Τοῦ ἀποστολικοῦ καί θείου κανόνος τούς ἱερεῖς τύπτειν ἐπιχειροῦντας πιστούς ἁμαρτήσαντας ἤ ἀπίστους ἁμαρτήσαντας καθαιρέσει καθυποβάλλοντος, οἱ τόν οἰκεῖον ἀποθεραπεύειν μηχανώμενοι θυμόν καί τάς ἀποστολικάς διατάξεις παραχαράσσοντες τούς αὐτοχειρίᾳ τύπτοντας ἐξειλήφασι, μήτε τοῦ κανόνος μηδέν τοιοῦτον ὑποσημαίνοντος, μήτε τοῦ ὀρθοῦ λόγου τοῦτο νοεῖν ἐπιτρέποντος. Μάταιον γάρ ὡς ἀληθῶς καί λίαν ἐπισφαλές, τόν αὐτοχειρίᾳ μέν ἐν τῷ τύπτειν τρίς ἤ τετράκις πλήξαντα καθαιρεῖσθαι, ἀδείας δέ διδομένης τύπτειν ἐξ ἐπιτάγματος, τόν ἀπηνῶς καί μέχρι θανάτου τήν τιμωρίαν ἐπαύξοντα παρορᾶσθαι ἀτιμώρητον. Διόπερ, τοῦ κανόνος τό τύπτειν ἁπλῶς κολάζοντος, καί ἡμεῖς οὕτω συμψηφιζόμεθα. Χρή γάρ τόν τοῦ Θεοῦ ἱερέα διδασκαλίαις καί νουθεσίαις, ἔσθ᾿ ὅτε δέ καί τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἐπιτιμίοις, τόν ἀτακτοῦντα παιδαγωγεῖν, ἀλλά μή ταῖς μάστιξι καί ταῖς πληγαῖς εἰς τά τῶν ἀνθρώπων σώματα ἐπιπηδᾶν. Εἰ δέ τινες εἶεν παντελῶς ἀνυποτακτοῦντες καί τῷ σωφρονισμῷ τῶν ἐπιτιμίων μή ὑπείκοντες, τούτους, διά τῆς πρός τούς κατά τόπον ἄρχοντας ἐγκλήσεως, οὐδείς κωλύει σωφρονίζεσθαι. Καί γάρ καί ὁ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου πέμπτος κανών, τούς θορυβοῦντας καί στάσεις τῇ ἐκκλησίᾳ παρεισάγοντας διά τῆς ἔξωθεν χειρός ἐκανόνισεν ἐπιστρέφεσθαι.
Ὁ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων εἰκοστός ἕβδομος κανὼν, οὔτε ἐπίσκοπον, οὔτε πρεσβύτερον, οὔτε διάκονον ἐᾷ τύπτειν τούς ἁμαρτάνοντας∙ καθαιρεῖσθαι γάρ τόν τοῦτο ποιοῦντα κελεύει. Τινές οὖν παρερμηνεύοντες τόν κανόνα, ἔλεγον, ὅτι διά τῶν οἰκείων χειρῶν τύπτειν τούς ἱερωμένους ἐκώλυσεν ὁ κανών∙ ἑτέρῳ δέ προστάσσειν, καί δι’ ἐκείνου τύπτειν, ἀκώλυτον. Τοῦτο οὖν ὁ παρὼν κανὼν διορθούμενος, λέγει, ἄτοπον εἶναι καί ἐπισφαλές τό οἴεσθαι τούς ἱερούς Ἀποστόλους προστάξαι, τόν μέν διά τῶν οἰκείων χειρῶν τρίς, ἤ τετράκις πλήξαντα καθαιρεῖσθαι∙ τόν δέ ἐξ ἐπιτάγματος δι’ ἐτέρου τύπτοντα ἀπηνῶς καί λίαν σφοδρότατα, (τοῦτο γάρ τό, μέχρι θανάτου δηλοῖ), ἀτιμώρητον ἐᾶσθαι∙ καί ταῦτα τοῦ ἀποστολικοῦ κανόνος μή διαστίζοντος, ἀλλ᾽ ἁπλῶς τό τύπτειν κολάζοντος. Διό φασιν οἱ τῆς συνόδου Πατέρες, καί ἡμεῖς ὁμοίως τοῖς Ἀποστόλοις ψηφιζόμεθα∙ ἵνα μήτε διά τῶν οἰκείων χειρῶν οἱ ἱερωμένοι, μήτε ἐξ ἐπιταγῆς δι’ ἑτέρου τύπτωσί τινα ἁμαρτήσαντα. Τούς γάρ τοῦ Θεοῦ ἱερεῖς διδασκαλίαις καί νουθεσίαις χρή παιδεύειν καί σωφρονίζειν τούς σφαλλομένους∙ ἐσθ’ ὅτε δέ καί τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἐπιτιμίοις, Τοὐτέστιν, ὅτε μή, διδασκόμενοι καί νουθετούμενοι, οἱ ἁμαρτάνοντες σωφρονίζονται. Οὐ γάρ ἐξ ἐπιτιμίων ἄρχεσθαι τῆς παιδείας καί τῆς διορθώσεως δεῖ, ἀλλά διδάσκειν αὐτούς πρότερον καί νουθετεῖν, καί οὕτω τήν δραστικωτἑραν καί ἐπιπονωτέραν ἰατρείαν ἐπάγειν∙ τό δέ μαστίζειν, καί πληγάς ἐπιτιθέναι τοῖς τῶν ἀνθρώπων σώμασι, καί τοῦτον αὐτοῖς ἐπιπηδᾷν τόν τρόπον, τελείως ἀπαγορεύει∙ διά τοῦ ἐπιπηδᾷν δέ, τήν μανικήν αὐτῶν καί ὀργίλον φοράν ᾐνίξατό τε καί ὑπέφηνεν. Εἰ δέ τινές, φησι, μήτε διδασκαλίαις, μήτε νουθεσίαις, μήτε μήν ἐπιτιμίοις κανονικοῖς διορθοῦνται, τούς τοιούτους διά τῶν κατά τόπους ἀρχόντων σωφρονίζεσθαι δεῖ, ὑπομιμνησκομένων παρά τῶν ἱερέων, οἷς νουθετοῦσι καί ἠπίως θεραπεύουσιν οὐκ ἐπείσθησαν. Τό δέ διά τῶν ἀρχόντων τούς ἀτάκτους σωφρονίζεσθαι καί ἐπιστρέφεσθαι, καί πάλαι δεικνύουσιν ὁρισθέν παρά τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου, ἐν πέμπτῳ αὐτῆς κανόνι. Ὁ μέν κζ΄ ἀποστολικός κανὼν καθαιρεῖσθαι διορίζεται τούς ἱερωμένους τύπτοντας οἱονδήτινα πιστόν, ἤ ἄπιστον, ἀδικήσαντα, ἤ ἁμαρτήσαντα. Ὁ δέ παρὼν κανών φησιν, ὡς τινές ἱερωμένοι τήν ἀπό τοῦ κανόνος ἐπαγομένην ἐκ τούτου καθαίρεσιν πτοούμενοι, αὐτοχείρως μέν οὐ πλήττουσι∙ τόν δέ οἰκεῖον θυμόν θεραπεύοντες, δι’ ἑτέρων τύπτουσιν∙ ὡς τοῦ ἀποστολικοῦ κανόνος μή ῥητῶς τάχα κωλύσαντος καί τοῦτο∙ κἀντεῦθεν περιγράφουσι τήν ἀποστολικήν παραγγελίαν. Ἔστι δέ καί ἐπισφαλές, μᾶλλον μέν οὖν, καί ἄτοπον, τό λέγειν περί τῶν Ἀποστόλων, ὡς τιμωροῦσι μέν τόν ἅπαξ, ἤ δίς τυχόν οἰκειοχείρως πλήξαντα∙ τόν δέ ἐξ ἐπιτροπῆς θανασίμους καί πολλάς πληγάς τινι ἐπάγοντα μή κολάζεσθαι. Διό καί ὥρισαν οἱ Πατέρες, ἀκολούθως τοῖς παρά τῶν ἁγίων Ἀποστόλων διορισθεῖσι, μήτε αὐτοχείρως τούς ἱερωμένους κολάζειν οἱονδήτινα, μήτε δι’ ἑτέρας χειρός, ἀλλά διά νουθεσιῶν, ἤ καί ἐπιτιμίων, παιδεύειν τούς ἁμαρτάνοντας∙ τούς δέ μή ἐπιστρέφοντας διά τούτων, διά προσελεύσεως ἀρχοντικῆς τιμωρεῖσθαι. Ὥσπερ δε τινος εἰπόντος, καί τοῦτο ἀπρεπές εἶναι καί ἀνοίκειον τοῖς ἱερωμένοις∙ φησίν ὁ κανών, ὡς ἡ ἐν Ἀντιοχείᾳ σύνοδος, ἐν πέμπτῳ κανόνι, τούς θορυβοῦντας τήν ἐκκλησίαν κληρικούς σωφρονίζεσθαι διά τῆς ἔξωθεν χειρός, ἤτοι τῆς πολιτικῆς, διωρίσατο. Εἴποι δέ τις, καί πῶς, τοῦ κανόνος ταῦτα διοριζομένου, οἱ τῶν ἐλευθερίων σπουδασμάτων διδάσκαλοι, γραμματικοί δηλονότι καί τοιοῦτοι ἕτεροι, ἱερωμένοι ὄντες, ἀπροκριματίστως τύπτουσι τούς μαθητάς αὐτῶν; Λύσις. Τό ἐξ ἀμύνης καί θυμοῦ τύπτειν κολάζεται, οὐ μήν ἡ διά παίδευσιν καί μάθησιν μετά λόγου καί χειρός μετρία παίδευσις τῶν διδασκάλων. Διά τοῦτο γάρ καί ὁ κανὼν εἴπε κολάζεσθαι τό ἐπιπηδᾷν τούς ἱερωμένους εἰς τά τῶν ἀνθρώπων σώματα∙ παριστῶν διά τοῦ ἐπιπηδᾷν ῥήματος τόν κατά μαινομένους ἄλογον ὄρεξιν τῶν μετά θυμοῦ τυπτόντων. Ἐπείτοι γε εἰ ἐκωλύετο ἡ τοιαύτη τῶν διδασκάλων πληγή, οὐδέ οἱ ἐκκλησιαστικοί κληρικοί διά σκυτάλης ἵνα ἐσωφρόνιζον, κατά προτροπήν πρωτεκδικικήν, τούς ἁμαρτάνοντας δούλους καί ἐλευθέρους, τῷ πρωτεκδίκῳ προσερχομένους∙ ἀλλ᾽ ὅμως τοῦτο ἀπροκριματίστως γίνεται. Ὥστε, εἴ τις ἱερωμένος τύψει τινά διά τῆς πρωτεκδικικῆς σκυτάλης μετά θυμοῦ καί μανίας, ὡς καί ἄλλοτέ ποτε συνέβη ἐπί τῆς ἱερατείας τοῦ ἀγιωτάτου πατριάρχου κυροῦ Λουκᾶ, οὐκ ἐκφευξεῖται τήν κόλασιν∙ καί αὖθις, εἰ μετά θυμοῦ τύψει τόν μαθητήν ὁ διδάσκαλος, φονευτηρίῳ ῥοπάλῳ χρησάμενος, οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται. Οἱ ἱερεῖς, ἤ πιστούς ἁμαρτήσαντας, ἤ ἀπίστους ἀδικήσαντας τύπτοντες, ἤ αὐτοχειρίᾳ, ἤ ἐπιτάγματι, καθαιρείσθωσαν. Χρή γάρ διδασκαλίαις, νουθεσίαις, καί ἐκκλησιαστικοῖς ἐπιτιμίοις τούς ἀτάκτους παιδαγωγεῖν, οὐ μάστιξιν, ἤ πληγαῖς∙ εἰ δέ μή ὑπακούοιεν, διά τῆς πρός τούς ἄρχοντας ἐγκλήσεως αὐτούς σωφρονίζειν. Ἐπειδή μερικοί ἱερωμένοι παρεξηγοῦντες τόν κζ΄ Ἀποστολικόν κανόνα, ὅστις καθαιρεῖ τούς ἱερωμένους, ὁποῦ κτυποῦν πιστόν, ἤ ἄπιστον, λέγουσιν. Ὅτι ὁ κανὼν καθαιρεῖ μόνον ἐκείνους ὁποῦ κτυπήσουν μέ τόν ἴδιόν των χέρι, καί ὄχι ἐκείνους, ὁποῦ διά προσταγῆς των βάλλουν ἄλλους καί κτυπήσουν τινά, θέλοντές μέ τήν παρεξήγησιν αὐτήν νά ἰατρεύσουν τόν ἄλογον αὐτῶν θυμόν. Ἄτοπον εἶναι, λέγει ὁ παρών Κανών, τό νά νομίσωμεν, ὅτι οἱ Θεῖοι ἀπόστολοι ἐπρόσταξαν, νά καθαιρῆται μέν ὁ ἱερωμένος ὁποῦ μέ τό χέρι του κτυπήση τρεῖς, θετέον, ἤ τέσσαρες φοραῖς, νά μή παιδεύεται δέ ἐκεῖνος ὁποῦ βάλλῃ ἄλλους νά κτυπήσουν τινά σκληρότατα, καί μέχρι θανάτου. Ὅθεν, ἐπειδή ὁ Ἀποστολικός κανὼν ἁπλῶς καί ἀδιορίστως λέγει νά καθαιρῆται ὅστις κτυπήσῃ τινα, εἴτε μέ τό χέρι του, εἴτε ἄλλους βάλλῃ, καί ἡμεῖς παρομοίως μέ αὐτόν διορίζομεν. Διότι οἱ ἱερεῖς τοῦ Θεοῦ πρέπει νά παιδεύουν τούς ἀτάκτους μέ νουθεσίας καί συμβουλάς, κᾂποτε δέ καί μέ τά ἐκκλησιαστικά ἐπιτίμια, ἀφορισμούς δηλαδή, ἤ ἀναθεματισμούς, ὅταν μέ τάς συμβουλάς δέν πείθωνται, καί ὄχι νά πηδοῦν ἐπάνω εἰς τούς ἀνθρώπους μέ ταῖς ξυλιαῖς. Εἰ δέ οὔτε μέ τά ἐκκλησιαστικά ἐπιτίμιά τινες σωφρονίζονται, εἶναι ἄδεια νά τούς παραδίδουν εἰς τούς ἐξωτερικούς ἄρχοντας διά νά τούς παιδεύουν. Καθὼς καί ὁ ε΄ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ διορίζει νά σωφρονίζωνται μέ τῶν ἀρχόντων τό χέρι οἱ τήν ἐκκλησίαν ταράττοντες. Ἀνάγνωθι τόν ρηθέντα κζ΄ Ἀποστολικόν.
