Πρεσβυτέρους τούς ἐπιθύσαντας, εἶτα ἀναπαλαίσαντας, μήτε ἐκ μεθόδου τινός, ἀλλ᾽ ἐξ ἀληθείας, μήτε προκατασκευάσαντας, καί ἐπιτηδεύσαντας, καί πείσαντας, ἵνα δόξωσι μέν βασάνοις ὑποβάλλεσθαι, ταύτας δέ τῷ δοκεῖν καί τῷ σχήματι προσαχθῆναι· τούτους ἔδοξε, τῆς μέν τιμῆς τῆς κατά τήν καθέδραν μετέχειν· προσφέρειν δέ αὐτούς, ἤ ὁμιλεῖν, ἤ ὅλως λειτουργεῖν τι τῶν ἱερατικῶν λειτουργιῶν, μή ἐξεῖναι.
Τῶν ὑποκυψάντων ἐν τοῖς διωγμοῖς τοῖς τυράννοις, καί θυσάντων, οἱ μέν βασάνοις ὑποβληθέντες, καί τῇ βίᾳ τούτων καί τῇ δριμύτητι μέχρι τέλους ἀντισχεῖν μή δυνάμενοι, ἡττήθησαν, καί τήν πίστιν ἠρνήσαντο∙ οἱ δέ, καί πρό τῆς πείρας τῶν βασάνων μαλακισθέντες, ἐνέδωκαν, καί, ἵνα μή δοκοῖεν αὐθαιρέτως θύειν, ἔπεισαν τούς κολαστάς, ἤ χρήμασιν, ἤ παρακλήσεσι, πικρότερον προσενεχθῆναι τάχα αὐτοῖς, καί κολάσεις αὐτοῖς τῷ δοκεῖν ἐπαγαγεῖν, ἵν’ οὕτω θύσαντες, δόξωσι τῇ βίᾳ νικηθέντες ἀρνήσασθαι τόν Χριστόν, καί μή μαλακισθέντες. Τούς γοῦν μετά ἀληθείας κολασθέντας, καί τῇ τῶν βασάνων πικρίᾳ ἐγκαρτερήσαντας μέχρι τινός, καί οὕτως ἡττηθέντας τῶν ἀφορήτων κολάσεων, καί ἐπιθύσαντας τῷ βωμῷ, εἶτα ἀναπαλαίσαντας, ἀντί τοῦ, τόν ἐχθρόν τόν ἐν τῇ πλάνῃ ῥίψαντα αὐτούς, διά τῆς μετανοίας ἡττήσαντας, καί καταβαλόντας, καί ἐπί τῶν τυράννων αὖθις τήν πίστιν ὁμολογήσαντας, εἰ πρεσβύτεροι ἦσαν, ἔδοξε τῇ συνόδῳ, τῆς τιμῆς μέν τῆς ἐν ταῖς καθέδραις μετέχειν αὐτούς, μήτε δέ προσφέρειν, μήτε ὁμιλεῖν, ἀντί τοῦ διδάσκειν, μήτε ὅλως λειτουργεῖν, ἀντί τοῦ ἐνεργεῖν τί τῶν ἱερατικῶν δικαίων. Κατά τόν καιρόν τοῦ διωγμοῦ τῶν Χριστιανῶν, ἱερεῖς τινες ἠναγκάσθησαν θύσαι τοῖς εἰδώλοις. Καί οἱ μέν, μέχρι θανάτου κολασθέντες, τόν τοῦ μαρτυρίου ἀνεδήσαντο στέφανον, οἱ δέ, ἕως τέλους τάς βασάνους μή προσκαρτερήσαντες, ἡττήθησαν, καί τήν πίστιν ἠρνήσαντο, καί τοῖς εἰδώλοις ἔθυσαν∙ ἄλλοι, καί πρό τοῦ βασανισθῆναι ὅλως, ἐνέδωκαν. Ἵνα δέ μή δόξωσιν αὐθαιρέτως θύειν, ἐσπούδασαν διά χρημάτων, ἤ παρακλήσεων, ἤ ἄλλως πως, ἀπειλάς βασάνων μεγάλων εἰς αὐτούς γενέσθαι. Διορίζονται οὖν οἱ Πατέρες, μόνους ἐκείνους τούς μετά ἀληθείας μέν βασανισθέντας, διά δέ τήν δριμύτητα τῶν κολάσεων μή ὑπομείναντας καί τόν τῆς τελειότητος στέφανον ἀναδήσασθαι, ἀλλά θύσαντας, εἶτα πάλιν ἀναπαλαίσαντας, τοὐτέστι νικήσαντας τόν Σατανᾶν, τόν ἐν τῇ πάλῃ ῥίψαντα αὐτούς, καί μετά καθαράς ἐξομολογήσεως μετανοήσαντας, δέχεσθαι εἰς μόνην τιμήν καί καθέδραν∙ μήτε δέ προσφέρειν, μήτε ὁμιλεῖν, τοὐτέστι διδάσκειν, μήτε τι ἄλλο ἐνεργεῖν ἱερατικόν∙ ὥστε ἐξ ἀντιδιαστολῆς οἱ ἕτεροι, οἱ παρά τούτους, μή πραγματικῶς, ἀλλά κατά σκῆψιν τάς βασάνους προφασισάμενοι, καί τόν Θεόν ἀρνησάμενοι, οὐδέ τιμῆς ἤ καθέδρας ἀξιωθήσονται. Τί δέ, ὡς Χριστιανοί ἁπλῶς μετά δακρύων μετανοοῦντες καί ἐξομολογούμενοι τό ἁμάρτημα, δεχθήσονται; Ἐμοί τέως δοκεῖ∙ οὐ γάρ ἐστιν ἁμαρτία νικῶσα τήν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν. Πλήν καί οὗτοι, καί οἱ δεχόμενοι εἰς μόνην τιμήν, ἐπιτιμηθήσονται κατά τούς ῥηθησομένους κανόνας. Ἀπό ἐκείνους τούς χριστιανούς ὁποῦ ἠρνοῦντο καί ἐθυσίαζον εἰς τά εἴδωλα ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμῶν, ἄλλοι μέν, βασανιζόμενοι, καί μή ὑποφέροντες τήν δριμύτητα τῶν βασάνων, ἠρνοῦντο τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ. Ἄλλοι δέ, καί πρό τοῦ ἀκόμη νά δοκιμάσουν τά βάσανα, ἐπρόδιδαν τήν εὐσέβειαν. Διά νά μή φαίνωνται ὅμως ὅτι θεληματικῶς ἠρνοῦντο, ἐκατάπειθον τούς βασανιστάς, ἤ μέ ἄσπρα, ἤ μέ παρακάλεσαις νά βάλλουσι τάχα καί αὐτούς εἰς τά βάσανα, ὄχι ἀληθῶς, ἀλλά κατά τό φαινόμενον. Τούτων οὕτως ἐγνωσμένων, διορίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι οἱ Πρεσβύτεροι ἐκεῖνοι ὁποῦ βασανιζόμενοι τῇ ἀληθείᾳ, καί πραγματικῶς, χωρίς κᾀμμίαν μέθοδον καί ὑπόκρισιν, μή ὑποφέροντες δέ τά βάσανα, ἐθυσίασαν μέν πρότερον εἰς τά εἴδωλα, ὕστερον δέ πάλιν μεταμεληθέντες ὡμολόγησαν τήν πίστιν, καί ἐνίκησαν. Οὗτοι νά ἔχωσι μέν τήν ἐξωτερικήν τιμήν καί τήν καθέδραν τῶν Πρεσβυτέρων, (τό νά τιμῶνται δηλ. ὡς Ἱερεῖς, καί τό νά συγκάθηνται μέ τούς Ἱερεῖς, περί οὗ ὅρα τόν α΄ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ καί τήν ὑποσημ. τοῦ κστ΄ τῆς στ΄), νά μήν ἔχωσι δέ ἄδειαν, οὔτε νά ἱερουργοῦν, οὔτε νά διδάσκουν, οὔτε ἄλλο τι νά ἐνεργοῦν ἱερατικόν.1 Ὅρα καί τόν ξβ΄ Ἀποστολικόν, καί τόν α΄ τῆς α΄. 1Δῆλον δέ ἐξ ἀντιδιαστολῆς, ὅτι οἱ μή μετά ἀληθείας βασανισθέντες, ἀλλά κατά τό φαινόμενον μόνον, ἤ καί πρό τῶν βασάνων ἀρνηθέντες Πρεσβύτεροι, οὔτε τήν ἐξωτερικήν τιμήν καί τήν καθέδραν τῶν Πρεσβυτέρων εἶναι ἄξιοι νά λάβουν.
