Ὁμοίως ἤρεσεν, ἵνα οἱ πρεσβύτεροι, καί οἱ διάκονοι, καί οἱ λοιποί κατώτεροι κληρικοί, ἐν αἷς ἔχουσιν αἰτίαις, ἐάν τά δικαστήρια μέμφωνται τῶν ἰδίων ἐπισκόπων, οἱ γείτονες ἐπίσκοποι ἀκροάσωνται αὐτῶν, καί μετά συναινέσεως τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τά μεταξύ αὐτῶν διαθῶσιν οἱ προσκαλούμενοι παρ᾽ αὐτῶν ἐπίσκοποι. Διό, εἰ καί περί αὐτῶν ἔκκλητον παρέχειν νομίσωσι, μή ἐκκαλέσωνται εἰς τά πέραν τῆς θαλάσσης δικαστήρια, ἀλλά πρός τούς πρωτεύοντας τῶν ἰδίων ἐπαρχιῶν, ὡς καί περί τῶν ἐπισκόπων πολλάκις ὥρισται. Οἱ δέ πρός περαματικά δικαστήρια διεκκαλούμενοι, παρ᾽ οὐδενός ἐν τῇ Ἀφρικῇ δεχθῶσιν κοινωνίαν.
Τούς κληρικούς ὑπόθεσιν ἔχοντας, οἱ κανόνες παρά τοῖς ἐπισκόποις αὐτῶν δικάζεσθαι διωρίσαντο. Εἰ γοῦν κληρικοί παρά τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ δικασάμενοι αἰτιῶνται τήν ἀπόφασιν αὐτοῦ, τούς γείτονας ἐπισκόπους χρή συγκαλεῖσθαι, καί ἀκροᾶσθαι τῆς ὑποθέσεως ἐκείνους, μετά συναινέσεως καί τοῦ κρίναντος ἐπισκόπου. Εἰ δέ καί κατά τῆς ψήφου τῶν προσκληθέντων ἐπισκόπων ἔκκλητον αἰτοῦσι, πρός τόν μητροπολίτην τῆς ἐπαρχίας δεῖ ἀπιέναι, ὅπερ καί ἐπί τῶν ἐπισκόπων ὡρίσθη. Εἰ δέ πέραν τῆς θαλάσσης, ἤτοι εἰς ἄλλας ἐπαρχίας πόῤῥω κειμένας ἀπίοιεν οἱ ζητοῦντες τήν ἔκκλητον, ἵνα ἐκεῖ ταύτην γυμνάσωσιν, ἀφωρισμένοι, φησίν, ἔστωσαν, ἐν Ἀφρικῇ πρός κοινωνίαν μή δεχόμενοι. Ἐντεῦθεν ὁ τῦφος τῆς τῶν Ῥωμαίων ἐκκλησίας καταβάλλεται, αὐχούντων αὐτοῖς δεδόσθαι πάσας τάς ἐκκλήτους τηρεῖν. Εἰ γάρ τάς ἐκκλήτους τῶν ἐν Ἀφρικῇ οὐ συγχωροῦνται τηρεῖν, καί ἡ Ῥώμη γάρ πέραν θαλάσσης διάκειται πρός τήν Ἀφρικήν, πολλῷ μᾶλλον καθ’ ἑτέρων χωρῶν οὐχ ἕξουσι τοιοῦτον δίκαιον. Εἰς τόν ιε΄ κανόνα τῆς παρούσης συνόδου ἀρκούντως ἐγράψαμεν περί δικαστηρίων ἐκκλησιαστικῶν∙ καί ἀνάγνωθι τά ἐν ἐκείνῳ γραφέντα. Ὁ δέ παρὼν κανών φησιν, ὡς, ἐπεί τῶν εἰκότων ἐστί τινας κληρικούς ἀπαρέσκεσθαι ἐπί ταῖς κρίσεσι τῶν ἰδίων ἐπισκόπων, δέον ἐστί μετά θελήσεως τούτων μετακαλεῖσθαι αὐτούς γειτνιάζοντας ἐπισκόπους πάντως ἀρκοῦντας, καί ἀξιοῦν παρά τούτων λυθῆναι τήν κατ’ αὐτῶν ἀπόφασιν. Εἰ δέ, φησι, καί κατά τῆς ἀποφάσεως τούτων τῶν γειτνιαζόντων ἀπαρέσκονται, οὐκ ὀφείλουσιν ἐκκαλεῖσθαι εἰς τά πέραν τῆς θαλάσσης δικαστήρια, ἤγουν εἰς μητροπολίτας ἑτέρων ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ εἰς τόν πρῶτον τῆς προσφόρου ἐπαρχίας∙ τοῦτο γάρ καί εἰς τά δικαστήρια τῶν ἐπισκόπων προωρίσθη∙ οἱ δέ παρά ταῦτα ποιοῦντες, ἀφοριζέσθωσαν. Σημείωσαι οὖν, ὅτι οὐκ ὀφείλουσιν ὑβριοπαθεῖν οἱ ἐπίσκοποι κατά τῶν κληρικῶν αὐτῶν ἀπαρεσκομένων ἐπί ταῖς ἐκείνων ἀποφάσεσιν, ἀλλά μᾶλλον προσδέχεσθαι αὐτούς, καί συναινεῖν εἰς τό παρά γειτνιαζόντων ἐπισκόπων τηρηθῆναι τήν τούτων ἀπόφασιν. Τινές δ’ ἀκούοντες τοῦ κανόνος λέγοντος, ὡς οἱ γείτονες ἐπίσκοποι ἀκροάσονται αὐτῶν, καί μετά συναινέσεως τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου τά μεταξύ αὐτῶν διαθῶσιν οἱ προσκαλούμενοι δι’ αὐτῶν ἐπίσκοποι, λέγουσιν ἐπ’ ἀδείας ἔχειν τόν πρώτως δικάσαντα ἐπίσκοπον παρουσιάζειν εἰς τό τῶν γειτνιαζόντων ἐπισκόπων δικαστήριον. Ἐμοί δέ οὐ δοκεῖ∙ ὁ γάρ ἅπαξ ἀποφηνάμενος πέπαυται τοῦ εἶναι δικαστής∙ τό δέ, μετά συναινέσεως, εἴρηται, ἵνα μή κατά ἀναισχυντίαν καί χωρίς εἰδήσεως τοῦ ἐπισκόπου, τήν ἔκκλητον ζητῶσιν οἱ κληρικοί, ἀλλά μετά ὁρισμοῦ τούτου. Ἐπειδή δέ οἱ παρόντες κανόνες ἐτέθησαν ἐν Καρθαγένῃ, ἤγουν ἐν Ἀφρικῇ, περαματικά πάντως δικαστήρια κληθήσονται τά τῆς Ῥώμης∙ καί σημείωσαι ἀπό τούτου, ὅτι μάτην καυχῶνται οἱ περί τήν ἐκκλησίαν τῆς Ῥώμης, λέγοντες πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν τά ζητήματα ὀφείλειν διευλυτοῦσθαι παρ’ αὐτοῖς κατά λόγον ἐκκλήτου. Εἰ γάρ τάς ἐκκλήτους τῶν ἐν Ἀφρικῇ οὐ συγχωρεῖται τηρεῖν, πολλῷ μᾶλλον καθ’ ἑτέρων χωρῶν οὐχ ἕξει τό τοιοῦτον δίκαιον. Κληρικοί καταγνωσθέντες, ἂν αἰτιῶνται τόν διαγνόντα, μή πέραν θαλάσσης, ἐκκαλείσθωσαν, ἀλλά πρός τούς γείτονας ἐπισκόπους καί τόν ἴδιον∙ εἰ δέ μή, ἐν Ἀφρικῇ ἀκοινώνητοι ἔσονται. Τό εὐπρεπές ἐν πᾶσιν οἱ Πατέρες συντηροῦντες, καί τό μή σκύλλεσθαι τούς ἐπισκόπους, ὡς ἔτυχεν, ὥρισεν ἡ ἐν Ἀφρικῇ αὕτη σύνοδος, τούς ἐπί τισιν αἰτίαις παρά τῶν ἰδίων ἐπισκόπων καταδικασθέντας κληρικούς, καί οἰομένους ἀδικεῖσθαι, μή πέραν θαλάσσης, πρός τόν Ῥώμης τυχόν ἐπίσκοπον, ἤ τούς λοιπούς, ἐκκαλεῖσθαι∙ ἀλλά πρός τούς γείτονας ἐπισκόπους, καί μετά γνώμης τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τά μεταξύ αὐτῶν τηρεῖσθαι καί διαλύεσθαι∙ εἰ δέ μή, ἀπροσδέκτους εἶναι εἰς κοινωνίαν ἐν πάσῃ τῇ Ἀφρικῇ. *Στο Πηδάλιο, ο 28ος κανόνας αντιστοιχεί στον 36ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Διορίζεται ὁ παρών Κανών, ὅτι οἱ Πρεσβύτεροι, καί Διάκονοι, καί ὅλοι οἱ κατώτεροι Κληρικοί, νά θεωροῦν τάς κρίσεις αὐτῶν εἰς τόν ἴδιόν τους Ἐπίσκοπον. Εἰ δέ καί μέμφονται τήν κρίσιν καί ἀπόφασιν τοῦ Ἐπισκόπου των, πρέπει νά προσκαλοῦν τούς πλησιοχώρους, καί γείτονας Ἐπισκόπους, ἵνα αὐτοί τε, καί ὁ κρίνας αὐτούς Ἐπίσκοπός των, θεωρήσωσι τάς διαφοράς των. Εἰ δέ, οὔτε εἰς τήν κρίσιν τῶν πλησιοχώρων καί προσκαλεσθέντων αὐτῶν Ἐπισκόπων δέν στέρξωσι, νά ἀναβιβάζουν καί νά ἐκκαλοῦν τήν κρίσιν των εἰς τόν Μητροπολίτην τῆς ἐπαρχίας των. Καθὼς εἴπομεν νά ποιοῦσι τοῦτο καί οἱ Ἐπίσκοποι. Ὄχι, καί ἐκκαλέσουν τήν κρίσιν εἰς τά πέραν τῆς θαλάσσης εὑρισκόμενα, ἤτοι εἰς τά τῆς Ἰταλίας καί τοῦ Ῥώμης,1 καί ἁπλῶς εἰπεῖν εἰς μακρυνά καί ὑπερόρια κριτήρια. Οὗτοι νά γίνωνται ἀκοινώνητοι ἀπό ὅλους τούς Ἐπισκόπους τῆς Ἀφρικῆς. Ἀπαράλλακτος σχεδόν μέ τόν κανόνα τόν παρόντα εἶναι ὁ ρλδ΄ τῆς αὐτῆς συνόδου. Ἀνάγνωθι καί τόν στ΄ τῆς β΄ καί τόν θ΄ τῆς δ΄ καί ια΄ τῆς αὐτῆς ταύτης συνόδου. Ὅρα καί τήν ὑποσημείωσιν τοῦ δ΄ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ. 1Ἀπό τόν παρόντα κανόνα, α΄. μέν καταβάλλεται ἀπό αὐτά τά θεμέλια ἡ ὀφρύς καί τό γαυρίαμα τῆς μοναρχίας τοῦ Πάπα, ὅστις αὐχεῖ καί φαντάζεται, ὅτι εἰς αὐτόν ἐδόθησαν ὅλαι αἱ ἔκκλητοι τῶν ἐν τῇ οἰκουμένῃ ἐκκλησιῶν. Διότι ἀνίσως ὁ παρών Κανών ἐμποδίζῃ τό νά ἐκκαλοῦνται οἱ τῆς Ἀφρικῆς ἐπίσκοποι πρός τά ἀντίπερα τῆς θαλάσσης, καί γειτονεύοντα σχεδόν εἰς αὐτούς τῆς Ἰταλίας καί τοῦ Ῥώμης κριτήρια, πόσῳ μᾶλλον ἐμποδίζει τό νά ἐκκαλῶνται εἰς τόν Ῥώμης οἱ εἰς μακρυνοτέρους εὑρισκόμενοι τόπους; β΄. ἀποδεικνύεται φανερῶς, ὅτι οἱ κανόνες τῆς ἐν Σαρδικῇ, οἱ περί τῆς ἐκκλήτου τοῦ Ῥώμης διαλαμβάνοντες, ὁ γ΄, δ΄ καί ε΄ δηλ. οὐχί περί τῶν μή ὑποκειμένων τῷ Ῥώμης ἐπισκόπων ἐννοοῦνται, ἀλλά μόνον περί τῶν ὑποκειμένων αὐτῷ. Ὡς καί ἡμεῖς ἐρμηνεύσαμεν. Καί γ΄. ὅτι ὁ περί τῆς ἐκκλήτου τοῦ Ῥώμης διαλαμβάνων Κανών, τόν ὁποῖον ἐπρόβαλαν εἰς τάς ἀρχάς τῆς παρούσης συνόδου οἱ τοῦ Πάπα λεγάτοι, ἦτον ψευδεπίπλαστος, καί ὄχι τῆς ἐν Νικαίᾳ α΄ συνόδου, ὡς ἐκεῖνοι ἐψεύδοντο. Καθὼς καί τά αὐθεντικά ἴσα τοῦ Κωνσταντινουπόλεως καί Ἀλεξανδρείας ἀπέδειξαν. Εἰ γάρ ἦν τῆς α΄ συνόδου, ἀναγκαίως ἔπρεπε νά τόν φυλάξῃ καί ἡ σύνοδος αὕτη. Καθὼς ὑποσχεται εἰς τόν α΄ αὐτῆς κανόνα. Ὅρα εἰς τά προλεγόμενα τῆς παρούσης συνόδου, καί εἰς τήν ἑρμηνείαν τῶν δύω αὐτῆς ἐπιστολῶν.
