἧς μετέχει τιμῆς. Χωρεπίσκοπον δέ γίνεσθαι ὑπό τοῦ τῆς πόλεως, ᾗ ὑπόκειται, ἐπισκόπου.
Κεκώλυται, κατά τόν ἕκτον κανόνα τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου, τό καθιστᾷν ἐπίσκοπον ἐν κώμῃ τινί, ἤ βραχείᾳ πόλει∙ διό πρεσβυτέρους, ἤ χωρεπισκόπους ἐν ταύταις καθίστων. Τούτους οὖν τούς χωρεπισκόπους ἀπαιτεῖ ὁ κανών, μή παρεξιέναι τήν οἰκείαν τάξιν, οἰκονομεῖν δέ τάς ὑποκειμένας αὐτοῖς ἐκκλησίας, καί ποιεῖν ἀναγνώστας καί ὑποδιακόνους, καί ἐφορκιστάς∙ μήτε δέ διάκονον χειροτονεῖν, μήτε πρεσβύτερον, ἄνευ τοῦ τῆς πόλεως ἐπισκόπου, κᾂν ἐπισκόπου χειροτονίας ἔτυχον οἱ χωρεπίσκοποι∙ ὁ δέ τόν κανόνα παραβαίνων καθαιρεθήσεται. Τούς χωρεπισκόπους δέ, οἱ τῶν πόλεων ποιοῦσιν ἐπίσκοποι, αἷς ὑπόκεινται, οὓς ὁ ιδ΄ κανὼν τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου εἰς τύπον τῶν ο΄ Ἀποστόλων εἶναι φησίν. Κεκωλυμένον ὑπό τῶν κανόνων ἐστίν, ἐπισκόπους γίνεσθαι εἰς βραχείας πόλεις καί κώμας, καί διά τοῦτο ἐχειροτόνουν εἰς ταύτας πρεσβυτέρους, ἤγουν πρωτοπαπάδας καί χωρεπισκόπους. Ἐπεί δέ τινες τῶν χωρεπισκόπων ἐπεχείρουν ἱερεῖς χειροτονεῖν, καί ἕτερά τινα ἐπισκοπικά δίκαια ἐνεργεῖν, καί αἰτιώμενοι ἔλεγον καλῶς τοῦτο ποιεῖν, διά τό δέξασθαι χειροθεσίαν ἐπισκόπου∙ ὥρισαν οἱ Πατέρες, ἀπό τούτου μή ὠφελεῖσθαι αὐτούς εἰς τό παρεξιέναι τά ἀπό τῶν κανόνων ἐπιφιλοτιμηθέντα τούτοις προνόμια, μηδέ χειροτονεῖν διάκονον, ἤ πρεσβύτερον δίχα τοῦ ἐπισκόπου, ἀλλά μόνους ἀναγνώστας, ὑποδιακόνους, καί ἐφορκιστάς, ἤτοι κατηχητάς∙ διοικεῖν τε καί τά ἀνατεθέντα τούτοις ἐκκλησιαστικά πράγματα, ἤ μήν ἐκ παραβασίας τῶν διορισθέντων ὑποκεῖσθαι καθαιρέσει καί ἧς μετέσχον τιμῆς. Ἐπεί δέ τινες ἐσπούδαζον ἐξ ἀλαζονείας χειροθεσίαν χωρεπισκόπου λαβεῖν ἀπό μητροπολίτου ἤ πατριάρχου, μή ἐπιστρεφόμενοι τῶν ἐγχωρίων ἐπισκόπων, ἐκωλύθη καί τοῦτο, καί ὡρίσθη παρά τοῦ ἐπισκόπου τῆς πόλεως γίνεσθαι τόν χωρεπίσκοπον, ἵνα ὑπόκειται αὐτῷ, καί μή καταφρονῇ τούτου, ὡς μή δεδωκότος αὐτῷ τήν χειροθεσίαν τοῦ ἀξιώματος. Καλῶς δέ περί χωρεπισκόπων μόνων πεποιήκασι τόν ἅπαντα λόγον οἱ Πατέρες, οὐ μήν καί περί πρεσβυτέρων∙ οὐδέ γάρ ἦν ἀμφιβολία περί αὐτῶν, οἷα μηδέ λαβόντων ὅλως πάροδον εἰς τό ποιεῖν χειροτονίαν οἱανδήτινα. Ἐρωτήσει δέ τις, διά τί προσετέθη τῷ ῥήματι τῆς καθαιρέσεως καί ἡ ἔκπτωσις τῆς τιμῆς; Λύσις. Τινές διενίσταντο ὀφείλειν μέν καθαιρεῖσθαι τόν παραβάντα χωρεπίσκοπον, ἔχειν δέ τήν χωρεπισκοπικήν τιμήν, ἤγουν τήν καθέδραν καί τά λοιπά, κατά τόν θ΄ κανόνα τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου, καί τόν κα΄ καί τόν κστ΄ τῆς στ΄ συνόδου. Διά τοῦτο οὖν φησιν ὁ κανών, ἀπόλλειν τοῦτον καί ἀμφότερα, κατά τό τέλος τοῦ α΄ κανόνος τῆς παρούσης συνόδου. Τό δέ, δίχα τοῦ ἐν τῇ πόλει ἐπισκόπου, οὐκ ἐκλαμβάνεται, εἰς τό, ἄνευ ἐντολῆς τούτου, ἀλλ’ εἰς τό, δίχα τελεσιουργίας ἐκείνου∙ κᾂν γάρ ἐνταλθῇ χωρεπίσκοπος χειροτονῆσαι πρεσβύτερον, καί ποιήσῃ τοῦτο, ἄκυρος ἔσται ἡ χειροθεσία, διά τό μή δοθῆναι αὐτῷ ἐξουσίαν ἀπό τῶν κανόνων πρεσβυτέρους χειροτονεῖν. Ἀνάγνωθι καί τόν ιδ΄ κανόνα τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου, καί σημείωσαι, ὅτι αἱ παρά μητροπολιτῶν γινόμεναι χειροθεσίαι ἤ εἰς ἡγουμένους, ἤ εἰς ἄλλους τινάς ὑποκειμένους ἑτέραις ἐνορίαις, ἀκυροῦνται. Ἀλλά καί τά παρά τινων γινόμενα τυπικά χάριν τοῦ μή σφραγίζεσθαι παρά τοῦ πατριάρχου τούς καθηγουμένους τῶν μοναστηρίων αὐτῶν, ἀλλά παρ’ ἑτέρων ἐπισκόπων, ἤ μηδέ ὅλως σφραγίζεσθαι, ἄκυρά εἰσίν. Ἐξορκιστάς, καί ἀναγνώστας, καί ὑποδιακόνους, καί ψάλτας καθίστησι χωρεπίσκοπος, οὐ μέντοι πρεσβύτερον, καί διάκονον, ἄνευ τοῦ κατά πόλιν ἐπισκόπου∙ ὁ δέ τοῦτο τολμῶν ὑπερβαίνειν, εἴη καθῃρημένος. Ὁ τῆς πόλεως δέ ἐπίσκοπος ποιεῖ χωρεπίσκοπον. Ἕκαστος ὀφείλει τό ἑαυτοῦ μέτρον Εἰδέναι, καί τοῖς ἰδίοις ὅροις ἐμμένειν. Διά τοῦτο γοῦν καί ὁ χωρεπίσκοπος, εἰ τολμήσει πρεσβύτερον ἤ διάκονον χειροτονῆσαι, ἄνευ τῶν ἐπιτετραμμένων αὐτῷ, ἤγουν ἀναγνωστῶν, ψαλτῶν, ἐφορκιστῶν τε, καί ὑποδιακόνων, καθαιρεθήσεται∙ κᾂν ἄλλως καί περί αὐτῶν τῶν βαθμῶν τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ δοκῇ, καθὼς ἐγράφη ἐν τῷ τρισκαιδεκάτῳ κανόνι τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ συνόδου. Προστάζει ὁ παρών Κανών, ὅτι οἱ εἰς τά χωρία, καί τάς μικράς πόλεις εὑρισκόμενοι Χωρεπίσκοποι, ἂν καί χειροθεσίαν ἔλαβον Ἐπισκόπου, ὅμως πρέπει νά φυλάττουν τά ὅριά των, καί μόνας τάς ὑποκειμένας εἰς αὐτούς ἐκκλησίας νά διοικοῦν, καί νά χειροτονοῦν μόνον Ἀναγνώστας, Ὑποδιακόνους, καί Ἐφορκιστάς, ἤτοι κατηχητάς,2 ἀλλ’ ὄχι καί Ἱερεῖς, ἤ Διακόνους, χωρίς τήν ἄδειαν τοῦ Ἐπισκόπου τῆς καθ’ αὐτό πόλεως, εἰς τόν ὁποῖον εἶναι ὑποκείμενοι, καί αὐτοί, καί ἡ χώρα των, καί ἀπό τόν ὁποῖον γίνονται. Εἰ δέ ἤθελαν παραβοῦν ταῦτα, νά καθῄρωνται. Ὅρα τήν ὑποσημείωσιν τοῦ η΄ τῆς α΄. 1«Τό, ἤ τούς, ἤ περιττόν εἶναι, ἤ λείπει τό, Πρεσβυτέρους, ἵνα τό ὅλον ἤ, τούς ἐν ταῖς Κώμαις ἤ ταῖς Χώραις Πρεσβυτέρους (κατά τόν η΄ δηλ. τῆς αὐτῆς ταύτης) ἤ τούς καλουμένους Χωρεπισκόπους, κτλ». Σημείωσαι ἀπό τούς δύω κανόνας τούτους, τόν η΄ λέγω, καί ι΄ ὅτι φαίνεται πῶς οἱ χωρεπίσκοποι, ἄλλοι μέν ἦτον μόνον Πρεσβύτεροι, ἐπειδή ἐκείνους ὁποῦ ὁ η΄ ἀνωτέρω ὀνόμασε Πρεσβυτέρους τούς ἐν ταῖς χώραις, κατωτέρω ὀνομάζει Χωρεπισκόπους, ἀλλά καί ὁ παρών τοῦτο φαίνεται καί νοῇ, ὡς εἴπομεν. Ἄλλοι δέ εἶχον καί χειροθεσίαν Ἐπισκόπου, ὡς σαφῶς δηλοῖ ὁ ι΄ οὗτος κανών.2Ἐφορκισταί καί ἐξορκισταί ὀνομάζονται οἱ κατηχηταί τῶν εἰς τήν πίστιν προσερχομένων ἀπίστων, ἤ αἱρετικῶν. Ἐπειδή κατηχοῦντες αὐτούς, ἐξορκίζουν τά ἐν αὐτοῖς κατοικοῦντα πονηρά πνεύματα, εἰς τό ὄνομα τοῦ Κυρίου, διά νά φύγουν ἀπό αὐτούς, καί τοῦτο φανερόν ἐστι, τοῦτο μέν ἀπό τούς υἱούς ἐκείνους τοῦ Σκευᾶ, οἵτινες ὠνόμαζον εἰς τούς δαιμονιζομένους τό ὄνομα τοῦ Κυρίου, λέγοντες, πρός τά διαμόνια, ὁρκίζομεν ὑμᾶς τόν Ἰησοῦν, ὃν ὁ Παῦλος κηρύσσει (πράξ. ιθ΄, 12)∙ τοῦτο δέ καί ἀπό τούς ἐξορκισμούς ὁποῦ ἀναγινώσκει ὁ ἱερεύς εἰς τούς μέλλοντας βαπτισθῆναι. Τό δέ η΄ βιβλ. τῶν Ἀποστολικῶν διαταγῶν, κεφ. κστ΄, θέλει «ὅτι οἱ ἐφορκισταί νά εἶχον τό χάρισμα τῶν ἰαμάτων, οἵτινες δέν χειροτονοῦνται, λέγει, ἀλλά φανεροῦνται ὑπό Θεοῦ δι’ ἀποκαλύψεως ὁποῖοι εἶναι». Ὁ δέ κστ΄ τῆς Λαοδικ. λέγει, νά μήν ἐφορκίζουν, καί νά κατηχοῦν τινα χωρίς νά προβληθοῦν ἀπό Ἐπίσκοπον.
