Ἐπεί τέταρτον ἤδη Πάσχα ἐπικατείληφε τόν διωγμόν, αὐτάρκως ἔχει τοῖς μέν προσενεχθεῖσι καί φυλακισθεῖσι, βασάνους τε ανηκέστους ὑπομεμενηκόσι καί ἀφορήτους μάστιγας καί πολλάς ἑτέρας δεινάς ἀνάγκας, ὕστέρον δέ προδεδομένοις ὑπό τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκός, εἰ καί μή ἐξ ἀρχῆς παρεδέχθησαν διά τήν παρακολουθήσασαν μεγίστην πτῶσιν, ὅμως διά τό πολλά αὐτούς ἠθληκέναι καί ἐπί πολύ ἀντιμαχέσασθαι, οὐ γάρ κατά προαίρεσιν εἰς τοῦτο ἐληλύθασιν, ἀλλά καταπροδοθέντες ὑπό τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκός, ἐπειδή καί στίγματα τοῦ Ἰησοῦ ἐνδείκνυται ἐν τοῖς σώμασιν αὐτῶν καί ἤδη τρίτον τινές ἔτος ἔχουσι καταπενθοῦντες, προσεπιτιμηθῆναι αὐτοῖς ἀπό τῆς προσελεύσεως καθ᾿ ὑπόμνησιν ἄλλας τεσσαράκοντα ἡμέρας, ἃς καί περ νηστεύσας ὁ Κύριος καί Σωτήρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός μετά τό βαπτισθῆναι, ἐπειράσθη ὑπό τοῦ διαβόλου. Εἰς ἃς καί αὐτοί κατά περισσόν διαγυμνασθέντες, εντονώτερόν τε νήψαντες, γρηγορήσουσιν εἰς προσευχάς τοῦ λοιποῦ, καταμελετῶντες τό λελεγμένον ὑπό τοῦ Κυρίου πρός τόν πειράζοντα αὐτόν, ἵνα προσκυνήσῃ αὐτῷ· Ὕπαγε ὀπίσω μου Σατανᾶ, γέγραπται γάρ· Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις καί αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.
Διαιρέσεις ποιεῖται ὁ ἅγιος οὗτος Πατήρ τῶν ἐν διωγμοῖς ἀρνησαμένων τήν πίστιν, καί φησιν, ὅτι τοῖς ἀχθεῖσι πρός τούς τυράννους, καί εἰς φυλακήν ἐμβληθεῖσι, βασάνους τε ἀνηκέστους ὑπομεμενηκόσι, καί ἀφορήτους μάστιγας, καί σχεδόν ἀνιάτους καί ἀθεραπεύτους (ἄκος γάρ ἡ θεραπεία ἐστί, καί ἀνήκεστον τό ἀθεράπευτον), καί ἄλλας ἀνάγκας, καί μετά ταῦτα ὑποκύψασι, καί θύσασιν, ὡς ὑπό τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκός προδοθεῖσει, μή δυνηθείσης μέχρι τέλους ἐγκαρτερῆσαι τοῖς ἀλγεινοῖς, ἀρκεῖ ὁ παρελθών χρόνος εἰς ἐπιτίμησιν∙ τέταρτον γάρ, φησιν, ἤδη Πάσχα ἐπικατείληφεν, ἐξ ὅτου πεπτώκασι τήν μεγίστην πτῶσιν∙ καί εἰ τάχα καί ἐξ ἀρχῆς ὅτε προσῆλθον μεταμελόμενοι οὐκ ἐδέχθησαν, ὅμως, ὅτι οὐ κατά προαίρεσιν ἦλθον εἰς τό θύσαι, καί ἀντέστησαν ἐπί πολύ, καί στίγματα τοῦ Ἰησοῦ, ἤγουν μώλωπας τῶν τραυμάτων, ὧν ὑπέστησαν ὑπέρ τοῦ Χριστοῦ, ἔχουσι, καί ἤδη τρίτον ἔτος παρῆλθε πενθούντων αὐτῶν διά τήν πτῶσιν, προσεπιτιμηθῆναι ὥρισεν, ἀντί τοῦ, ἐπί πλέον ἐπιτιμηθῆναι, ἄλλας τεσσαράκοντα ἡμέρας ἐξ ὅτου προσῆλθον ζητοῦντες δεχθῆναι∙ ἐν αἷς ἐπί πλέον γυμνασίαν πρός μετάνοιαν ἐπιδείξαντες, καί ἐντονώτερον νήψαντες, ἤγουν σπουδαιότερον προσχόντες ἑαυτοῖς, γρηγορήσουσιν εἰς προσευχάς, καταμελετῶντες, ἤγουν συνεχῶς ἐν φροντίδι ποιοῦντες, καί λέγοντες ἃ ὁ Κύριος πρός τόν πειράζοντα εἶπεν∙ Ὕπαγε ὀπίσω μου Σατανᾶ∙ γέγραπται γάρ Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις, καί αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. Οἱ παρόντες κανόνες, περί τῶν ἐν διωγμοῖς ἀρνησαμένων τήν οἰκείαν πίστιν, καί μετανοησάντων, διαλαμβάνουσι. Καί αὐτίκα ὁ πρῶτος κανὼν διακελεύεται, τούς θύσαντας μετά βασάνους πολλάς, ὡς μή δυνηθέντας ἀσθένειαν ἐγκαρτερῆσαι, καί διαβιβάσαντας τρία ἔτη ἐν τῇ μετανοίᾳ, προσεπιτιμηθῆναι καί ἑτέρας τεσσαράκοντα ἡμέρας, καί οὕτω δεχθῆναι. Σημείωσαι τούς παρόντας κανόνας διοριζομένους διάφορά τινα καί ἀναγκαῖα χάριν τῶν ἀρνησιθέων ζητούντων μετάνοιαν, καί περί τῶν αὐτομολησάντων εἰς τό μαρτύριον καί ἐκπεπτωκώτων, καί πάλιν ὁμολογησάντων τήν πίστιν, καί περί ἄλλων τινῶν τοιούτων. Ζήτει ἀναγκαίως καί τούς πλείους κανόνας τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ συνόδου. Διορίζει ὁ παρών κανών, ὅτι, ἐκεῖνοι ὁποῦ πρό τριῶν χρόνων ἤδη (τοῦτο γάρ δηλοῖ τό τέταρτον Πάσχα) ἐπροδόθησαν ἀπό ἄλλους, καί ἐφυλακώθησαν μέν πρῶτον, καί βάσανα ἁγιάτρευτα, καί πληγάς ἀνυποφόρους, καί ἄλλα δεινά ἔλαβον ὑπέρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, ὕστερον δέ διά τήν ἀσθένειαν τῆς σαρκός νικηθέντες, ἀρνήθησαν. Οὗτοι ἀγκαλά καί προσελθόντες τότε εἰς τήν ἐκκλησίαν δέν ἐδέχθησαν, ὅμως διά τί πολλά ἠγωνίσθησαν ὑπέρ Χριστοῦ, καί διά τί ὄχι κατά προαίρεσιν ἠρνήθησαν, ἀλλά διά τήν ἀσθένειαν τῆς σαρκός, καί μάλιστα διά τί εἰς τό διάστημα τῶν ἀπερασμένων τριῶν χρόνων ἐπένθησαν, καί ἐμετανόησαν διά τήν πτῶσιν τῆς ἀρνήσεως, οὗτοι, λέγω, κοντά εἰς τούς τρεῖς χρόνους, πρέπει ἀκόμη νά κανονισθοῦν τεσσαράκοντα ἡμέρας, τόσας δηλαδή, ὅσας καί ὁ Κύριος ἐνήστευσεν ἐπί τοῦ ὅρους, καί μετά ταῦτα ἐπειράσθη ὑπό τοῦ διαβόλου. Ἵνα καί αὐτοί εἰς τάς ἡμέρας αὐτάς περισσότερον γυμνασθῶσι, καί προσεκτικώτεροι γενόμενοι, ἀγρυπνήσωσιν εἰς προσευχάς, μελετῶντες ἐκεῖνο τό λόγιον ὁποῦ εἶπεν ὁ Κύριος πρός τόν Διάβολον, ὅταν τοῦ ἔλεγε νά προσκυνήσῃ αὐτόν «Ὕπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ. Ὅτι εἶναι γεγραμμένον, Κύριον τόν Θεόν σου θέλεις προσκυνήσεις, καί αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.1 Καί μετά ταῦτα νά δέχωνται εἰς τό νά μεταλάβουν. Ὅρα καί τόν δ΄ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ. 1Ἁρμοδιώτατον ῥητόν προστάζει ὁ Ἅγιος τούς τοιούτους νά μελετῶσιν. Ἐπειδή γάρ αὐτοί ἀρνηθέντες τόν Θεόν προσεκύνησαν τῷ διαβόλῳ. Τώρα μέ τήν μελέτην τῆς προσκυνήσεως μέν τοῦ Θεοῦ, ἀποστροφῆς δέ τοῦ διαβόλου, τήν πρώτην ἄρνησιν θεραπεύουσι, καί προσκύνησιν.
