Τοῖς τήν ἱερατικήν λαχοῦσιν ἀξίαν, μαρτύριά τε καί κατορθώματα, αἱ τῶν κανονικῶν διατάξεών εἰσιν ὑποτυπώσεις· ἃς ἀσμένως δεχόμενοι, μετά τοῦ θεοφάντορος Δαβίδ ᾄδομεν πρός τόν δεσπότην Θεόν, λέγοντες· Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην, ὡς ἐπί παντί πλούτῳ· καί, ἐνετείλω δικαιοσύνην, τά μαρτύριά σου εἰς τόν αἰῶνα· συνέτισόν με καί ζήσομαι. Καί, εἰς τόν αἰῶνα ἡ προφητική φωνή ἐντέλλεται ἡμῖν φυλάττειν τά μαρτύρια τοῦ Θεοῦ, καί ζῇν ἐν αὐτοῖς, δηλονότι ἀκράδαντα καί ἀσάλευτα διαμένοντα, ὅτι καί ὁ θεόπτης Μωϋσῆς οὕτω φησίν· Ἐν αὐτοῖς οὐκ ἔστι προσθεῖναι, καί ἀπ᾿ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελεῖν· Καί ὁ θεῖος Ἀπόστολος Πέτρος ἐν αὐτοῖς ἐγκαυχώμενος βοᾷ· Εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι. Καί ὁ Παῦλός φησιν· Κᾂν ἡμεῖς, ἤ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν, παρ᾿ ὃ εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω. Τούτων οὖν οὕτως ὄντων, καί διαμαρτυρουμένων ἡμῖν, ἀγαλλιώμενοι ἐπ᾿ αὐτοῖς, ὡς εἴ τις εὕροι σκῦλα πολλά, ἀσπασίως τούς θείους κανόνας ἐνστερνιζόμεθα, καί ὁλόκληρον τήν αὐτῶν διαταγήν καί ἀσάλευτον κρατύνομεν, τῶν ἐκτεθέντων ὑπό τῶν ἁγίων σαλπίγγων τοῦ Πνεύματος, τῶν πανευφήμων Ἀποστόλων, τῶν τε ἕξ ἁγίων οἰκουμενικῶν συνόδων, καί τῶν τοπικῶς συναθροισθεισῶν ἐπί ἐκδόσει τοιούτων διαταγμάτων, καί τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν· Ἐξ ἑνός γάρ ἅπαντες καί τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος αὐγασθέντες, ὥρισαν τά συμφέροντα. Καί οὕς μέν τῷ ἀναθέματι παραπέμπουσι, καί ἡμεῖς ἀναθεματίζομεν· οὕς δέ τῇ καθαιρέσει, καί ἡμεῖς καθαιροῦμεν· οὓς δέ τῷ ἀφορισμῷ, καί ἡμεῖς ἀφορίζομεν· οὓς δέ ἐπιτιμίῳ παραδιδόασι, καί ἡμεῖς ὡσαύτως ὑποβάλλομεν. Ἀφιλάργυρος γάρ ὁ τρόπος, ἀρκούμενοι τοῖς παροῦσιν· ὁ ἀναβεβηκὼς εἰς τρίτον οὐρανόν, καί ἀκούσας ἄῤῥρητα ῥήματα, Παῦλος ὁ θεῖος Ἀπόστολος διαῤῥήδην βοᾷ.
Ἐν τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ πολλαχοῦ εὑρίσκεται τῶν μαρτυρίων τό ὄνομα, ὧν ἐνίων καί οἱ ἱεροί Πατέρες οὗτοι ἐν τῷ παρόντι κανόνι ἐμνήσθησαν. Δεῖ τοίνυν εἰπεῖν πρότερον, τίνα εἰσί τά μαρτύρια. Μαρτύρια οὖν λέγονται, αἱ τοῦ Κυρίου διαταγαί, αἱ διαμαρτυρόμεναι καί παριστῶσαι, πῶς δεῖ βιοῦν ἡμᾶς, καί ὅπως οἱ παραβάται τῶν τῷ Θεῷ διατεταγμένων τιμωρηθήσονται. Φασίν οὖν οἱ τῆς συνόδου Πατέρες, ὅτι τοῖς τῆς ἱερατικῆς ἀξίας ἀξιωθεῖσιν οἱ θεῖοι κανόνες, καί τά ὑπ’ ἐκείνων τυπούμενα καί ὁριζόμενα, μαρτύριά εἰσι. Διαμαρτύρονται γάρ, πῶς χρή βιοῦν αὐτούς, καί πῶς πολιτεύεσθαι∙ καί τήν ἑκ παραβάσεως αὐτῶν ἀπειλοῦσι καί προδεικνύουσι κόλασιν. Εἰσί δέ τοῖς αὐτοῖς οἱ κανόνες καί κατορθώματα, συντηρούμενοι δηλαδή καί ῤυθμίζοντες τόν βίον αὐτοῖς∙ οὕτω γάρ κατορθοῦσι τήν ἀρετήν, καί εὐαρεστοῦσι Θεῷ, οὗ μεῖζον οὐκ ἅν τις εὕροι κατόρθωμα. Ταύτας τοίνυν τάς κανονικάς διατάξεις ἀσμένως, φασί, δεχόμενοι, ἀντί τοῦ ἀγαπητῶς, προθύμως, μετά τοῦ Δαυίδ ᾄδομεν∙ Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἑτέρφθην, ὡς ἐπί παντί πλούτῳ τοῦτο λέγοντες, ὅτι ὁδεύοντες, ἤγουν τήν ὁδόν τοῦ βίου ἀνύοντες κατά τά μαρτύριά σου, τερπόμεθα καί εὐφραινόμεθα, ὡς ἐπί παντί πλούτῳ, ὡς ἐπί παντοδαπῷ, καί πολυειδεῖ πλούτῳ, ἤ ὥσπερ εἰ πάντα τόν πλοῦτον ὁμοῦ συναχθέντα εἰς ἕν, εἰ δυνατόν, εἴχομεν. Καί πάλιν∙ Ἐνετείλω δικαιοσύνην τά μαρτύριά σου εἰς τόν αἰῶνα, συνέτισόν με καί ζήσομαι∙ καί εἰς τόν αἰῶνα ἡ προφητική φωνή ἐντέλλεται ἡμῖν φυλάττειν τά μαρτύρια τοῦ Θεοῦ, καί ζῇν ἐν αὐτοῖς, δηλονότι ἀκραδάντοις καί ἀσαλεύτοις μένουσι. Ζῶμεν γάρ ἐν τοῖς τοῦ Θεοῦ μαρτυρίοις, ὅταν ἀσάλευτα ταῦτα μένωσι, μη παραβαινόμενα παρ’ ἡμῶν μηδέ ἀθετούμενα∙ ἀκράδαντα δέ τά ἐστηριγμένα καί μή ῥᾳδίως θραυόμενα, ἤ κινούμενα, λέγονται. Κράδη γάρ ὁ κλάδος λέγεται τῆς συκῆς, ὅς ἀσθενής ἐστι, καί εὐκόλως συνθλώμενος∙ ὅθεν καί ἡ παροιμία ἐξείληπται ἡ λέγουσα∙ Συκίνη ἐπικουρία. Ὁ γοῦν έστηριγμένος καί μή εὐκόλως κινούμενος, ἀκράδαντος λέγεται. Εἶτα καί τόν Μωϋσῆν παράγει λέγοντα∙ ὅτι ἐν αὐτοῖς, τοῖς θείοις δηλαδή διατάγμασιν, οὐκ ἔστι προσθεῖναι, καί ἐξ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελεῖν. Καί τούς Ἀποστόλους, τόν μέν τήν πίστιν θερμότατον Πέτρον ἐν αὐτοῖς καυχώμενον, καί εἰπόντα∙ Εἰς ἅ ἐπιθυμοῦσιν Ἄγγελοι παρακύψαι, ἅτινά εἰσιν, ὡς ἐκεῖνός φησιν, ἅ νῦν ἀνηγγέλη ὑμῖν διά τῶν εὐαγγελισαμένων ἡμῖν ἐν Πνεύματι ἁγίῳ∙ εἰ καί τινες ἑτέρως ἐξηγοῦνται τό ἀποστολικόν τοῦτο ῥητόν. Τόν δέ τόν ζῆλον πολύν Παῦλον βοῶντα∙ Κᾂν Ἄγγελος εὐαγγελίζηται ὑμῖν παρ’ ὅ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω. Καί ἐπί τούτοις ἐπάγουσιν οἱ τόν κανόνα τοῦτον ἐκθέμενοι, ὅτι, τούτων οὕτως ὄντων, καί διαμαρτυρομένων ἡμῖν, ἀγαλλιώμενοι ἐπ’ αὐτοῖς, ὡς εἴτις εὕροι σκῦλα πολλά∙ καί τοῦτο Δαβιτικόν. Σκῦλα δέ τά τοῖς νεκροῖς τοῖς ἐν πολέμῳ πεσοῦσι περικείμενα λέγονται, εἴτε ἐσθῆτές εἰσιν, εἴτε ὅπλα, εἴτε τις κόσμος. Τό ὑπερβάλλον οὖν διά τούτου ὁ Προφήτης ἐδήλωσε τῆς ἀγαλλιάσεως∙ οἱ γάρ τούς ἐν πολέμῳ πεσόντας σκυλεύοντες, νενικηκότες ἄν νοοῖντο, καί τῶν ἐναντίων ὑπερτερήσαντες, καί διπλῆν τήν ἀγαλλίασιν ἔχουσι, τήν μέν διά τήν νίκην, τήν δέ διά τόν πλοῦτον, ὅν ἐκ τῶν σκύλων συνήγαγον. Οὕτως οὖν καί ἡμεῖς, οἱ Πατέρες οὗτοί φασιν, ἀγαλλόμενοι τούς θείους κανόνας ἑνστερνιζόμεθα, ἀντί τοῦ, ἀγαπητῶς δεχόμεθα, καί κατασπαζόμεθα∙ οὕς γάρ ἀγαπῶμεν περί τά στέρνα ταῖς περιπλοκαῖς τιθέντες κατασπαζόμεθα, ἤ, ἀντί τοῦ, ἐγκαρδίως φιλοῦμεν∙ περί τά στέρνα γάρ ἡ καρδία ἡμῶν∙ καί ὁλόκληρον καί ἀσάλευτον τήν αὐτῶν διαταγήν τηροῦμέν, φασι∙ κρατυνομένων, ἤγουν ἐπικυρουμένων, καί βεβαιουμένων, τῶν τε ἐκτεθέντων ὑπό τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, καί τῶν ἕξ οἰκουμενικῶν συνόδων, καί τῶν κατά τόπους συναθροισθεισῶν, καί τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, δηλαδή τῶν ἐκτός συνόδων κανόνας ἐκτεθεικότων∙ πάντες γάρ ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἁγίου Πνεύματος φωτισθέντες τόν νοῦν, ὥρισαν τά συμφέροντα. Καί πάντα, φασί, κατ’ ἐκείνους καί ἡμεῖς ποιοῦμεν∙ οὕς γάρ ἐκεῖνοι ἀναθεματίζουσι, καί ἡμεῖς∙ οὕς δέ καθαιροῦσι, καί ἡμεῖς∙ οὕς δέ ἀφορίζουσι, καί ἡμεῖς∙ οἷς δ’ ἐπιτιμῶσι, καί ἡμεῖς∙ ἀφιλάργυρος γάρ ὁ τρόπος, ἀρκούμενοι τοῖς παροῦσι∙ τό μέν ῥητόν ἀποστολικόν∙ ἐχρήσαντο δέ τούτῳ οἱ τῆς συνόδου, δηλοῦντες, οἶμαι, ὅτι οὐδέν πλέον τοῖς παρ’ ἐκείνων διαταγεῖσι θέλομεν ἡμεῖς προσθεῖναι, διά φιλοδοξίαν ἀπληστευόμενοι, ὡς οἱ φιλάργυροι ἀεί ζητοῦντες, οἷς ἔχουσι, προστιθέναι∙ ἀλλ’ ἀρκούμεθα τοῖς παροῦσι, τοῖς παρά τῶν ἁγίων Πατέρων δηλονότι ὁρισθεῖσιν. Μαρτύρια λέγονται τά τῶν θείων Γραφῶν παραγγέλματα, ὡς διαμαρτυρούμενα καί ὑποτυποῡντα, πῶς χρή πολιτεύεσθαι τούς πιστούς. Φασίν οὖν οἱ τῆς συνόδου ταύτης ἅγιοι Πατέρες, ὅτι κατασπαζόμενοι τούς προεκτεθέντας κανόνας παρά τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, τῶν ἕξ οἰκουμενικῶν συνόδων, καί τῶν τοπικῶν, ἀναθεματίζομεν τούς παρά τούτων ἀναθεματισθέντας, καθαιροῦμεν τούς καθαιρεθέντας, ἀφορίζομεν τούς ἀφορισθέντας, καί ἐπιτιμῶμεν τούς ἐπιτιμηθέντας∙ ἀφιλάργυρος γάρ ὁ τρόπος∙ τουτέστιν, οὐδέν τι πλέον διά φιλοδοξίαν τούτοις προστιθέαμεν, ἀπληστευσάμενοι, ὥς οἱ φιλάργυροι, ἀλλ’ ἀρκούμενοι τοῖς παρ’ ἐκείνων διορισθεῖσι. Καί ὁ μέν σκοπός τοῦ κανόνος οὗτός ἐστι∙ τά δ’ ἐν αὐτῷ περιεχόμενα γραφικά, σαφῆ ὄντα, ἑρμηνείας οὐ δέονται. Γίνωσκε δέ, ὅτι οὗτος μέν ὁ κανών τῶν ἀποστολικῶν καί συνοδικῶν κανόνων ἐμνήσθη μόνον∙ ὁ δεύτερος δέ κανών τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου διορίζεται, καί ἑτέρων ἁγίων θεσπίσματα, ὡς τούς ἱερούς κανόνας, κρατεῖν. Μή θαυμάσῃς οὖν, πῶς καί περί τούτων οὐ γέγραπταί τι ἐνταυθοῖ∙ ἠρκέσθησαν γάρ οἱ ἅγιοι Πατέρες τοῖς ὁροθετηθεῖσι τότε λίαν καλῶς. Μή ἐναντιωθῇ δέ σοι ἡ ρλβ΄ Ἰουστινιάνειος νεαρά, ἡ καταστρωθεῖσα εἰς τό σχόλιον τοῦ δευτέρου κεφ., τοῦ β΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, καί μεμνημένη μόνον τῶν οἰκουμενικῶν συνόδων, καί τῶν τοπικῶν∙ δι’ ὧν γάρ ἐπεκύρωσε τόν δεύτερον κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, συνεστήριξε καί τά τῶν ἑτέρων ἁγίων θεσπίσματα, τά τούτῳ περιεχόμενα. Τούς θείους κανόνας ἀσπασίως ἐνστερνιζόμεθα, τῶν τε ἁγίων Ἀποστόλων, τῶν ἕξ οἰκουμενικῶν συνόδων, καί τῶν τοπικῶν, πρός δέ καί τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ὡς ἐξ ἑνός καί τοῦ αὐτοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑμπνευσθέντων. Οὕς οὖν ἀνεθεμάτισαν, ἀναθεματίζομεν καί οὒς καθεῖλον, καθαιροῦμεν∙ οὕς ἀφώρισαν, αφορίζομεν∙ καί οὕς ἐπετίμησαν, ἐπιτιμῶμεν. Ἐπί Κωνσταντίνου, τοῦ ἐγγόνου τοῦ τρισκαταράτου καί θεομισοῦς Κοπρωνύμου, καί Εἰρήνης τῆς μητρός αὐτοῦ, τῆς ἐξ Ἀθηνῶν, ἡ παροῦσα ἑβδόμη γέγονε σύνοδος ἐν Νικαίᾳ τό δεύτερον, συνελθόντων, συμβουλῇ καί παραινέσει Ταρασίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τριακοσίων ἑξήκοντα ἑπτά Θεοφόρων Πατέρων. Η δέ συνέλευσις τούτων γέγονε κατά τῶν εἰκονομάχων, ἤτοι χριστιανοκατηγόρων∙ καί τούτους ἀνεθεμάτισαν∙ τῇ δ’ ἐκκλησίᾳ τόν ἀρχαῖον αὐτῆς κόσμον ἀποδεδόκασι, καί τάς εἰκονικάς ἀνατυπώσεις ἔχειν αὐτήν, καί σχετικῶς ἀσπάζεσθαι ταύτας, καλῶς διωρίσαντο∙ ὡσαύτως δέ καί τόν τύπον τοῦ τιμίου προσκυνεῖσθαι σταυροῦ∙ ἀσπασάμενοι καί κρατύναντες τούς τε τῶν πανευφήμων καί ἁγίων Ἀποστόλων κανόνας, τῶν τε ἁγίων οἰκουμενικῶν ἕξ συνόδων, καί τῶν τοπικῶς συναθροισθεισῶν∙ καί τούς μέν ἀναθεματισθέντας ὑπ’ αὐτῶν, ἀναθεματίζουσι καί αὐτοί∙ τούς δέ καθαιρέσει διά τι πταῖσμα κατακριθέντας, ὡσαύτως καί οὗτοι καταδικάζουσι∙ τούς δέ ἀφωρισμένους, ἀφορίζουσι∙ καί τούς ἐπιτιμίοις καθυποβαλλομένους ἐπιτιμῶσιν ἐπίσης, μηδέν τι προστιθέντες, ἤ ὑφαιροῦντες τῶν παρά τῶν ἁγίων Ἀποστόλων καί τῶν θεοφόρων Πατέρων ἐκτεθέντων καί ὁρισθέντων. Οἱ θεῖοι κανόνες, μαρτύρια1 μέν εἶναι κοντά εἰς τούς Ἱερωμένους, καθ’ ὅ μαρτυροῦσι καί φανερώνουν εἰς αὐτούς πῶς πρέπει να πολιτεύωνται. Κατορθώματα δέ, καθ’ ὅ συντηρούμενοι ἀπό αὐτούς, κατορθοῦσι καί διευθύνουσι τήν ζωήν αὐτῶν. Τούτους δέ τούς Κανόνας ἡ Σύνοδος αὕτη μετά χαρᾶς ἀποδεχομένη διά τοῦ παρόντος κανόνος, τά προφητικά ἐκεῖνα λόγια τοῦ Δαβίδ ἀναμέλπει πρός τόν Θεόν, τά οὕτω διαγορεύοντα. Ἐχάρηκα Κύριε εἰς τά μαρτύριά σου, καθὼς ἤθελα χαρῇ, ἂν εἴχα ὅλους τούς πλούτους τοῦ κόσμου. Καί σύ ἐπρόσταξες νά φυλάττω τά μαρτύριά σου εἰς τόν αἰῶνα, μέ τά ὁποῖα σόφισόν με, καί θέλω ζήσει εἰς αὐτά. Καί ἂν ἡ φωνή αὕτη τοῦ προφήτου μᾶς προστάζῃ νά φυλάττωμεν τά μαρτύρια τοῦ Θεοῦ παντοτεινά, καί να ζῶμεν εἰς αὐτά, φανερόν εἶναι, ὅτι καί αὐτά παντοτεινά καί ἀσάλευτα διαμένουσιν (κράδη γάρ ὀνομάζεται κατά τόν Ζωναρᾶν ὁ ἀσθενής καί εὐκόλως συντριβόμενος κλάδος τῆς συκῆς, ἀκράδαντα δέ, τά στερεά καί ἀκίνητα)∙ δι’ ὅ καί ὁ Μωυσῆς λέγει, οὔτε να προσθέσῃ τινάς εἰς τά τοῦ νόμου, οὔτε νά εὐγάνη. Καυχᾶται δέ εἰς αὐτά καί ὁ κορυφαῖος Πέτρος, λέγων, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νά παρακύψουν οἱ Ἄγγελοι, εἰς ἐκεῖνα δηλ. ὁποῦ ἐφανέρωσσαν εἰς ἡμᾶς οἱ ἐν πνεύματι Θεοῦ εὐαγγελισάμενοι Ἀπόστολοι∙ καί ὁ Παῦλος ἀναθεματίζει, κᾂν ἄγγελος ᾖναι, ἐκεῖνος ὁποῦ εὐαγγελίζεται ἔξω ἀπό τά παραδεδομένα. Διά τοῦτο καί ἡμεῖς χαίροντες εἰς τούς θείους Κανόνας, καθὼς χαίρονται οἱ στρατιῶται, ὅταν εὕρουν κούρση πολλά εἰς τούς νικηθέντας ἐχθρούς των, ὡς λέγει καί τοῦτο ὁ Δαβίδ, περιχαρῶς αὐτούς ἐναγκαλιζόμεθα, καί κρατύνομεν, καί ἐπικυροῦμεν, τόσον τούς ὑπό τῶν ἁγίων Ἀποστόλων ἐκτεθέντας, ὅσον καί τούς τῶν ἕξ οἰκουμενικῶν Συνόδων, καί τῶν τοπικῶν, καί τῶν κατά μέρος Πατέρων. Ἀναθεματίζοντες μέν ἐκείνους, ὁποῦ καί ἐκεῖνοι ἀναθεματίζουσι, καθαιροῦντες δέ ἐκείνους, ὁποῦ καί ἐκεῖνοι καθῄρουν∙ καί ἀφορίζοντες ἐκείνους, ὁποῦ καί ἐκεῖνοι ἀφορίζουσι. Καί ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐπιτιμῶντες ἐκείνους, ὁποῦ καί ἐκεῖνοι ἐπιτιμῶσι. Διότι, καθὼς ἐκεῖνοι, ὁποῦ δέν ἔχουσι γνώμην φιλάργυρον, ἀρκοῦνται εἰς τά παρόντα χρήματα, ὁποῦ ἔχουσιν, ὡς λέγει ὁ Παῦλος∙ ἔτζι καί ἡμεῖς οὔτε προσθέτομεν, οὔτε ἀφαιροῦμεν, ἀλλά ἀρκούμεθα εἰς τούς ὁρισθέντας παρά τῶν ἁγίων Πατέρων κανόνας.2 Ὅρα καί τόν α΄ τῆς δ΄ καί τά ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς βίβλου προλεγόμενα τῶν Κανόνων. 1Ὅρα ἐνταῦθα πόσον σεβάσμιοι καί αἰδέσιμοι εἶναι οἱ θεῖοι κανόνες∙ διότι μέ ἐκείνους τούς τίτλους καί τά ὀνόματα ὁποῦ σεμνύνεται ἡ θεόπνευστος καί ἁγία Γραφή, μέ αὐτούς τούς ἰδίους σεμνύνει τούς θείους κανόνας καί ἡ ἁγία αὕτη Σύνοδος, μαρτύρια ἀποκαλοῦσα, καί δικαιώματα, καί τά ὅμοια τούτοις.2Δι’ ὅ καί ὁ Φώτιος, τίτλ. α΄, κεφ. β΄ λέγει, ὅτι ἡ γ΄ τοῦ β΄ τίτλ. τῶν νεαρῶν θέλει νά κρατοῦσιν οἱ κανόνες τῶν ἑπτά Συνόδων, καί τά δόγματα αὐτῶν, ὡς αἱ θεῖαι Γραφαί.
