Περί τοῦ δεῖν κατά τόν ἐκκλησιαστικόν κανόνα, τούς ἐλευθέρως1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) καί νομίμως συναφθέντας δευτέροις γάμοις, μή λαθρογαμίαν ποιήσαντας, ὀλίγου χρόνου παρελθόντος, καί σχολάσαντας, ταῖς προσευχαῖς καί νηστείαις, κατά συγγνώμην ἀποδίδοσθαι αὐτοῖς τήν κοινωνίαν ὡρίσαμεν.
Εἰ καί οὐ κεκώλυται ἡ δευτερογαμία, ἀλλ’ οὐδ’ ἀνεπιτίμητος πάντῃ ἐᾶται. Εἰ γάρ καί ὁ μέγας Παῦλος τόν δεύτερον ἐπιτρέπει γάμον, ἀλλά νεωτέρας χήρας γαμεῖν διατάττεται. Καί εἰσί τινες λέγοντες, μόναις γυναιξί τοῦτο συγκεχωρῆσθαι, διά τό τῆς φύσεως αὐτῶν ἀσθενές καί εὐόλισθον∙ οἱ δέ Πατέρες καί τούς ἄνδρας διγαμοῦντας ἐδέξαντο. Καί εἰ νομίμως, φασί, τόν δεύτερον ἐποιήσαντο γάμον, μή πρότερον λαθρογαμίαν ἐπ’ ἀλλήλοις ἡμαρτηκότες, ὀλίγου παρελθόντος χρόνου, σχολάσαντες νηστείᾳ καί προσευχῇ, δεχθήσονται εἰς κοινωνίαν κατά συγγνώμην, τοὐτέστι συγγνωμονούμενοι διά τήν ἀνάγκην τήν φυσικήν. Ὁ μέν οὖν κανών οὗτος ἀόριστον ἀφῆκε τόν χρόνον. Ὁ δέ μέγας Βασίλειος, ἐν τῷ δ΄ αὐτοῦ κανόνι, ἐνιαυτόν λέγει εἶναι τόν τοῦ ἐπιτιμίου καιρόν∙ ἄλλους δέ φησι, διετίαν ὁρίζειν ἐπί τῶν διγάμων. Ἀλλ’ ὁ μέν ἐνιαυτός ἔσται, ὅτε οὐ προηγήσατο ἐπί τῶν δευτέροις ὁμιλησάντων γάμοις λαθρογαμία. Εἰ δέ λαθραίᾳ μίξει συνήλθοσαν πρότερον, εἶτα εἰς νόμιμον γάμον ἀπεῖδον, καί ὡς πεπορνευκότες ἐπιτιμηθήσονται. Καί ἡ κβ΄ Ἰουστινιάνειος νεαρά, κειμένη εἰς βιβλίον τῶν βασιλικῶν κη΄, τιτλ. ιδ΄, πολλά περί δευτερογαμούντων καί ἀνδρῶν, καί γυναικῶν, διατάττεται. Οἱ δευτερογαμοῦντες, ἀπό μέν τοῦ παρόντος κανόνος, μετανοοῦντες, καί προσευχόμενοι, μετ’ ὀλίγον χρόνον ἀξιοῦνται τῆς κοινωνίας τῶν θείων ἁγιασμάτων∙ ἀπό δέ τοῦ δ΄ κανόνος τοῦ ἁγίου Βασιλείου, μετά ἐνιαυτόν. Ἐκεῖνοι μέντοι οὕτως ἐπιτιμῶνται, οἱ μετά νομίμου συνοικεσίου δευτερογαμήσαντες. Οἱ γάρ πρότερον λαθρογαμήσαντες, ἤτοι πορνεύσαντες, μετά τῶν ὕστερον συζευχθεισῶν αὐτοῖς νομίμως, κατά πόρνους κολασθήσονται, κατά μηδέν ὠφελούμενοι ἐκ τῆς νομίμου συναφείας. Καί ταῦτα μέν οὕτως. Οἱ δέ νόμοι τούς ἐκ πορνείας γεννηθέντας, ὡς ἐκ νομίμου συναφείας τεχθέντας λογίζονται, ἐάν ὕστερον τήν μητέρα αὐτῶν νομίμως ἀγάγηται ὁ πατήρ. Καί ζήτει βιβλίον τῶν βασιλικῶν λβ΄, τίτλον β΄ ὅλον, καί τόν ιδ΄ τίτλον, τοῦ κη΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, ἤτοι τήν κβ΄ Ἰουστινιάνειον νεαράν, ἥτις ἄλλως τά περί τῶν δευτερογαμούντων ἀνδρῶν καί γυναικῶν διατάττεται. Ὁ μή λαθραιογαμήσας δίγαμος, ὀλίγον τοῖς ἐπιτιμίοις σχολάσας, λοιπόν ἀνεύθυνος. Ἐπί ἐνιαυτόν ὁ δίγαμος ἀφορίζεται, τῇ προσευχῇ καί τῇ νηστείᾳ σχολάζων, καί οὕτω τῆς κοινωνίας καταξιοῦται. Εἰ δέ μή ἐλευθερίως καί νομίμως τῷ δευτέρῳ συνήφθη γάμῳ, ἀλλά πρότερον λαθραιογαμήσας, μετά ταῦτα καί εἰς κοινωνίαν ἦλθε γάμου, τῷ τῆς πορνείας ἐπιτιμίῳ ὑπόκειται. Ὁ μέν παρὼν Κανών διορίζει, ὅτι οἱ δευτερογαμοῦντες, μετά ὀλίγον καιρόν νά μεταλαμβάνουν τά θεῖα μυστήρια, κατά συγχώρησιν, διά τήν ἀνάγκην, καί πύρωσιν τῆς φύσεως. Μόνον ἐάν ὁ δεύτερος γάμος αὐτῶν ᾖναι ἐλεύθερος, καί νόμιμος, ἤτοι δέν ᾖναι ἐμποδισμένος διά τινα συγγένειαν. Ἐάν δέν κοιμηθοῦν πρό τοῦ νά εὐλογηθοῦν, καί ἐάν μετά τόν γάμον μετανοήσουν, νηστεύοντες, καί προσευχόμενοι. Ὁ δέ δ΄ τοῦ Βασιλείου ἕνα χρόνον, ἤ δύω, ἐμποδίζει τούς διγάμους ἀπό τήν κοινωνίαν, καί φαίνεται, ὅτι εἰς ὀλίγον καιρόν συγχωρεῖ ἡ σύνοδος αὕτη τούς διγάμους, διά τήν νηστείαν αὐτῶν, καί προσευχήν, καί ἁπλῶς εἰπεῖν, διά τήν αὐτῶν μετάνοιαν. Περί οὗ ἀνάγνωθι τόν ιβ΄ τῆς α΄. Ὅρα καί τόν ζ΄ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ. Ἐάν δέ οἱ δίγαμοι οὗτοι σμίξουν πρό τοῦ γάμου, ὡς πόρνοι ἐπιτιμῶνται, κατά τόν Ζωναρᾶν, ἤτοι ἑπτά χρόνους. 1Ἐν ἄλλοις. Ἐλευθερίως. Ὀρθότερον ἂν ἔχοι οὕτω συντάττεσθαι ὁ κανών. «Τοῖς ἐλευθερίως, καί νομίμως συναφθεῖσι δευτέροις γάμοις, μή λαθρογαμίαν ποιήσασι, ὀλίγου παρελθόντος χρόνου, καί σχολάσασι ταῖς προσευχαῖς, καί νηστείαις, κατά συγγνώμην ἀποδίδοσθαι αὐτοῖς τήν κοινωνίαν. Ἄλλως γάρ ἀσύντακτος ἐστί∙ ἐν ἄλλοις δέ, ἀντί τοῦ ἀποδίδοσθαι, δίδοται μόνον γέγραπται».
