Ἐπίσκοπον προσήκει μάλιστα μέν ὑπό πάντων τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ καθίστασθαι· εἰ δέ δυσχερές εἴη τό τοιοῦτο, ἤ διά κατεπείγουσαν ἀνάγκην, ἤ διά μῆκος ὁδοῦ, ἐξ ἅπαντος τρεῖς ἐπί τό αὐτό συναγομένους, συμψήφων γινομένων καί τῶν ἀπόντων, καί συντιθεμένων διά γραμμάτων, τότε τήν χειροτονίαν ποιεῖσθαι· τό δέ κῦρος τῶν γινομένων δίδοσθαι καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν τῷ μητροπολίτῃ.
Ἐναντιοῦσθαι δόξειεν ἄν ὁ παρών κανών τῷ πρώτῳ κανόνι τῶν ἱερῶν Ἀποστόλων∙ ὁ μέν γάρ ἐπίσκοπον χειροτονεῖσθαι ὑπό ἐπισκόπων δύο, ἤ τριῶν, διατάττεται∙ οὗτος δέ ὑπό τριῶν, συναινούντων καί τῶν ἀπόντων, καί συντιθεμένων διάγραμμάτων∙ ἀλλ’ οὐκ εἰσίν ἐναντίοι. Ὁ μέν γάρ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων χειροτονίαν, τήν καθιέρωσιν και χειροθεσίαν ὀνομάζει∙ ὁ δέ τῆς συνόδου ταύτης κανών κατάστασιν, καί χειροτονίαν, τήν ψῆφον καλεῖ∙ καί διορίζεται, μή ἄλλως ἀρχιερέως γίνεσθαι ψήφισμα, εἰ μή τρεῖς ὁμοῦ συνέλθωσιν, ἔχοντες καί τούς ἀπόντας συντιθεμένους διά γραμμάτων∙ ἤγουν ὁμολογοῦντας, ὅτι ἕψονται κᾀκεῖνοι τῇ παρά τῶν τριῶν ὁμοῦ συναχθέντων γενομένῃ ψήφῳ. Μετά δέ τήν ψῆφον τό κῦρος, ἤτοι τήν τελεσιουργίαν, καί χειροθεσίαν, καί καθιέρωσιν, τῷ μητροπολίτῃ τῆς ἐπαρχίας δίδωσιν, ὥστε παρ’ ἐκείνου κυροῦσθαι τήν ψῆφον. Κυροῦται δέ, ὅταν ἕνα τῶν ψηφισθέντων, ὅν ἐκεῖνος ἐκλέξεται, χειροθετήσῃ μεθ’ ἑτέρων δύο, ἤ τριῶν ἐπισκόπων, κατά τόν ἀποστολικόν κανόνα. Τό καθίστασθαι, ἦτοι ψηφίζεσθαι ἐπίσκοπον, ἐνταῦθα δέδοκται. Πάλαι γάρ γινομένων τῶν ψήφων τῶν ἀρχιερέων παρά τοῦ πλήθους τῶν πολιτῶν, οἱ Θεῖοι Πατέρες οὐκ ηὐδόκησαν τοῦτο, ἵνα μή παρά λαϊκῶν ἀνθρώπων ὁ τῶν ἱερωμένων διασύρηται βίος∙ και διωρίσαντο ὑπό τῶν ἐπαρχιωτῶν ἐπισκόπων ἑκάστης ἐπαρχίας ψηφίζεσθαι τον ἐπίσκοπον, Εἰ δε τοῦτό ἐστι δυσχερές διά τινα εὔλογον αἰτίαν, ἤ διά μῆκος ὁδοῦ, μή ἄλλως τήν ψῆφον γίνεσθαι, εἰ μή συνέλθωσι τρεῖς ἐπαρχιῶται ἐπίσκοποι, ἔχοντες καί τούς ἀπόντας συμψήφους διά γνωμῶν ἐγγράφων. Τήν δέ χειροτονίαν τούτου, ἤτοι καθιέρωσιν, ἐπεφιλοτιμήσαντο τῷ πρώτῳ, ἤτοι τῷ μητροπολίτῃ, καί οὐ μόνον τήν χειροτονίαν, ἀλλά καί τό κῦρος τῆς ψήφου. Διά γάρ τοῦτο καί ἀπό τῶν τριῶν τῶν ψηφιζομένων γίνεται μήνυμα παρά τοῦ μέλλοντος ποιῆσαι τήν χειροτονίαν πρός ἕνα, ὅν βούλεται αὐτός, καί οὐκ ἐξ ἀνάγκης ὁ πρῶτος τεθείς μηνύεται, καί ἐφεξῆς οἱ λοιποί∙ καί ὁ μέν κανών ἐντούτοις. Τινές δέ μητροπολῖται ψήφους ἐπισκόπων αὐτῶν ποιησάμενοι εἰς τήν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν, μετά τριῶν ἐπισκόπων ἀλλοτρίων, ἤ και ἰδίων, καί τῶν λοιπῶν ἐπαρχιωτῶν ἐπισκόπων αὐτῶν μή ἐπιστραφέντες, ἐρωτηθέντες, ὅπως τοῦτο ποιοῦσιν, ἐχρήσαντο εἰς βοήθειαν τῷ ιγ΄ κανόνι τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου∙ καί ἀνάγνωθι τά ἐν ἐκείνῳ τῷ κανόνι γραφέντα, καί τόν ιθ΄ κανόνα τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου∙ καί ταῦτα μέν, ὅταν ὁ μητροπολίτης εὐποροίη πολλῶν ἐπαρχιωτῶν. Εἰ δέ, ὡς οἱ πολλοί τῶν μητροπολιτῶν, ἕνα ἐπαρχιώτην ἐπίσκόπον ἔχουσιν, ἤ δύο, τότε ἐξ ἀνάγκης γενήσεται ἡ ψῆφος μετά τε τῶν ὄντων, καί εὑρισκομένων ἐπαρχιωτῶν, καί μετά ἀλλοτρίων ἐπισκόπων. Ἐπίσκοπος ὑπό πάντων ἐπαρχιωτῶν καθίσταται∙ εἰ δέ μή, τέως τριῶν, τῶν ὑπολοίπων διά γραμμάτων συμψήφων γινομένων∙ τό μέν τοι κράτος ὁ μητροπολίτης ἐχέτω. Ὑπό δύο μέν, ἤ καί τριῶν ἐπισκόπων ἐπίσκοπος χειροτονεῖται, κατά τόν πρῶτον κανόνα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων∙ ὑπό τριῶν δέ τό ἐλάχιστον ψηφίζεται∙ ἐάν ἴσως πάντες οἱ τῆς ἐπαρχίας ἐπίσκοποι διά κατεπείγουσαν ἀνάγκην, ἤ διά μῆκος ὁδοῦ παρουσιάσαι οὐ δύνανται∙ πλήν ὀφείλουσι καί αὐτοί οἱ ἀπόντες διά γραμμάτων γενέσθαι σύμψηφοι τοῖς παροῦσιν ἐπισκόποις, καί τήν ψῆφον ποιουμένοις. Τήν μέντοι ἐξουσίαν, μετά τό γενέσθαι τήν ψῆφον, ὁ μητροπολίτης ἔχει, ὥστε ἕνα τῶν τριῶν τῶν ψηφισθέντων, οἷον αἱρεῖται, ἐπιλέξασθαι. Ὁ παρών Κανών διορίζεται ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος πρέπει μάλιστα νά χειροτονῆται ἀπό ὅλους τούς Ἐπισκόπους τῆς ἐπαρχίας∙ εἰ δέ καί εἶναι δύσκολον νά συναχθοῦν ὅλοι, ἤ διά κατεπείγουσαν ἀνάγκην, ἤ διά τό μακρόν διάστημα τῆς ὁδοιπορίας, ἐξάπαντος νά συνάγωνται τρεῖς Ἐπίσκοποι, οἱ δέ ἀπόντες νά γίνωνται σύμψηφοι διά γραμμάτων εἰς τήν χειροτονίαν, καί τότε νά χειροτονοῦσιν αὐτόν. Τό δέ κῦρος, καί ἡ ἐπισφράγησις τῶν γινομένων ἁπάντων. Ἤγουν τό κῦρος τῆς ἥδη γενομένης ψήφου ὑπό πάντων τῶν Ἐπισκόπων καί ὁ διορισμός τοῦ ἑνός ἀπό τούς ψηφισθέντας τρεῖς (ὅτι τρεῖς κατά τόν ἐκκλησιαστικόν τύπον ψηφίζονται) ὁ διορισμός λέγω τοῦ ἑνός πρός τό δέξασθαι τό μήνυμα τῆς χειροτονίας, νά μένῃ καί νά ἀναφέρεται, ὡσάν εἰς κυριάρχην εἰς τόν Μητροπολίτην ἑκάστης ἐπαρχίας.1 Ἐπειδή δέ οἱ ἑρμηνευταί, ἤγουν Ζωναρᾶς καί Βαλσαμών, ἐξηγοῦσι τό καθίστασθαι, ἀντί νά ψηφίζεται, καί ἄλλοι ἀντί νά χειροτονῆται. Τοῦτο πρέπει νά ἠξεύρωμεν, ὅτι προηγουμένως, καί κυρίως τό καθίστασθαι, τό γίνεσθαι σημαίνει. Καί καθίστημι ἀντί τοῦ, ποιῶ, ἀναδείκνυμι∙ λοιπόν καί ἐνταῦθα προηγουμένως, καί περιεκτικῶς τό προσήκει καθίστασθαι δῆλοι, ὅτι πρέπει νά γίνεται, νά ἀναδείκνυται, νά προχειρίζεται ὑπό πάντων. Εἶπα δέ περιεκτικῶς, καί προηγουμένως ὅτι ἡ ἀνάδειξις αὕτη ἔχει τάξιν ἱεράν∙ ἤγουν πρῶτον νά ψηφισθῇ, καί εἶτα νά χειροτονηθῇ. Καί οὕτω πληρεστάτως ἐννοοῦμεν, ὅτι κατέστη, δηλαδή ἔγινεν Ἐπίσκοπος. Ὥστε ὁποῦ τό καθίστασθαι ἔχει καί τά δύω σημαινόμενα, καθὼς καί τό γίνεσθαι∙ σημαίνει γάρ καί τό ψηφίζεσθαι, σημαίνει καί τό χειροτονεῖσθαι. Τό μέν ὑπό πάντων, τό δέ ὑπό τριῶν, καί κατά τόν παρόντα, καί κατά τόν α΄ Ἀποστολικόν αὐτή σχεδόν εἶναι ἐξήγησις τῆς ζ΄ Οἰκουμενικῆς ἐν τῷ ἑαυτῆς γ΄ καί ὅταν γάρ τρεῖς μόνοι χειροτονῶσιν, ὑπό πάντων πρότερον ψηφίζεται, συμψήφων τῶν ἀπόντων γινομένων δι’ ἐπιστολῶν. 1Δι’ ὅ καί ὁ Θεοδώρητος βιβλ. α΄ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορ., κεφ. θ΄, λέγει ὅτι οἱ πατέραις τῆς παρούσης α΄ ἐν Νικαίᾳ συνόδου ἐπιστέλλοντες συνοδικήν ἐπιστολήν εἰς τούς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐπισκόπους, γράφουσιν ὅτι τάς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων πρέπει νά ἐπισφραγίζῃ ὁ Ἀλεξανδρείας ἐπίσκοπος. Συνεπιψηφίζοντος αὐτοῖς καί ἐπισφραγίζοντος τοῦ τῆς καθολικῆς Ἀλεξανδρείας ἐπισκόπου. Ὅθεν ὁ Συνέσιος ἐπιστέλλων πρός τόν Θεόφιλον γράφει περί τινος Ἀντωνίου ὁποῦ ἔμελλε νά γένῃ Ἐπίσκοπος. Ὅτι εἰς τήν αὐτοῦ χειροτονίαν τό κυριώτατον ὁποῦ ἐχρειάζετο ἦτον, ἡ τοῦ Θεοφίλου χείρ… γένοιτο ἄνεμοι βουλομένῳ κοινωνόν αὐτόν εἰς τήν ὁμότιμον ἱερωσύνην προσδέξασθαι. Ἑνός οὖν ἔτι δεῖ τοῦ κυριωτάτου μέντοι, τῆς ἱερᾶς σου χειρός. Καί ἡ ἐν Χαλκηδόνι σύνοδος πράξει ιγ΄ ἀναφέρουσα τόν παρόντα κανόνα λέγει. Ὁ κανὼν οὗτος διαγορεύει, ὅτι τό κῦρος τῶν ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ γενομένων νά ἔχῃ ὁ Μητροπολίτης, καί αὐτός νά χειροτονῇ ὅλους τούς ὑποκειμένους αὐτοῦ Ἐπισκόπους. Ὁ γάρ ἱερός τύπος, κατά τόν ἱερόν Συμεὼν Θεσσαλ. ἑρμηνεύει, ὅτι ἡ μέν σύνοδος νά ψηφίζῃ τρεῖς, καί νά ἀνάγονται τῷ Μητροπολίτῃ ἤ τῷ Πατριάρχῃ. Ἐκεῖνος δέ ἀποφασίζη ἕνα τῶν τριῶν εἰς τό νά δεχθῇ τό τῆς χειροτονίας μήνυμα. Καί ἤ αὐτός ὁ ἴδιος τόν χειροτονεῖ μετά καί ἄλλων ἀρχιερέων συλλειτουργῶν, ἤ μέ ἔκδοσιν ἐδικήν του, ἄλλοι τόν χειροτονοῦν.
