Οὐ τά βρώματα ἡμᾶς βαρεῖ, ἱερέ πάπα, εἰ ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι ταῦτα, ἅπερ παρετίθεσαν αὐτοῖς οἱ κρατοῦντες αὐτῶν· μάλιστα ἐπειδή εἷς λόγος παρά πάντων, τούς καταδραμόντας τά ἡμέτερα μέρη βαρβάρους, εἰδώλοις μή τεθυκέναι. Ὁ δέ ἀπόστολός φησι· Τά βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καί ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν, ὁ δέ Θεός καί ταύτην καί ταῦτα καταργήσει. Ἀλλά καί ὁ Σωτήρ, ὁ πάντα καθαρίζων τά βρώματα· Οὐ τό εἰσπορευόμενον κοινοῖ τόν ἄνθρωπον, ἀλλά τό ἐκπορευόμενον, λέγει, καί τό τάς αἰχμαλώτους γυναῖκας διαφθαρῆναι, ἐξυβριζόντων τῶν βαρβάρων εἰς τά σώματα αὐτῶν. Ἀλλ᾿ εἰ μέν καί πρότερον κατέγνωστό τινος ὁ βίος, πορευομένης ὀπίσω ὀφθαλμῶν τῶν ἐκπορνευόντων κατά τό γεγραμμένον, δῆλον ὅτι ἡ πορνική ἕξις ὕποπτος καί ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἰχμαλωσίας, καί οὐ προχείρως δεῖ τάς τοιαύτας κοινωνεῖν τῶν εὐχῶν. Εἰ μέν τοι τις ἐν ἄκρᾳ σωφροσύνῃ ζήσασα καί καθαρόν, καί ἔξω πάσης ὑπονοίας ἐπιδεδειγμένη βίον τόν πρότερον, νῦν περιπέπτωκεν ἐκ βίας καί ἀνάγκης ὕβρει, ἔχομεν παράδειγμα τό ἐν τῷ Δευτερονομίῳ τό ἐπί τῇ νεάνιδι, ἣν ἐν τῷ πεδίῳ εὗρεν ἄνθρωπος καί, βιασάμενος αὐτήν, ἐκοιμήθη μετ᾿ αὐτῆς· Τῇ νεάνιδι, φησίν, οὐ ποιήσετε οὐδέν· οὐκ ἔστι τῇ νεάνιδι ἁμάρτημα θανάτου· ὅτι, ὡς εἴ τις ἀναστῇ ἄνθρωπος ἐπί τόν πλησίον αὐτοῦ καί θανατώσει αυτοῦ τήν ψυχήν, οὕτω τό πρᾶγμα τοῦτο. Ἐβόησεν ἡ νεάνις, καί ὁ βοηθῶν οὐκ ἦν αὐτῇ. Ταῦτα μέν τοι τοιαῦτα.
Βαρβάρων ἐπελθόντων χώραις Ῥωμαϊκαῖς, καί ληΐσαμένων αὐτάς, οἱ παρ᾽ αὐτῶν αἰχμαλωτισθέντες ἐγεύσαντο εἰδωλοθύτων, ἤ καί ἄλλων ἀπηγορευμένων βρωμάτων. Ἠρωτήθη οὖν περί τούτων ὁ ἅγιος, καί φησιν, ὅτι, εἰ ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι τά παρά τῶν αἰχμαλωτισάντων αὐτοῖς παρατιθέμενα, τοῦτο οὐ βαρεῖ, ἀντί τοῦ, οὐ βαρεῖαν ἐμποιεῖ βλάβην∙ καί μᾶλλον ὅτι εἷς λόγος παρά πάντων, ἤγουν, ὅτι πάντες τό αὐτό λέγουσιν, ὅτι οἱ τά ἡμέτερα καταδραμόντες βάρβαροι εἰδώλοις οὐκ ἔθυσαν, ὥστε οὐδέ εἰδωλόθυτα ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι. Παράγει δέ καί ἐκ τοῦ Ἀποστόλου χρήσεις, καί ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου∙ ἐκ μέν τοῦ Ἀποστόλου τό, Τά βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καί ἡ κοιλία τοῖς βρώμασι, καί τά ἑξῆς∙ ὃ δή χωρίον περί πλησμονῆς λέγει καί γαστριμαργίας∙ καί βρώματα μέν, τά περιττά ὀνομάζει, καί τήν τρυφήν∙ κοιλίαν δέ, τήν γαστριμαργίαν, ἀλλ᾽ οὐχί τήν γαστέρα∙ διά δέ τούτων ὁ Ἀπόστολος λέγει, ὅτι ἡ ἀδηφαγία, καί ἡ τρυφή, τῇ γαστριμαργίᾳ ἀνήκει, ἀλλ᾽ οὐ πρός Θεόν φέρει, καί τῇ τρυφῇ τό τῆς γαστριμαργίας πάθος ᾠκείωται, καί θάτερον θατέρῳ δουλεύει∙ ὁ δέ Θεός ἄπρακτα καί ἀργά ποιήσει ταῦτα, ὥστε μή ἐξ αὐτῶν τινας βλάπτεσθαι, Ἔοικε δέ ὁ ἅγιος οὗτος χρήσασθαι τοῖς ἀποστολικοῖς ῥήμασιν ἐνταῦθα, δεικνύς, ὅτι τά κατά τρυφήν καί ἀδδηφαγίαν γινόμενα διαβέβληνται, καί ἐπιτιμίων εἰσίν ἄξια, οὐ τά δι᾿ ἀνάγκην καί βίαν σωματικήν∙ ὥστε κᾂν ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτνοι βρώματά τινα τῶν ἀπηγορευμένων, δοῦλοι ὄντες, δι᾽ ἀπορίαν ἑτέρας τροφῆς, τῆς φύσεως τραφῆναι βιαζομένης, τοῦτο οὐ βαρεῖ, ὡς καί ἀμάρτημα λογισθῆναι. Ἐκ δέ τοῦ Εὐαγγελίου ἐχρήσατο τοῖς τοῦ Κυρίου ῥήμασι τοῖς λέγουσιν, ὅτι, Οὐ τό εἰσπορευόμενον κοινοῖ τόν ἄνθρωπον∙ καί ταῦτα δέ πρός τήν εἰρημένην τείνουσιν ἔννοιαν. Εἶτα καί περί γυναικῶν φησιν αἰχμαλώτων, αἷς οἱ βάρβαροι συνεφθάρησοαν∙ καί δίδωσι γνώμην, ὅτι, εἰ μέν ὁ πρῴην αὐτῶν βίος κατεγνωσμένος ἦν, ὑπόπτους αὐτάς ποιεῖ ἡ πορνική ἕξις, καί ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἰχμαλωσίας, καί διά τοῦτο προχείρως αὐταῖς οὐ δεῖ συνεύχεσθαι, ἀλλά μετά τό δουλεῦσαι δηλαδή ἐπιτιμίοις∙ ἕξις δ᾽ ἐστίν, ἡ χρονίσασα συνήθεια, καί τῷ χρόνῳ παγιωθεῖσα, ἥτις καί φύσει προσέοικεν, ὥστε αἱ μή τοιαῦται οὐχ ἥμαρτον βιασθεῖσαι, οὐδ᾽ ἐπιτιμηθήσονται. Εἰ δέ ὁ πρότερος αὐτῶν βίος σώφρων καί ἀνεπίληπτος, δουλωθεῖσαι δέ διά τῆς αἰχμαλωσίας, ἐκ βίας ὑπέμειναν τήν τῶν βαρβάρων ὕβριν, ἀνέγκλητοι εἰσί∙ καί παραδείγματι κέχρηται τῇ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ θεσμοθεσίᾳ τῇ περί τῆς βιασθείσης παρθένου, ἣν ἐν ἐρημίᾳ ὁ βιασάμενος ἔφθειρε, λεγούσῃ, Οὐκ ἔστι τῇ νεάνιδι ἁμάρτημα θανάτου. Ἐρωτηθείς ὁ ἅγιος περί τοῦ τί ὀφείλει γίνεσθαι εἰς τούς Χριστιανούς τούς αἰχμαλωτισθέντας παρά βαρβάρων, καί φαγόντας τά παρά τούτων αὐτοῖς παρατιθέμενα εἰδωλόθυτα, ἀπελογήσατο, ὡς τά βρώματα ταῦτα οὐ βαρεῖ, ἀντί τοῦ, οὐ βαρεῖαν ἐμποιεῖ βλάβην, καί μᾶλλον,ὅτι εἷς λόγος παρά πάντων, ἤγουν, ὅτι πάντες λέγουσι μή θύσαι τοῖς εἰδώλοις τούς τά ἡμέτερα καταδραμόντας βαρβάρους. Παράγει δέ καί ἐκ τοῦ Ἀποστόλου χρήσεις, καί ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου∙ ἐκ μέν τοῦ Ἀποστόλου, τό, Τά βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καί ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν, ὁ δέ Θεός καί ταύτην καί ταῦτα καταργήσει∙ ὃ δή ἀποστολικόν χωρίον, περί πλησμονῆς λέγει καί γαστριμαργίας∙ καί βρώματα μέν, τά περιττά ὀνομάζει καί τήν τρυφήν∙ κοιλίαν δέ τήν γαστριμαργίαν, ἀλλ᾽ οὐχί τήν γαστέρα∙ διά δέ τούτων ὁ Ἀπόστολος λέγει, ὅτι ἡ ἀδδηφαγία, καί ἡ τρυφή, τῇ γαστριμαργίᾳ ἀνήκει, ἀλλ᾽ οὐ πρός Θεόν φέρει∙ καί τῇ τρυφῇ τό τῆς γαστριμαργίας πάθος ᾠκείωται, καί θάτερον θατέρῳ δουλεύει∙ ὁ δέ Θεός ἄπρακτα καί ἀργά ποιήσει ταῦτα, ὥστε μή ἐξ αὐτῶν τινα βλάπτεσθαι∙ Ἐκ δέ τοῦ Εὐαγγελίου ἐχρήσατο τοῖς τοῦ Εὐαγγελίου ῥήμασι, τοῖς λέγουσιν, ὅτι οὐ τό εἰσπορευόμενον κοινοῖ τόν ἄνθρωπον∙ εἶτα καί περί γυναικῶν αἰχμαλώτων, αἷς οἱ βάρβαροι, συνεφθάρησαν, καί φησιν, ὅτι εἰ μέν ὁ πρῴην αὐτῶν βίος κατεγνωσμένος ἦν, ὑπόπτους αὐτάς ποιεῖ ἡ πορνική ἕξις καί ἐν τῷ καιρῷ τῆς αἰχμαλωσίας∙ καί διά τοῦτο προχείρως αὐταῖς οὐ συνεύχεσθαι δεῖ, ἀλλά μετά τό δουλεῦσαι δηλαδή ἐπιτιμίοις∙ ἕξις δέ ἐστιν ἡ μακρά συνήθεια καί τῷ χρόνῳ παγιωθεῖσα, ἥτις καί φύσει προσέοικεν∙ ὥστε αἱ μή τοιαῦται οὐχ ἥμαρτον βιασθεῖσαι. Καί παραδείγματι κέχρηται τῇ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ θεσμοθεσίᾳ τῇ περί τῆς ὑβρισθείσης παρθένου κατά βίαν ἐν ἐρημίᾳ∙ καί τά μέν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Ἔοικε δέ ὁ ἅγιος ἀπό τοῦ εἰπεῖν μή ἐπάγεσθαι βαρεῖαν βλάβην τοῖς φαγοῦσι τά εἰδωλόθυτα παρατιθέμενα τούτοις παρά τῶν βαρβάρων, καί ἀπό τοῦ λέγειν πληροφορεῖσθαι πάντας μή γενέσθαι τούς βαρβάρους εἰδωλοθύτας, καί ἀπό τοῦ χρήσασθαι τοῖς ἀποστολικοῖς ῥήμασι τοῖς διαλεγομένοις περί τρυφῆς καί ἀδδηφαγίας, ὡσαύτως καί τοῖς Εὐαγγελικοῖς τά αὐτά διαλαμβάνουσι, μή ἁπλῆν ποιῆσαι τήν ἀπόκρισιν, ἀλλά διαιρουμένην εἰς φαγόντας εἰδωλόθυτα κατά τρυφήν ἑκοντί, εἰς τούς κατά βίαν τῶν βαρβάρων φαγόντας ταῦτα, εἰς τούς δι᾿ ἀνάγκην τῆς φύσεως, βρῶμα ποιησαμένους αὐτά, καί εἰς τούς βιασθέντας πρός τοῦτο παρά βαρβάρων μή τεθυκότων τοῖς εἰδώλοις. Ὅθεν καί ὡς ἐμοί δοκεῖ, οὐδέ εἷς ἐκ τούτων ἀνεπιτίμητος ἔσται∙ οἱ μέν γάρ διά τρυφήν φαγόντες ταῦτα, μείζοσιν ἐπιτιμίοις ὑποβληθήσονται∙ οἱ δέ δι᾽ ἀνάγκην καί ἀποτροφήν τοῦ σώματος, ὡς μή ἔχοντες ἄλλως πως ἀποτραφῆναι, ἡττόνως κολασθήσονται∙ καί οἱ λοιποί διά τήν μιαροφαγίαν μετριώτερον ἐπιτιμηθήσονται, ὅτι καί ὁ ἅγιος, οὐ βαρύ, φησιν εἶναι τό φαγεῖν εἰδωλόθυτα παρά τῶν μή θυσάντων τοῖς εἰδώλοις παρατιθέμενα, οὐ μήν καί πάντῃ ἀκατέγκλητον. Ἐρωτήσει δέ τις, ὡς τοῦ ιδ΄ κανόνος τοῦ μακαρίου Πέτρου, ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας καί μάρτυρος, διαλαμβάνοντος, τούς κατά βίαν τυραννικήν φαγόντας εἰδωλόθυτον, καί τοιουτοτρόπως θύσαντας, μή ἐπιτιμᾶσθαι, ἀλλά μᾶλλον καί ἐν τῷ κλήρῳ εἶναι, κληρικούς ὄντας, πῶς ἡ παροῦσα ἐπιστολή διορίζεται, τούς φαγόντας εἰδωλόθυτα μή βαρέως βλάπτεσθαι, ὡς ἐκ τούτου φαίνεσθαι βλάπτεσθαι αὐτούς μετρίως; Λύσις. Ὁ ἱερομάρτυς Πέτρος ἐν τῷ ιδ΄ κανόνι αὐτοῦ καί περί αὐτό τό φαγεῖν τά εἰδωλόθυτα μαρτυρῆσαι τούς ἀθλητάς διαλαμβάνει∙ φησί γάρ, ὅτι καί χάνος ἐνεβλήθη τῷ στόματι αὐτῶν, καί αἱ χεῖρες τούτων κατεκάησαν, καί ἁπλῶς οὐδ᾽ ὅλως συνέθεντο εἰς τά εἰδωλόθυτα φαγεῖν, ἤ εἰς τό θύσαι τοῖς εἰδώλοις. Ἡ δέ παροῦσα κανονική ἐπιστολή διαλαμβάνει κατά τάς ἀρχάς, κατά βίαν μέν φαγεῖν τούς αἰχμαλώτους τά παρατιθέμενα αὐτοῖς εἰδωλόθυτα, οὐ μήν καί κατ᾽ αὐτό τό φαγεῖν τυραννηθῆναι, καί διά τοῦτο θέλει, ὡς ὅλως ὑποκύψαντας τῷ θελήματι τοῦ τυράννου, μετρίως τιμωρηθῆναι. Νομίζω δέ ἐγὼ, ὅτι ὥσπερ οὐκ ἔστι πάντῃ ἀνεπιτίμητον τό φαγεῖν εἰδωλόθυτα κατά βίαν βαρβάρων μή ἐπιθυσάντων, οὕτως οὐδέ τό ὑποστῆναι φθοράν βαρβαρικήν κατά βίαν∙ καί τοῦτο γάρ μετρίως ἐπιτιμηθήσεται, Κᾂν γάρ καί ὁ πολιτικός νόμος φησίν ἐν βιβλίῳ ξ΄, τίτ. λη΄, κεφ. ιβ΄, θέματι ἕκτῳ, Καί ἡ παρά τοῖς πολεμίοις μοιχευθεῖσα καί ὑποστρέψασα, κατηγορεῖται παρά τοῦ ἀνδρός, οὐ δικαίῳ ἀνδρός, εἰ μή βίᾳ τοῦτο πέπονθε, καί τοιουτοτρόπως συγγινώσκει τήν βιασθεῖσαν, καί τόν γάμον οὐ διασπᾷ᾽ ἀλλ᾽ ὁ ἐκκκησιαστικός νόμος, τήν ὅλως ὑπό βαρβάρων μολυνθεῖσαν, μή καθαριοῦσαι δι’ ἐπιτιμίου οὐκ ἀνέξεται. Ἀνάγνωθι καί τήν ργ΄ νεαράν τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, λέγουσαν περί τό τέλος ταῦτα∙ Οὐδαμῶς οὖν θεσπίζομεν ἔτι πρός συνάφειαν ἑτέρου τόν ἀπείρατον μεμενηκότα τῆς αἰχμαλωσίας ἔρχεσθαι, καί τά ἑξῆς. Ἀναιρεῖ δέ ἡ τοιαύτη νεαρά τήν ἰουστινιάνειον ριζ΄ νεαράν, τήν κειμένην ἐν βιβλίῳ κη΄, τίτ. ζ΄ καί λέγουσαν, ἔστιν ὅτε λύεσθαι τόν τοιοῦτον γάμον∙ πλήν ἡ τοιαύτη νεαρά χώραν ἔχει, ὅταν ἡ αἰχμαλωτισθεῖσα οὐκ ἐμιάνθη παρά τῶν βαρβάρων∙ τοιούτου δέ τινος γεγονότος, χώραν ἔχουσι τά ἐν τῷ ῥηθέντι κεφαλαίῳ τοῦ ξ΄ βιβλίου. *Στο Πηδάλιο, ο 1ος κανόνας και ειδικότερα το τμήμα του: «Οὐ τά βρώματα ἡμᾶς βαρεῖ, ἱερέ πάπα, εἰ ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι ταῦτα, ἅπερ παρετίθεσαν αὐτοῖς οἱ κρατοῦντες αὐτῶν· μάλιστα ἐπειδή εἷς λόγος παρά πάντων, τούς καταδραμόντας τά ἡμέτερα μέρη βαρβάρους, εἰδώλοις μή τεθυκέναι. Ὁ δέ ἀπόστολός φησι· Τά βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καί ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν, ὁ δέ Θεός καί ταύτην καί ταῦτα καταργήσει. Ἀλλά καί ὁ Σωτήρ, ὁ πάντα καθαρίζων τά βρώματα· Οὐ τό εἰσπορευόμενον κοινοῖ τόν ἄνθρωπον, ἀλλά τό ἐκπορευόμενον, λέγει,…» αντιστοιχεί στον 1ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Το υπόλοιπο τμήμα του ανωτέρω κανόνα συνιστά τον 2ο κανόνα του Πηδαλίου (αρίθμηση Πηδαλίου), του οποίου η ερμηνεία παρατίθεται αμέσως παρακάτω, μετά την ερμηνεία του 1ου κανόνα. Ερμηνεία 1ου. Ἐπειδή εἰς τόν καιρόν τοῦ ἁγίου τούτου ἦλθον εἰς τάς χώρας τῶν Ῥωμαίων Βάρβαροι, οἵτινες ἐκαλοῦντο Βοράδοι, καί Γότθοι, καί σκλαβώσαντες πολλούς χριστιανούς, ἔδωκαν εἰς αὐτούς, καί ἔφαγον βρώματα εἰδωλόθυτα, ἤ κατά ἄλλον τρόπον ἐμποδισμένα, καί ἀκάθαρτα, διά τοῦτο ἐρωτηθείς ἀπό τόν τότε Πάπαν ὁ θεῖος οὗτος Γρηγόριος, ἀποκρίνεται διά τοῦ παρόντος κανόνος, ὅτι δέν προξενεῖ βαρεῖαν βλάβην καί ἁμαρτίαν, τό νά φάγουν οἱ χριστιανοί τοιαῦτα βρώματα.1 Καί μάλιστα διά τί παρά πάντων φημίζεται, ὅτι οἱ Βάρβαροι αὐτοί δέν ἔθυον εἰς τά εἴδωλα, καί ἀκολούθως οὐδέ τά βρώματα, ὁποῦ ἔδωκαν εἰς τούς πιστούς, ἦτον εἰδωλόθυτα. Φέρει δέ καί μαρτυρίαν ἀπό τόν Ἀπόστολον, λέγοντα, ὅτι τά βρώματα, ἤτοι ἡ τρυφή, εἰς τήν κοιλίαν, ἤτοι εἰς τήν γαστριμαργίαν οἰκειοῦται, καί ἀντιστρόφως ἡ γαστριμαργία εἰς τήν τρυφήν, ὁ δέ Θεός καί τήν τρυφήν, καί τήν γαστριμαργίαν ἀργά, καί ἄπρακτα θέλει κάμει, ὥστε ὁποῦ κᾀνένας νά μή βλάπτεται ἐξ αὐτῶν.2 Δεικνύει δέ μετά τοῦτο ὁ ἅγιος, ὅτι τά διά τρυφήν, καί γαστριμαργίαν τρωγόμενα βρώματα κατηγοροῦνται, ὄχι τά δι’ ἀνάγκην, καί βίαν τῆς φύσεως, καί τῶν Βαρβάρων, βρωθέντα παρά τῶν αἰχμαλωτισθέντων Χριστιανῶν. Φέρει δέ καί μαρτυρίαν ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου τήν λέγουσαν∙ Δέν κάμνει ἀκάθαρτον τόν ἄνθρωπον τά εἰσερχόμενα διά τοῦ στόματος βρώματα, ἀλλά τά ἐκ τῆς καρδίας ἐξερχόμενα. 1Διά τί δέ ὁ μέν ιδ΄ τοῦ Πέτρου μετά τῶν ὁμολογητῶν συναριθμεῖ τόν λαβόντα κρέας εἰδωλόθυτον εἰς τό στόμα, ὁ δέ παρὼν Κανών διά τόν φαγόντα εἰδωλόθυτα οὐδέν τοιοῦτόν φησίν; Ἐπειδή ἐκεῖνος μέν λέγει διά τούς δεθέντας, καί βιασθέντας, καί κατ’ αὐτόν τόν τρόπον τοῦ φαγεῖν, βαλλόντων δηλ. μέ βίαν τῶν διωκτῶν φαγητόν εἰς τό στόμα τους, τό ὁποῖον καί ἂν ἤθελαν, δέν ἐδύνοντο ἐκεῖνοι νά ἀποπτύσουν. Ὁ παρών δέ λέγει διά ἐκείνους ὁποῦ ἐβιάσθησαν μέν εἰς τό νά φάγουν τά εἰδωλόθυτα, ὄχι ὅμως καί εἰς τόν τρόπον τοῦ φαγεῖν, ἤτοι ὡσάν ὁποῦ δέν ἐδέθησαν, οὔτε μέ βίαν ἔβαλον εἰς τό στόμα των οἱ Βάρβαροι τό φαγητόν, ἀλλ’ αὐτοί μόνο ἀφ’ ἑαυτῶν μέ τά χεῖράς των ἔφαγον. Ἀγκαλά καί βαρύ ἁμάρτημα δέν ἔκαμαν, τοῦτο ποιήσαντες, μέ ὅλον τοῦτο ὄχι καί πάντῃ ἀνέγκλητον πρᾶγμα ἔπραξαν. Δι’ ὅ καί μετρίως πρέπει νά ἐπιτιμῶνται κατά τόν Βαλσαμῶνα. Ὅθεν Πέτρος ὁ Διάκονος, καί Χαρτοφύλαξ τῆς μεγάλης ἐκκλησίας ἐν τῇ ἐννάτῃ αὐτοῦ ἀποκρίσει, λέγων ὅτι ὁ μιαροφαγήσας, τόν Χριστόν ἀρνεῖται, καί οὐκ εὐθύς ἔσται δεκτός, ἀλλά μετά χρόνον, ἄξια μετανοίας ἔργα ποιήσας, ἵνα μυρωθῇ, καί μετά ταῦτα μεταλάβῃ (σελ. 1002, τοῦ β΄ Τόμου τῶν συνοδικῶν) μέ βαρύτερον τοῦ πρέποντος ἐπιτίμιον ἐπιτιμᾷ τούς τοιούτους, ἔξω μόνον ἂν οἱ τοιοῦτοι πρός τῇ μιαροφαγίᾳ καί ἠρνήθησαν τόν Χριστόν. 2Οὕτω μέν ἑρμηνεύει τό ῥητόν τοῦτο ὁ Ζωναρᾶς, καί Βαλσαμών καί πρό αὐτῶν ὁ θεῖος Χρυσόστομος (ἑρμην. τῆς πρός Κορινθ. α΄). Ἀλλ’ ἴσως ἁπλοϊκώτερον ἐξέλαβεν ὁ ἅγιος τήν ἑρμηνείαν αὐτοῦ, ὥσπερ δή ἐπέφερε καί τό κατωτέρω τοῦ Εὐαγγελίου ῥητόν. Ὅτι δηλαδή τά βρώματα εἰς τήν κοιλίαν βάλλονται, καί ἡ κοιλία τά δέχεται. Ὁ Θεός ὅμως καί ταῦτα, καί ταύτην καταργεῖ. Καθ’ ὅ καί ἐκεῖνα μέν μετά τήν φυσικήν περίοδον τῆς χωνεύσεως ἐξέρχονται ἐκ τοῦ ἀφεδρῶνος, ἡ δέ κοιλία μένει πάλιν κενή καί ἄδεια ὡς τό πρότερον, χωρίς νά λάβῃ ἐκ τούτων κᾀμμίαν βλάβην ἡ ψυχή. Ερμηνεία 2ου. Ἀκολούθως καί διά τάς σκλαβωθείσας γυναῖκας ὁποῦ ἐφθάρησαν ἀπό τούς Βαρβάρους, διορίζει ὁ παρών κανών λέγων, ὅτι ἡ κατά βίαν φθορά αὕτη δέν εἶναι βαρύ ἁμάρτημα. Πρέπει ὅμως νά γίνεται ἐξέτασις. Εἰ μέν γάρ ἡ προτέρα ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ ζωή τῶν τοιούτων γυναικῶν ἦτον κατηγορημένη ὡς πορνική, φανερόν ὅτι ὑποψία τρέχει νά ἐμεταχειρίσθησαν αὐταῖς τήν πορνικήν ἕξιν, καί συνήθειαν, καί εἰς τόν καιρόν τῆς αἰχμαλωσίας των. Δηλαδή ὑποψία εἶναι νά μήν ἐβιάσθησαν ἀπό τούς βαρβάρους, ἀλλ’ αὐταῖς μᾶλλον νά ἤθελον τήν τοιαύτην φθοράν. Ὅθεν καί εὐκόλως δέν πρέπει αὐταί νά συμπροσεύχωνται μέ τάς ἄλλας γυναῖκας. Εἰ δέ ἡ προτέρα ζωή τῶν τοιούτων γυναικῶν, ἦτον μέν σώφρων, καί καθαρά εἰς τό ἄκρον, καί ἔξω ἀπό κάθε ὑπόνοιαν, καί κατηγορίαν, ἔπειτα δέ μέ βίαν αὗται ὑβρίσθησαν ἀπό τούς Βαρβάρους, ἀνωτέρας θανασίμου ἁμαρτίας κρίνει ταύτας ὁ Θεός, ὅστις ἀνωτέραν ἀπό ἁμάρτημα θανάτου ἀποφασίζει καί τήν Παρθένον ἐκείνην, τήν ὁποίαν εὐρών τινας εἰς τόν κάμπον μόνην, βιάσει καί φθείρει αὐτήν. Ἐπειδή ἐφώναξε, λέγει, καί δέν εὑρέθη τινάς ἐκεῖ κοντά νά τήν βοηθήσῃ.1 1Σημείωσαι, ὅτι κατά τήν ἑρμηνείαν, ὁποῦ κάμνει εἰς τό ῥητόν τοῦτο Φίλων ὁ Ἰουδαῖος, ἂν ἡ Παρθένος δέν φωνάξῃ, καταδικάζεται κᾂν ἐν τῷ κάμπω εὑρίσκετο. Ἐπειδή διά τῆς σιωπῆς δείχνει, ὅτι συγκατέθετο εἰς τό νά φθαρῇ. Καθὼς καί ἐκ τοῦ ἐναντίου, ἡ δεθεῖσα, καί ἀποφραγεῖσα τό στόμα ἀπό τόν βιαστήν, διά νά μήν ἠμπορῇ νά φωνάξῃ. Κᾂν μέσα εἰς πόλιν εὑρίσκεται, δέν καταδικάζεται. Ὅθεν ὁ πνευματικός κριτής, πρέπει νά ἐξετάζῃ εἰς τοιαύτην ὑπόθεσιν, ὄχι τόσον τόν τόπον, ὅσον καί τήν προαίρεσιν, κατά τόν αὐτόν Φίλωνα.
