Μή ἐξέστω ἐπισκόπῳ εἰς ἑτέραν τήν μή αὐτῷ προσήκουσαν πόλιν δημοσίᾳ διδάσκειν· εἰ δέ τις φωραθείη τοῦτο ποιῶν, τῆς ἐπισκοπῆς παυέσθω· τά δέ τοῦ πρεσβυτέρου ἐνεργείτω.
Τοῖς ἐπισκόποις τάς τῶν σκανδάλων περιαιροῦντες ἀφορμάς οἱ θεῖοι Πατέρες, ὥρισαν, μή διδάσκειν ἐπίσκοπον δημοσίᾳ ἐν πόλει μή ἀνηκούσῃ αὐτῷ, τοῦτο γάρ εἰς ἀτιμίαν ἐστί τοῦ τῆς πόλεως ἐκείνης ἀρχιερέως· δημοσίᾳ δέ διδάσκειν κεκώλυται, ὡς ἐξ ἀντιδιαστολῆς νοεῖσθαι, ὡς, εἴ τις αὐτῷ κατ’ ἰδίαν προσέλθοι ἐρωτῶν αὐτόν, ἐκείνῳ πρός τό ἐρώτημα ἀποκρινόμενος, καί διδάσκων καθ’ ἑαυτόν, οὐχ ἁμαρτάνει. Καί ὁ ἑνδέκατος δέ κανών τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου θεσμοθετεῖ τά περί τούτου πλατύτερον. Ἀπορήσει δέ τις, πῶς ὁ μέν εἰκοστός ἔννατος κανών τῆς τετάρτης συνόδου λέγει, ὅτι τό ἐξ ἐπισκόπου εἰς πρεσβυτέρου ἀξίαν καταγαγεῖν, ἱεροσυλία ἐστίν· ὁ δέ παρών κανών φησιν· Εἴ τις φωραθείη τοῦτο ποιῶν, παυέσθω τῆς ἐπισκοπῆς, τά δέ τοῦ πρεσβυτέρου ἐνεργείτω; Εἴποι οὖν ἄν τις, ὅτι ἐκεῖ περί καθαιρέσεώς φησιν εὐλόγου, ἤ παραλόγου· εἰ γάρ διά αἰτίαμά τι ἐξεβλήθη τῆς ἐπισκοπῆς, καί διά τό ἁμάρτημα, ἐκεῖνος οὐδέ πρεσβύτερος ἔσται, ἤ ἀναιτίως ἐξεβλήθη τῆς ἐπισκοπῆς, καί οὐδ’ οὕτως εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν καταταχθήσεται, ἀλλ’ ἔσται αὖθις ἐπίσκοπος. Ἐνταῦθα δέ ἁμάρτημα μέν ὁ ἐπίσκοπος κωλῦον αὐτόν τῆς ἱερωσύνης οὐχ ἥμαρτε, φιλοδοξία δέ ἦν καί δόξης ἔρως, ὅ ἥμαρτεν, ἵνα γοῦν ἀντίρροπον τήν τιμωρίαν ἕξῃ τῷ πταίσματι αὐτοῦ, καί ταπεινωθῇ, παύεται μέν τῆς ἐπισκοπῆς, κατάγεται δέ εἰς πρεσβυτέρου τόπον. Ὁ κανών σαφής ἐστι· διορίζεται γάρ μή διδάσκειν δημοσίᾳ ἐπίσκοπον εἰς πόλιν μή ἀνήκουσαν αὐτῷ· ἀτιμία γάρ, φησι, τοῦτό ἐστι τοῦ κατά χώραν ἀρχιερέως, καί ἀμαθείας κατάκρισις· τοῦτο δέ νόει, ὅταν γίνηται παρά γνώμην τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου. Εἰ γάρ κατά γνώμην αὐτοῦ τοιοῦτόν τι ποιήσει τις, οὐ προκριματισθήσεται· ὅτι καί ἱερουργεῖ τις εἰς ἀλλοτρίαν ἐνορίαν ἀπροκριματίστως, θελήσει τοῦ ἔχοντος αὐτήν. Καί ὁ μέγας δέ ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος, τῶν Σασίμων ἐπίσκοπος ὤν, πολλούς λόγους ἀνέγνω εἰς Νανζιανζόν, τοῦ πατρός αὐτοῦ ἐν ταύτῃ ἀρχιερατεύοντος, καί παρίσταται τοῦτο ἀπό τοῦ λόγου τοῦ οὕτως ἔχοντος· Τί λύετε τάξιν ἐπαινουμένην; Καί ὁ σοφώτατος ἐκεῖνος μητροπολίτης Ἐφέσου κύρ Ἰωάννης, ὁ κατά ποταμούς προχέων τά τῆς φιλοσοφίας νάματα, καί κολπωτός λεγόμενος, εἰς τήν λαχοῦσαν αὐτῷ ἀπερχόμενος, μετά ἀξιώσεως τῶν κατά χώρας ἀρχιερέων δημοσίᾳ ἐδίδασκεν. Ἀνάγνωθι καί τόν ιδ΄ κανόνα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων. Καλῶς δέ πρόκειται τῷ κανόνι τό, δημοσίᾳ· ἰδιαιτάτως γάρ ἀπολογεῖσθαι πρός τούς ἐρωτούντας περί τινος ἐκκλησιαστικοῦ προβλήματος ἔξεστι παντί καί πανταχοῦ, καθώς καί ὁ ια΄ κανών τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου τά περί τούτου διατρανοῖ. Εἰ δέ τις ἀπορήσει, πῶς ὁ μέν κθ΄ κανών τῆς δ΄ συνόδου λέγει, ὅτι τό ἐξ ἐπισκόπου εἰς πρεσβυτέρου ἀξίαν καταγαγεῖν ἱεροσυλία ἐστίν· ὁ δέ παρών κανών φησιν, Εἴ τις φωραθείη τοῦτο ποιῶν, παυέσθω τῆς ἐπισκοπῆς, τά δέ τοῦ πρεσβυτέρου ἐνεργείτω· ἀκούσει, ὅτι ἐκεῖ περί καθαιρέσεώς φησιν εὐλόγου, ἤ παραλόγου· ἤ γάρ δι’ αἰτίαμά τι εὔλογον ἐξεβλήθη τῆς ἐπισκοπῆς, καί οὐδέ πρεσβύτερος ἔσται· ἤ ἀναιτίως, καί οὐδέ οὕτως εἰς πρεσβυτέρου βαθμόν καταταχθήσεται, ἀλλ’ ἔσται αὖθις ἐπίσκοπος. Ἐνταῦθα δέ, ἁμάρτημα μέν ὁ ἐπίσκοπος κωλύον αὐτόν τῆς ἱερωσύνης οὐχ ἥμαρτε· φιλοδοξία δέ ἦν καί δόξης ἔρως, ὅ ἥμαρτεν· ἵνα γοῦν ἀντίρροπον τήν τιμωρίαν ἕξῃ τῷ πταίσματι αὐτοῦ, καί ταπεινωθῇ, παύεται μέν τῆς ἐπισκοπικῆς τιμῆς, κατατάττεται δέ εἰς πρεσβυτέρου τιμήν· τό γάρ καθαιρεῖσθαι τοῦτον, καί γίνεσθαι ἱερέα, οὐ δέδοκται τοῖς πατράσιν. Ἀνάγνωθι καί τόν ιη΄ κανόνα τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ συνόδου· τήν δέ ἐνέργειαν ἐκλαβοῦ καί εἰς τήν διδασκαλικήν ἐνέργειαν, καί εἰς τήν ἱεροπραξίαν· οἱ γάρ ἱερεῖς τό παλαιόν καί τό διδάσκειν ἐπάναγκες εἶχον. Ἐπίσκοπος ἐν ἑτέρᾳ πόλει δημοσίᾳ μή διδασκέτω· εἰ δέ φωραθῇ, παυέσθω τῆς ἐπισκοπῆς, τά τῶν πρεσβυτέρων ἐνεργῶν. Ὁ τοῦτο ποιῶν ἐπίσκοπος, ἐπεί δι’ ἀλαζονείαν, καί τύφον, καί καταφρόνησιν τοῦ ἐκεῖσε ἐπισκόπου δημοσίᾳ διδάσκει, ὡς σπουδάζων καταισχύνειν, καί κατευτελίζειν, καί τήν ἀλλοτρίαν καθέδραν ἑαυτῷ προμνηστεύεσθαι, εὐλόγως παυθήσεται τῆς ἐπισκοπῆς· ὁ γάρ τῶν ἀλλοτρίων ἐφιέμενος, καί τῶν ἰδίων στερίσκεται· εἰς δέ τόν τόπον τῶν πρεσβυτέρων κατενεχθήσεται, καί κατ’ αὐτόν ἐνεργήσει. Καί σημείωσαι, πότε καί ἐπίσκοπος εἰς πρεσβυτέρου τόπον κατάγεται· ὁ γάρ εἰκοστός ἔννατος κανών τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ἱεροσυλίαν ἄντικρυς καλεῖ τό τόν ἐπίσκοπον εἰς πρεσβυτέρου κατάγειν βαθμόν· καί ἔχει τόν παρόντα κανόνα ὑπεξῃρημένον ἐκ τοῦ καθολικοῦ ἐκείνου κανόνος. Δέν εἶναι ἄδεια (λέγει ὁ παρών Κανών) εἰς κᾀνένα Ἐπίσκοπον νά διδάσκῃ παῤῥησίᾳ, καί δημοσίως, εἰς ξένην ἐπαρχίαν, χωρίς δηλαδή τήν γνώμην τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου. Ἐπειδή ἡ δημοσία αὕτη διδασκαλία γίνεται πρός ἀτιμίαν ἐκείνου, ὡς ὅτι τάχα αὐτός μέν εἶναι σοφός, καί διδάσκαλος, ἐκεῖνος δέ εἶναι ἄσοφος, καί ἀμαθής. Ὅποιος δέ ἤθελε φανῇ νά κάμῃ τοῦτο, ἂς παύῃ μέν ἀπό τό ἀξίωμα τῆς Ἐπισκοπῆς, ἂς ἐνεργῇ δέ μόνον τάς ἱεροπραξίας τοῦ Πρεσβυτέρου. Προσδιορίζει δέ ὁ Κανὼν τό νά μή διδάσκῃ ὁ ξένος Ἐπίσκοπος δημοσίᾳ, διά τί ἐάν κατ’ ἰδίαν ἐρωτῶσί τινες αὐτόν περί πραγμάτων τινῶν, καί ἀποκρίνεται, οὐχ ἁμαρτάνει. Οὐκ ἐναντιοῦται δέ ὁ παρών Κανών τῷ κθ΄ τῆς δ΄ διά τά ἐν τῷ λε΄ τῶν Ἀποστ. εἰρημένα, ὃν καί ἀνάγνωθι.
