Ταῖς Κυριακαῖς μή γόνυ κλίνειν ἐκ τῶν θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων κανονικῶς παρελάβομεν, τήν τοῦ Χριστοῦ τιμῶντες ἀνάστασιν. Ὡς ἂν οὖν μή ἀγνοῶμεν τό σαφές τῆς τούτου παρατηρήσεως, δῆλον τοῖς πιστοῖς καθιστῶμεν, ὥστε μετά τήν ἐν τῷ σαββάτῳ ἑσπερινήν τῶν ἱερωμένων πρός τό θυσιαστήριον εἴσοδον, κατά τό κρατοῦν ἔθος, μηδένα γόνυ κλίνειν μέχρι τῆς ἐφεξῆς κατά τήν Κυριακήν ἑσπέρας· καθ᾿ ἣν μετά τήν ἐν τῷ λυχνικῷ εἴσοδον αὖθις τά γόνατα κάμπτοντες, οὕτω τάς εὐχάς τῷ Κυρίῳ προσάγομεν. Τῆς γάρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐγέρσεως πρόδρομον τήν μετά τό σάββατον νύκτα παραλαμβάνοντες, τῶν ὕμνων ἐντεῦθεν πνευματικῶς ἀπαρχόμεθα, εἰς φῶς ἐκ σκότους τήν ἑορτήν καταλήγοντες, ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ ἐντεῦθεν νυκτί καί ἡμέρᾳ πανηγυρίζειν ἡμᾶς τήν ἀνάστασιν.
Τό μή κλίνειν γόνυ ἐν Κυριακαῖς, ἤ ἐν ταῖς τῆς Πεντηκοστῆς ἡμέραις, διάφοροι νομοθετοῦσι κανόνες, καί ὁ μέγας Βασίλειος, ὅς καί τάς αἰτίας προστίθησι, δι’ ἅς ἀπηγόρευται. Οὗτος δέ ὁ κανών περί μόνης τῆς Κυριακῆς διατάττεται, καί ἐκ ποίας ὥρας μέχρι τίνος οὐ δεῖ κλίνειν γόνυ σαφῶς παριστᾷ, καί φησι. Μετά τήν κατά τό σάββατον ἑσπερινήν εἴσοδον εἰς τό θυσιαστήριον τῶν ἱερωμένων, μηδένα γόνυ κλίνειν μέχρι τῆς ἑσπέρας τῆς Κυριακῆς, ὅτε δηλαδή αὖθις ἡ εἴσοδος γίνεται τῶν ἱερωμένων· ἔκτοτε γάρ κλίνοντες γόνυ, καί οὕτως εὐχόμενοι οὐ ἁμαρτήσομεν. Ἡ γάρ μετά τό σάββατον νύξ τῆς Κυριακῆς λογίζεται, ἥν καί ἐν ὕμνοις δέον διάγειν, φησίν ὁ κανών, ἐκ σκότους εἰς φῶς τήν ἑορτήν παραπέμποντας, καί οὕτως ἐν ὁλοκλήρῳ νυκτί καί ἡμέρᾳ πανηγυρίζειν ἡμᾶς τήν ἀνάστασιν. Ὁ κ΄ κανών τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου, ὁ ιε΄ κανών τοῦ ἁγίου Πέτρου Ἀλεξανδρείας, καί τό κζ΄ κεφάλαιον τῆς πρός τόν Ἀμφιλόχιον ἐπιστολῆς τοῦ μεγάλου Βασιλείου, (τούτων γάρ οἱ ἅγιοι Πατέρες μέμνηνται, καί θεοφόρους Πατέρας καλοῦσιν), ὥρισαν, μή κλίνειν γόνυ ἐν ταῖς Κυριακαῖς, ἤ ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς Πεντηκοστῆς. Ἀκολούθως οὖν αὐτοῖς διορίζεται καί ὁ παρών κανών, τιμᾶσθαι τήν τοῦ Χριστοῦ ἁγίαν ἀνάστασιν. Ἐπεί δέ τινες διηπόρουν, ὅθεν καί ἐκ ποίας ὥρας ἡ Κυριώνυμος ἄρχεται, καί μέχρι τίνος συμπεραίνεται, κατέστησαν καί τοῦτο δῆλον καί σαφές τοῖς πιστοῖς· καί εἶπον, ταύτην ἄρχεσθαι μετά τήν ἑσπερινήν ὑμνῳδίαν τοῦ σαββάτου, καί καταλήγειν μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ λυχνικοῦ, ἤτοι τοῦ ἑσπερινοῦ τῆς Κυριακῆς. Καί τότε μέν, ἤγουν μετά τόν ἑσπερινόν τοῦ σαββάτου, μέχρι περατώσεως τοῦ ἑσπερινοῦ τῆς Κυριακῆς, μή κλίνειν γόνυ, διά τήν τοῦ Χριστοῦ ἀνάστασιν· μετά δέ τό λυχνικόν τῆς Κυριακῆς, αὖθις τά γόνατα κάμπτειν, καί τῷ Κυρίῳ προσεύχεσθαι. Προστίθησι δέ εἰς κατασκευήν τούτου ὁ κανών, ὅτι καί ἡ ἀνάστασις τοῦ Χριστοῦ κατά τήν ἑσπέραν τοῦ σαββάτου, τοὐτέστι πρό τῆς ἡμέρας τῆς Κυριακῆς γέγονεν· ἵνα ἀπό τοῦ σκότους τά τῆς ἑορτῆς καταλήξωσι πρός φῶς, καί ἡ πανήγυρις τῆς ἀναστάσεως γίνηται διά ὁλοκλήρου νυχθημέρου. Τούτων οὕτως ἐχόντων, εἴποι τις ἐναντιοῦσθαι τά ἐν τῷ παρόντι κανόνι τῇ διδασκαλίᾳ τοῦ προλαβόντος κανόνος. Ἐκεῖ μέν γάρ εἴρηται, τήν Κυριώνυμον ψηφίζεσθαι ἀπό τῆς ζ΄ ὥρας τῆς πρό αὐτῆς νυκτός, καί καταλήγειν μέχρι τῆς ἕκτης ὥρας καί αὐτῆς τῆς μετά ταύτην νυκτός· ἀρτίως δέ δέδοκται, τήν Κυριακήν ψηφίζεσθαι μετά τό λυχνικόν τοῦ σαββάτου, καί καταλήγειν μέχρι τοῦ ἑσπερινοῦ καί αὐτοῦ τῆς αὐτῆς Κυριακῆς. Οὐκ εἰσί δ’ ἐναντία· ἀπό τε γάρ τῆς φυσικῆς κινήσεως τῶν οὐρανίων σωμάτων, καί ἐξ ὧν ὁ μέγας τῆς Δαμασκοῦ διδάσκαλός φησιν, οὕτως ἡ ἡμέρα ἄρχεται καί πληροῦται, καθώς ἐν τῷ πθ΄ κανόνι εἴρηται. Ὁ δέ παρών κανών παρομοίως παρακελευόμενος, δι’ ὅλου ἡμερονυκτίου πανηγυρίζειν ἡμᾶς τήν τοῦ Κυρίου ἀνάστασιν· μή ἔχων δέ τό τηνικαῦτα ἠναγκασμένον διδάξαι περί τοῦ ἡμερησίου διαστήματος, ἀλλά περί τοῦ πῶς δεῖ καί πότε εὐτρεπίζεσθαι ἡμᾶς εἰς πανήγυριν, καί μετάνοιαν, φησίν, ὅτι μετά τό λυχνικόν τοῦ σαββάτου τά πρός πανήγυριν τῆς ἀναστάσεως εὐτρεπιστέον· ὡσαύτως καί μετά τό ἑσπερινόν τῆς Κυριακῆς, τά πρός μετάνοιαν. Εἰ μή γάρ οὕτω ποιήσομεν, ἀλλά μέχρι τῆς ἑβδόμης ὥρας τῆς μετά τήν Κυριακήν ἑσπέρας ἀναμείνομεν τόν εὐτρεπισμόν τῆς μετανοίας, ὡς ἐν ταύτῃ συμπληρουμένης τῆς Κυριωνύμου, λάθοιμεν ἄν πανηγυρίζοντες καί μετά τήν Κυριώνυμον, διά τό πολλοῖς, μᾶλλον δέ τοῖς πλείοσιν ἀδιάγνωστον εἶναι τήν ἐπιστασίαν τῆς ἑβδόμης ὥρας, καί τό τέλος τῆς ἕκτης. Συντήρει οὖν τά κανονικά, ἔνθα καί ὅπως ἐξεφωνήθησαν, καί μή εἴπῃς ἐναντιοῦσθαι· ἐν πᾶσι γάρ τό πανάγιον Πνεῦμα ἐλάλησεν. Μετά τήν ἑσπερινήν εἴσοδον τοῦ σαββάτου μή γόνυ κλίνῃς, ἄχρι τῆς ἑσπερινῆς κατά τήν Κυριακήν εἰσόδου. Ἐκ τῶν θεοφόρων Πατέρων κανονικῶς παρελάβομεν, μή γόνυ κλίνειν ἐν ταῖς Κυριακαῖς, ὡς τιμῶντες τήν τοῦ Κυρίου ἀνάστασιν· ἵνα γοῦν μή ἀγνοῆται ἡ παρατήρησις αὕτη, ὅπως ὀφείλει γίνεσθαι, δήλην αὐτήν οἱ Πατέρες τοῖς πιστοῖς διά τοῦ κανόνος τούτου πεποιήκασιν, ὥστε μετά τήν ἐν τῷ σαββάτῳ ἑσπερινήν τῶν ἱερωμένων πρός τό θυσιαστήριον εἴσοδον, μή γόνυ κλίνειν, μέχρι τῆς ἐφεξῆς κατά τήν Κυριακήν ἑσπερινῆς εἰσόδου· ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ νυχθημέρῳ πανηγυρίζειν ἡμᾶς τήν ἀνάστασιν. Ἐπειδή καί παρελάβομεν (διορίζει ὁ παρών Κανών) νά μή κλίνωμεν γόνυ εἰς τάς Κυριακάς, ἀπό τούς Θεοφόρους Πατέρας τῆς α΄ Συνόδου, δηλ. τόν θεῖον Πέτρον, καί τόν Μέγαν Βασίλειον, διά τήν Ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου, δηλοποιοῦμεν εἰς τούς πιστούς, ὅτι, νά παύωσι μέν τήν γονυκλισίαν ὕστερα ἀπό τήν εἴσοδον, ὁποῦ κάμνουσιν οἱ ἱερεῖς εἰς τό ἅγιον βῆμα, κατά τόν ἐσπερινόν τοῦ Σαββάτου, νά ἀρχίζουσι δέ πάλιν ταύτην ὕστερα ἀπό τήν εἴσοδον τῶν ἱερέων εἰς τό ἅγιον βῆμα, τήν γινομένην κατά τόν ἐσπερινόν τῆς Κυριακῆς, ταὐτόν εἰπεῖν, ἀπό τήν μίαν ἑσπέραν, ἕως εἰς τήν ἄλλην ἑσπέραν∙ πρόδρομον γάρ καί προοίμιον λαμβάνοντες τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, τήν μετά τό Σάββατον νύκτα, ἀπό τότε ἀρχίζομεν τούς ἀναστασίμους ὕμνους, καί ἀπό τό σκότος τῆς μετά τό Σάββατον νυκτός (ἥτις λογίζεται τῆς Κυριακῆς) ἀρχίζομεν τήν ἑορτήν. Ἕως δέ κρατεῖ τό φῶς τῆς ἡμέρας τῆς Κυριακῆς, τελειώνομεν αὐτήν. Ἵνα μέ τόν τρόπον τοῦτον, εἰς μίαν ὁλόκληρον νύκτα, καί ἡμέραν πανηγυρίζωμεν τήν ἀνάστασιν. Ὅρα καί τόν κ΄ τῆς α΄.1 1Πότε δέ, καί ἀπό τίνας ἀσηκώθη ἀπό τήν καθ’ ἡμᾶς ἀνατολικήν ἐκκλησίαν, ἡ Εὐαγγελική αὕτη, Ἀποστολική, καί Πατρική συνήθεια τῆς γονυκλισίας; μετά ἀκριβείας νά εἰποῦμεν οὐκ οἴδαμεν. Συμπεραίνομεν ὅμως στοχαστικῶς, ὅτι νά ἀσηκώθη αὕτη μετά τό σχίσμα, τινῶν ἴσως ἡμετέρων, μέ ὑπερβολήν ζηλωτῶν, ἀντιφερομένων εἰς τά ἔθιμα τῆς Δυτικῆς ἐκκλησίας, ἀκολούθως δέ καί εἰς τό κανονικόν τοῦτο ἔθος. Καί ὅτι τοῦτο τό συμπέρασμα ἡμῶν ἐστιν ἀληθές, ὅρα τόν ἡμέτερον Μελέτιον τόν Πηγᾶν, ἐν τῷ τέλει τοῦ γ΄ βιβλίου περί χριστιανισμοῦ, ὅπου ἀναφέρει περί τῶν γονυκλισιῶν (σελ. σμ΄ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ ἐκδόσεως). Διότι καί ἡ παρά τοῖς Δυτικοῖς Παπαλήθρα λεγομένη, ἤτοι ὁ ἐπί τῆς κεφαλῆς στέφανος τῶν κληρικῶν, ἔθος κανονικόν ὄν, ἀσηκώθη ἀπό τούς ἡμετέρους. Καί ὅρα τόν κα΄ τῆς παρούσης συνόδου. Καί ἡ παρά Λατίνοις συνεχής κοινωνία τῶν μυστηρίων κανονική οὖσα, ἀσηκώθη ἀπό ἡμᾶς. Καί ὅρα τό προοίμιον τοῦ τόπου τῆς Ἀγάπης, καί ἄλλα ὅμοια. Γονυκλισίαν δέ λέγω, οὐχί τάς λεγομένας μετανοίας, ἀλλ’ ἐκείνην, καθ’ ἥν ἐπάνω εἰς τά γόνατα προσευχόμεθα.
