Ἐπίσκοπον μή χειροτονεῖσθαι δίχα συνόδου καί παρουσίας τοῦ ἐν τῇ μητροπόλει τῆς ἐπαρχίας· τούτου δέ παρόντος ἐξάπαντος, βέλτιον μέν συνεῖναι αὐτῷ πάντας τούς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ συλλειτουργούς, οὓς καί προσήκει δι᾽ ἐπιστολῆς τόν ἐν τῇ μητροπόλει συγκαλεῖν. Καί εἰ μέν ἀπαντοῖεν οἱ πάντες, βέλτιον· εἰ δέ δυσχερές τοῦτο εἴη, τούς γε πλείους ἐξάπαντος παρεῖναι δεῖ, ἤ διά γραμμάτων ὁμοψήφους γενέσθαι, καί οὕτω μετά τῆς τῶν πλειόνων ἤτοι παρουσίας, ἤ ψήφου, γίνεσθαι τήν κατάστασιν· Εἰ δέ ἄλλως παρά τά ὡρισμένα γίγνοιτο, μηδέν ἰσχύειν τήν χειροτονίαν. Εἰ δέ κατά τόν ὡρισμένον κανόνα γίγνοιτο ἡ κατάστασις, ἀντιλέγοιεν δέ τινες δι᾽ οἰκείαν φιλονεικίαν, κρατεῖν τήν τῶν πλειόνων ψῆφον.


ΖΩΝΑΡΑΣ: Πρῶτον μέν σημειωτέον, ὅτι χειροτονίαν ὁ κανὼν ἐνταῦθα τήν ψῆφον λέγει, οὐχί τήν τελεσιουργίαν τοῦ ἐπισκόπου, καί τήν χειροθεσίαν∙ ὁ γάρ πρῶτος τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανών, ὑπό δύο ἤ τριῶν ἐπισκόπων χειροτονεῖσθαι κελεύει ἐπίσκοπον, ἱερέα δέ, καί διάκονον, ὑφ’ ἑνός∙ οὗτος δέ πάντας θέλει παρεῖναι τούς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπους, ἤ τέως τούς πλείονας, ἤ διά γραμμάτων ὁμοψήφους γενέσθαι∙ ὡς ἐντεῦθεν σαφέστατα δείκνυσθαι, ὅτι καί τήν ψῆφον χειροτονίαν ὠνόμασεν∙ εἴρηται δέ περί τούτου πλατύτερον ἐν τῇ ἐξηγήσει τοῦ α΄ ἀποστολικοῦ κανόνος, καί τοῦ δ΄ τῆς α΄ συνόδου. Ὅτε οὖν χειροτονία, ἤτοι ψήφισμα μέλλει γενέσθαι ἐπισκόπου, παρεῖναι δεῖν φησιν ὁ κανὼν ἐξάπαντος τόν μητροπολίτην τῆς ἐπαρχίας, εἶτα καί τούς πλείονας τῶν ἐπισκόπων δι’ ἐπιστολῆς τοῦ μητροπολίτου συγκαλουμένους ἐν τῇ μητροπόλει, τούς δέ μή συνιόντας διά τινα αἰτίαν ἀναγκαίαν, διά γραμμάτων ὁμοψήφους γίνεσθαι, καί οὕτω γίνεσθαι τήν κατάστασιν, ἤτοι τήν ψῆφον τήν καθιστῶσαν τόνδε εἰς τήνδε τήν πόλιν ἐπίσκοπον∙ εἰ δέ μή οὕτω γένηται, ἀνίσχυρον εἶναι τήν χειροτονίαν. Τῆς δέ ψήφου κατά τήν παρατήρησιν ταύτην γενομένης κανονικῶς, εἴ τινες ἴσως ἐπίσκοποι ἀντιλέγοιεν φιλονείκως, μή ἐμποδίζειν τῇ ψήφῳ, ἀλλά κρατεῖν τήν τῶν πλειόνων γνώμην. Τοῦτο δέ καί ὁ ἕκτος κανὼν τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου οὕτω διατάττεται.

ΒΑΛΣΑΜΩΝ: Πῶς δεῖ ψηφίζεσθαι τούς ἀρχιερεῖς, ἐμάθομεν ἀπό τοῦ δ΄ κανόνος τῆς πρώτης συνόδου. Καί ὁ παρών δέ κανὼν τά αὐτά παρακελεύεται∙ προστίθησι δέ, τήν γενομένην ψῆφον παρά τά ἐνταῦθα διωρισμένα ἀνισχυρόν εἶναι∙ καί ὅτι, τῶν ψηφιζομένων μεριζομένων εἰς διαφόρους γνώμας, ἡ τῶν πλειόνων ψῆφος νικᾷ. Ἀκούων δέ τοῦ κανόνος λέγοντος, μή γίνεσθαι ψῆφον χωρίς παρουσίας τοῦ μητροπολίτου, μή εἴπῃς ὀφείλειν καί αὐτόν παρουσιάζειν εἰς τήν ψῆφον∙ τοῦτο γάρ κεκώλυται, καθὼς ἐν ἑτέροις κανόσι διελήφθη∙ ἀλλά παρουσίαν εἰπέ ἐνταῦθα τήν τούτου προτροπήν, ἧς χωρίς ψῆφον γενέσθαι ἀδύνατον.

ΑΡΙΣΤΙΝΟΣ: Εἰ μή σύνοδος εἴη, καί ὁ μητροπολίτης, μή γινέσθω ἐπίσκοπος. Εἰ δέ διά τι δυσχερές μή συνάγοιντο ἅπαντες, τέως οἱ πλείους, ἤ γράμμασιν ἔσοιντο σύμψηφοι. Εἰ δ’ οὕτω τοῦ πράγματος τελουμένου, φιλονεικοῖέν τινες, ἡ τῶν πλειόνων ψῆφος ἰσχυέτω. Εἴρηται πολλάκις τό μήτε τόν μητροπολίτην, μήτε τούς ἐπισκόπους, ἄνευ τῆς τῶν ἄλλων γνώμης ψηφίζεσθαι ἐπίσκοπον. Εἰ δέ πάντες οἱ τῆς ἐπαρχίας ἐπίσκοποι συνελθεῖν τῇ ψήφῳ οὐ δύνανται διά τινα δυσχέρειαν, τέως οἱ πλείους συνερχέσθωσαν, ἤ διά γραμμάτων γινέσθωσαν τοῖς παροῦσιν ὁμόψηφοι∙ καί οὕτω τῆς ψήφου τελουμένης, ἐάν τινες, ὡς ἐριστικοί, ἀντιλέγοιεν, ἤ τῶν πλειόνων κρατείτω ψῆφος.

ΠΗΔΑΛΙΟΝ: Ὀλίγην διαφοράν ἔχει ὁ κανὼν οὗτος ἀπό τόν δ΄ τῆς α΄ Συνόδου∙ λέγει γάρ καί οὗτος ὥσπερ ἐκεῖνος. Ὅτι κᾀνένας Ἐπίσκοπος νά μή ψηφίζεται, ἤ νά χειροθετῆται, χωρίς νά ᾖναι παρὼν ὁ Μητροπολίτης τῆς ἐπαρχίας. Παρὼν δέ αὐτός, πρέπει νά συγκαλῇ διά γραμμάτων καί τούς ἄλλους Ἐπισκόπους. Καί ἂν μέν ἔλθουν ὅλοι, εἶναι καλήτερον. Εἰ δέ καί εἶναι δυσκολία εἰς τό νά συναχθοῦν ὅλοι, ἐξάπαντος οἱ περισσότεροι πρέπει νά ᾖναι παρόντες, ἤ ἂν λείψουν σωματικῶς, ὅμως διά τῶν γραμμάτων αὐτῶν νά γίνουν συμψῆφοι εἰς τήν χειροτονίαν. Ἐάν κατά ἄλλον τρόπον γένῃ ἡ χειροτονία, νά μήν ἔχει κᾀμμίαν ἰσχύν, ἤτοι νά ἀκυροῦται. Ἐάν ὅμως μέ τοιοῦτον τρόπον γένουν αἱ ψῆφοι ὑπό τῶν περισσοτέρων, μερικοί δέ ἐξ αὐτῶν ἀντιλέγουσιν, ὄχι διά κᾀμμίαν εὔλογον αἰτίαν, ἀλλά διά φιλονεικίαν, καί πεῖσμα αὐτῶν. Ἡ μέν τῶν μερικῶν γνώμη νά ἀκυροῦται, ἡ δέ τῶν περισσοτέρων ψῆφος, νά ἔχῃ τό κῦρος καί τήν ἰσχύν, καθὼς καί ὁ στ΄ τῆς α΄ τοῦτό φησίν∙ ὅρα καί τόν α΄ Ἀποστολικόν καί δ΄ τῆς α΄.