Καί τοῦτο δέ τοῦ ἱερατικοῦ κανόνος σαφῶς διαγορεύοντος, ὡς τό τῆς συνωμοσίας, ἤ φρατρίας ἔγκλημα καί παρά τῶν ἔξω νόμων πάντῃ κεκώλυται, πολλῷ δέ μᾶλλον ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίᾳ τοῦτο γίνεσθαι ἀπαγορεύειν προσήκει· καί ἡμεῖς παραφυλάττειν σπουδάζομεν, ὡς εἴ τινες κληρικοί, ἤ μοναχοί εὑρεθεῖεν ἤ συνομνύμενοι, ἤ φατριάζοντες, ἤ κατασκευάς τυρεύοντες ἐπισκόπων, ἤ συγκληρικῶν, ἐκπιπτέτωσαν πάντῃ τοῦ οἰκείου βαθμοῦ.
Ὁ περί τῆς συνωμοσίας κανών οὗτος τῆς τετάρτης ἐστί συνόδου ὀκτωκαιδέκατος, ὅς ἐκεῖσε ἡρμήνευται. Περί συνωμοσίας καί φατρίας ἐγράψαμεν ἐν τῷ ιη΄ κανόνι τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου, καί ἀνάγνωθι τοῦτον, καί τά ἐν αὐτῷ. Ἐζητήθη δέ ποτε, εἰ ὀφείλουσι κολάζεσθαι καί οἱ συνωμοσίας ποιήσαντες χάριν ἀγαθοῦ τινος, τυχόν, ἐάν ὁμογνωμονήσωσι, καί ὀμόσωσι χωρίς προστάξεως βασιλικῆς, ἤ ἀρχοντικῆς, ὐπέρ καταπολεμουμένης ὑπό ἐχθρῶν πόλεως ἀποθανεῖν, ἤ ἀναιρέσαι τινά λυμεῶνα τῆς κατ’ αὐτούς πόλεως, ἤ ἄλλο τι ἀγαθόν ποιῆσαι. Καί τινες μέν εἶπον, ὡς, ἐπεί σπανίως γίνεται τό ὑπέρ ἀγαθοῦ πράγματος συνομόσασθαί τινας, καί οὐδέ ῥητῶς ὑπό τῶν νόμων, ἤ τῶν κανόνων τοῦτο ἐπιτέτραπται, κεκώλυται πάντῃ τό συνομνύειν, ἵνα μή τῇ προφάσει τοῦ ἀγαθοῦ οἱ πολλοί καί ἐλαφρότεροι εἰς πολλά κακά περιπίπτωσι, νομίζοντες ἀγαθόν τι ποιεῖν· περιαιρεθῇ δέ ἐντεῦθεν καί ἡ βασιλική καί ἀρχοντική ἐξουσία, ἡ τά κακά διεκδικοῦσα, καί εἰς τά καλά τόν δῆμον διεγείρουσα. Ἐχρήσαντο δέ καί τῷ τρίτῳ κεφ., τοῦ λστ΄ τίτ., τοῦ ξ΄ βιβλ. λέγοντι περί τά μέσα, κολάζεσθαι τόν πολεμοῦντα παρά κέλευσιν βασιλέως· καί τῇ ἐν αὐτῷ παραγραφῇ λεγούσῃ. Κᾂν νικήσῃ οὗτος, τιμωρεῖται. Ἕτεροι δέ τῷ παρόντι κανόνι χρώμενοι, καί τοῖς καταστρωθεῖσι παρ’ ἡμῶν νόμοις εἰς τό λζ΄ κεφ., τοῦ θ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, διδάσκουσι δι’ ὅλου περί συνωμοσίας κατά τινων τυρευθείσης, ἀντέθεντο μόνας τάς ἐπί κακῷ γινομένας συνωμοσίας κωλύεσθαι καί κολάζεσθαι, οὐ μήν καί τάς χάριν ἀγαθοῦ τινος. Ἐμοί δέ δοκεῖ πᾶσαν συνωμοσίαν ὑπό τοῦ νόμου κολάζεσθαι· δι’ ἅ τε ἄνωθεν εἴρηται, καί διά τό ἐν ἀδήλῳ εἶναι τό ἀποτέλεσμα ταύτης, καί μᾶλλον, ὅτι καί τό συνάγεσθαι ὄχλον ὁπωσδήποτε χωρίς ἐξουσίας βασιλικῆς, μεγάλως ὑπό τοῦ νόμου τιμωρεῖται, κᾂν ἐπί δοκοῦντι ἀγαθῷ γίνηται ἡ συνωμοσία. ΕΤΕΡΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ. Νομίζω καλῶς ἑρμηνευθῆναι τόν κανόνα, καί μή ὀφείλειν ἐκλαμβάνεσθαι αὐτόν, καθώς τινες λέγουσι, πρός τούς ποιησαμένους συνωμοσίαν ἐπί ἀγαθῷ∙ καί ὅπως γάρ γίνηται, κολάζεται, καθὼς ἄνωθεν ἐγράψαμεν. Εὑρίσκων δέ σημείωμα τοῦ βασιλέως κυροῦ Ἀλεξίου, τοῦ υἱοῦ τοῦ βασιλέως κυροῦ Μανουήλ τοῦ Κομνηνοῦ, κατεστρωμένον ἐν τοῖς προσφόροις σεκρέτοις, γεγονὁς κατά μῆνα Ἰούλιον τῆς ιε΄ Ἰνδικτιῶνος, καί διαλαμβάνον μή ὑποκεῖσθαι [εἰς] καθοσίωσιν τούς τότε συνωμοσαμένους μεγάλους καί ὑψηλούς ἄρχοντας, διά τό μή λογίζεσθαι συνωμοσίαν τό γεγονός, ἀλλά θεμιτόν ὅρκον διά τό, ὑπέρ τῆς βασιλείας αὐτοῦ τόν ὅρκον γενέσθαι∙ μή εἴπῃς τήν ἐπί κακῷ γενομένην συνωμοσίαν εὐθύνεσθαι τήν δ’ ἐπ’ ἀγαθῷ εὐλογεῖσθαι∙ ἀλλά λέγε, πᾶσαν συνωμοσίαν εὐθύνεσθαι, τήν διά τάς προῤῥηθείσας αἰτίας∙ τά δέ ἐν τῷ ῥηθέντι βασιλικῷ σημειώματι περιεχόμενα, ἰδικά εἶναι, καί συμπαθείας βασιλικῆς μετέχειν, οὐ μήν καί ἑρμηνείαν νόμων καί κανόνων εἶναι. Εἴ τινες κληρικοί, ἤ μοναχοί συνωμοσίας, ἤ φατρίας ποιῆσαιεν, ἤ συσκευάς κατ’ ἐπισκόπου, ἤ συγκληρικοῦ, τοῦ βαθμοῦ ἐκπιπτέτωσαν. Οὗτος ὁ Κανὼν εἶναι ὁ ἴδιος ιη΄ τῆς δ΄ καί ἀνάγνωθι τήν ἑρμηνείαν αὐτοῦ ἐκεῖ, ὅρα δέ καί τήν ἑρμηνείαν τοῦ λα΄ Ἀποστολικοῦ.
