ἐγκύκλιος ἐπιστολή «πρός ἅπαντας τούς ὁσιωτάτους μητροπολίτας, καί πρός τόν Πάπαν Ῥώμης».1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ)
Τῷ θεοφιλεστάτῳ συλλειτουργῷ (τῷδε), Γεννάδιος καί ἡ ἐνδημοῦσα τῇ βασιλίδι Κωνσταντινουπόλει, νέᾳ Ῥώμῃ, ἁγία σύνοδος. Ὁ Δεσπότης ἡμῶν καί Θεός καί Σωτήρ Ἰησοῦς Χριστός, ἐγχειρίσας τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς τοῦ Εὐαγγελίου τό κήρυγμα καί διδασκάλους τούτους ἀνά πᾶσαν τήν οἰκουμένην ἀνθρώποις ἐξαποστείλας, παρεκελεύσατο διαῤῥήδην, ἣν εἰλήφασι παρ᾿ αὐτοῦ δωρεάν, ταύτην καί αὐτούς τοῖς ἀνθρώποις μεταδιδόναι δωρεάν, μή κτωμένους ὑπέρ αὐτῆς χαλκόν ἤ ἄργυρον ἤ χρυσόν ἤ τινα περιουσίαν ἄλλην ὅλως, ὑλικήν ἤ γεώδη· μή γάρ εἶναι τῶν ἐπουρανίων καί πνευματικῶν χαρισμάτων ἀμοιβήν τά γεηρά καί ἐπίκηρα. Ταύτην τήν ἐντολήν οὐ μόνον ἐκείνοις, ἀλλά καί ἡμῖν δι᾿ ἐκείνων ἐνετείλατο, οὕς εἰς τόν οἰκεῖον βαθμόν τε καί τόπον ὑπεισαγαγεῖν κατηξίωσε. Καί δεῖ, καθάπερ ἐκεῖνοι τότε, καί ἡμᾶς νῦν ἀκριβῶς φυλάττειν τε καί παρατηρεῖν καί μή σοφίζέσθαι τά ἄσοφα, μηδέ κύβον ἀναῤῥιπτεῖν ἐπικίνδυνον. Δωρεάν, φησίν, ἐλάβετε, δωρεάν δότε. Μή κτήσησθε χαλκόν, μηδέ ἄργυρον, μήτε χρυσόν εἰς τάς ζώνας ὑμῶν. Ἁπλοῦς καί σαφής ὁ τῆς ἐντολῆς ταύτης λόγος ἐστίν, οὐδέν ποικῖλον ἔχων, οὐδέ δυσέφικτον, οὐδέ σοφιστικῆς δεόμενον ἐξηγήσεως. Παρ᾿ ἐμοῦ, φησίν, ἐδέξασθε τό τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα∙ εἰ μέν ὑπέρ αὐτοῦ μοι μικρόν ἤ μέγα τι κατεβάλεσθε καί τοῦτο ὑμῖν πέπραται παρ᾿ ἐμοῦ, πωλεῖτε καί ὑμεῖς ἑτέροις αὐτό∙ εἰ δέ δωρεάν εἰλήφατε, δότε καί ὑμεῖς δωρεάν. Τί τῆς ἐντολῆς ταύτης σαφέστερον; Τί δέ τοῖς πειθαρχοῦσι λυσιτελέστερον; Οὐαί τῷ ὄντι τοῖς κτήσασθαι τήν τοῦ Θεοῦ δωρεάν ἤ διδόναι ταύτην διά χρημάτων ὑπειληφόσιν· εἰς γάρ χολήν πικρίας καί σύνδεσμον ἀδικίας οἱ τοιοῦτοι κατά τήν ἀπόφασιν τοῦ ἁγίου Πέτρου ὑπάρχουσι, συλληφθέντες ὑπό τῆς ἑαυτῶν φιλαργυρίας. Ὅθεν καί τῶν ὁσίων καί μακαρίων Πατέρων τῶν τῆς ἁγίας καί μεγάλης οἰκουμενικῆς συνόδου τῆς ἐν Χαλκηδόνι συναχθείσης, τῷ δεσποτικῷ τούτῳ νόμῳ συνᾴδων ὁ περί τούτου κανών, ἡμῖν σαφῶς οὑτωσί λέξεσιν αὐταῖς ἐκπεφώνηται. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπί χρήμασι χειροτονίαν ποιήσαιτο καί εἰς πρᾶσιν καταγάγοι τήν ἄπρατον χάριν, καί χειροτονήσοι ἐπί χρήμασιν ἐπίσκοπον ἤ χωρεπίσκοπον ἤ πρεσβύτερον ἤ διάκονον ἤ ἕτερόν τινα τῶν ἐν τῷ κλήρῳ καταριθμουμένων, ἤ προβάλοιτο ἐπί χρήμασιν οἰκονόμον ἤ ἔκδικον ἤ παραμονάριον ἤ ὅλως τινά τοῦ κλήρου, δι᾿ αἰχροκέρδειαν οἰκείαν, ὁ τοῦτο ἐπιχειρήσας, ἐλεγχθείς, κινδυνευέτω περί τόν οἰκεῖον βαθμόν, καί ὁ χειροτονούμενος μηδέν ἐκ τῆς κατ᾿ ἐμπορίαν ὠφελείσθω χειροτονίας ἤ προβολῆς, ἀλλ᾿ ἔστω ἀλλότριος τῆς ἀξίας ἤ τοῦ φροντίσματος, οὗπερ ἐπί χρήμασιν ἔτυχεν. Εἰ δέ τις καί μεσιτεύων φανείη τοῖς αἰσχροῖς τούτοις καί ἀθεμίτοις λήμμασι, καί οὗτος, εἰ μέν κληρικός εἴη, τοῦ οἰκείου ἐκπιπτέτω βαθμοῦ· εἰ δέ λαϊκός ἤ μονάζων, ἀναθεματιζέσθω. Κάλλιστα καί λίαν εὐσεβῆ τοῦ κανόνος τῶν ἁγίων Πατέρων ὑπάρχει τά παραγγέλματα, πᾶσαν ἔφοδον σατανικήν καί πᾶν ἐγχείρημα διαβολικόν, κατά τῆς πνευματικῆς φερόμενον δωρεᾶς, ἀπωθούμενά τε καί ἀνακόπτοντα. Οὐ βούλεται γάρ οὐδαμῶς διά χρημάτων γίνεσθαι τῆς χειροτονίας τήν προβολήν ἤ ὑποδέχεσθαι, οὔτε παρά τοῦ ταύτην ἐνεργοῦντος, οὔτε παρά τοῦ τῆς χειροτονίας τήν προβολήν ὑποδεχομένου. Ἀλλ᾿ οὐδέ πρό τοῦ καιροῦ τῆς χειροτονίας, οὐδέ μετά τόν καιρόν τῆς χειροτονίας, οὐδέ κατά τόν καιρόν αυτόν τῆς χειροτονίας,2(ΠΗΔΑΛΙΟΝ) ὑπέρ τῆς χειροτονίας δίδοσθαι χρήματα συγχωρεῖ, καθόλου γάρ τήν ἐπί τῷ πράγματι τούτῳ δωροδοκίαν ἀπέφησεν. Ὅμως ἐπειδή νῦν καίτοι προδήλως τούτων οὕτω κεκωλυμένων, ἐφωράθησάν τινες κατά τήν Γαλατῶν, ὀλιγωροῦντες καί παραβαίνοντες δι᾿ αἰσχροκέρδειαν καί φυλαργυρίαν τά σωτήρια ταῦτα καί φιλάνθρωπα παραγγέλματα, εὖ ἔχειν ἔδοξε καί ἡμῖν, αὐτά ταῦτα πάλιν ἀνανεώσασθαι μετά τῆς ἁγίας συνόδου, τῆς ἐνδημούσης ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούσῃ νέᾳ Ῥώμῃ, ὥστε, δίχα πάσης ἐπινοίας καί πάσης προφάσεως καί παντός σοφισμοῦ, τήν ἀσεβῆ καί βδελυράν ταύτην, οὐκ οἶδ᾿ ὅπως, ἐπεισελθοῦσαν συνήθειαν ταῖς ἁγιωτάταις ἐκκλησίαις, παντελῶς ἐκτεμεῖν, ἵνα ἀληθῶς ἀκαπηλεύτου καί καθαρᾶς παρά τῶν ἀρχιερέων τῆς ἐπί τῶν χειροτονουμένων ἀναῤῥήσεως γινομένης, ἄνωθεν ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις ἐπιφοιτᾷ, ὡς νῦν γε, οὐκ οἶδα, εἰ διά χρημάτων τήν προβολήν ποιουμένων, καί οὐ τῆς χειρός καθαρῶς ἐνεργούσης, ἐπιφοιτᾷ τῷ προχειριζομένῳ κατά τήν φωνήν τοῦ κηρύγματος, καί οὐχί συστέλλεται μᾶλλον ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις. Ἴσθι τοίνυν τά πάντα, θεοσεβέστατε, πάντα τόν ὁντιναοῦν ἁλισκόμενον ἐπί τοιούτῳ τινί ἐπίσκοπον ἤ χωρεπίσκοπον ἤ περιοδευτήν ἤ πρεσβύτερον ἤ διάκονον ἤ ἄλλον ὁντιναδήποτε τοῦ κανόνος, ἤ λαϊκόν, κοινῷ δόγματι τῶν ἀρχιερέων κατακεκρίσθαι καί κοινῇ ψήφῳ, καθὼς περί τούτου καί ὁ τῶν ἁγίων Πατέρων κανὼν φθάσας διαλαλεῖ∙ δεῖ γάρ εἶναι χάριν τήν χάριν καί μηδαμοῦ παρ᾽ αὐτῇ μεσιτεύειν ἀργύριον. Ἔστω τοίνυν καί ἔστιν ἀποκήρυκτος καί πάσης ἱερατικῆς ἀξίας τε καί λειτουργίας ἀλλότριος καί τῇ κατάρᾳ τοῦ ἀναθέματος ὑποκείμενος ὅ τε ταύτην κτᾶσθαι διά χρημάτων οἰόμενος καί ὁ ταύτην παρέχειν ἐπί χρήμασιν ὑπισχνούμενος, εἴτε κληρικός, εἴτε λαϊκός εἴη, κᾂν ἐλέγχοιτο, κᾂν μή ἐλέγχοιτο τοῦτο ποιεῖν. Οὐ γάρ οἷόν τε συμβιβασθῆναι ποτέ τά ἀσύμβατα, οὐδέ Θεῷ συμφωνῆσαι τόν μαμωνᾶν, ἤ τούς τούτῳ δουλεύοντας δουλεῦσαι Θεῷ, δεσποτική καί αὕτη ἐστίν ἀπόφασις ἀναμφίλεκτος· Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καί μαμωνᾷ. Τούτοις ἐπιθαῤῥοῦντες ἡμεῖς κατά δύναμιν καί τούτοις ὑπείκοντες, μετά τοῦ ταῦτα φήσαντος, κατά τῶν ταῦτα παρανομούντων τήν ἀπόφασιν πεποιήμεθα. Φροντισάτω δέ καί ἡ σή ὁσιότης, ταῦτα διά πάσης φυλακῆς ποιουμένη, δῆλα καταστῆσαι δι᾿ ἀντιγράφων, καί τοῖς ὑπό σέ θεοφιλεστάτοις ἐπισκόποις καί περιοδευταῖς, καί τοῖς ἄλλοις ἅπασιν∙ ἵνα ἐν ἑνί πνεύματι καί μιᾷ ψυχῇ πάντες ὁμοῦ χριστιανοί συμφραξάμενοι κατά τοῦ κοινοῦ δυσμενοῦς, ἰσχύσωμεν σύν Θεῷ τήν ὑπ᾿ ἐκείνου φυτευθεῖσαν ἐν ἡμῖν τῆς φιλαργυρίας ῥίζαν, ἅμα πᾶσιν αὐτῆς τῶν κακῶν τοῖς βλαστήμασιν ἐκτεμεῖν. Πᾶσαν τήν σύν σοί ἐν Χριστῷ ἀδελφότητα προσαγορεύομεν. Ἐῤῥωμένως ἐν Κυρίῳ ὑπερεύχου ἡμῶν, θεοφιλέστατε ἀδελφέ. Γεννάδιος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ρώμης, ὑπέγραψα.
Τούς Ἀποστόλους τῷ κόσμῳ διδασκάλους ἀποστείλας ὁ Κύριος, ἣν ἔλαβον παρ᾽ αὐτοῦ δωρεάν διδόναι τοῖς ἀνθρώποις προσέταξε, μή κτωμένους ὑπέρ αὐτῆς χρυσόν, ἤ ἄργυρον, ἤ χαλκόν, ἤ ἄλλο τι γεῶδες καί ὑλικόν. Τήν αὐτήν ἡμῖν ἐντολήν δι’ ἐκείνων [δίδωσι] καταστάσει βαθμῶν. Εἰ ἠγοράσατε παρ᾿ ἐμοῦ, πωλεῖτε∙ εἰ δωρεάν ἐλάβετε, δωρεάν δότε. Οὐαί τῷ ὄντι τοῖς ἤ λαβεῖν, ἤ δοῦναι τήν τοῦ Θεοῦ δωρεάν διά χρημάτων ὑπειληφόσιν∙ εἰς γάρ χολήν πικρίας καί σύνδεσμον ἀδικίας ὑπό τῆς φιλαργυρίας συνελήφθησαν∙ ὅθεν καί κανὼν ὑπό τῶν ἐν Χαλκηδόνι θείων Πατέρων ἐξεφωνήθη. Καί ζήτει τόν β΄ κανόνα τῆς ἐν Χαλκηδόνι θείας συνόδου. Κάλλιστον καί εὐσεβές τό τῶν Πατέρων παράγγελμα∙ οὐκ ἔστι πρό, χειροτονίας λαβεῖν∙ οὐκ ἐπ᾽ αὐτῇ, οὐ μετ᾽ αὐτήν, οὐχ ὁτεδήποτε δι’ αὐτήν. Ἱστέον τοίνυν, πάντα, τόν ἁλισκόμενον ἐπί τοιούτῳ τινί ἐπίσκοπον, ἤ χωρεπίσκοπον, ἤ περιοδευτήν, ἤ πρεσβύτερον, ἤ διάκονον, ἤ ἄλλον τινά κανονικόν, ἤ λαϊκόν͵ κοινῷ δόγματι, καί κοινῇ ψήφῳ κατακεκρίμεθα∙ δεῖ γάρ εἶναι [χάριν] τήν χάριν, καί μηδαμοῦ μεσιτεύειν ἀργύριον. Ἔστω τοίνυν ἐκκήρυκτος ὅ,τε κτᾶσθαι τήν θείαν χάριν, ὅ,τε παρέχειν διά χρημάτων ἐπιχειρῶν, εἴτε κληρικός εἴη, εἴτε λαϊκός, κᾂν ἐλέγχοιτο, κᾂν μή ἐλέγχοιτο. Ἡ παροῦσα ἐπιστολή προοιμιάζει ἐξ αὐτῶν τῶν σπλάγχνων τοῦ λόγου. Ῥητόν γάρ τοῦ Εὐαγγελίου προφέρει, εἰς αὐτήν ἀμέσως ἀποτεινόμενον τήν ὑπόθεσιν καί το τέλος, διά τό ὁποῖον αὑτή συνετέθη καί ἀπεστάλη. Λέγει γάρ ὅτι ὁ Κύριος καί Θεός ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ἐκείνην τήν ἐντολήν ὁποῦ ἔδωκεν εἰς τούς ἱερούς του Ἀποστόλους καί μαθητάς, ὅταν τούς ἔστελλεν εἰς τό κήρυγμα τοῦ Ἐυαγγελίου, δηλ. τό νά δίδωσιν αὐτοί εἰς τούς ἄλλους δωρεάν καί χάρισμα, ἐκείνην τήν δωρεάν καί χάριν ὁποῦ ἔλαβον ἀπό αὐτόν, καί δι’ αὐτήν νά μή πάρουν χάλκωμα, ἤ ἀσῆμι, ἤ χρυσάφι, ἤ ἄλλο κᾀνένα πρᾶγμα ὑλικόν καί γήϊνον (διότι τά ὑλικά και φθαρτά πράγματα, δέν ἠμποροῦν νά ᾖναι μισθός και πληρωμή τῶν οὐρανίων καί ἀφθάρτων τοῦ πνεύματος χαρισμάτων) ἐκείνην, λέγω, τήν ἐντολήν ὁποῦ ἔδωκεν εἰς τούς ᾿Αποστόλους τότε, αὐτήν τήν ἰδίαν ἔδωκε διά μέσου τῶν ᾽Αποστόλων καί εἰς ἡμᾶς τούς διαδόχους τῶν Ἀποστόλων, Πατριάρχας, καί Ἀρχιερεῖς, καί πρέπει, καθώς ἐκεῖνοι ἐφύλαξαν ἀκριβῶς, ἔτζι καί ἡμεῖς να τήν φυλάττωμεν, καί νά μή ζητοῦμεν νά σοφιζώμεθα μέ παρεξηγήσεις τά ἀσόφιστα καί φανερά λόγια τοῦ Κυρίου. Δωρεάν, εἶπεν ὁ Κύριος, ἐλάβετε, δωρεάν δότε. Μή κτήσησθε χρυσόν, μηδέ ἄργυρον, μηδέ χαλκόν εἰς τάς ζώνας ὑμῶν. Ἁπλᾶ καί φανερά εἶναι τά λόγια τῆς ἐντολῆς ταύτης, χωρίς νά ἔχουν κᾀνένα δύσκολον νόημα, ὁποῦ νά χρειάζεται ἐξήγησιν σοφιστική και περίεργον. Ἀπό ἐμένα, λέγει ἐλάβετε τό ἀξίωμα τῆς ἱερωσύνης, καί εἰ μέν δι’ αὐτό ἐπληρώσατε πολύ, ἤ ὀλίγον, καί ἐγὼ τό ἐπώλησα εἰς ἐσᾶς, πωλεῖτε καί ἐσεῖς αὐτό εἰς τούς ἄλλους. Εἰ δέ χάρισμα τό ἐλάβετε, χάρισμα δότε αὐτό καί ἐσεῖς. Ποία ἐντολή εἶναι φανερωτέρα ἀπό αὐτήν; ἤ ποῖον πρᾶγμα εἶναι ὠφελιμώτερον ἀπό αὐτό, εἰς ἐκείνους ὁποῦ ὑπακούουσιν; ἀλλοίμονον ἀληθῶς εἰς ἐκείνους, ὁποῦ νομίζουν νά παίρνουν καί νά δίδουν μέ ἄσπρα τήν δωρεάν καί χάριν τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδή καί αὐτοί εἰς χολήν πικρίας, καί σύνδεσμον ἀδικίας εὑρίσκονται, ὡς ὁ Σίμων ὁ μάγος, καθὼς τοῦ εἶπεν ὁ ἀπόστολος Πέτρος. Σύμφωνος δέ μέ τήν ἀνωτέρω δεσποτικήν ἐντολήν τοῦ Κυρίου, εἶναι καί ὁ β΄ καν. τῆς δ΄ συνόδου, ὃν καί ἐκθέτει αὐτολεξεί, (οὗτινος ὅρα τήν ἑρμηνείαν ἐν τῷ τόπῳ αὐτοῦ)∙ τελειώσας δέ τόν κανόνα, λέγει ὁ Ἅγιος, ὅτι κάλλιστα εἶναι τά παραγγέλματα τοῦ κανόνος τούτου, καί ἀποβάλλουσι κάθε ἐπιχείρημα διαβολικόν, ὁποῦ ἤθελε προτείνει τινάς. Ἐπειδή κοινῶς καί καθολικῶς ἐμποδίζει τόσον τόν χειροτονοῦντα, ὅσον καί τόν χειροτονούμενον, ἀπό τό νά δίδη καί νά λαμβάνῃ ἄσπρα, τόσον διά τάς χειροτονίας ὅσον καί διά τάς προβολάς,3 τόσον πρό τῆς χειροτονίας, ὅσον καί ἐν τῷ καιρῷ τῆς χειροτονίας, καί μετά τήν χειροτονίαν. Ἐπειδή ὅμως καί μερικοί ἐκ τῇ Γαλατῶν χώρᾳ4 ἐφανερώθησαν, παραβαίνοντες διά φυλαργυρίαν καί αἰσχροχέρδειαν τάς σωτηριώδεις ταύτας παραγγελίας, καί παίρνοντες χρήματα χειροτονοῦν: διά τοῦτο ἐφάνη εὔλογον νά ἀνακαινίσωμεν ταύτας μέ τήν ἐπιδημοῦσαν ἐν τῇ Βασιλευούσῃ ἁγίαν σύνοδον. Ἵνα ἐκριζώσωμεν παντελῶς χωρίς κᾀμμίαν ἐπίνοιαν, πρόφασιν, καί σοφισμόν τήν ἀσεβῆ ταύτην συνήθειαν τῆς Σιμωνίας, ἥτις, δέν ἠξεύρω πῶς, ἐπεπόλασεν εἰς τάς ἐκκλησίας. Καί ἐπομένως ἐκ τούτου, ἵνα γενομένων παρά τοῦ ἀρχιερέως καθαρῶν καί χωρίς χρημάτων τῶν χειροτονιῶν, καταβαίνῃ ἀληθῶς ἄνωθεν εἰς τόν χειροτονούμενον ἡ χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ἐπειδή τώρα ὁποῦ γίνονται διά τῶν χρημάτων, καί οὐ καθαρῶς ἡ χείρ τῶν Ἀρχιερέων ἐπιτίθεται καί ἐνεργεῖ, δέν ἠξεύρω5 ἀνίσως καταβαίνη εἰς τόν χειροτονούμενον, καθὼς ἐπεύχεται εἰς αὐτόν ὁ Ἀρχιερεύς,6 ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις, καί δέν ἐμποδίζεται μᾶλλον ἀπό αὐτόν. Ἤξευρε λοιπόν, ὦ θεοσεβέστατε Πάπα, ὅτι εἶναι κατακεκριμένος ἀπό τήν κοινήν ψῆφον τῶν Ἀρχιερέων, καί ἀπό τόν ἀνωτέρω κανόνα τῆς δ΄, κάθε Ἐπίσκοπος, ἤ Χωρεπίσκοπος, ἤ Περιοδευτής,7 ἤ Πρεσβύτερος, ἤ Διάκονος, ἤ κάθε ἄλλος Κληρικός, ἤ λαϊκός, ὁποῦ διά χρημάτων χειτοτονηθῇ. Διότι, ἡ χάρις ἀληθῶς πρέπει νά ᾖναι χάρις, καί ὄχι νά μεσολαβῇ εἰς αὐτήν ἀργύριον. Ἄς ᾖναι τό λοιπόν, καί εἶναι8 ἀπόβλητος, καί ξένος πάσης ἱερατικῆς ἀξίας καί ἐνεργείας, καί ὑπεύθυνος εἰς τήν κατάραν τοῦ ἀναθέματος, τόσον ἐκεῖνος ὁποῦ νομίζει νά ἀποκτήσῃ τήν τῆς ἱερωσύνης χάριν μέ ἀργύρια, ὅσον καί ἐκεῖνος ὁποῦ ὑπόσχεται να δώσῃ ταύτην, εἰτε Κληρικός εἶναι, εἴτε Λαϊκός κᾂν φανερωθῇ καί ἐλεγχθῇ ὅτι ἄσπρα ἐπῆρε, κᾂν δέν φανερωθῇ.9 Ἐπειδή δέν εἶναι δυνατόν νά συμφωνήσουν ποτέ τά ἀσυμφώνητα, ὁ Μαμωνᾶς, ἤτοι ὁ ἄδικος πλοῦτος, μέ τόν Θεόν, καί οἱ τῷ Μαμωνᾷ δουλεύοντες μέ τούς δουλεύοντας τῷ Θεῷ, κατά τήν δεσποτικήν ἀπόφασιν. «Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καί Μαμωνᾷ». Εἰς τά ὁποῖα λόγια τοῦ Κυρίου καί ἡμεῖς θαῤῥοῦντες καί ὑπακούοντες, ἐποιήσαμεν τήν συνοδικήν ταύτην ἀπόφασιν κατά τῶν ταῦτα ποιούντων Σιμωνιακῶν, ὁμοῦ μέ τήν βουλήν καί τό θέλημα τοῦ Κυρίου, τοῦ εἰπόντος τά ἀνωτέρω. Ὅθεν, ὦ ἱερέ Πάπα, καί ἡ σή ὁσιότης ταῦτα φυλάττουσα ἀκριβῶς, ἃς φροντίσῃ νά τά φανερώσῃ μἑ τά ἴσα τούτων καί ἀντίγραφα, εἰς τούς ὑποκειμένους αὐτῇ Ἐπισκόπους, καί Χωρεπισκόπους καί εἰς τούς ἄλλους ὅλους Κληρικούς καί Λαϊκούς. Ἵνα μέ ἕνα πνεῦμα, καί μέ μίαν ψυχήν, ὅλοι ὁμοῦ οἱ Χριστιανοί ἁρματωθέντες, νικήσωμεν τόν κοινόν ἐχθρόν διάβολον, καί τήν παρ’ αὐτοῦ φυτευθεῖσαν τῆς φιλαργυρίας ῥίζαν ἐκριζώσωμεν μέ ὅλα της τά κάκιστα βλαστήματα, ἀπό τά ὁποῖα ἕνα εἶναι καί ἡ Σιμωνία. Ταῦτα εἰπών, χαιρετήσας τήν μετά τοῦ Πάπα ἀδελφότητα, τελειοῖ τήν ἐπιστολήν, εἰς τήν ὁποίαν καί ὑπεγράφησαν ἅπαντες οἱ σύν αὐτῷ Ἐπίσκοποι. 1 Σημείωσαι ὅτι ὁ νεώτερος Ὀουδῖνος (ἐν τῷ περί ἐκκλησιαστ. συγγραφ. ι΄ τομ., σελ. 1878) ἀγκαλά καί λέγῃ ὅτι ἐν τινι κώδηκι χειρογράφῳ τῆς ἐν Βιέννῃ βιβλιοθήκης, οὐχ εὑρίσκεται τό ἐν ἐπιγραφῇ τῆς παρούσης ἐπιστολῆς κείμενον «Τό πρός τόν Πάπαν ‘Ρώμης». Μέ ὅλον τοῦτο, οὔτε ἔαρ χελιδών μία καθίστησι, κατά τήν παροιμίαν, ἤ ἕνας μάρτυς εἶναι ἀξιόπιστος, οὔτε ἕν χειρόγραφον μόνον δύναται νά συστήσῃ τήν τοιαύτην ἀλήθειαν. Ἅπαντες γάρ οἱ χειρόγραφοι κώδηκες οἱ παλαιοί ὁποῦ ἔφθασα νά ἰδῶ ἐγώ, ἀλλά δή καί τά ἐκδεδομένα τύποις βιβλία, τά τήν ἐπιστολήν ταύτην ἔχοντα, ᾀεί τήν ἐπιγραφήν ταύτην ἐπιφέρουσι. Διό καί ἡ τῶν πλειόνων ψῆφος κᾂν τούτοις πρέπῃ νά κρατῇ, καί οἱ περισσότεροι μάρτυρες, ἀξιοπιστότεροι τοῦ ἑνός. Μάλιστα δέ διά τί ἡ παροῦσα ἐπιστολή, καίτοι εἶναι ἐγκύκλιος, ἤτοι καθολική καί κοινή, ὅμως ἐν τῷ μέσῳ καί ἐν τῷ τέλει πρός ἕνα μόνον ἀποτείνεται Ἐπίσκοπον, λέγουσα «Ἴσθι τοίνυν τά πάντα, Θεοσεβέστατε. Καί πάλιν. Φροντισάτω δέ ἡ σή ὁσιότης, ταῦτα διά πάσης φυλακῆς ποιουμένη, δῆλα καταστῆσαι διά ἀντιγράφων, καί τοῖς ὑπό σέ Θεοφιλεστάτοις Ἐπισκόποις καί Περιοδευταῖς, καί τοῖς ἄλλοις ἅπασι». Τίς δέ ἄλλος οὗτος, εἰ μή ὁ Πάπας Ῥώμης, πρός ὅν καί ὁ Ταράσιος μετά ταῦτα κατά μίμησιν τοῦ Γενναδίου πρός τόν Ἀδριανόν Ῥώμης, τήν κατά Σιμωνιακῶν Ἐπιστολήν ἔγραψεν. Ὁ δέ ἐπί Γενναδίου Πάπας φαίνεται νά ἦτον ὁ πρό τοῦ Φίληκος Σιμπλίκιος. Ὅρα δέ διά τῆς ἐπιστολῆς καί ἐπιγραφῆς ταύτης, πῶς ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐκκλησία διορθοῖ καί βοηθεῖ τήν ἐν Ῥώμῃ ἐκκλησίαν, τήν Σιμωνίαν ἐνεργοῦσαν. Ἡ μία ἀδελφή τήν ἄλλην ὁμοίαν ἀδελφήν της. Καί ποῦ λοιπόν ἡ νῦν ἐπί τῶν συνόδων φανταζομένη μοναρχία τοῦ Ῥώμης;2Ἐν ἄλλ. κατά τόν καιρόν αὐτόν τῆς χειροτονίας. (Σημ.: στο Πηδάλιο χρησιμοποιείται η φράση «οὐδέ μετά τόν καιρόν αὐτόν τῆς χειροτονίας», εξ ου και η παραπομπή).3Τί διαφέρει ἡ χειροτονία ἀπό τήν προβολήν, ὅρα είς τήν ἑρμηνεία τοῦ β΄ καν. τῆς δ΄.4Γαλάτας ἐδῶ φαίνεται νά ὀνομάζῃ ὄχι τούς ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ἀλλά τούς ἐν τῇ Δύσει, ἤτοι τούς Γάλλους καί Φραντζέζους. Γαλάται γάρ και αὐτοί ἀπό τούς Ἕλληνας ὀνομάζονται, κατά τόν Μελέτιον. Σελ. 67 τῆς γεωγραφ.5Ὅρα ὅτι δέν λέγει ἀποφαντικῶς καί ὁριστικῶς ὅτι δέν καταβαίνει τό Πνεῦμα τό ἅγιον εἰς τούς μέ χρήματα χειροτονουμένους, ἀλλά ἀπορητικῶς καί ὅλως διστακτικῶς. Διά νά δείξῃ μέ τοῦτο, ὄχι πῶς δέν λαμβάνουσι Πνεῦμα ἅγιον οἱ ἐπί χρήμασι χειροτονούμενοι. Ἄπαγε! ἐπειδή κατά τόν Χρυσόστομον, τό Πνεῦμα τό ἅγιον οὐ πάντας χειροτονεῖ, διά πάντων ἐνεργεῖ, καί τῶν ἀναξίων δηλαδή. Ἀλλά διά νά δείξῃ τήν ὑπερβολήν τοῦ Σιμωνιακοῦ ἁμαρτήματος.6Λέγει γάρ ὁ Ἀρχιερεύς μεγαλοφώνως χειροτονῶν τόν χειροτονούμενον «Εὐξώμεθα οὖν ὑπέρ αὐτοῦ, ἵνα ἔλθῃ ἐπ’ αὐτόν ἡ χάρις τοῦ παναγίου Πνεύματος».7Περί τοῦ Περιοδευτοῦ ὅρα την ὑποσημ. τοῦ νζ΄ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ.8Μερικοί, οἱ ἱεροκατήγοροι οἱ λέγοντες, ὅτι τώρα δέν εἶναι Ἱερωσύνη μέ τό νά χειροτονοῦνται οἱ περισσότεροι μέ ἀργύρια, ἐπιστηρίζονται εἰς τά λόγια ταῦτα τοῦ Ἁγίου, καί λέγουν. Ὅτι ὄχι μόνον λέγει ὁ ἅγιος, καί ἡ περί αὐτόν σύνοδος, ἄς ᾖναι ἀπόβλητος ὁ τοιοῦτος, παρά τῆς συνόδου δηλ. διά προστακτικοῦ ῥήματος ὁμιλῶν, τό ὁποῖον χωρίς μεσιτείαν τοῦ β΄ προσώπου εἶναι ἀσύστατον, κατά τούς γραμματικούς, ἀλλά προσθέτει, καί τό εἶναι ἀπόβλητος, καί χωρίς νά καθῃρεθῇ δηλαδή ἀπό ἄλλους. Ἀλλά ἀκουσάτωσαν, ὅτι τό μέν ἄς ᾖναι, ἐννοεῖται, ὅτι νά γένῃ ὁ τοιοῦτος ἐνεργείᾳ καί κατά τήν ποινήν ἀπόβλητος παρά τῆς διεκδικούσης συνόδου τούς θείους κανόνας. Τό δέ εἶναι, ἐννοεῖται, ὅτι εἶναι ἀπόβλητος δυνάμει καί κατά ἐνοχήν. Ἐπειδή, ἄν καί τά δύω ἦτον ταὐτοσήμαντα, τό ἄς ᾖναι, τί ἐχρειάζετο καί τό εἶναι; ἤ τό εἶναι, τί ἐχρειάζετο καί τό ἄς ᾖναι; Καί τό μέν, μέλλοντος, τό δέ, ἐνεστῶτος, καί διά τοῦτο ἐναντία ὄντα ἀλλήλοις; Πλήν ταῦτα λέγοντες, οὐδέ ἐκεῖνο σιωποῦμεν, ὅτι ἀληθῶς φοβερόν εἶναι εἰς τούς ἐπί χρήμασι χειροτονοῦντας καί χειροτονουμένους, τοῦτο ὁποῦ λέγει ἐδῶ ὁ ἅγιος ἀποφαντικῶς καί ὁριστικῶς, ὅτι εἶναι ἀμέσως ἀπόβλητοι οἱ τοιοῦτοι τῆς ἱερωσύνης.9Ὅρα ὅτι ζῆλον ἔχων πολύν ὁ ἅγιος νά ἐκριζώσῃ τελείως τό κακόν, εἶπε, τό κᾂν φανερωθῇ, κᾂν δέν φανερωθῇ. Ὁ γάρ β΄ τῆς δ΄, ὅν ἀνέφερεν ἀνωτέρω, ἔχει «Ὁ τοῦτο ἐπιχειρήσας (τήν Σιμωνίαν δηλ.) καί ἐλεγχθείς, κινδυνευέτω περί τόν οἰκεῖον βαθμόν». Ὁμοίως καί ὁ Ταράσιος λέγει. «Εἰ δε τις ἐλεγχθείη χρυσίῳ ταύτην ὠνησάμενος». Ἴσως δέ τό, κᾂν μή ἐλέγχοιτο, θέλει νά εἰπῇ, ὄτι κᾂν δέν φανερωθῇ ὁ ποιήσας τοῦτο, μή δέ καθῃρέθῃ, ἤ ἀνεθεματίσθη φανερῶς, ἔνοχος ὅμως εἶναι δυνάμει εἰς τήν καθαίρεσιν καί τό ἀνάθεμα. Ὥστε ὁ ἀμετανοήτως ἐκ τῆς φοβερᾶς καί δυσσεβοῦς ταύτης ἁμαρτίας τελευτήσας, ἀπεκδέχεται τάς ποινάς καί ἀποφάσεις ἐν τῇ μελλούσῃ ἀπεράντῳ καταδίκῃ, ὅταν ἐνταῦθα ἐνεργῇ αὐτήν τήν παρανομίαν, καί μείνῃ ἀκαθαίρετος, καί ἀτιμώρητος, ταὐτόν εἰπεῖν ἀδιόρθωτος. Διότι οἱ θεῖοι λόγοι εἶναι ἀμετάτρεπτοι εἰς τούς οὕτω μένοντας διά βίου, καί μή διά μετανοίας ἀνορθουμένους. Ἴσως δέ καί τινες ἐνδεεῖς χειροτονοῦντες καί χειροτονούμενοι ἐχουσί τινας ἀπατηλάς προφάσεις. Ὄσοι δέ καί προσόδους χωρίων, καί ἄλλων κτήσεων ἔχουσιν, οἱ τοιοῦτοι, ἀναισχύντως, δυσσεβοῦσι καί ἁμαρτάνουσι, καί μεγαλητέρα καταδίκη καί ἀπαραλόγιστος αὐτούς ἀπεκδέχεται.
