Ἐπειδή περ ἔγνωμεν ἐν τῇ Ἀρμενίων χώρᾳ, μόνους ἐν κλήρῳ, τούς ἐκ γένους ἱερατικοῦ κατατάττεσθαι, Ἰουδαϊκοῖς ἔθεσιν ἑπομένων τῶν τοῦτο πράττειν ἐπιχειρούντων, τινάς δέ αὐτῶν καί μή ἀποκειρομένους, ἱεροψάλτας, καί ἀναγνώστας τοῦ θείου ναοῦ καθίστασθαι· συνείδομεν, ὥστε ἀπό τοῦ νῦν, μή ἐξεῖναι τοῖς εἰς κλῆρον βουλομένοις προάγειν τινάς, εἰς τό γένος ἀποβλέπειν τοῦ προχειριζομένου· ἀλλά δοκιμάζοντες, εἰ ἄξιοι εἶεν, κατά τούς τεθέντας ἐν τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ὄρους, ἐν κλήρῳ καταλεγῆναι, τούτους ἐκκλησιαστικούς προχειρίζεσθαι, εἴτε καί ἐκ προγόνων γεγόνασιν ἱερέων, εἴτε καί μή. Ἀλλά μηδέ τινα τῶν ἁπάντων συγχωρεῖν ἐπ᾿ ἄμβωνος, κατά τήν τῶν ἐν τῷ κλήρῳ καταλεγομένων τάξιν, τούς θείους τῷ λαῷ λόγους ἀποφωνεῖν· εἰ μή τι ἂν ἱερατικῇ κουρᾷ χρήσηται ὁ τοιοῦτος, καί τήν εὐλογίαν ὑπό τοῦ οἰκείου ποιμένος κανονικῶς ὑποδέξηται. Εἰ δέ τις φωραθείη παρά τά προγεγραμμένα ποιῶν, ἀφοριζέσθω.
Τοῖς Ἰουδαίοις ἡ Λευϊτική φυλή εἰς ἱερωσύνην ἀφώριστο, ἐξ ἧς μόνης οἱ ἱερᾶσθαι μέλλοντες ἐλαμβάνοντο. Τοῦτο οὖν καί παρά τοῖς Ἀρμενίοις γινόμενον ὁ παρών κωλύει κανών, θεσπίζων, μή πρός γένος ἀφορᾷν τούς μέλλοντας εἰς κλῆρον τάττειν τινάς, ἀλλά δοκιμάζειν τόν βίον αὐτῶν, καί τούς ἀξίους, κατά τά ὁρισθέντα παρά τῶν θείων κανόνων, εὑρεθέντας, ἐξ οἵου ἄν εἶεν γένους, ἐκείνους ἐκκλησιαστικῶς προχειρίζεσθαι, κᾂν προγόνους μή εἶχον ἱερατικούς· ἀλλά μηδέ ἐπ’ ἄμβωνος συγχωρείσθω, φησίν, ἀνιέναι τις, καί τάς θείας γραφάς ὑποφωνεῖν τῷ λαῷ, ὅς οὐ κατά τήν ἱερατικήν συνήθειαν τήν κόμην κέκαρται, ὑπό τοῦ οἰκείου ποιμένος εὐλογηθείς κανονικῶς, ἤγουν τήν συνήθη σφραγίδα δεξάμενος. Τούς δέ ἄλλως ποιοῦντας παρά τά ὁρισθέντα ὁ κανών ἀφορίζει. Δύο ταῦτα ὁ παρών κανών διορθοῦται, τό κατά τήν χώραν τῶν Ἀρμενίων κακῶς γινόμενον, χάριν τοῦ μή ἄλλως γίνεσθαι κληρικούς, ἀλλά μόνους τούς ἐκ γένους ἱερατικοῦ καταγομένους· καί τό ἐπί ἄμβωνος ἀναγινώσκεσθαι τά θεῖα λόγια, παρά τῶν μή ἐχόντων ἐπισκοπικάς ἐπικουρίδας, τό μέν, ὡς Ἰουδαϊκόν, (νενομοθέτηται γάρ παρ’ Ἰουδαίοις ἀπό τῆς Λευϊτικῆς φυλῆς καί μόνης τούς ἱερεῖς γίνεσθαι), τό δέ, ὡς ἀλογίστως τελούμενον. Φησίν οὖν οἱ Πατέρες, ἐκείνους ἐν τῷ κλήρῳ κατατάττεσθαι, μή τούς ἐκ γένους κληρικῶν ὄντας, ἀλλά τούς ἀξίους, καί κατ’ ἐπιλογήν ἐπισκοπικήν προτιμωμένους, κᾂν μή ἐκ γένους τοιούτου ὦσιν· ὡσαύτως τάς ἐπ’ ἄμβωνος ἀναγνώσεις μόνους ποιεῖν τούς εἰς τοῦτο ἀποκληρωθέντας, ἤγουν τούς ἔχοντας ἐπισκοπικάς ἐπικουρίδας. Ταῦτα τοῦ θείου κανόνος παρακελευομένου, καί ἀφορίζοντος τούς παρά ταῦτα ποιοῦντας, ἐλαλήθη πολλάκις περί διαφόρων ἀρχιερέων, ἐχόντων ἀπό χρυσοβούλλων κληρικούς, ἤγουν τοῦ Ἀθηνῶν, τοῦ Μεσημβρίας, καί ἑτέρων, ὡς οἱ ἀπόγονοι τῶν ἀρχαίων κληρικῶν καταναγκάζουσιν αὐτούς μή τούς ἀξίους τῷ κλήρῳ κατατάττειν, ἀλλά τούτους πολλάκις ὄντας καί λαϊκούς, καί τήν δουλείαν τῆς ἐκκλησίας δι’ ἑτέρων παρ’ ἐκείνων διδομένων γίνεσθαι. Καί ἐν τῇ βασιλευούσῃ δέ ταύτῃ τῶν πόλεων, ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων μεγάλων τεσσαράκοντα μαρτύρων, καί ἐν τῷ ναῷ τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου τοῦ Κυροῦ, καί ἐν ἑτέροις θείοις ναοῖς, ἔχουσι λαϊκοί ἀλλά μήν καί μοναστήρια διάφορα, κληρικά τε ὀφφίκια. Πλήν οἱ μέν ἀρχιερεῖς ἤκουσαν, ὡς ὁ παρών κανών ἐπιστομίζει τούς ὀχλοῦντας αὐτούς, τό δέ γινόμενον εἰς τάς ῥηθεῖσας καθολικάς ἐκκλησίας, ὅπως παραχωρεῖται, ἀγνοῶ. Σημείωσαι δέ, ὅτι ἅμα τῷ δέξασθαί τινα σφραγῖδα ἐπικουρίδος ἀπό χειρός ἀρχιερατικῆς, κληρικόν τοῦτον ἔχει ὁ κανών· ἤκουσα γάρ τινων λεγόντων, μή εἶναι ἀναγνώστην, μηδέ λέγεσθαι κληρικόν, τόν εἰς κλῆρον ναοῦ μή καταταχθέντα ἀλλά μόνην ἔχοντα ἐπικουρίδα· διό καί ἔχειν ἐπ’ ἀδείας ἀκινδύνως αὐτόν μετασχηματίζεσθαι εἰς λαϊκόν, ὅπερ ἐμοί τέως οὐ δοκεῖ. Ἀλλά καί τούς μή ἔχοντας μοναχούς ἐπικουρίδα ἀρχιερατικήν, ἀλλά μοναχικήν ἀπόκαρσιν, λέγουσί τινες δύνασθαι ἐπ’ ἄμβωνος ἀναγινώσκειν ἀπόστολον καί τά λοιπά κατά κληρικούς, ὡς ἀρκούσης δῆθεν τῆς ἀποκάρσεως ἀντί τῆς ἐπικουρίδος. Ἐμοί δέ δοκεῖ, τόν μέν παρά ἡγουμένου ἱερέως καταστάντα ἀναγνώστην μοναχόν, κατά τόν ιδ΄ κανόνα τῆς ζ΄ συνόδου καλῶς ἀναγινώσκειν ἐπ’ ἄμβωνος· τόν δέ μόνον ἀπόκαρσιν ἔχοντα, μή δύνασθαι τοῦτο ποιεῖν· καί ἀνάγνωθι τά γραφέντα εἰς τόν ῥηθέντα κανόνα τῆς ζ΄ συνόδου. Ὁ χειροτονίας ἐπάξιος, καί ἱερατικοῦ τελῶν γένους καί ἑτέρου, χειροτονείσθω. Μή κεκαρμένος καί εὐλογίας τυχών, ἐπ’ ἄμβωνος ἱερούς λόγους οὐκ ἀναγνώσεται. Τοῖς Ἰουδαϊκοῖς ἑπόμενοι ἔθεσιν οἱ ἐν τῇ χώρᾳ τῶν Ἀρμενίων, μόνους τούς ἐκ γένους ἱερατικοῦ ὄντας εἰς κλῆρον προσδέχονται· ἀλλά καί τούς μή εὐλογίας τυχόντας ἐπισκόπους, καί ἱερατικῇ κουρᾷ χρησαμένους, ἱεροψάλτας καθίστων, καί τῷ λαῷ ἐπ’ ἄμβωνος τάς ἱεράς βίβλους ἀναγινώσκειν ἐπέταττον. Διά τοῦτο γοῦν ταῦτα καί ἀμφότερα ὁ παρών οὗτος ἀπαγορεύων κανών, προστάττει, μήτε εἰς τό γένος ἀφορᾷν τοῦ βουλομένου εἰς κλῆρον προαχθῆναι, ἀλλά τοῦτο μόνον ἀνερευνᾷν, εἰ ἄξιός ἐστι· μήτε τινί συγχωρεῖν, ὥστε ἀναγινώσκειν, ἤ ψάλλειν ἐπ’ ἄμβωνος, εἰ μή παρά τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου εὐλογίας τύχῃ κανονικῆς, καί ἱερατικῇ κουρᾷ χρήσηται· τόν παρά τά ἐνταῦθα διατεταγμένα ποιοῦντα ἀφορίζεσθαι. Καί οὗτος ὁ Κανὼν τούς ἐν τῇ Ἀρμενίων χώρᾳ εὑρισκομένους διορθοῖ, οἵ τινες ὄχι μόνον Κληρικούς ἔκαμναν μόνους ἐκείνους ὁποῦ ἐκατάγοντο ἀπό γένος Ἱερατικόν, ἀκολουθοῦντες εἰς τήν συνήθειαν τῶν Ἰουδαίων, οἱ ὁποῖοι ἔκαμναν ἱερεῖς τούς ἀπό μόνην καταγομένους τοῦ Λευΐ τήν φυλήν, ἀλλά καί ψάλτας, καί ἀναγνώστας ἐκατάσταιναν εἰς τήν ἐκκλησίαν, χωρίς χειροθεσίαν ἀρχιερέως, διοριζόμενοι, ὅτι εἰς τό ἑξῆς νά μήν ἀποβλέπουν, ἂν ᾖναι ἀπό γένος ἱερατικόν ὁ μέλλων χειροτονεῖσθαι, ἀλλά νά τόν δοκιμάζουν ἂν τῇ ἀληθείᾳ ᾖναι ἄξιος διά νά κληρωθῇ. Καί πρός τούτοις, ὅτι νά μήν ἀφίνουν κᾀνένα νά ἀναγινώσκῃ ἐπάνω εἰς τόν ἄμβωνα τά θεῖα λόγια εἰς τόν λαόν,1 ἂν πρῶτον δέν λάβῃ ἀπό τόν Ἀρχιερέα Ἀναγνώστου σφραγῖδα κανονικήν. Ὅποιος δέ παρά ταῦτα ποιήσῃ, νά ἀφορίζεται. 1Σημείωσαι ὅτι, κατά μέν τό β΄ βιβλ., κεφ. νζ΄ τῶν Ἀποστολικῶν διαταγῶν, τά ἄλλα λόγια τῶν Θείων γραφῶν ὁ Ἀναγνώστης ὑπανεγίνωσκεν εἰς τόν λαόν ἐφ’ ὑψηλοῦ τόπου ἐν τῷ μέσῳ ἑστώς, τά δέ εὐαγγέλια, ὁ Διάκονος, ἤ ὁ Πρεσβύτερος. Κατά δέ τόν Θεολόγον Γρηγόριον, ὡς λέγουσί τινες, καί τά εὐαγγέλια, φαίνεται νά λέγῃ γάρ αὐτός ἐν τῷ κατά Ἰουλιανοῦ στηλιτευτικῷ α΄ τί δέ, οὐκ ἔμελλε ταῦτα (τά εὐαγγελικά δηλ. ἐντάλματα) γινώσκειν ἀκριβῶς, ὁ τῶν θείων ὑπαναγνώστης ποτέ λογίων, καί τῆς τοῦ μεγάλου βήματος ἠξιωμένος τιμῆς; ὁ Ἰουλιανός δηλαδή. Ἀλλ’ ἴσως θεῖα λόγια, ἃ ἐκεῖνος ὑπανεγίνωσκεν, ἦτον καί ἄλλαι γραφαί, ἀλλ’ οὐχί καί τά εὐαγγέλια, τά ὁποῖα λέγει μέν ὁ ἅγιος, ὅτι ἐγίνωσκεν, οὐχί δέ καί ὅτι ὑπανεγίνωσκεν, κᾂν ἡ σύμφρασις τοῦ λόγου οὕτω δίδωσι νοεῖν. Ἢ τοῦτο λέγει ὁ Θεολόγος, καί καθ’ ὅτι ἐν τοῖς ἀναγνώσμασιν, ἃ ποιοῦσιν οἱ ἀναγνῶσται ἐπ’ ἐκκλησίας, καί πολλά ῥητά τοῦ Εὐαγγελίου παρενεσπαρμένα εὑρίσκονται.
