42 Βασιλείου Καισαρείας Καππαδοκίας
Οἱ ἄνευ τῶν κρατούντων γάμοι, πορνεία εἰσίν. Οὔτε οὖν πατρός ζῶντος, οὔτε δεσπότου, οἱ συνιόντες ἀνεύθυνοι εἰσίν, ὡς, ἐάν ἐπινεύσωσιν οἱ κύριοι τήν συνοίκησιν, τότε λαμβάνει τό τοῦ γάμου βέβαιον.
Οἱ ἄνευ τῶν κρατούντων γάμοι, πορνεία εἰσίν. Οὔτε οὖν πατρός ζῶντος, οὔτε δεσπότου, οἱ συνιόντες ἀνεύθυνοι εἰσίν, ὡς, ἐάν ἐπινεύσωσιν οἱ κύριοι τήν συνοίκησιν, τότε λαμβάνει τό τοῦ γάμου βέβαιον.
Ὅς θανάτου πληγήν τῷ πλησίον δέδωκε, φονεύς ἐστιν εἴτε ἦρξε τῆς πληγῆς, εἴτε ἠμύνατο.
Ἡ διάκονος, ἡ τῷ ἕλληνι συμπορνεύσασα, οὐ δεκτή ἐστιν εἰς κοινωνίαν, εἰς δέ τήν προσφοράν δεχθήσεται τῷ ἑβδόμῳ ἔτει, δηλονότι ἐν ἁγνείᾳ ζῶσα. Ὁ δέ μετά τήν πίστιν ἕλλην, πάλιν τῇ ἱεροσυλίᾳ προσιών, ἐπί τόν ἔμετον ὑποστρέφει. Ἡμεῖς οὖν τῆς διακόνου τό σῶμα, ὡς καθιερωμένον, οὐκ ἔτι ἐπιτρέπομεν ἐν χρήσει…
Ἐάν τις, τό ὄνομα λαβὼν τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἐνυβρίζῃ τόν Χριστόν, οὐδέν ὄφελος αὐτῷ ἀπό τῆς προσηγορίας.
Ἡ τῷ καταλειφθέντι πρός καιρόν παρά τῆς γυναικός κατά ἄγνοιαν γημαμένη, εἶτα ἀφεθεῖσα διά τό ἐπανελθεῖν πρός αὐτόν τήν προτέραν, ἐπόρνευσε μέν, ἐν ἀγνοίᾳ δέ. Γάμου οὖν οὐκ εἰρχθήσεται, κάλλιον δέ, ἐάν μείνῃ οὕτως.
Ἐγκρατῖται καί Σακκοφόροι καί Ἀποτακτῖται τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται λόγῳ, ᾧ καί Ναβατιανοί, ὅτι περί μέν ἐκείνων Κανόνας εξεφωνήθη, εἰ καί διάφορος, τά δέ κατά τούτους ἀποσεσιώπηται. Ἡμεῖς μέντοι ἑνί λόγῳ ἀναβαπτίζομεν τούς τοιούτους. Εἰ δέ παρ᾿ ὑμῖν ἀπηγόρευται τό τοῦ ἀναβαπτισμοῦ, ὥσπερ οὖν καί παρά ῥωμαίοις, οἰκονομίας τινός ἕνεκα, ἀλλ᾿…
Ἡ δέ ἐγκαταλειφθεῖσα παρά τοῦ ἀνδρός, κατά τήν ἐμήν γνώμην, μένειν ὀφείλει. Εἴ γάρ ὁ Κύριος εἶπεν, ὅτι ἐάν τις καταλίπῃ τήν γυναῖκα ἐκτός λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτήν μοιχᾶσθαι, ἐκ τοῦ μοιχαλίδα αὐτήν ὀνομάσαι, ἀπέκλεισεν αὐτήν τῆς πρός ἕτερον κοινωνίας. Πῶς γάρ δύναται ὁ μέν ἀνήρ ὑπεύθυνος εἶναι, ὡς μοιχείας…
Αἱ πρός ἀνάγκην γινόμεναι φθοραί, ἀνεύθυνοι ἔστωσαν. Ὥστε καί ἡ δούλη, εἰ ἐβιάσθη παρά τοῦ ἰδίου δεσπότου, ἀνεύθυνός ἐστιν.
Τριγαμίας νόμος οὐκ ἔστιν, ὥστε νόμῳ γάμος τρίτος οὐκ ἄγεται. Τά μέντοι τοιαῦτα, ὡς ῥυπάσματα τῆς Ἐκκλησίας ὁρῶμεν, δημοσίοις δέ καταδίκαις οὐχ ὑποβάλλομεν, ὡς τῆς ἀνειμένης πορνείας αἱρετώτερα.
Τό κατά τούς κληρικούς, ἀδιορίστως οἱ κανόνες ἐξέθεντο, κελεύσαντες μίαν ἐπί τοῖς παραπεσοῦσιν ὁρίζεσθαι τιμωρίαν, τήν ἔκπτωσιν τῆς ὑπηρεσίας, εἴτε ἐν βαθμῷ τυγχάνοιεν, εἴτε καί ἀχειροθετήτῳ ὑπηρεσίᾳ προσκαρτεροῖεν.