Πάντας τούς τολμῶντας παραλύειν τόν ὅρον τῆς ἁγίας καί μεγάλης συνόδου τῆς ἐν Νικαίᾳ συγκροτηθείσης ἐπί παρουσίᾳ τῆς εὐσεβείας τοῦ θεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου, περί τῆς ἁγίας ἑορτῆς τοῦ σωτηριώδους Πάσχα, ἀκοινωνήτους καί ἀποβλήτους εἶναι τῆς ἐκκλησίας, εἰ ἐπιμένοιεν φιλονεικότερον ἐνιστάμενοι πρός τά καλῶς δεδογμένα, καί ταῦτα εἰρήσθω περί τῶν λαϊκῶν. Εἰ δέ τις τῶν προεστώτων τῆς ἐκκλησίας, ἐπίσκοπος, ἤ πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, μετά τόν ὅρον τοῦτον τολμήσειεν ἐπί διαστροφῇ τῶν λαῶν καί ταραχῇ τῶν ἐκκλησιῶν ἰδιάζειν, καί μετά τῶν Ἰουδαίων ἐπιτελεῖν τό Πάσχα· τοῦτον ἡ ἁγία σύνοδος ἐντεῦθεν ἤδη ἀλλότριον ἔκρινε τῆς ἐκκλησίας, ὡς οὐ μόνον ἑαυτῷ ἁμαρτίας ἐπισωρεύοντα, ἀλλά πολλοῖς διαφθορᾶς καί διαστροφῆς γινόμενον αἴτιον· καί οὐ μόνον τούς τοιούτους καθαιρεῖ τῆς λειτουργίας, ἀλλά καί τούς τολμῶντας τούτοις κοινωνεῖν μετά τήν καθαίρεσιν. Τούς δέ καθαιρεθέντας ἀποστερεῖσθαι καί τῆς ἔξωθεν τιμῆς, ἧς ὁ ἅγιος Κανόνας καί τό τοῦ Θεοῦ ἱερατεῖον μετείληφεν.
Φασίν οἱ τῆς συνόδου ταύτης, τούς τῆς πρώτης συνόδου ἁγίους Πατέρας ὅρον ἐκθέσθαι περί τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, ὃς ἐν τοῖς παρ’ ἐκείνων συντεθειμένοις κανόσιν οὐχ εὕρηται, καί τοῦτον παρά πάντων φυλάττεσθαι ἀπαιτοῦσιν, ἤ ἀκοινωνήτους εἶναι καί ἀποβλήτους τῆς ἐκκλησίας τούς μή τόν ὅρον ἐκεῖνον τηροῦντας λαϊκούς. Εἰ δέ ἱερωμένοι εἶεν οἱ τῷ ὅρῳ ἐκείνῳ ἐναντιούμενοι, καί μετά Ἰουδαίων τελεῖν τό Πάσχα διδάσκοιεν, καθαιρεῖσθαι αὐτούς, καί τούς κοινωνεῖν τολμῶντας αὐτοῖς μετά τήν καθαίρεσιν, διατάττονται, καί μηδέ τιμῆς ἱερατικῆς τῆς ἔξωθεν μετέχειν αὐτούς∙ ὥστε κᾂν τῆς ἱερουργίας κωλύωνται, καθέδρας τέως ἤ καί κλήσεως ἐπισκόπων ἤ ἱερέων ἀπολαύειν. Καί ὁ ἕβδομος δέ κανὼν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, τούς μετά Ἰουδαίων τό Πάσχα ἑορτάζοντας, καθαιρεῖσθαι κελεύει. Ἐν μέν οὖν τοῖς κανόσι τῆς πρώτης συνόδου οὐδέν τι περί τοῦ Πάσχα, εὕρηται ὁρισθέν∙ εἰ δ’ ἐκτός τῶν κανόνων τι ᾠκονόμηται, ἀγνοῶ, πρακτικόν τῆς συνόδου ἐκείνης μή ἔχων. Περί τῆς ἑορτῆς τοῦ ἁγίου Πάσχα, πότε ὀφείλει γίνεσθαι, ἱκανῶς διελήφθη ἐν τῷ ἑβδόμῳ ἀποστολικῷ κανόνι, καί ἀνάγνωθι τοῦτόν τε καί τά ἐν αὐτῷ γραφέντα. Οἱ δέ τῆς παρούσης συνόδου ἅγιοι Πατέρες λέγουσι τά περί τῆς τοιαύτης ἑορτῆς ὁρισθῆναι παρά τῆς πρώτης συνόδου. Ἐν γοῦν τοῖς κανόσι τῶν ἐν Νικαίᾳ Πατέρων τοῦτο οὐχ εὕρηται∙ εἰς δέ τά πρακτικά τῆς πρώτης συνόδου εὑρίσκεται. Τούς τοίνυν τολμῶντας τά οὕτω διορισθέντα περί τοῦ Πάσχα καταλύειν, καί μετά Ἰουδαίων ἑορτάζειν, λαϊκούς μέν ὄντας, μή ἑτοίμως εὐσυνθετοῦντας πρός τήν ἐκκλησιαστικήν παράδοσιν, ἀλλά φιλονεικοῦντας, διορίζονται ἀκοινωνησίας παντελοῦς ἐπιτιμίῳ καθυποβάλλεσθαι∙ ἱερωμένους δέ, καθαιρεῖσθαι∙ καί οὐ μόνον τούτους, ἀλλά καί τούς κοινωνοῦντας αὐτοῖς μετά τήν καθαίρεσιν. Καί τούτους δέ κἀκείνους, σύν τῇ ἀλειτουργησίᾳ καί τῆς ἔξωθεν τοῦ βήματος ἀνηκούσης αὐτοῖς κανονικῆς τιμῆς, ὡς ἱερωμένους ἁπαλλοτριοῦσιν. Οὔτε γάρ καθέδρας, οὔτε κλήσεως ἀξιωθήσονται, οὔτε μήν ἑτέρου προνομίου ἱερατικοῦ. Σημείωσαι οὖν ἀπό τούτου, ὅτι εἰ μή ἔστι τοιοῦτον μέγα τό ἔγκλημα, δι’ ὅ τις καθῃρέθη, ἀλλά ἐλαφρόν, (τυχόν ἐγάμησε μετά τήν χειροτονίαν), ἐνεργήσει τά ἔξω τοῦ βήματος∙ ἕξει δέ καί τήν ἔξω τιμήν. Ἀνάγνωθι καί κανόνα θ΄ τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου, καί τῆς στ΄ συνόδου κανόνα κα΄ καί κστ΄. Ὁ τήν ἔνθεσμον τοῦ Πάσχα παράδοσιν διαμεῖψαι πειρώμενος, λαϊκός μέν τελῶν, ἀπόβλητος∙ κληρικός δέ, ἀνεκκλησίαστος. Εἴρηται καί ἐν τῷ ζ΄ ἀποστολικῷ κανόνι, ὡς ὁ μετά Ἰουδαίων τελῶν τό Πάσχα πρεσβύτερος καθαιρεῖται. Τοῦτο γοῦν καί ὁ παρών κανὼν διαλαμβάνει, ὡς, εἴ τις τῶν λαϊκῶν παραβαίνων τήν ἔννομον τοῦ Πάσχα παράδοσιν, μετά Ἰουδαίων τοῦτο ἤ καί καθ’ ἑαυτόν ἰδιαζόντως ἐν ἑτέρῳ καιρῷ τελεῖ, ἀκοινώνητος ἔσται, καί τῆς ἐκκλησίας ἀπόβλητος. Εἰ δέ κληρικός ἐστιν ὁ τοῦτο ποιῶν, καθαιρεθήσεται∙ ἀποστερηθήσεται δέ καί τῆς ἐν τῇ καθέδρᾳ τιμῆς, καί ὅσοι τούτῳ τῶν κληρικῶν μετά τήν καθαίρεσιν συγκοινωνήσουσι. Ὁ παρών Κανών ἀφορίζει μέν τούς λαϊκούς ἐκείνους ὁποῦ παραβαίνουν τόν διορισμόν1 καί τό κανόνιον ὁποῦ ἡ πρώτη Σύνοδος ἐξέδωκε, παρόντος καί τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου, διά τήν ἑορτήν τοῦ Πάσχα (ὅτι δηλ. νά ἐορτάζεται αὕτη ὕστερα ἀπό τήν ἰσημερίαν, καί ὄχι μαζή μέ τούς Ἰουδαίους) καί ὄχι μόνον παραβαίνουν αὐτόν, ἀλλά καί φιλονεικοῦντες στέκονται ἐνάντιοι. Τούς δέ Ἐπισκόπους, Πρεσβυτέρους, καί Διακόνους, ὁποῦ ἤθελαν παραβοῦν αὐτόν, ταράττοντες τήν ἐκκλησίαν, καί ἤθελαν τολμήσουν νά ἐορτάσουν τό Πάσχα μαζή μέ τούς Ἰουδαίους, καθαιρεῖ, τόσον ἀπό κάθε ἱερατικήν, καί ἐσωτερικήν τοῦ βήματος ἱεροπραξίαν, ὅσον καί ἀπό κάθε ἄλλην ἐξωτερικήν τιμήν, ἀνήκουσαν εἰς τούς ἱερωμένους (ἤτοι τό νά ἔχουν τό ὄνομα τῶν ἱερωμένων, τό νά συγκάθηνται μέ τούς ἱερεῖς, καί ἁπλῶς εἰπεῖν, τάς ἔξωθεν τοῦ βήματος ἐνεργείας,2 κατά τόν Βαλσαμῶνα, (περί οὗ ὅρα τόν α΄ καί β΄ τῆς ἐν Ἀγκύρ. καί θ΄ Νεοκαισαρ.), ἐπειδή οἱ τοιοῦτοι καί τόν ἑαυτόν τους ἔβλαψαν, μέ τήν παράβασιν αὐτήν, καί τούς ἄλλους ἔκαμαν νά παραβοῦν. Ὄχι μόνον δέ καθαιρεῖ τούς παραβάτας τούτους ἱερωμένους, ἀλλά ἀκόμη καί τούς συγκοινωνήσαντας μέ αὐτούς ἱερωμένους, παρομοίως συγκαθαιρεῖ. Ὅρα καί τόν ζ΄ Ἀποστολικόν. 1Ὅτι δέ ὁ περί τοῦ πάσχα διορισμός παρά τῆς α΄ συνόδου ἐγένετο, μαρτυρεῖ καί αὕτη ἡ πρός τούς Ἀλεξανδρεῖς ἐπιστολή τῆς ἐν Νικαίᾳ ταύτης συνόδου, κειμένη ἐν κεφ. θ΄, α΄ βιβλ. τῆς ἱστορίας τοῦ Σωκράτους, λέγουσα «Εὐαγγελιζόμεθα δέ ὑμῖν περί τῆς συμφωνίας τοῦ ἁγιωτάτου πάσχα, ὅτι ὑμετέραις εὐχαῖς κατωρθώθη καί τοῦτο τό μέρος κ.τ.λ. καί ὁ Ἐπιφάνιος αἱρέσ. 69 καί ὁ Εὐσέβιος ἐν τῇ ζωῇ Κωνσταντίνου, βιβλ. γ΄, κεφ. 18 καί ἐκκλησιαστ. ἱστορ., βιβλ. α΄, κεφ. θ΄ (ἤ παρ’ ἄλλοις η΄), Σωζομενός βιβλ. λ΄, κεφ. κα΄, Σωκρ. βιβλ. στ΄, κεφ. ιστ΄ καί ιη΄. Ὁ Ἐπιφάνιος αἱρέσει ο΄ λέγει, ὅτι οἱ αἱρετικοί Αὐδιανοί μετά Ἰουδαίων ἐπετέλουν τό πάσχα, ὅτι δῆθεν οὕτως ἦν ἡ ἐκκλησία φερομένη, παλαιόθεν δηλαδή».2Ἑμοί δέ δοκεῖ ἀληθέστερον, ὅτι ἡ ἐξωτερική αὕτη ἐστίν, ἡ ἀνήκουσα τιμή εἰς τό ἐξωτερικόν σχῆμα τῶν ἱερωμένων. Ὅπερ αὐτό καί καθαιρεθέντες ἐφόρουν. Μόνοι γάρ οἱ ἀμετανόητοι, καί τῆς ἁμαρτίας μή ἀφιστάμενοι ἱερωμένοι, οὗτοι καθαιρεθέντες, ἀπέβαλον καί τό σχῆμα αὐτό τῶν ἱερωμένων, καί ἐλάμβανον σχῆμα λαϊκόν, καί οὐχί πάντες, κατά τόν κα΄ τῆς στ΄. Ἴσως δέ καί ἐξωτερικήν τιμήν νοεῖ ὁ κανὼν τήν ἐν ταῖς ἔξω συνελεύσεσι δεδομένην τιμήν εἰς τούς ἱερεῖς. Καί ὅρα τήν ὑποσημείωσιν τοῦ κστ΄ τῆς στ΄.
